સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.67

શૃણુ વ્યાસ પરં તીર્થં ભુવિ વિખ્યાતમુત્તમમ્ ॥
કુટુમ્બેશ્વરેતિ વિખ્યાતો નામ્ના ચૈવ મહેશ્વરઃ

તસ્ય તીર્થવરં તીર્થં સર્વતીર્થફલપ્રદમ્ ॥
યસ્મિંસ્તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા કુટુમ્બી જાયતે ધુવમ્

કુટુમ્બાર્થં તપસ્તેપે પુરા દક્ષઃ પ્રજાપતિઃ ॥
નારદેન પુરા વ્યાસ પુત્રષષ્ટિર્વિવાસિતા

પ્રજાકામઃ સ ધર્માત્મા સુચિરં વ્રતમાચરત્ ॥
સપત્નીકો મહાતેજા નિરાહારો જિતેન્દ્રિયઃ

અસ્મિંસ્તીર્થે શુચિઃ સ્નાતો જપન્બ્રહ્મ સનાતનમ્ ॥
વર્ષાણામયુતં વ્યાસ તપસ્તેપે સુદારુણમ્

તેન તીર્થપ્રસાદેન લભેત્સ બહુલાં પ્રજામ્॥ પ્ર
જાપતિરિતિ ખ્યાતો જાતો દક્ષઃ પ્રતાપવાન્

બ્રહ્માઽપિ તત્ર વૈ પશ્ચાત્તપઃ કૃત્વા સુદુષ્કરમ્ ॥
નિષ્કલં કમલં રૂપં પ્રાપ્તવાંસ્તત્ક્ષણાદ્વિધિઃ

મહાદેવોઽપિ તત્રૈવ પ્રાપ્તવાન્બ્રહ્મણઃ પદમ્ ॥
ચતુર્મુખધરં લિંગં દૃશ્યતેઽદ્યાપિ સત્તમ

ભદ્રપીઠધરા દેવી ભદ્રકાલીતિ વિશ્રુતા ॥
તત્રૈવ ચ સદા વ્યાસ ક્રીડતિ સ્મ ધૃતવ્રતા

દ્વારે તિષ્ઠતિ તત્રૈવ ભૈરવઃ ક્ષેત્રપાલકઃ ॥
પાદેન ખંજતાં યાતઃ પુરા દૈત્યવરાર્દિતઃ

પુત્રવત્પાલિતો દેવ્યા સદા તિષ્ઠતિ તત્સ્થલે ॥
યે તે દેવગણાઃ સર્વે તસ્મિંસ્તીર્થે પ્રતિષ્ઠિતાઃ

ઋષયોઽપિ મહાભાગાઃ સદા પર્વણિપર્વણિ ॥
આયાંતિ ચૈવ સંધ્યાર્થં બહુપુત્રપ્રદે સરે

અસ્મિંસ્તીર્થે સદાચારાઃ સ્નાનં કુર્વન્તિ યે નરાઃ ॥
ન તેષાં દુર્લભં કિંચિજ્જાયતે જન્મજન્મનિ

મહાબાધાસુ ઘોરાસુ મહામારીષુ તત્પરૈઃ ॥
હવનં ક્રિયતે નિત્યં સર્ષપૈ રાજિકૈર્યવૈઃ

પાયસૈ ર્વિવિધૈર્ભોગૈસ્તેષાં દોષો ન જાયતે ॥
દુર્ભિક્ષે રાજ્યભ્રંશે ચ સંગ્રામે ભૃશદારુણે

પૂજયેત્ક્ષેત્ત્રપાલં ચ સર્વાઽઽપદિ સમાહિતઃ ॥
સર્વદુઃખવિ નિર્મુક્તો જાયતે નાઽત્ર સંશયઃ

સ્નાત્વા કુટુંબકે તીર્થે પૂજયિત્વા મહેશ્વરમ્ ॥
દાનં કૂષ્માંડકં દદ્યાદ્બ્રાહ્મણાય તપસ્વિને

સૌવર્ણમણિ મુક્તાભિર્વાસોઽલંકારસંયુતમ્ ॥
ધનધાન્યસમાયુક્તઃ કુટુંબી જાયતે નરઃ

ફાલ્ગુને ચ સિતે પક્ષે યા વૈ ચતુર્દશી ભવેત્ ॥
ત્રયોદશીયુતા વ્યાસ શિવરાત્રિસ્તથોચ્યતે

તદ્દિને ચ નરઃ સ્નાત્વા રાત્રૌ જાગરણં ચરેત્ ॥
બિલ્વોદકેન ગંધેન બહુપુષ્પફલૈસ્તથા

ધૂપૈર્દીપૈશ્ચ નૈવેદ્યૈર્વાસોઽલંકારકાદિભિઃ ॥
પૂજયેદ્યો નરો ભક્ત્યા ગિરીશં સગણં પરમ્

તસ્ય પાપં ક્ષયં યાતિ શિવલોકે મહીયતે ॥
દ્વાદશૈકાદશીપુણ્યં લભતે ભુવિ માનવઃ

અશ્વમેધફલં તસ્ય જાગરે ચ ક્ષણેક્ષણે ॥
તતસ્તુ પ્રાતરુત્થાય સ્નાનદાનાદિકાઃ ક્રિયાઃ

કૃત્વા તુ વિધિવદ્વ્યાસ શિવપૂજાઽર્ચનં તથા ॥
વિપ્રાંશ્ચ ભોજયેત્સપ્ત તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ

કપિલાનાં સવત્સાનાં સહસ્રાણિ ચતુર્દશ ॥
વાજપેય સહસ્રસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ નાન્યથા

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડેઽવન્તીક્ષેત્ર માહાત્મ્યે કુટુંબેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ સપ્તષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