સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.66

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥ ॥
ભૂયઃ શૃણુ પરં વ્યાસ તીર્થાનામુત્તમં વરમ્ ॥।
તત્તીર્થં સર્વપાપઘ્નં નૃસિંહસ્ય મહાત્મનઃ

યસ્ય દર્શનમાત્રેણ સર્વપાપં સમુત્તરેત્ ॥
દૈત્યરાજઃ સમાખ્યાતો હિરણ્યકશિપુઃ પુરા

તેનેયં વસુધા સર્વા સંપ્રાપ્તા ચ દુરાત્મના ॥
દુષ્ટદૈત્યબલૈર્વ્યાપ્તા ભારાક્રાંતા શુચાર્દિતા

ગૌર્ભૂત્વાઽશ્રુમુખી દેવૈર્બ્રહ્માણં શરણં યયૌ ॥
ભારાક્રાંતાં ધરાં દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ

ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા તસ્યાઃ શ્રમં વ્યપોહિતુમ્ ॥
શ્રૂયતાં ભોઽવને પુણ્યે ભવત્યા ઉપકારકમ્

વચો વદામિ તે તથ્યં દેશકાલોચિતં તથા ॥
પુરાઽનેન તપશ્ચીર્ણં દુષ્કરં સર્વદેહિનામ્

ગાયત્ર્યુપાસના તેન કૃતા સુનિયતાત્મના ॥
મયા ચાસ્ય વરો દત્તઃ પ્રીતિયુક્તેન ચેતસા

ન દિવા ન તથા રાત્રૌ નાંતરિક્ષે ન ભૂતલે ॥
નાતિશુષ્કેણ ચાર્દ્રેણ ન ચાસ્ત્રશસ્ત્રઘાતનૈઃ

ન દેવાસુર ગંધર્વૈર્ન યક્ષોરગકિન્નરૈઃ ॥
પિશાચૈર્ગુહ્યકાદ્યૈશ્ચ રાક્ષસૈર્ન કદાચન

માનવૈઃ પક્ષિજાતૈશ્ચ ન મે મૃત્યુર્ભવેદિતિ ॥
એકકરતલાઘાતૈઃ સકુલબલવાહનમ્ ॥ 5.1.66.૧ ૦॥
મારયિષ્યતિ માં વીરઃ સ મે મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ ॥
તથેત્યુક્ત્વાઽતિહૃષ્ટાત્મા તમહં ચ તદાઽવને

આગમં ચૈવ લોકં સ્વં સ દૈત્યો ઘોરશાસનઃ ॥
બભૂવ સર્વલોકાનાં શાસ્તા ચાતુલવિક્રમઃ

તસ્યૈવાઽધિકૃતા લોકે બભૂવુર્વિગતજ્વરાઃ ॥
ત્રૈલોક્યં બુભુજે નિત્યં સર્વદૈત્યજનેશ્વરઃ

તસ્માદ્યૂયં વનં યાત મહાકાલં મહેશિતુઃ॥
તત્ર તીર્થં મહચ્ચાસીત્સર્વતીર્થવરોતમમ્

સંગમેશ્વરસ્ય દક્ષિણે કર્કરાજોત્તરે તથા ॥
શિપ્રાતીરે શુભે દેશે પૂર્વં વૈકુણ્ઠસન્નિભમ્

નૃસિંહાખ્યં પરં ધામ તસ્ય તીર્થં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
તત્ર ગત્વા સુરશ્રેષ્ઠાઃ સ્નાનદાના દિકાઃ ક્રિયાઃ

કુરુત સત્વરં સર્વે પુનર્લોકાનવાપ્સ્યથ ॥
તે તસ્ય વચનં શ્રુત્વા દેવા ઇન્દ્રપુરોગમાઃ

મહાકાલવનં પ્રાપ્તા યત્ર શિપ્રા પયસ્વિની ॥
નૃસિંહતીર્થોપકૂલે ઉષિત્વા શાશ્વતીઃ સમાઃ

સ્નાનદાનાદિકં કૃત્વા નૃસિંહસ્યાઽર્ચનં તથા ॥
એવં કૃત્વા વિધાનેન પરાં સિદ્ધિમિતો ગતાઃ

