સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.113

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તતસ્તે બ્રાહ્મણાઃ સર્વે ગતકોપા દધુર્મતિમ્ ॥
યજ્ઞકર્મસુ ગાર્હસ્થ્યે પુત્રપૌત્રસમુદ્ભવે

એતસ્મિન્નંતરે રાજા સ તાન્પ્રાપ્તાન્દ્વિજોત્તમાન્॥
શ્રુત્વા ભક્તિ સમાયુક્તઃ પ્રણામાર્થમુપાગતઃ

શ્રુત્વા કોપગતાં વાર્તામુપશામકૃતાં તથા ॥
ગાર્હસ્થ્યાપ્રતિપન્નાનાં વાક્યૈર્ભાર્યાસમુદ્ભવૈઃ

તતઃ પ્રણમ્ય તાન્સર્વાન્સાષ્ટાંગં સ મહીપતિઃ ॥
તતઃ કૃતાંજલિપુટઃ પ્રોવાચ વિનતઃ સ્થિતઃ

યુષ્મદીયપ્રસાદેન સંપ્રાપ્તં જન્મનઃ ફલમ્ ॥
મયા રોગવિનાશેન તસ્માદ્બ્રૂત કરોમિ કિમ્

॥ બ્રાહ્મણા ઊચુઃ ॥ ॥
ભાર્યયા તવ રાજેંદ્ર વયં સર્વત્ર વાસિનઃ ॥
નીતાઃ કૃતાર્થતાં દત્ત્વા રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ

તસ્માત્પુરવરં કૃત્વા ક્ષેત્રેઽત્રૈવ સુશોભને ॥
અસ્માકં દેહિ ગાર્હસ્થ્યં યેન સમ્યક્પ્રજાયતે

યજામો વિવિધૈર્યજ્ઞૈઃ સદા સંપૂર્ણદક્ષિણૈઃ ।
ઇમં લોકં પરં ચૈવ સાધયામઃ સદાસ્થિતાઃ

તચ્છ્રુત્વા પાર્થિવો હૃષ્ટસ્તથેત્યુક્ત્વા તતઃ પરમ્ ॥
અનુકૂલદિને પ્રાપ્તે શિલ્પાનાહૂય ભૂરિશઃ

પુરં પ્રકલ્પયામાસ બહુપ્રાકારસંકુલમ્॥
પ્રાકારપરિખાયુક્તં ગોપુરૈઃ સમલંકૃતમ્

અથાષ્ટષષ્ટિવિપ્રાણાં તત્ર મધ્યે નૃપોત્તમઃ ॥
અષ્ટષષ્ટિગૃહાણ્યેવ ચકાર સુબૃહંતિ ચ

મત્તવારણજુષ્ટાનિ દીર્ઘિકાસહિતાનિ ચ ॥
ગૃહોદ્યાનૈઃ સમેતાનિ યથા રાજગૃહાણિ ચ

તથા કૃત્વાઽથ રત્નૌઘૈઃ પૂરયિત્વા તથા પરૈઃ।
દદૌ તેભ્યો અષ્ટષષ્ટિં ચ ગ્રામાણાં તદનંતરમ્

તતઃ સર્વાન્સમાહૂય પુત્રપૌત્રાંસ્તદગ્રતઃ॥
પ્રોવાચ તારનાદેન શ્રૂયતાં જલ્પતો મમ

એતત્પુરં મયા દત્તમેભિર્ગ્રામૈઃ સમન્વિતમ્ ॥
એતેભ્યો બ્રાહ્મણેંદ્રેભ્યઃ શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા

તસ્માદ્રક્ષા પ્રકર્તવ્યા યથા ન સ્યાત્ક્ષતિઃ ક્વચિત્ ॥
કષ્ટં વા બ્રાહ્મણેંદ્રાણાં તથા ચૈવ પરાભવમ્

