સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.37

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥ ॥
ભિન્નેંઽધકે ત્રિશૂલેન ધ્વની રુદ્રસ્ય નિર્ગતઃ ॥
તત્રોંકારઃ સમુત્પન્નો દેવદેવો મહેશ્વરઃ

તત્ર સ્નાત્વા શુચિર્ભૂત્વા સમાધિનિયમેન ચ ॥
દૃષ્ટ્વોંકારં મહાદેવં મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

હત્વાંધકે ત્રિશૂલશ્ચ ભોગવત્યા જલે યયૌ ॥
દૃષ્ટ્વા શૂલં સુતેજસ્કં હાટકો વિસ્મયં ગતઃ ॥
પપ્રચ્છ કેન કાર્યેણ ભવાનિહ સમાગતઃ

કથયામાસ શૂલોસૌ શંકરેણાહમીરિતઃ ॥
અંધકસ્ય વધાર્થાય પાપવૃત્તેઃ સુદુ ર્મતેઃ

ભિત્ત્વા તમહમાયાતો ભોગવત્યા જલે શુભે ॥
ગમિષ્યામિ પુનસ્તત્ર યત્ર તિષ્ઠતિ શંકરઃ

શૂલોક્તં વચનં શ્રુત્વા પરમેશદિદૃક્ષયા ॥
હાટકઃ શૂલમાર્ગેણ નિર્જગામ જવેન સઃ ॥
બહુવક્ત્રસમાકીર્ણં સુપ્રભં સુમનોરમમ્

તં દૃષ્ટ્વા ત્રિદશાઃ સર્વે શૂલેશં હાટકેશ્વરમ્॥।
પ્રણમ્ય હૃષ્ટરોમાણો યથા પ્રોત્ફુલ્લપંકજમ્

તુષ્ટુવુર્વિવિધૈઃ સ્તોત્રૈર્બ્રહ્મવિષ્ણુપુરોગમાઃ ॥
હાટકેશ્વરનામાસીત્પાતાલે યો વ્યવસ્થિતઃ

નિર્ગતઃ શૂલમાર્ગેણ તેન શૂલેશ્વરઃ સ્મૃતઃ ॥
ધૂતપાપં ચ યત્તીર્થં દેવદેવસ્ય ચોત્તરે

તત્ર પાપઃ સ દૈત્યેંદ્રો ધૂતઃ શૂલેન વીર્યવાન્ ॥
તેન તીર્થમિદં વ્યાસ ધૂતપાપં નિગદ્યતે

અષ્ટમ્યાં વા પૌર્ણમાસ્યાં ચતુર્દશ્યાં શનૌ તથા ॥
ઉપોષ્ય રજનીમેકાં શિવભક્તો જિતેંદ્રિયઃ

ધૂતપાપં તુ યઃ પશ્યેદ્દેવદેવં મહેશ્વરમ્॥
વિમુક્તઃ સર્વપાપૈઃ સ સપ્તજન્મકૃતૈરપિ

કુલાનાં શતમુદ્ધૃત્ય શિવલોકં ચ ગચ્છતિ ॥
કૃતાભિષેકં યઃ પશ્યેત્પૌષે માસિ સ વૈ નરઃ

શૂલેશ્વરપ્રભાવેન મુચ્યતે બ્રહ્મહત્યયા ॥
વિમાનાનાં સહસ્રેણ મૃતો યાતિ પરં પદમ્

ઇતિ ચાંધકશૂલોયં યાવદ્ભોગવતીં ગતઃ ॥
તાવત્સમુત્થિતા ઘોરા અસુરા રુધિરોદ્ભવાઃ

ખડ્ગહસ્તા મહાવીર્યા અનેકશતસંખ્યયા ॥
ચતુર્દિક્ષુ સ્થિતૈર્ઘોરૈર્હન્ય માનો મહેશ્વરઃ ॥
સિંહનાદં મુમોચાથ પીડિતસ્તૈર્દુરાત્મભિઃ

સિંહનાદેન તે પાપા મૂર્છિતાઃ પતિતા ભુવિ ॥
પુનઃ સમુત્થિતા જગ્મુર્દેવદેવં મહેશ્વરમ્ ॥
વિત્રસ્તાશ્ચ તતો દેવા બ્રહ્મવિષ્ણુપુરોગમાઃ