નૃસિંહસ્ય સ્વરૂપેણ હતો દાનવપુંગવઃ ॥
સભામધ્યે તદા વ્યાસ હરિણાઽમિત્રઘાતિના

કરેણૈકપ્રહારેણ હિર ણ્યકશિપુર્હતઃ ॥
તતઃ સુરગણાઃ સર્વે સ્વાધિકારાન્યયુસ્તદા

તદારભ્ય સુરાઃ સર્વે મધ્યાહ્નોહ્નોપાસનં સદા ॥
પ્રકુર્વંતિ ચ તત્રૈવ યત્ર તીર્થે હરિઃ પરમ્

એવં તીર્થં પરં વ્યાસ અવંત્યાં વિદ્યતે ભુવિ ॥
અસ્મિંસ્તીર્થે દ્વિજશ્રેષ્ઠ સ્નાનદાનાદિકાઃ ક્રિયાઃ

યે કુર્વંતિ નરાઃ પુણ્યાસ્તે યાંતિ પરમાં ગતિમ્ ॥
સર્વદા સર્વકાલેષુ પુણ્યદં તીર્થમુત્તમમ્

કદાચિન્નૃસિંહતિથિં પ્રાપ્ય ચૈવ ચતુર્દશીમ્ ॥
સ્નાનં કૃત્વાઽર્ચનં તસ્ય નૃસિંહસ્ય ચ ધીમતઃ

નૃસિંહેશ્વરદેવેશં પૂજયેદ્યઃ સમાહિતઃ ॥
તસ્ય હસ્તગતા લક્ષ્મીર્ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

તતોઽગસ્ત્યેશ્વરં દેવં યઃ પશ્યેત્યુસમાહિતઃ ॥
તસ્ય વ્યાસ ક્ષિતૌ કિંચિદ્દુર્લભં નૈવ દૃશ્યતે

યત્ર સિદ્ધિં પરાં પ્રાપ્તો હનુમાન્પવનાત્મજઃ ॥
બ્રહ્મચારી સદાચારો યતિઃ સર્વાર્થસાધકઃ

તિષ્ઠતિ પરદૈવજ્ઞઃ સર્વકામાર્થસિદ્ધયે ॥
યસ્મિન્વટે પુરા તપ્તં તપઃ પરમદુશ્ચરમ્

મિત્રાવરુણપુત્રેણ સિદ્ધિહેતોસ્તપસ્વિના ॥
બોધી ન્યગ્રોધ ઇત્યાખ્યો હ્યગસ્તિવટ એવ ચ

નરો નારીસમાયુક્તઃ સાવિત્રીવ્રતમાચરેત્ ॥
સૌભાગ્યં લભતે નિત્યં સાવિત્ર્યાશ્ચ પરંતપ

યસ્મિંસ્તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા દત્ત્વા દાનં ચ સૌભગમ્ ॥
અષ્ટસૌભાગ્યસંપૂર્ણં વંશપાત્રં સવાસકમ્ ॥

સપ્તધાન્યસમોપેતં પંચરત્નપરિષ્કૃતમ્ ॥
સૌગંધ્યાદીનિ માલ્યાનિ મૌલિસૂત્રસમાયુતમ્

સાવિત્રીં હાટકીં કૃત્વા યથાશક્તિ પરંતપ ॥
યો વૈ દદાતિ વિપ્રાય વેદવેદાંગધીમતે

લભતે વિપુલાં લક્ષ્મીં બહુભોગકરીં શુભામ્ ॥
ભુક્ત્વા વૈ વિવિધાન્ભોગાન્પુનઃ સ્વર્ગમવાપ્નુયાત્

સાવિત્રીવ્રતકૃન્નારી જાયતે પતિવલ્લભા ॥
પતિવ્રતા મહાભાગા વિધવા ન કદાચન

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકા શીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે અવન્તીક્ષેત્રમાહાત્મ્યે નૃસિંહતીર્થમહિમવર્ણનંનામ ષટ્ષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