સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.126

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવં તસ્ય તપસ્થસ્ય પુત્ર્યા સહ દ્વિજોત્તમાઃ ॥
આજગ્મુર્બ્રાહ્મણાઃ સર્વે ચમત્કારપુરોદ્ભવાઃ

॥ બ્રાહ્મણા ઊચુઃ ॥ ॥
સન્દેહેષુ ચ સર્વેષુ વિવાદેષુ વિશેષતઃ ॥
અભાવાત્પાર્થિવેન્દ્રસ્ય સંજાતશ્ચ પરાભવઃ

તતશ્ચ દ્વિજવર્યૈઃ સ સંન્યસ્તઃ પૃથિવીપતિઃ ॥
પૃષ્ટશ્ચ પ્રાર્થિતશ્ચૈવ નિજરાજ્યસ્ય રક્ષણે ॥
અન્યસ્મિન્દિવસે પ્રાહ કૃતાંજલિપુટઃ સ્થિતઃ

॥ રાજોવાચ ॥ ।
અનર્હોઽહં દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ સંદેહં હર્તુમેવ વઃ ॥
રક્ષાં કર્તું વિશેષેણ ત્યક્તશસ્ત્રોઽસ્મિ ચાધુના

.
॥ બ્રાહ્મણા ઊચુઃ ॥ ॥
સર્વે વયં મહારાજ ભૂપસ્યાપ્યધિકા યતઃ ॥
અહંકારેણ દર્પેણ નિજં સ્થાનં સમાશ્રિતાઃ

ન કસ્યચિન્મહારાજ કદાપિ ચ કથંચન ॥
વર્તનાયાશ્ચ સન્દેહઃ સ્થાનકૃત્યેઽપિ સંસ્થિતઃ

અસંખ્યાતા કૃતા વૃત્તિઃ પુરાઽસ્માકં મહાત્મના ॥
તતઃ સા વૃદ્ધિમાનીતા તત્પરૈઃ પાર્થિવોત્તમૈઃ

ત્વયા ચૈવ વિશેષેણ યાવદ્રાજા બૃહદ્બલઃ ॥
આનર્તવિષયે રાજા યો યઃ સ્યાત્સ પ્રયચ્છતિ

સર્વાં વૃત્તિં ગૃહસ્થાનાં યથાયોગ્યં પ્રયત્નતઃ ॥
તવાગ્રે કિં વયં બ્રૂમસ્ત્વં વેત્સિ સકલં યતઃ

યથા વૃત્તિઃ પુરા દત્તા યથા સંરક્ષિતા ત્વયા ॥
તસ્માચ્ચિન્તય રાજેન્દ્ર સ્થાનં વર્તનસંભવમ્ ॥
ઉપાયં યેન મર્યાદા વૃત્તિસ્તસ્માત્સુખેન તુ

તતઃ સ સુચિરં ધ્યાત્વા ગર્તાતીર્થસમુદ્ભવાન્ ॥
આકાર્યોપમન્યુવંશસ્ય સંભવાન્વેદપારગાન્

પ્રણિપાતં પ્રકૃત્વાથ તતઃ પ્રોવાચ સાદરમ્ ॥
મદીયસ્થાન સંસ્થાનાં બ્રાહ્મણાનાં વિશેષતઃ

સર્વકૃત્યાનિ કાર્યાણિ ભૃત્યવદ્વિનયાન્વિતૈઃ ॥
નિત્યં રક્ષા વિધાતવ્યા યુષ્મદીયં વચોખિલમ્

એતે સંપાલયિષ્યન્તિ મર્યાદાકારમુત્તમમ્ ॥
સન્દેહેષુ ચ સર્વેષુ વિવાદેષુ વિશેષતઃ

રાજકાર્યેષુ ચાન્યેષુ એતે દાસ્યન્તિ નિર્ણયમ્ ॥
યુષ્મદીયં વચઃ શ્રુત્વા શુભં વા યદિ વાઽશુભમ્

એતે પાલ્યાઃ પ્રસાદેન પુષ્ટિં નેયાશ્ચ શક્તિતઃ॥
ઈર્ષ્યાં સર્વાં પરિત્યજ્ય મદીયસ્થાનવૃદ્ધયે

બાઢમિત્યેવ તૈઃ પ્રોક્તઃ સ રાજા બ્રાહ્મણોત્તમાન્ ॥
ચમત્કાપુરોદ્ભૂતાન્ભૂયઃ પ્રોવાચ સાદરમ્