અસ્મદ્વંશસમુદ્ભૂતો યસ્ત્વેતાંસ્તોષયિષ્યતિ ॥
અન્યો વા ભૂપતિર્વૃદ્ધિમગ્ર્યાં નૂનં સ યાસ્યતિ

યશ્ચાપરાધસંયુક્તાનેતાન્ખેદં નયિષ્યતિ ॥
યોજયિષ્યતિ વા ક્લેશૈર્વિવિધૈર્વા પરાભવૈઃ ॥
સ શત્રુભિઃ પરાભૂતો વેષ્ટિતો વિવિધૈર્ગદૈઃ

ઇહ લોકે વિયોગાદીન્પ્રાપ્ય ક્લેશાન્સુદારુણાન્॥
રૌરવાદિષુ રૌદ્રેષુ નરકેષુ પ્રયાસ્યતિ। ૧૯ ॥
એવમુક્ત્વા તતઃ સર્વં તેષાં કૃત્યં મહીપતિઃ ॥
સ્વયમેવાકરોન્નિત્યં દિવારાત્રમતંદ્રિતઃ

અથ તા બ્રાહ્મણેંદ્રાણાં ભાર્યાઃ સર્વાઃ દ્વિજોત્તમાઃ ॥
દમયંત્યાઃ સમાસાદ્ય પ્રાસાદં સ્નેહવત્સલાઃ

કુંકુમાગરુકર્પૂરૈઃ પુષ્પૈર્ગંધૈઃ પૃથગ્વિધૈઃ ॥
તદર્ચ્ચા પૂજયામાસુઃ સ ચ રાજા દિનેદિને

અથ તાઃ પ્રોચુરન્યોન્યં તાપસ્યસ્તત્પુરઃ સ્થિતાઃ ॥
તસ્યભૂપસ્ય સંતોષં જનયંત્યો દ્વિજોત્તમાઃ

યદાસ્માકં ગૃહે વૃદ્ધિઃ કદાચિત્સંભવિષ્યતિ ॥
તદગ્રતશ્ચ પશ્ચાચ્ચ દમયંત્યાઃ પ્રપૂજનમ્॥
કરિષ્યામો ન સંદેહઃ સર્વકૃત્યેષુ સર્વદા

એનાં દૃષ્ટ્વા કુમારી યા વેદિમધ્યં ગમિષ્યતિ॥
સા ભવિષ્યત્યસંદેહઃ પત્યુઃ પ્રાણસમા સદા

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન કન્યાયજ્ઞ ઉપસ્થિતે ॥
દમયંતી પ્રદ્રષ્ટવ્યા પૂજનીયા પ્રયત્નતઃ

॥ સૂત ઉવાચ ॥
એવં તત્ર પુરે તેન ભૂભુજા સુમહાત્મના ।
અષ્ટષષ્ટિં ચ સંસ્થાપ્ય ગોત્રાણાં નિર્વૃતિઃ કૃતા

તેષામપિ ચ ચત્વારિ ગોત્રાણ્યુર ગજાદ્ભયાત્॥
ગતાનિ તત્ર યત્ર સ્યુસ્તાનિ પૂર્વોદ્ભવાનિ ચ ।
ચતુઃષષ્ટિઃ સ્થિતા તત્ર પુરે શેષા દ્વિજન્મનામ્

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
કીદૃઙનાગભયં તેષાં યેન તે વિગતા વિભો ।
પરિત્યજ્ય નિજં સ્થાનમેતન્નો વિસ્તરાદ્વદ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
આનર્ત્તાધિપતિઃ પૂર્વમાસીન્નામ્ના પ્રભંજનઃ ॥
ધર્મજ્ઞઃ સુપ્રતાપી ચ પરપક્ષક્ષયાવહઃ

તતસ્તસ્ય સુતો જજ્ઞે પ્રાપ્તે વયસિ પશ્ચિમે ॥
અનિષ્ટસ્થાનસંસ્થેષુ ગ્રહેષુ દ્વિજ સત્તમાઃ

