સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.22-2

॥ શ્રીવિશ્વનાથ ઉવાચ ॥ ॥
દ્વાવિંશતિતમં વિદ્ધિ કર્કટેશ્વરસંજ્ઞકમ્ ॥
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ તિર્યગ્યોનિર્ન દૃશ્યતે

આસીત્પુરા બૃહત્કલ્પે ધર્મ મૂર્તિર્જનાધિપઃ ॥
સુહૃચ્છક્રસ્ય નિહતા યેન દૈત્યાઃ સહસ્રશઃ

સોમસૂર્યાદયો યસ્ય તેજસા નિષ્પ્રભાઃ કૃતાઃ ॥
પ્રજાશ્ચ પાલિતા યેન નિહત્ય સમરે દ્વિષઃ

યથેચ્છારૂપધારી ચ સંગ્રામેષ્વપરાજિતઃ ॥
તસ્ય ભાનુમતીનામ ભાર્યા ત્રૈલોક્યસુંદરી

રાજ્ઞસ્તસ્યાગ્રમહિષી પ્રાણેભ્યોઽપિ ગરીયસી ॥
દશનારીસહસ્રાણાં મધ્યે શ્રીરિવ રાજિતા

નૃપો નૃપસહસ્રેણ ન કદાચિત્પ્રમુચ્યતે ॥
કદાચિદેકાંતગતઃ પપ્રચ્છ સ્વપુરોહિતમ્ ॥
વિસ્મયેનાવૃતમના વશિષ્ઠમૃષિસત્તમમ્

ભગવન્કેન ધર્મેણ મમ લક્ષ્મીરનુત્તમા ॥
કસ્માચ્ચ વિપુલં તેજો દુઃસહં મમ દૃશ્યતે

॥
॥ વશિષ્ઠ ઉવાચ ॥ ॥
પુરા ત્વમવનીપાઽઽસીઃ શૂદ્રજાતિસમુદ્ભવઃ ॥
બહુદોષસમાવિષ્ટો દુષ્ટયા ભાર્યયાઽનયા

નિવસન્દુષ્ટહૃદયો વર્ષાણિ સુબહૂન્યપિ ॥
મહાક્રોધાભિભૂતાત્મા સદા નિષ્ઠુરજલ્પકઃ

સદા બ્રહ્મસ્વહારી ત્વં સદા વેદવિનિંદકઃ ॥
સદા ચાસૂયકો રાજન્સદા વિશ્વાસઘાતકઃ

અથ પંચત્વમાપન્નઃ કાલે નરકમાપ્તવાન્ ॥
તામ્રભ્રાષ્ટ્રે પરં દગ્ધો દશવર્ષાણિ પંચ ચ

રૌરવે કુમ્ભિપાકે ચ મહારૌરવસંજ્ઞકે ॥
સૂક્ષ્માણિ તિલમાત્રાણિ કૃત્વા ખંડાન્યનેકશઃ

મૂષાયાં ધીમતો રાજન્નસિપત્રે ચ દારિતઃ ॥
શેષપાતકશુદ્ધ્યર્થં ધરાયા મવતારિતઃ

વિધાય કાર્કટં રૂપં યમેન ત્વયિ પાર્થિવ ॥
શિવસ્ય સરો વિખ્યાતં મહાકાલવનોત્તમે

દત્તં જપ્તં કૃતં યચ્ચ હુતં દેવાર્ચનાદિ યત્॥
સર્વં તદક્ષયં કર્મ તસ્મિન્સરસિ વિશ્રુતમ્

નિક્ષિપ્તસ્ત્વં તદા તેન ભાવિપુણ્યેન કર્મણા॥
તત્ર સ્થિતસ્ત્વં ભૂપાલ વર્ષાણાં પંચકં તથા

કદાચિત્તીરભૂમ્યાં ત્વં ગતઃ સંક્રીડિતું શનૈઃ ॥
સમીક્ષ્ય તત્ર કાકેન ધૃત્વા ચંચુપુટેન ચ

આકાશમાર્ગં ચોડ્ડીનઃ સ ત્વયા તાડિતો ભૃશમ્॥
ત્વત્તીક્ષ્ણપાતૈશ્ચરણૈસ્તાડિતો વ્યથિતસ્તદા

મુક્તસ્ત્વં ચંચુપુટતો વાયસેનાકુલેન તુ ॥
સ્વર્ગદ્વારસ્ય પૂર્વે તુ દેવ્યગારે સુપુણ્યદે

