સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.112

સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તતઃ કતિપયાહસ્ય ગતે તસ્મિન્મહીપતૌ ॥
સ્વગૃહં પ્રતિ દુઃખાર્તે પરિવારસમન્વિતે

પદ્ભ્યામેવ સમાયાતા હ્યષ્ટષષ્ટિર્દ્વિજોત્તમાઃ ॥
પરિશ્રાંતાઃ કૃશાંગાશ્ચ ધૂલિધૂસરિતાનનાઃ

યાવત્પશ્યતિ દારાઃ સ્વા દિવ્યાભરણ ભૂષિતાઃ ॥
દિવ્યવસ્ત્રૈઃ સુસંવીતા રાજપત્ન્ય ઇવાપરાઃ

તતશ્ચ વિસ્મયાવિષ્ટાઃ પપ્રચ્છુસ્તે ક્ષુધાન્વિતાઃ ॥
કિમિદં કિમિદં પાપા વિરુદ્ધં વિહિતં વપુઃ

કથં પ્રાપ્તાનિ વસ્ત્રાણિ ભૂષણાનિ વરાણિ ચ ॥
નૂનમસ્મદ્ગતેર્ભ્રંશઃ ખે જાતો નાઽન્યથા ભવેત્

વિકારમેનં સંત્યક્ત્વા યુષ્મદીયં સુગર્હિતાઃ॥
અથ તાઃ સર્વવૃત્તાંતમૂચુસ્તાપસયોષિતઃ

યથા રાજ્ઞી સમાયાતા દમયન્તી નૃપપ્રિયા॥
ભૂષણાનિ ચ દત્તાનિ તયા ચૈવ યથા દ્વિજાઃ

યથા શાપશ્ચ સઞ્જાતો બ્રાહ્મણાનાં મહાત્મનામ્॥
અથ તે મુનયઃ ક્રુદ્ધાસ્તચ્છ્રુત્વા ગર્હિતં વચઃ ॥
રાજપ્રતિગ્રહો નિંદ્યસ્તાપસાનાં વિશેષતઃ

તતો ભૂપસ્ય રાષ્ટ્રસ્ય નાશાર્થં જગૃહુર્જલમ્॥
ક્રોધેન મહતાવિષ્ટા વેપમાના નિરર્ગલમ્

અનેન પાપ્મનાઽસ્માકં કુભૂપેન પ્રણાશિતા॥
ખે ગતિર્લોભયિત્વા તુ પત્ન્યોઽસ્માકમકૃત્રિમાઃ ॥
સરલાસ્તદ્ગણાઃ સર્વે યેનેદૃગ્વ્યસનં સ્થિતમ્ ॥

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવં તે મુનયો યાવચ્છાપં તસ્ય મહીપતેઃ॥
પ્રયચ્છંતિ ચ તાસ્તાવદૂચુર્ભાર્યા રુષાન્વિતાઃ

ન દેયો ભૂપતેસ્તસ્ય શાપો બ્રાહ્મણસત્તમાઃ ॥
અસ્મદીયં વચસ્તાવચ્છ્રોતવ્યમવિશંકિતૈઃ ॥।૧૨॥
વયં સર્વા નરેન્દ્રસ્ય ભાર્યયા સમલંકૃતાઃ ॥
સુવસ્ત્રૈર્ભૂષણૈર્દિવ્યૈઃ શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા

વયં દરિદ્રદોષેણ સદા યુષ્મદ્ગૃહે સ્થિતાઃ ॥
કર્શિતા ન ચ સંપ્રાપ્તં સુખં મર્ત્યસમુ દ્ભવમ્

એતેષાં પરલોકોઽત્ર વિદ્યતે યે તપોરતાઃ ॥
ન ચ મર્ત્યફલં કિંચિદપિ સ્વલ્પતરં ભવેત્

અન્યેષાં વિષયસ્થાનામિહ લોકઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥
ભોગપ્રસક્તચિત્તાનાં નીચાનાં સુદુરાત્મનામ્

ગૃહસ્થાશ્રમિણાં ચૈવ સ્વધર્મરતચેતસામ્ ॥
ઇહ લોકઃ પરશ્ચૈવ જાયતે નાઽત્ર સંશયઃ

તા વયં નાત્ર સન્દેહો ગૃહસ્થાશ્રમમુત્તમમ્ ॥
સંસેવ્ય સાધયિષ્યામો લોકદ્વયમનુત્તમમ્

તસ્માદ્ગૃહાણિ રમ્યાણિ પ્રવદંતિ સમાહિતાઃ ॥
ભૂપાલાદ્ભૂમિમાદાય વૃત્તિં ચૈવાભિવાંછિતામ્

તતશ્ચૈવાથ વીક્ષધ્વં પુત્રપૌત્રસમુદ્ભવમ્ ॥
સૌખ્યં ચાપિ કુમારીણાં બાંધવાનાં વિશેષતઃ

ન કરિષ્યથ ચેદ્વાક્યમેતદસ્મદુદીરિતમ્ ॥
સર્વાઃ પ્રાણપરિત્યાગં કરિષ્યામો ન સંશયઃ

યૂયં સ્ત્રીવધપાપેન યુક્તાઃ સન્તસ્તતઃ પરમ્ ।
નરકં રૌરવં દુર્ગં ગમિષ્યથ સુનિશ્ચિતમ્

એવં તે મુનયઃ શ્રુત્વા તાસાં વાક્યાનિ તાનિ વૈ ॥
ભૂપૃષ્ઠે તત્યજુસ્તોયં શાપાર્થં યત્કરૈર્ધૃતમ્

તતસ્તત્તોયનિર્દગ્ધં તદ્વિભાગં ક્ષિતેસ્તદા ॥
ઊષરત્વમનુપ્રાપ્તમદ્યાપિ દ્વિજસત્તમાઃ

આસ્તામન્નાદિકં તત્ર યદુત્પં ન પ્રરોહતિ ॥
ન જન્મ ચાપ્નુયાદ્ભૂયઃ પક્ષી વા કીટ એવ વા

તૃણં વાથ મૃગસ્તત્ર કિં પુનર્ભક્તિમાન્નરઃ ॥
યસ્તત્ર કુરુતે શ્રાદ્ધં શ્રદ્ધયા ફાલ્ગુને નરઃ

પૌર્ણમાસ્યાં રવૈર્વારે સ પિતૄનુદ્ધરેન્નિજાન્ ॥
અપિ સ્વકર્મણા પ્રાપ્તાન્નરકે દારુણાકૃતૌ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે દમયન્ત્યુપાખ્યાન ઊષરોત્પત્તિમાહાત્મ્યકથનંનામ દ્વાદશોત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