।
તતસ્તેન સમાહૂય દૈવજ્ઞાઞ્છાસ્ત્રપંડિતાન્।
તેષાં નિવેદિતં સર્વં કાલં તસ્ય સમુદ્ભવમ્

દૈવજ્ઞા ઊચુઃ॥
એષ તે પૃથિવીપાલ જાતઃ પુત્રઃ સુગર્હિત।
કાલે ઽનિષ્ટપ્રદે રૌદ્રે ગંડાંત ત્રિતયોદ્ભવે.૩૩॥
કથંચિદપિ યદ્યેષ જીવયિષ્યતિ પાર્થિવ।
પિતૃમાતૃપુરાર્થે ચ દેશાનુત્સાદયિષ્યતિ

॥ રાજોવાચ ॥ ॥
અસ્તિ કશ્ચિદુપાયોઽત્ર દૈવો વા માનુષોઽપિ વા ॥
યેન સંજાયતે ક્ષેમં પુત્રસ્ય વિષયસ્ય ચ

॥ બ્રાહ્મણા ઊચુઃ ॥ ॥
યથા સમુત્થિતં યંત્રં યંત્રેણ પ્રતિહન્યતે॥
યથા બાણપ્રહારાણાં કવચં વારણં ભવેત ॥
તથા ગ્રહવિકારાણાં શાંતિર્ભવતિ વારણમ્

તસ્માન્નિત્યમનુદ્વિગ્નઃ શાંતિકં કુરુ ભૂપતે ॥
યેન સર્વે ગ્રહાઃ સૌમ્યા જાયંતે ચ શુભાવહાઃ

અનિષ્ટસ્થાનસંસ્થેષુ ગ્રહેષુ વિષમેષુ ચ॥
તતઃ સ સત્વં ગત્વા ચમત્કારપુરં નૃપઃ

તત્ર વિપ્રાન્સમાવેશ્ય સર્વાન્પ્રોવાચ સાદરમ્।
વયં યુષ્મત્પ્રસાદેન રાજ્યં કુર્મઃ સદૈવ હિ

યે ઽતીતા યે ભવિષ્યંતિ વંશે ઽસ્માકં નૃપોત્તમાઃ॥
ભવંતો ઽત્ર ગતિસ્તેષાં સસ્યાનાં નીરદો યથા

યદત્ર મત્સુતો જાતો દુષ્ટસ્થાનસ્થિતૈર્ગ્રહૈઃ ॥
દૈવજ્ઞૈઃ શાંતિકં પ્રોક્તં તસ્યાનિષ્ટસ્ય શાંતિદમ્

તસ્માત્કુરુત વિપ્રેંદ્રા યથોક્તં શાંતિકં મમ ॥
ન પુત્રશ્ચ રાષ્ટ્રં ચ વિભવશ્ચ વિવર્ધતે

તતસ્તે બ્રાહ્મણાઃ પ્રોચુઃ સંમંત્ર્યાઽથ પરસ્પરમ્ ॥
ક્ષેમાય તવ ભૂનાથ કરિષ્યામોઽત્ર શાંતિકમ્ ॥ઽ

સદેવ નિયતાઃ સંતઃ શાંતાઃ ષોડશ તે દ્વિજાઃ ॥
ઉપહારાઃ સદા પ્રેષ્યાસ્ત્વયા ભક્ત્યા મહીપતે ॥
માસાંતે ચાભિષેકશ્ચ ગ્રાહ્યો રુદ્રઘટોદ્ભવઃ

એવં પ્રકુર્વતસ્તુભ્યં પુત્રો વૃદ્ધિં પ્રયાસ્યતિ ।
તથા રાષ્ટ્રં ચ કોશશ્ચ યચ્ચાન્યદપિ કિંચન

