સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.44-3

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
તીર્થાનાં પરમં તીર્થં તચ્છૃણુષ્વ નરાધિપ ।
રેવાયા દક્ષિણે કૂલે નિર્મિતં શૂલપાણિના

મોક્ષાર્થં માનવેન્દ્રાણાં નિર્મિતં નૃપસત્તમ ।
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ -
શ્રુતા મે વિવિધા ધર્માસ્તીર્થાનિ વિવિધાનિ ચ ।
દાનધર્માઃ સમસ્તાશ્ચ ત્વત્પ્રસાદાદ્દ્વિજોત્તમ

અન્યચ્ચ શ્રોતુમિચ્છામિ સંસારશ્છિદ્યતે યથા ।
પુનરાગમનં નાસ્તિ મોક્ષપ્રાપ્તિર્ભવેદ્યથા

એતદાખ્યાહિ મે સર્વં પ્રસાદાદ્દ્વિજસત્તમ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ -
શૃણુષ્વૈકમના ભૂત્વા તીર્થાત્તીર્થાન્તરં મહત્ ।
શ્રુતે યસ્ય પ્રભાવે તુ મુચ્યતે ચાબ્દિકાદઘાત્

વાચિકૈર્માનસૈર્વાપિ શારીરૈશ્ચ વિશેષતઃ ।
કીર્તનાત્તસ્ય તીર્થસ્ય મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

પઞ્ચક્રોશપ્રમાણં તુ તચ્ચ તીર્થં મહીપતે ।
ભુક્તિમુક્તિપ્રદં દિવ્યં પ્રાણિનાં પાપકર્મિણામ્

રેવાયા દક્ષિણે કૂલે પર્વતો ભૃગુસંજ્ઞિતઃ ।
તસ્ય મૂર્ધ્નિ ચ તત્તીર્થં સ્થાપિતં ચૈવ શમ્ભુના

શૂલભેદેતિ વિખ્યાતં ત્રિષુ લોકેષુ ભૂપતે ।
તત્ર સ્થિતાશ્ચ યે વૃક્ષાસ્તીર્થાચ્ચૈવ ચતુર્દિશમ્

પતિતા નિલયં યાન્તિ રુદ્રસ્ય નાત્ર સંશયઃ ।
મૃતાસ્તત્રૈવ યે કેચિજ્જન્તવો ભુવિ પક્ષિણઃ

તે યાન્તિ પરમં લોકં તત્ર તીર્થે ન સંશયઃ ।
પાતાલાન્નિઃસૃતા ગઙ્ગા ભોગવતીતિસંજ્ઞિતા

નિષ્ક્રાન્તા શૂલભેદાચ્ચ સર્વપાપક્ષયંકરી ।
યા સા ગીર્વાણનામ્ન્યન્યા વહેત્પુણ્યા મહાનદી

પતિતા કુણ્ડમધ્યે તુ યત્ર ભિન્નં ત્રિશૂલિના ।
શમ્ભુના ચ પુરા તાત ઉત્પાદ્ય ચ સરસ્વતી

સા તત્ર પતિતા રાજન્ પ્રાચીનાઘવિમોચિની ।
ભાસ્વત્યા ત્રિતયં યત્ર શિલા ગીર્વાણસંજ્ઞિતા

તત્ર તીર્થે ચ તત્તીર્થં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ ।
કેદારં ચ પ્રયાગં ચ કુરુક્ષેત્રં ગયા તથા

અન્યાનિ ચ સુતીર્થાનિ કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્ ।
પઞ્ચ સ્થાનાનિ તીર્થાનિ પૃથગ્ભૂતાનિ યાનિ ચ

વક્ષ્યામિ ચ સમાસેન એકૈકં ચ પૃથક્પૃથક્ ।
ગયા નાભ્યાં યથા પુણ્યા ચક્રતીર્થં ચ તત્સમમ્

