સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.49-2

॥ઈશ્વર ઉવાચ॥
શૃણુ પંચાશદેકોનં દેવેશં પૃથુકેશ્વરમ્॥
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ સાર્વભૌમો નરો ભવેત્

વંશે સ્વાયંભુવે દેવિ હ્યંગો રાજા બભૂવ હ ॥
મૃત્યોસ્તુ દુહિતા તેન પરિણીતા સુદુર્મુખા

વેનનામા સુતો જાતો નાસ્તિકો ધર્મદૂષકઃ ॥
દેવબ્રહ્મસ્વહારી ચ પરભાર્યાપહારકઃ

સ ચ શપ્તો દ્વિજૈર્દેવિ તત્ક્ષણાન્નિધનં ગતઃ ॥
તદૂરોર્મથ્યમાનાત્તુ નિપેતુર્મ્લેછજાતયઃ

શરીરે માતુરંશેન કૃષ્ણાંજનચયપ્રભાઃ ॥
પિતુરંશાત્સમુત્પન્નો ધાર્મિકો દ્વિજસત્તમૈઃ ॥
મથિતાદ્દક્ષિણાદ્ધસ્તાત્પૃથુઃ પ્રથિતવિક્રમઃ

સ વિપ્રૈરભિષિક્તશ્ચ તપઃ કૃત્વા સુદુષ્કરમ્ ॥
વિષ્ણોર્વરેણ મહતા પ્રભુત્વમગમન્નૃપઃ

સ ચ સ્વાધ્યાયરહિતા નિર્વષટ્કારનિર્દ્ધનાઃ ॥
હાહાભૂતાઃ પ્રજા દૃષ્ટ્વા તતોઽભૂદ્દુઃખિતો નૃપઃ

સ દોગ્ધુમૈચ્છત્ત્રૈલોક્યં સદેવાસુરમાનુષમ્

એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તો નારદો મુનિસત્તયઃ ॥
ક્રોધાવિષ્ટં પૃથું દૃષ્ટ્વા વાક્યં ચેદમુવાચ હ

લોકત્રયવિનાશાય મા કોપં કુરુ ભૂપતે ॥
પૃથ્વ્યાનયા ગ્રાસિતાનિ સસ્યાનિ વિવિધાનિ ચ ॥
ગિલિતાનિ ચ અન્નાનિ વિદ્ધ્યેવૈતન્મતં મમ

નારદસ્ય ચ વાક્યેન ક્રોધં ચક્રે પૃથુસ્તદા ॥
નિર્દગ્ધુમૈચ્છત્પૃથિવીં સશૈ લવનકાનનામ્

મુમોચ શસ્ત્રમાગ્નેયં તેન સા ધરણી તદા ॥
દહ્યમાના ભયાર્ત્તા ચ ગૌર્ભૂત્વા પૃધુમભ્યગાત્

સા વધ્યમાના તેનૈવ નૃપં વચનમબ્રવીત્ ॥
શરણં સમનુપ્રાપ્તા ગૌરહં નૃપસત્તમ

ગૌરવધ્યા મહીપાલ વત્સં કૃત્વા ચ દુગ્ધિ મામ્

તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા દુદોહ નૃપસત્તમઃ ॥
ભાસ્વદ્રત્નાનિ સસ્યાનિ કૃત્વા વત્સં હિમાલયમ્

જાતાઃ પ્રજાશ્ચ સુમુખાઃ પ્રવૃત્તશ્ચ મહોત્સવઃ ॥
પ્રવૃત્તા યાગદાનાદિ ક્રિયા મગલપૂર્વિકાઃ

રાજાથ ચિંતયામાસ મયા પાપમિદં કૃતમ્ ॥
અવધ્યાશ્ચ સ્ત્રિયઃ પ્રોક્તા ગૌરવધ્યા દ્વિજસ્તથા

સ્ત્રીરૂપધારિણી પૃથ્વી મોહાદેષા મયા હતા ॥
ગોવધે ચ કૃતા બુદ્ધિરહો પાપપરંપરા॥
તસ્માદ્વહ્નિં પ્રવેક્ષ્યામિ ચિતાં કૃત્વા ન સંશયઃ