અસાધ્યાંસ્તાંસ્તથા મત્વા મંત્રં કૃત્વા હિતૈષિણઃ ॥
તતો દેવા વિચાર્યાથ સ્ત્રીં સૃજામ ઇતિ સ્વયમ્

ઇત્યુક્ત્વોત્પાદયામાસ બ્રહ્મા હંસાસનાં શુભામ્ ॥
ચતુર્વક્ત્રાં ચતુર્હસ્તાં બ્રહ્માણીં રૂપધારિણીમ્

કુમારશ્ચૈવ કૌમારીં મયૂરવરવાહનામ્ ॥
રક્તમાલ્યાબરધરાં શક્તિકુક્કુટધારિણીમ્

પુનઃ કુમારઃ કૌમારીં પક્ષીંદ્રવરવાહનામ્ ॥
કૃષ્ણાં કરાલદશનાં ધર્મરાજસ્ય વાહનીમ્

દૈત્યદેહપ્રમથનીં દંડમુદ્ગરધારિણીમ્ ॥
લલાટલોચનાં નીલાં કપાલકરભૂષિતામ્

સિંહાજિનધરાં કૃષ્ણાં સર્વભૂષણભૂષિતામ્॥
કર્ત્રીહસ્તાં ખડ્ગહસ્તાં ખેટખટ્વાંગધારિણીમ્ ॥
ચર્માસ્થિકેશવપુષં ચામુંડામમૃજત્પ્રભુઃ

વટસ્ય નિકટે પૂર્વં નિર્મિતા લોકમાતરઃ ॥
તતો લોકે સુવિખ્યાતાઃ પ્રત્યક્ષા વટમાતરઃ

તત્ર સ્નાત્વા શુચિર્ભૂત્વા માતૄઃ પશ્યતિ યો નરઃ ॥
સ મુક્તઃ સર્વપાપેભ્યો માતૃલોકે મહીયતે

સિંહનાદોઽપિ દેવેન કૃતો યત્ર મહામુને ॥
તત્ર સિંહેશ્વરો દેવઃ સર્વદુષ્કૃતનાશનઃ

દર્શનાત્તસ્ય દેવસ્ય સિંહવત્સ બલી ભવેત્ ॥
સિંહનાદે કૃતે યત્ર જાતં કણ્ટકિતં વપુઃ

તત્ર કણ્ટેશ્વરો દેવો ભક્તાનાં સર્વદઃ સદા ॥
તત્ર તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા કણ્ટેશ્વરં શિવમ્

ગ્રહભૂતપિશાચેભ્યો ન ભયં પ્રાપ્નુયાત્ક્વચિત્ ॥
તતસ્તા માતરઃ સર્વા આદિષ્ટાસ્તુ હરેણ વૈ

અન્ધાસુરસ્ય રૌદ્રસ્ય પિબધ્વં રુધિરં દ્રુતમ્ ॥
એતસ્મિન્નન્તરે વ્યાસ પ્રજ્વલજ્જ્વલનોપમઃ

અભયં શક્ર મા ભૈસ્ત્વં યત્રોવાચેતિ શંકરઃ ॥
તત્ર લિંગં સમુદ્ભૂતમભયેશ્વરમુત્તમમ્

વંદિતં દેવગંધર્વૈઃ સિદ્ધવિદ્યાધરોરગૈઃ ॥
તત્ર સ્નાત્વા શુચિર્ભૂત્વા સોપવાસો જિતેન્દ્રિયઃ

અર્ચયે દ્દેવદેવેશમશ્વમેધફલં લભેત્ ॥
ભૂતપ્રેતપિશાચેભ્યો ભયં તસ્ય ન વિદ્યતે

સિંહયુક્તેન યાનેન શિવલોકં સ ગચ્છતિ ॥
અન્ધકસ્ય તુ યા માયા રક્તાસુરસમુદ્ભવા

માતૃભિર્યુધ્યમાનાભિઃ ક્ષયમાશુ જગામ સા ॥
દેવ્યઃ પિબન્ત્યો રક્તૌઘં દૈતેયતનુતશ્ચ્યુતમ્