તતઃ પ્રણમ્ય તાન્હૃષ્ટો ગત્વા નિજનિવેશનમ્॥
ઉત્સવં પુત્રજન્મોત્થં ચક્રે તૈઃ પ્રેરિતઃ સદા

સંભારાન્પ્રેષયામાસ ચમત્કારપુરે તતઃ ॥
માસાંતે ચાભિષેકશ્ચ ગ્રાહ્યો વૈ વિધિપૂર્વકમ્

તેઽપિ બ્રાહ્મણશાર્દૂલાશ્ચાતુશ્ચરણસંભવાઃ ॥
ક્રમેણ શાંતિકં ચક્રુર્બ્રહ્મચર્યપરાયણાઃ

માસં માસં પ્રતિ સદા શાંતા દાંતા જિતેંદ્રિયાઃ ॥
તતો માસા વસાનેઽન્યે ચક્રુસ્તચ્છાંતિકં દ્વિજાઃ

સોઽપિ રાજાઽથ માસાંતે સમાગત્ય સુભક્તિતઃ ॥
અભિષેકં સમાદાય પૂજયિત્વા દ્વિજોત્તમાન્

વાસોભિર્મુકુટૈશ્ચૈવ ગોભૂદાનેન કેવલમ્ ॥
સંતર્પ્યાન્યાંસ્તથા વિપ્રાન્સ્વસ્થાનં યાતિ ભૂમિપઃ

એવં પ્રવર્તમાને ચ શાંતિકે તત્ર ભૂપતેઃ ॥
જગામ સુમહાન્કાલઃ ક્ષેમારોગ્યધનાગમૈઃ

કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય માસાદાવપિ ભૂપતેઃ ॥
પ્રારબ્ધે શાંતિકે તસ્મિન્મહાવ્યાધિરજાયત ॥

તત્પુત્રસ્ય વિશેષેણ તથૈવાંતઃપુરસ્ય ચ ॥
રાષ્ટ્રસ્ય ચ સમગ્રસ્ય વાહનાનાં તથા ક્ષયઃ

સ તતઃ પ્રેષયામાસ શાંત્યર્થં તત્ર સત્પુરે ॥
સુસંભારાન્વિશેષેણ દક્ષિણાશ્ચ વિશેષતઃ

યથાયથા દ્વિજાસ્તત્ર હોમં કુર્વંતિ પાવકે ॥
તથા સર્વે વિશેષેણ રોગા વર્ધંતિ સર્વશઃ

મ્રિયન્તે વાજિનસ્તસ્ય બૃહન્તો વારણાસ્તથા ॥
શત્રવઃ સર્વકાષ્ઠાસુ વિગ્રહાર્થમુપસ્થિતાઃ

તતઃ સ વ્યાકુલીભૂતો રોગગ્રસ્તો મહીપતિઃ ॥
ચમત્કારપુરં પ્રાપ્ય સર્વાન્વિપ્રાનુવાચ હ

યુષ્માભિઃ સ્વામિભિઃ સંસ્થૈરાપદોઽભિભવંતિ મામ્॥
તત્કિમેતન્મહાભાગાઃ ક્ષીયન્તે મમ સંપદઃ ॥
રોગાશ્ચૈવ વિવર્ધંતે શત્રુસંઘૈઃ સમન્વિતાઃ

તસ્માદ્વિશેષતો હોમઃ કાર્યો રોગપ્રશાંતયે ॥.
દાનાનિ ચ વિશિષ્ટાનિ પ્રદાસ્યામિ દ્વિજન્મનામ્ ॥

તતસ્તે બ્રાહ્મણાઃ સર્વે પ્રત્યક્ષં તસ્ય ભૂપતેઃ ॥
ચક્રુઃ સમાહિતા ભૂત્વા શાંતિકં તદ્ધિતાય ચ

