સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.44

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥ ॥
અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ પદ્માવતી યથાઽભવત્ ॥
શૃણુષ્વ ચાદૃતો વ્યાસ બહુપુણ્યકૃતાં કથામ્

એકદા સર્વરત્નાનાં હાનિર્જાતા દુરાત્મભિઃ॥
ધર્મગ્લાનિર્નિરોધશ્ચ જાતો વૈ દુષ્ટદાનવૈઃ

તદા સુરાસુરૈઃ સર્વૈર્મિલિત્વા મથિતોંઽબુ ધિઃ ॥
મેરુર્વંશોદધિઃ પાત્રં રજ્જુર્વાસુકિપન્નગઃ

કૂર્મપૃષ્ઠે વિધિં કૃત્વા રત્નાનિ દુદુહુસ્તદા ॥
આદૌ લક્ષ્મીર્વિનિર્યાતા કૃષ્ણાય પ્રતિપાદિતા ॥

તેન કૃત્વા વિષાદોઽભૂદ્દેવદાનવયોસ્તદા ॥
એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તો નારદો દેવદર્શનઃ।

વારિતઃ કલહસ્તેન દેવદૈત્યસમુદ્ભવઃ ॥
મહાકાલવને સાઽસ્તુ પદ્મા સિંધુસમુદ્ભવા

સાગરાંતે ચ રત્નાનિ તિષ્ઠંતિ વિવિધાનિ ચ ॥
તાનિ સર્વાણિ ચાદાય ભવતાં વૈ દદામ્યહમ્

મથ્યતામુદધિઃ શીઘ્રં નાત્ર કાર્યા વિચારણા॥
પુનસ્તે તૂદ્યમં ચક્રુરમૃતાર્થં સુરાસુરાઃ

મથ્યમાનેંઽબુધૌ તેષાં મણિઃ પ્રાપ્તશ્ચ કૌસ્તુભઃ ॥
પરિજાતતરુઃ પશ્ચાત્સુરા જાતા તતઃ પરમ્

ધન્વંતરિરથોત્પન્નશ્ચંદ્રો જાતોઽપિ વૈ તતઃ ॥
કામધેનુસ્તતો જાતા ગજરત્નં તતઃ પરમ્

ઉચ્ચૈઃશ્રવા હયશ્રેષ્ઠઃ સુધા રંભા તતસ્તતઃ ॥
તતઃ પરં ચ સારંગં ધનુઃ સર્વાસ્ત્રસંભવમ્

પાંચજન્યસ્તથા શંખઃ કરે તિષ્ઠતિ મુરદ્વિષઃ ॥
નિધિરેષ મહાપદ્મો વિષં હાલાહલં તતઃ

ચતુર્દશાપિ રત્નાનિ પ્રાપ્તાનિ વિવિધાનિ ચ ॥
સમાદાય ગતાસ્તત્ર યત્ર માહેશ્વરં વનમ્

ગત્વા તે ચ સમાસીના મંત્રં ચક્રુઃ પરસ્પરમ્ ॥
અહંપૂર્વમહંપૂર્વમિતિ તે સમયંત્રિતાઃ

કોલાહલસ્તથોત્પન્નો નારદઃ પુનરભ્યગાત્ ॥
તેષાં કલિમલં દૃષ્ટ્વા વિષ્ણુમારાધયત્તતઃ

મોહનીરૂપમાસ્થાય નારીભૂત્વાભ્યગાદ્ધરિઃ ॥
અતિરૂપવતી તન્વી તામાલોક્ય મહાસુરાઃ

વિહ્વલાંગાશ્ચ તે સર્વે કામબાણવશંગતાઃ ॥
એતસ્મિન્નંતરે તેષાં સુરાં પ્રાદાત્સુરેશ્વરઃ

હસ્તલાઘવયોગેન દેવાનામમૃતં દદૌ ॥
એતસ્મિન્નંતરે વ્યાસ રાહુસ્તદ્રૂ પધારકઃ

તેષામંતરગો ભૂત્વા પપૌ ચામૃતમુત્તમમ્ ॥
તજ્જ્ઞાત્વા ચ દ્રુતં વિષ્ણુઃ શિરશ્ચક્રેણ ચાચ્છિનત્

સુધાસ્પર્શપ્રસંગેન ન મમારાસુરસ્તદા ॥
રાહુઃ કેતુરિતિ ખ્યાતૌ ક્ષેત્રેઽસ્મિન્મુનિસત્તમ