યુષ્માકં વર્તનાર્થાય સર્વકૃત્યેષુ સર્વદા ॥
એતે વિપ્રા મયા દત્તા ગર્તાતીર્થસમુદ્ભવાઃ

એતેષાં વચનાત્સર્વં યુષ્મદીયં પ્રજાયતામ્ ॥
પ્રતિષ્ઠા જાયતે નૂનં ચાતુશ્ચરણસૂચિતા

નાન્યથા બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠાઃ સ્વલ્પં વા યદિ વા બહુ ॥
પ્રોક્તં લક્ષમિતૈરન્યૈર્યુષ્મદીયપુરોદ્ભવૈઃ

॥ સૂત ઉવાચ ॥
તતસ્તે બ્રાહ્મણા હૃષ્ટાસ્તાનાદાય દ્વિજોત્તમાન્ ॥
તેષાં મતેન ચક્રુશ્ચ સર્વકૃત્યાનિ સર્વદા

તતસ્તત્ર પુરે જાતા મર્યાદા ધર્મવર્દ્ધિની ॥
સર્વકૃત્યેષુ સર્વેષાં તથા વૃદ્ધિઃ પુરસ્ય ચ

તેઽપિ તેષાં પ્રસાદેન ગર્ત્તાતીર્થભવા દ્વિજાઃ ॥
પરાં વિભૂતિમાસ્થાય મોદન્તે સુખસંયુતાઃ

કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય સ રાજા તત્પુરોત્તમમ્ ॥
સમભ્યેત્ય દ્વિજાન્સર્વાંસ્તતઃ પ્રોવાચ સાદરમ્

યુષ્મદીયપ્રસાદેન ક્ષેત્રેઽત્ર સુમહત્તપઃ ॥
કૃતં સ્વર્ગં પ્રયાસ્યામિ સાંપ્રતં તુ દ્વિજોત્તમાઃ

નાસ્માકમન્વયે કશ્ચિત્સાંપ્રતં વર્તતે નૃપઃ ॥
તસ્યાહં લિંગમેતદ્વૈ દર્શયામિ દ્વિજોત્તમાઃ

પૂજાર્થં ચાપિ વૃત્ત્યર્થં ભોગાર્થં ચ વિશેષતઃ ॥
તસ્માદ્યુષ્માભિરેવાસ્ય પૂજા કાર્યા પ્રયત્નતઃ ॥
રથયાત્રા વિશેષેણ દયાં કૃત્વા મમોપરિ

॥ બ્રાહ્મણા ઊચુઃ ॥ ॥
સપ્ત વિંશતિલિંગાનિ યથેષ્ટાનિ મહીતલે ॥
ચમત્કારસુતાનાં ચ પૂજ્યંતે સર્વદૈવ તુ

અષ્ટાવિંશતિમં તદ્વદેતલ્લિંગં તવોદ્ભવમ્ ॥
સર્વદા પૂજયિષ્યામો નિશ્ચિન્તો ભવ પાર્થિવ

અસ્ય યાત્રાં કરિષ્યામઃ કાર્તિકે માસિ સર્વદા ॥
બલિપૂજોપહારાંશ્ચ ગીતવાદ્યાનિ શક્તિતઃ

એવમુક્તઃ સ તૈર્હૃષ્ટો ગત્વાત્મીયં તદાશ્રમમ્ ॥
સ્નાપયિત્વાથ તલ્લિંગં પૂજાં ચક્રે પ્રભક્તિતઃ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવં સમર્પિતં લિંગં તેન તદ્ધરસંભવમ્ ॥
સર્વેષાં બ્રાહ્મણેંદ્રાણાં વંશોચ્છેદે સ્થિતે દ્વિજાઃ

સકલં કાર્તિકં મર્ત્યો યસ્તચ્છ્રદ્ધાસમન્વિતઃ ॥
સ્નાપયેત્પૂજયેચ્ચાપિ સ નૂનં મુક્તિમાપ્નુયાત્

સોમસ્ય દિવસે પ્રાપ્તે વર્ષં યાવત્કૃતક્ષણઃ ॥
તસ્ય પૂજાં કરોત્યેવં સ્નાપયિત્વા વિધાનતઃ ॥
સોઽપિ મુક્તિં વ્રજેન્મર્ત્ય એતત્તાતાન્મયા શ્રુતમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે સત્યસંધેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ષડ્વિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