યથાયથા પ્રયુઞ્જીરન્હોમાંતે સુસમા હિતાઃ ॥
તથાતથાસ્ય ભૂપસ્ય વૃદ્ધિં રોગઃ પ્રગચ્છતિ

એતસ્મિન્નંતરે ક્રુદ્ધાસ્તે સર્વે દ્વિજસત્તમાઃ ॥
ગ્રહાનુદ્દિશ્ય સૂર્યાદીઞ્છાપાય કૃતનિશ્ચયાઃ

॥ બ્રાહ્મણા ઊચુઃ ॥ ॥
પૂજિતા અપિ સદ્ભક્ત્યા વિધાનેન તથા ગ્રહાઃ ॥
પીડયંતિ પુરં રાજ્ઞઃ સપુત્રપશુબાંધવમ્

એવં તે નિશ્ચયં કૃત્વા શુચીભૂય સમાહિતાઃ ॥
યાવદ્યચ્છંતિ તચ્છાપં ગ્રહેભ્યઃ ક્રોધમૂર્છિતાઃ

તાવદ્વહ્નિરુવાચેદં મૂર્તો ભૂત્વા દ્વિજોત્તમાન્ ॥
મા પ્રયચ્છત વિપ્રેંદ્રાઃ શાપં કોપાત્કથંચન

ગ્રહેભ્યો દોષમુક્તેભ્યઃ શ્રૂયતાં વચનં મમ ॥
માસિમાસિ પ્રકુર્વંતિ હોમં તે ષોડશ દ્વિજાઃ ॥

તેષાં મધ્યસ્થિતશ્ચૈકસ્ત્રિજાતો બ્રાહ્મણાધમઃ ॥
તેન તદ્દૂષિતં દ્રવ્યં સમગ્રં હોમસંભવમ્ ॥ ૬૮-॥
મયા દત્તં ન ગૃહ્ણંતિ તે ગ્રહા ભાસ્કરાદયઃ ॥
તેન કુર્વંતિ ભૂપસ્ય પીડામપ્યધિકામિમામ્

તસ્માદેનં પરિત્યજ્ય હોમં કુરુત મા ચિરમ્ ॥
યેન પ્રીતિં પરાં યાંતિ ગ્રહાઃ સર્વેઽર્કપૂર્વકાઃ ॥

આરોગ્યશ્ચ ભવેદ્રાજા ગતશત્રુઃ સુતાન્વિતઃ ॥
સતતં સુખમભ્યેતિ મચ્છાંતિકપ્રભાવતઃ

એવમુક્ત્વા સ ભગવાન્વહ્નિશ્ચાદર્શનં ગતઃ ॥
તેઽપિ વિપ્રા વિષણ્ણાસ્યા લજ્જયા પરયા વૃતાઃ

તતસ્તં પાવકં ભૂયઃ સ્તુવંતસ્તત્ર ચ સ્થિતાઃ ॥
પ્રોચુર્વૈશ્વાનરં બ્રૂહિ ત્રિજાતો યોઽત્ર ચ દ્વિજઃ

યેન તં સંપરિત્યજ્ય કુર્મઃ કર્મ પ્રશાંતયે ॥
નિઃશેષમેવ દોષાણાં ભૂપસ્યાસ્ય મહાત્મનઃ

॥ વહ્નિરુવાચ ॥ ॥
નાહં દોષં દ્વિજેદ્રાણાં જાનન્નપિ કથંચન ॥
બ્રવીમિ બ્રાહ્મણા વન્દ્યા મમ સર્વે ધરાતલે

॥ બ્રાહ્મણા ઊચુઃ ॥ ॥
યદિ તં બ્રાહ્મણં વહ્ને નાસ્માકં કીર્તયિષ્યસિ ॥
તત્તે શાપં પ્રદાસ્યામસ્તસ્માચ્છીઘ્રં વદસ્વ નઃ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા વહ્નિર્ભયસમન્વિતઃ ॥
ચિરં વિચિંતયામાસ કુર્વેઽતઃ કિં શુભાવહમ્