ધર્મારણ્યે યથા કૂપં શૂલભેદં ચ તત્સમમ્ ।
બ્રહ્મયૂપં યથા પુણ્યં દેવનદ્યાસ્તથૈવ ચ

યથા ગયાશિરઃ પુણ્યં સુરાણાં ચ યથા શિલા ।
યથા ચ પુષ્કરં સ્થાનં માર્કણ્ડહ્રદ એવ ચ

દત્ત્વા પિણ્ડોદકં તત્ર પિણ્ડાણાં ચ તથાક્ષયમ્ ।
યસ્તત્ર કુરુતે શ્રાદ્ધં તોયં પિબતિ નિત્યશઃ ।
મુચ્યતે સર્વપાપૈસ્તુ ઉરગઃ કઞ્ચુકૈરિવ ।
અનિન્દ્યાન્પૂજયેદ્વિપ્રાન્ દમ્ભક્રોધવિવર્જિતાન્

ત્રયોદશદિનં દાનં ત્રયોદશગુણં ભવેત્ ।
અભ્યર્ચિતં સુરં દૃષ્ટ્વા ગણનાથં ગજાનનમ્

સર્વે વિઘ્ના વિનશ્યન્તિ દૃષ્ટ્વા કમ્બલક્ષેત્રપમ્

પૂજયેત્પરયા ભક્ત્યા શૂલપાણિં મહેશ્વરમ્

દેવસ્ય પૂર્વભાગે તુ ઉમા પૂજ્યા પ્રયત્નતઃ ।
માર્કણ્ડેશં તતો ભક્ત્યા પૂજયેદ્ગુહવાસિનમ્

મુચ્યન્તે પાતકૈઃ સર્વૈરજ્ઞાનજ્ઞાનસંચિતૈઃ ।
ગુહામધ્યે પ્રવિષ્ટસ્તુ જપેત્સૂક્તં તુ ત્ર્યક્ષરમ્

નીલપર્વતજં પુણ્યં ષષ્ઠાંશેન લભેત સઃ ।
ત્રિનરાસ્તત્ર તિષ્ઠન્તિ સાદિત્યમરુતૈઃ સહ

સર્વદેવમયં સ્થાનં કોટિલિઙ્ગમનુત્તમમ્ ।
યથા નદીનદાઃ સર્વે સાગરે યાન્તિ સંક્ષયમ્

તથા પાપાનિ નશ્યન્તિ શૂલભેદસ્ય દર્શનાત્ ।
પ્રત્યક્ષો દૃશ્યતેઽદ્યાપિ પ્રત્યયો હ્યવનીપતે

વિસ્ફુલિઙ્ગા લિઙ્ગમધ્યે સ્પન્દન્તે સ્નાનયોગતઃ ।
દ્વિતીયઃ પ્રત્યયસ્તત્ર તૈલબિન્દુર્ન સર્પતિ

એવં હિ પ્રત્યયસ્તત્ર શૂલભેદપ્રભાવજઃ ।
યઃ સ્મરેચ્છૂલભેદં તુ ત્રિકાલં નિત્યમેવ ચ

સ પૂતશ્ચ ભવેત્સાક્ષાત્સબાહ્યાભ્યન્તરો નૃપ ।
ન કસ્યચિન્મયા ખ્યાતં પૃષ્ટોઽહં ત્રિદશૈરપિ

ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરં તીર્થં સદા ગોપ્યં કૃતં મયા ।
સર્વપાપહરં પુણ્યં સર્વદોષઘ્નમુત્તમમ્

સર્વતીર્થમયં તીર્થં શૂલભેદં જનેશ્વર ।
શ્રુતે યસ્ય પ્રભાવે તુ મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

શૂલભેદં મયા તાત સંક્ષેપાત્કથિતં તવ ।
યઃ શૃણોતિ નરો ભક્ત્યા મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે શૂલભેદપ્રશંસાવર્ણનં નામ ચતુશ્ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ॥