શિવસ્ય ક્ષિપ્તસ્ત્વં શીઘ્રં ચઞ્ચ્વાક્ષેપપ્રપીડિતઃ ॥
મૃતોઽસિ સંનિધૌ તત્ર દેવસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ

વિમુચ્ય દેહં તજ્જીર્ણં યાવત્તં કાર્કટં પુરા॥
તત્ક્ષણાદ્દિવ્ય દેહશ્ચ દિવ્યાભરણભૂષિતઃ

તસ્ય લિંગસ્ય માહાત્મ્યાદ્ભૂત્વા વિદ્યાધરેશ્વરઃ ॥
કામગેન વિમાનેન પૂજ્યમાનો ગણેશ્વરૈઃ

સ્વર્ગે વ્રજંસ્ત્વં સંપૃષ્ટઃ સુરસંઘૈશ્ચ સાદરમ્॥
કોયં મહાત્મા મુદિતો યાતિ દિવ્યપથોંઽબરાત્

તતો રુદ્રગણૈઃ સર્વં સુરાણાં કથિતં પુરા ॥
વૃત્તાંતં વિસ્તરાત્સર્વં કાર્કટત્વવિમોચનૂમ્

તસ્ય લિંગસ્ય દેવેશાઃ પ્રભાવોઽયમુપસ્થિતઃ ॥
દેવૈઃ પ્રોક્તં ચ સહસા લિંગસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ

કાર્કટીયોનિ મુક્તસ્ય પ્રાપ્તં સ્વર્ગસુખં યતઃ ॥
કર્કટેશ્વરનામાયમતો લોકે ભવિષ્યતિ

તદાપ્રભૃતિ દેવોઽયં કર્કટેશ્વરસંજ્ઞકઃ ॥
ત્વયા સ્વર્ગે મહાભોગા ભુક્તા રાજન્યથેચ્છયા

આગતોઽસિ પુનર્ભૂમૌ લબ્ધં રાજ્યમકંટકમ્ ॥
તસ્ય લિંગસ્ય માહાત્મ્યાજ્જાતં સર્વં તવાધુના

તસ્માત્પાર્થિવ ભૂયસ્ત્વં લિંગમારાધય દ્રુતમ્ ॥
જાતિસ્મરત્વમાપન્નો વશિષ્ઠવચનાત્તદા

પૂર્વં કર્મ સ્મૃતં તેન સ્વકીયં પાર્થિવેન તુ ॥
પુનર્ગત્વા ચ તલ્લિંગં પૂજયામાસ યત્નતઃ

તસ્મિઁલ્લિંગે લયં પ્રાપ્તઃ સ્વશરીરેણ પાર્વતિ॥
યેઽર્ચયંતિ સદા ભક્ત્યા કર્કટેશ્વરસંજ્ઞકમ્॥
ભુક્ત્વા ભોગાંશ્ચિરં ભૂમૌ તે યાંતિ પરમાં ગતિમ્

નિયમેન પ્રપશ્યંતિ યે દેવં કર્કટેશ્વરમ્॥
અષ્ટમ્યાં વા ચતુર્દશ્યાં તેષાં પુણ્યફલં શૃણુ

સૂર્યદીપ્તિપ્રતીકાશૈર્વિમાનૈઃ સાર્વકામિકૈઃ॥
મૃતા મમ પુરં યાંતિ ત્રિસપ્તકુલસંયુતાઃ॥૩૩।
તત્ર દિવ્યૈર્મહાભોગૈઃ સ્ત્રીસહસ્રૈર્મનોરમૈઃ॥
કલ્પકોટિશતૈર્દેવિ સેવ્યમાના વસંતિ હિ

તદંતે વિષ્ણુભવને તાવત્કાલં ચ સંતિ હિ ॥
વૈષ્ણવૈર્વિવિધૈર્ભોગૈઃ સ્ત્રીસહસ્રૈસ્તુ સેવિતાઃ

વિષ્ણુલોકાદ્બ્રહ્મલોકં સંપ્રાપ્ય મુદિતાઃ પુનઃ ॥
ભોગાન્નાનાવિધાન્ભુક્ત્વા તતો યાંતિ પરં પદમ્

દશાશ્વમૈધૈર્યત્પુણ્યં તત્ફલં તીર્થયાત્રયા ॥
કર્કટેશ્વરદેવસ્ય મેઘનાદેશ્વરં શૃણુ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખંડે ચતુરશીતિલિઙ્ગમાહાત્મ્યે કર્કટેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