બ્રાહ્મણં દૂષયિષ્યામિ યદિ તાવચ્ચ પાતકમ્ ॥
ભવિષ્યતિ ન સંદેહઃ શાપશ્ચાપિ તદુદ્ભવઃ ॥

કીર્તયિષ્યામિ વા નૈવ વિદ્યમાનં દ્વિજોત્તમમ્ ॥
શપિષ્યતિ ન સંદેહઃ ક્રુદ્ધા આશીવિષોપમાઃ

એવં ચિંતયતસ્તસ્ય ગાત્રે સ્વેદોઽભવન્મહાન્॥
યેન તત્પૂરિતં કુણ્ડં હોમાર્થં યત્પ્રકલ્પિતમ્

।
તતઃ પ્રોવાચ તાન્વિપ્રાન્કૃતાંજલિપુટઃ સ્થિતઃ।
વેપમાનો ભયત્રસ્તઃકુણ્ડાન્નિષ્ક્રમ્ય પાવકઃ

નાહં સ્વજિહ્વયા દોષં બ્રાહ્મણસ્ય સમુદ્ભવમ્ ॥
કથઞ્ચિત્કીર્તયિષ્યામિ તસ્માચ્છૃણ્વન્તુ ભો દ્વિજાઃ

અત્ર સ્વેદ જલે વિપ્રા યે સ્થિતાઃ ષોડશ દ્વિજાઃ ॥
તે સ્નાનમદ્ય કુર્વંતુ પ્રવિશુદ્ધ્યર્થમાત્મનઃ

એતેષાં મધ્યગો યશ્ચ ત્રિજાતઃ સ ભવિષ્યતિ ॥
તસ્ય વિસ્ફોટકૈર્યુક્તં સ્નાતસ્યાંગં ભવિષ્યતિ

તતસ્તે બ્રાહ્મણાઃ સર્વે ક્રમાત્તત્ર નિમજ્જનમ્ ॥
ચક્રુઃ શુદ્ધિં ગતાશ્ચાપિ મુક્ત્વૈકં બ્રાહ્મણં તદા ॥

હાહાકારસ્તતો જજ્ઞે મહાંસ્તત્ર જનોદ્ભવઃ ॥
દૃષ્ટ્વા વિસ્ફોટકૈર્યુક્તમકસ્માત્તં દ્વિજોત્તમમ્

સોઽપિ લજ્જાન્વિતો વિપ્રઃ કૃત્વાઽધો વદનં તતઃ ॥
નિષ્ક્રાંતોઽથ સભામધ્યાત્સ્થાનાદ્વિપ્રસમુદ્ભવાત્

॥ વહ્નિરુવાચ ॥ ॥
એતદ્વઃ સાધિતં કૃત્યં મયા પૂર્વં દ્વિજોત્તમાઃ।
તસ્માદ્યાસ્યે નિજં સ્થાનં ભવદ્ભિઃ પારમાપિતઃ

ન વૃથા દર્શનં મે સ્યાદપિ સ્વપ્રે દ્વિજોત્તમાઃ ॥
તસ્માત્સમ્પ્રાર્થ્યતાં કિંચિદભીષ્ટં હૃદિ સંસ્થિતમ્

॥ બ્રાહ્મણા ઊચુઃ ॥ ॥
એતત્તવ જલં વહ્ને સ્વેદજં સર્વદૈવ તુ ॥
સ્થિરં ભવતુ ચાત્રૈવ વિશુદ્ધ્યર્થં દ્વિજન્મનામ્

અન્યજાતો નરો યોઽત્ર પ્રકરોતિ નિમજ્જનમ્ ॥
તસ્ય ચિહ્નં ત્વયા કાર્યં વિસ્ફોટકસમુદ્ભવમ્

બાઢમિત્યેવ સ પ્રોચ્યા ગતોંઽતર્ધાનમેવ હિ॥ ॥
પાવકસ્તે દ્વિજાઃ સર્વે મંત્રં ચક્રુઃ પરસ્પરમ્