રાહુકાયાત્સમુદ્ભૂતં બહુ સુસ્રાવ શોણિતમ્ ॥
તસ્મિન્ક્ષેત્રે મહત્તીર્થં જાતં તદ્દોષ નાશનમ્

તત્ર સ્નાત્વા શુચિર્ભૂત્વા રાહોર્દર્શનતત્પરાઃ ॥
ન તેષાં જાયતે કિંચિદ્રાહુપીડા કદાચન

વાંછિતાર્થમવાપ્નોતિ ગોસહસ્ર ફલં ભવેત્ ॥
તતસ્તાનિ ચ રત્નાનિ મહાકાલવને સુરાઃ

વિભજ્ય ભાગાંસ્તે સર્વે પ્રાપ્ય રત્નભુજોઽભવન્ ॥
મણિં પદ્માં ધનુઃ શંખં વિષ્ણવે નારદો દદૌ

સૂર્યાય ચ દદૌ હ્યશ્વં સપ્તાસ્યં ચાબ્ધિસંભવમ્ ॥
ઐરાવતં ગજશ્રેષ્ઠં વાસવાય સમર્પયત્

પીયૂષં દિવિષદ્ગણાન્દદૌ ચંદ્રં ચ શંભવે ॥
પારિજાતં તરુશ્રેષ્ઠં રંભાં ચૈવ વરાંગનામ્

ઇંદ્રક્રીડાવને રમ્યે નંદને ચ સમર્પયત્ ॥
ઋષીણાં સમદાદ્ધેનું કામદોગ્ધ્રીં યજ્ઞસિદ્ધયે

નિધિરેષ મહાપદ્મઃ કુબેરભવનં ગતઃ ॥
યત્તદ્ધાલાહલં પ્રોક્તં વિષં કેનાપિ નાદૃતમ્

યતોયતઃ પ્રસરતિ પ્રલયં યાંતિ જંતવઃ ॥
દધાર તદ્વિષં શંભુર્જગતાં હિતકામ્યયા

તદાપ્રભૃતિ મહાદેવો નીલકંઠ ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
રત્નકુંડે નરઃ સ્નાત્વા નીલગ્રીવં ચ પશ્યતિ

મુક્ત્વા સ સર્વપાપેભ્યઃ સર્વરત્નભુજો ભવેત્ ॥
શતાશ્વમેધિકં પુણ્યં લબ્ધ્વા શિવપુરં વ્રજેત્

તદાદાય સુરાઃ સર્વે બ્રહ્મવિષ્ણુપુરોગમાઃ ॥
ઊચુશ્ચ તે તદા વ્યાસ હર્ષનિર્ભરમાનસાઃ

ઉજ્જયિનીં સમાસાદ્ય જાતા રત્નભુજો વયમ્ ॥
પદ્માયાશ્ચ નિવાસેન યસ્માત્સર્વસુખાવહા

તસ્માત્સર્વેષુ કાલેષુ પદ્મા વસતુ નિશ્ચલા ॥
અદ્યપ્રભૃતિ પૂરેષા પદ્માવતીતિ ચ સ્મૃતા

ય એતસ્યાં મહાભાગાઃ સ્નાનં દાનં તથાર્ચનમ્ ॥
તર્પણં ચૈવ દેવાનાં પિતૄણાં ચ વિશેષતઃ

ન તેષાં દુષ્કૃતં કિંચિન્ન દારિદ્ર્યં ન દુર્ગતિઃ ॥
શતં કુલાનિ સર્વાણિ તારયેન્નિરયાત્તદા

ધનાર્થી ચૈવ પુત્રાર્થો વિદ્યાર્થો બહુકામુકઃ ॥
યત્રકુત્ર સ્થિતો ભૂત્વા પદ્માવતીતિ ચ સ્મરેત્

સર્વાન્કામાનવાપ્નોતિ શિવઃ સાક્ષાદ્ભવેન્નરઃ ॥
એતદ્વ્યાસ ફલં નામ્નઃ કિં ચિરં સેવનેન વૈ

યે શૃણ્વંતિ કથાં પુણ્યાં યે શ્રાવયંતિ નિત્યશઃ ॥
ન તેષાં પાતકં કિંચિદશ્વમેધફલં લભેત્ ॥

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખંડેઽવન્તીક્ષેત્રમાહાત્મ્યે પદ્માવતીનામકથાવર્ણનંનામ ચતુશ્ચત્વારિં શોઽધ્યાયઃ