એવં ચિંતયતસ્તસ્ય પૃથોરમિતતેજસઃ ॥
આજગામ પુનસ્તત્ર નારદો ભગવાનૃષિઃ

દૃષ્ટ્વા તથાવિધં દીનં ચિંતયાનં પૃથું પ્રિયે ॥
ઉવાચ નારદો ધીમાન્કિમેતદિતિ પાર્થિવ

તતઃ સ કથયામાસ મયા પાપમિદં કૃતમ્॥
અવધ્યા સ્ત્રી હતા વિપ્ર કૃતા બુદ્ધિશ્ચ ગોવધે

કાઁલ્લોકાનુ ગમિ ષ્યામિ કૃત્વા કર્મ સુદારુણમ્ ॥
મરિષ્યામિ ન સંદેહો બ્રહ્મહા પાપપૂરુષઃ

અથ ચેષ્ટોપદેશેન દુઃખાદુદ્ધર માં દ્વિજ ॥
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા કથયામાસ નારદઃ ॥
મહાપાપપ્રશમનં લિંગમાહાત્મ્યમુત્તમમ્

મહાકાલવને લિંગમભયેશ્વરપશ્ચિમે ॥
મહાપાપક્ષયકરં વિદ્યતે તત્ર ભૂપતે ॥
ગચ્છ ત્વં સહસા રાજંસ્તત્ર પૂતો ભવિષ્યસિ

નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પૃધુસ્તત્ર જગામ સઃ ॥
દૃષ્ટ્વા લિંગં ચ વૈ રમ્યં વિપાપસ્તત્ક્ષણાદભૂત્ ॥

દ્વાદશાદિત્યસંકાશો બભૂવ પૃથિવીપતિઃ

તતોંઽતરિક્ષગૈર્દેવિ કૃતં નામ વરાનને ॥
પૃથુના પૂજિતો યસ્માદ્ભવિષ્યતિ મહીતલે ॥
અદ્યપ્રભૃતિ વિખ્યાતો દેવોઽયં પૃથુકેશ્વરઃ

યે ચ દ્રક્ષ્યંતિ દેવેશં પૃથુકેશ્વરમીશ્વરમ્ ॥
તે સર્વકામસંપૂર્ણા ભવિષ્યંતિ મહીતલે

અજ્ઞાનાજ્જ્ઞાનતો વાપિ યત્પાપં જાયતે નૃણામ્॥
તત્પાપં યાસ્યતિ ક્ષિપ્રં પૃથુકેશ્વરદર્શનાત્

વાચિકં માનસં વાપિ કાયિકં ગુહ્યસંભવમ્ ॥
પ્રકાશં વા કૃતં પાપં પ્રસંગાદપિ યત્કૃતમ્ ॥
તત્સર્વં યાસ્યતિ ક્ષિપ્રં પુથુકેશ્વરદર્શનાત્

પૂજયિષ્યંતિ યે ભક્ત્યા દેવં વૈ પૃધુકેશ્વરમ્ ॥
રાજ્યં પ્રાપ્સ્યંતિ તે સમ્યઙ્નૃલોકે ચ ત્રિવિષ્ટપે

ભુક્ત્વા રાજ્યં મનુષ્યાણાં દેવાનાં ચ મહીતલે ॥
યાસ્યંતિ પરમં સ્થાનં બ્રહ્મણઃ પરમેષ્ઠિનઃ

ઇત્યુક્ત્વા દેવસંઘૈશ્ચ પૂજિતઃ પૃથુકેશ્વરઃ ॥
પૃથુઃ શશાસ પૃથિવીં સપત્તનાં સપર્વતામ્

એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ ॥
પૃથુકેશ્વર દેવસ્ય શૃણુ વૈ સ્થાવરેશ્વરમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખણ્ડે ચતુરશીતિલિંગમાહાત્મ્યે પૃથુકેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામૈકોનપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