અદ્યપ્રભૃતિ સર્વેષાં બ્રાહ્મણાનાં સમુદ્ભવમ્ ॥
શુદ્ધિરત્ર પ્રકર્તવ્યા પિતૃમાતૃસમુદ્દ્ભવા

ઽ
ચમત્કારપુરોત્થો યઃ કશ્ચિદ્વિપ્રઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥
સોઽત્ર સ્નાતો વિશુદ્ધશ્ચ વિજ્ઞેયઃ કુલપુત્રકઃ

તસ્મૈ કન્યા પ્રદાતવ્યા સ શ્રાદ્ધાર્હો ભવિષ્યતિ। ॥
ધર્મકૃત્યેષુ સર્વેષુ યોજનીયઃ સ એવ હિ

અષ્ટષષ્ટિષુ ગોત્રેષુ મિલિતેષુ યથાક્રમમ્ ॥
તત્પ્રત્યક્ષં વિશુદ્ધો યઃ સ શુદ્ધઃ પંક્તિપાવનઃ

અપવાદાશ્ચ યે કેચિદ્બ્રહ્મહત્યાદિકાઃ સ્થિતાઃ ॥
અન્યેઽપિ દુર્જનૈઃ પ્રોક્તા ધર્મસન્દેહકારકાઃ

તે સર્વેઽત્ર વિશુદ્ધાઃ સ્યુર્વિજ્ઞેયાઃ કુલપુત્રકાઃ ॥
અપવાદાસ્તથા ચાન્યે નાશં યાસ્યંતિ ચાખિલાઃ

યાવન્નાત્ર કૃતં સ્નાનં પ્રત્યક્ષં ચ દ્વિજન્મનામ્॥
સર્વેષાં તાવદેવાઽત્ર ન સ વિપ્રો ભવેત્સ્ફુટમ્

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવં તે સમયં કૃત્વા ચમત્કારપુરોદ્ભવાઃ ॥
બ્રાહ્મણાઃ શાંતિકં ચક્રુર્હિતાર્થં તસ્ય ભૂપતેઃ ॥

।
તસ્મિન્કુણ્ડે તતઃ સ્નાનં કૃતં સર્વૈર્મહાત્મભિઃ ॥
ભયત્રસ્તૈર્વિશુદ્ધ્યર્થં શેષૈરપિ મહાત્મભિઃ

તતો નીરોગતાં પ્રાપ્તઃ સ ભૂપસ્તત્ક્ષણાદ્વિજાઃ ॥
યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનમદ્યાપિ દ્વિજસત્તમાઃ

કાર્તિક્યાં પરદારોત્થૈઃ સ વિમુચ્યેત પાતકૈઃ ॥
એષાં યુગત્રયે શુદ્ધિરાસીત્તત્ર દ્વિજન્મનામ્ ॥

કુલશીલવિહીનાનામન્યેષામપિ પાપ્મનામ્ ॥
મત્વા કલિયુગં ઘોરં પરદારસુરંજિતમ્ ॥
તત્ર શુદ્ધિસ્તતઃ સર્વૈઃ કૃતા વિપ્રૈશ્ચ વાચિકા ॥

પુરતો દેવદેવસ્ય બ્રહ્મણો દ્વિજસત્તમાઃ ॥
પિતૃમાતૃજવંશસ્ય વિશુદ્ધ્યર્થમતંદ્રિતૈઃ ॥

અદ્યાપિ કુરુતે તત્ર યઃ સ્નાનં દ્વિજસત્તમાઃ ॥
ત્રિજાતો દહ્યતે તત્ર વહ્નિના સ ન સંશયઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેવરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે દમયન્ત્યુપાખ્યાને ત્રિજાતકવિશુદ્ધયેઽગ્નિકુંડમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્રયોદશોત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