સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.10

॥ સૂત ઉવાચ ॥
આનર્ત્તાધિપતિર્ભૂપશ્ચમત્કાર ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તસ્તત્ર હંતું વને મૃગાન્ ॥॥।
સ દદર્શ મૃગીં દૂરાન્નિશ્ચલાંગીં તરોરધઃ ॥
સ્તનં સુતાય યચ્છંતીં વિશ્વસ્તામકુતોભયામ્

અથ તાં પાર્થિવસ્તૂર્ણં શરેણાનતપર્વણા ॥
જઘાનાકર્ણકૃષ્ટેન મર્મસ્થાને પ્રહર્ષિતઃ

સહસા સા હતા તેન ગાર્દ્ધ્રપત્રેણ પત્રિણા ॥
દિશો વિલોકયામાસ સમંતાદ્વ્યથયાર્દિતા

અથ દૃષ્ટ્વા મહીપાલં નાતિદૂરે ધનુર્ધરમ્ ॥
પ્રોવાચાશ્રુપરિક્લિન્નવદના સુતવત્સલા

॥ મૃગ્યુવાચ ॥ ॥
અયુક્તં પૃથિવીપાલ યત્ત્વયૈતદનુષ્ઠિતમ્ ॥
હતાઽહં બાલવત્સાઽદ્ય શરેણાનતપર્વણા

નાઽહં શોચામિ ભૂપાલ મરણં સ્વશરીરગમ્ ॥
યથેમં વાલકં દીનં ક્ષીરાસ્વાદનલંપટમ્

યસ્માત્ત્વયેદૃશં કર્મ નિર્દયં સમનુષ્ઠિતમ્ ॥
કુષ્ઠવ્યાધિસમાયુક્તસ્તસ્માત્સદ્યો ભવિષ્યસિ

॥ રાજોવાચ ॥ ॥
સ્વધર્મ એષ ભૂપાનાં કુર્વંતિ મૃગસંક્ષયમ્ ॥
તસ્માત્સ્વધર્મસંયુક્તં ન માં ત્વં શપ્તુમર્હસિ

॥ મૃગ્યુવાચ ॥ ॥
સત્યમેતન્મહીપાલ યત્ત્વયા પરિકીર્તિતમ્ ॥
ક્ષત્ત્રિયાણાં વધાર્થાય મૃગાઃ સૃષ્ટાઃ સ્વયંભુવા

પરં તેન વિધિસ્તેષાંકૃતો યસ્તં મહીપતે ॥
શૃણુષ્વાઽવહિતો ભૂત્વા વદંત્યા મમ સાંપ્રતમ્

સુપ્તં મૈથુનસંયુક્તં સ્તનપાનક્રિયોદ્યતમ્ ॥
હત્વા મૃગં જલાસક્તં નરઃ પાપેન લિપ્યતે

એતસ્માત્કારણાચ્છાપસ્તવ દત્તો મયા નૃપ ॥
ન કામતો ન મૃત્યોર્વા સત્યેનાત્માનમાલભે

એવમુક્ત્વા મૃગી પ્રાણાન્સા મુમોચ વ્યથાન્વિતા ॥
કુષ્ઠવ્યાધિસમાયુક્તઃ સોઽપિ રાજા બભૂવ હ

સ દૃષ્ટ્વા કુષ્ઠસંયુક્તં પાર્થિવઃ સ્વં કલેવરમ્॥
તતઃ સ્વાન્સેવકાનાહ સમાહૂય સુદુઃખિતઃ

અહં તપશ્ચરિષ્યામિ પૂજયિષ્યામિ શંકરમ્ ॥
તાવદ્યાવત્પ્રણાશો મે કુષ્ઠવ્યાધેર્ભવિષ્યતિ

યત્કિંચિત્ત્રિષુ લોકેષુ પ્રાર્થયંતિ નરાઃ સુખમ્ ॥
તત્સર્વં તપસા સાધ્યં તસ્માત્કાર્યં મયા તપઃ

અધુનૈકોઽહમૈકાહમેકૈકસ્મિન્વનસ્પતૌ ॥
ચરન્ભૈક્ષં તુ નિયમૈશ્ચરિષ્યામિ ધરાતલે॥।૮॥
પાંસુના સમવચ્છન્ને શૂન્યાગારે પ્રતિશ્રયઃ ॥
વૃક્ષમૂલનિકેતે વા મુક્તસર્વપ્રિયાપ્રિયઃ ॥।૯॥
સમઃ શત્રુષુ મિત્રેષુ સમલોષ્ટાશ્મકાંચનઃ ॥
ભૂત્વા કાલં નયિષ્યામિ યાવત્કાલસ્ય સંસ્થિતિઃ

।
એવં તાન્સેવકાન્ભૂપઃ સોઽભિધાય વિસૃજ્ય ચ ॥
તીર્થયાત્રા પરો ભૂત્વા બભ્રામ વસુધાતલે

।
તતઃ કાલેન મહતા પ્રાપ્ય વિપ્રસમુદ્ભવમ્ ॥
ઉપદેશં નૃપઃ પ્રાપ્તઃ શંખતીર્થં મહોદયમ્

હાટકેશ્વરજે ક્ષેત્રે સર્વવ્યાધિવિનાશકમ્ ॥
વિખ્યાતં ત્રિષુ લોકેષુ પૂરિતં સ્વચ્છવારિણા

તત્રાઽસૌ સ્નાનમાત્રેણ તત્ક્ષણાત્પાર્થિવોતમઃ ॥
કુષ્ઠવ્યાધિવિ નિર્મુક્તઃ સંજાતઃ સુમહાદ્યુતિઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે શંખતીર્થમાહાત્મ્યે ચમત્કારનૃપતિકુષ્ઠનિવૃત્તિવૃત્તાન્તવર્ણનંનામ દશમોઽધ્યાયઃ