ષટ્તૃપ્તિં પરમા જગ્મુર્ન તુ તૃપ્તા લલાટજા ॥
હતમાયઃ શિષ્ટકસ્તુ ભિન્નશૂલતનુચ્છદઃ

ઉત્તરાભિમુખં શૂલમંધકોઽકર્ષયદ્બલી ॥
સંનિરુદ્ધો મહાદેહો વારિતો ગણપેન સઃ

મહાવિનાયકઃ ખ્યાતસ્તસ્માલ્લોકેઽભવન્મુને ॥
દર્શનાત્તસ્ય દેવસ્ય ન વિઘ્નૈઃ પીડ્યતે નરઃ

માસેમાસે ચતુર્થ્યાં યો ગણેશં પૂજયેદ્દ્વિજ ॥
ન તસ્ય વિઘ્નં જાયેત ઇહ લોકે પરત્ર ચ

સ્વેદબિંદુરથો તસ્ય લલાટાદપતદ્ભુવિ ॥
તસ્માદંગારકો જાતો રક્તમાલ્યાનુલેપનઃ

આવન્ત્યે વિષયે જાતો લોહિતાંગો ધરાસુતઃ ॥
અંગારકસ્તુ રક્તાક્ષો મહાદેવસુતસ્તથા

નામભિર્બ્રહ્મણા સ્તુત્વા ગ્રહમધ્યેઽધિરોપિતઃ ॥
તત્ર તીર્થમથોત્પન્નમંગારેશ્વરમુત્તમમ્

બ્રહ્મણા સ્થાપિતં લિંગં ગણગંધર્વસેવિતમ્ ॥
શુચિસ્તત્ર ચ યઃ સ્નાતિ નરો હ્યંગારવાસરે

દૃષ્ટ્વાંગારેશ્વરં સોથ મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ ॥
ચતુર્થ્યાં મંગલદિને નક્તે ચાર્ઘ્યં નિવેદયેત્

યાવત્પૂર્ણાશ્ચતસ્રઃ સ્યુસ્તાવત્કાર્યાઃ પ્રયત્નતઃ ॥
પઞ્ચ વૈ કરકાઃ કાર્યાસ્તામ્રપાત્રેણ સંયુતાઃ

ગુડપીઠમયાઃ કાર્યા રક્તવસ્ત્રસમન્વિતાઃ ॥
રક્તચંદનસંયુક્તા રક્તપુષ્પૈશ્ચ પૂજિતાઃ

તિલતણ્ડુલસંપૂર્ણમેકં તત્રૈવ કારયેત્ ॥
દ્વિતીયં લડ્ડુકૈશ્ચૈવ તૃતીયં પયસા તથા

ઉત્તરીભિશ્ચતુર્થં ચ પઞ્ચમં મૂલકૈસ્તથા ॥
કૃત્વા હ્યેવં વિધાનેન મંત્રેણાર્ઘ્યં નિવેદયેત્

કુજાય લોહિતાંગાય ગ્રહમઘ્યસ્થિતાય ચ ॥
કાર્તિકેયાનુરૂપાય સુરૂપાય નમો નમઃ

શિવલલાટસંભૂત ધરણીગર્ભસંભવ ॥
રૂપાર્થં ત્વાં પ્રપન્નોસ્મિ ગૃહાણાર્ઘ્યં નમોઽસ્તુ તે

જ્વલિતાંગારવર્ણાભ સ્નિગ્ધવિદ્રુમભા સુર ॥
પુત્રાર્થી ત્વાં પ્રપન્નોસ્મિ ગૃહાણાર્ઘ્યં ધરાત્મજ

આવન્ત્યમણ્ડલે જાતો ધરણ્યાં ચ શિવેન વૈ ॥
પુત્રં દેહિ ધનં દેહિ યશો દેહિ નમોઽસ્તુ તે

એવં સંપૂજિતો ભૌમશ્ચતુર્થ્યાં મુનિસત્તમ ॥
ભુક્ત્વા ભોગાંસ્તથા પુત્રાન્પ્રાપ્ય વૈ ક્ષિતિમંડલે

મૃતઃ સ્વર્ગમવાપ્નોતિ યાવદિન્દ્રાશ્ચતુર્દશ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પંચમ આવંત્યખણ્ડેઽવન્તીક્ષેત્રમાહાત્મ્યેઽઙ્ગારકીચતુર્થી વ્રતમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ સપ્તત્રિંશોઽધ્યાયઃ