સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.21

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥ ॥
અથાન્યત્સંપ્રવક્ષ્યામિ દેવં ત્રિદશપૂજિતમ્ ॥
હનુમત્કેશ્વરંનામ ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્

શૈવે સરસિ યઃ સ્નાત્વા પશ્યેદ્ધનુમત્કેશ્વરમ્ ॥
કલ્પકોટિસહસ્રાણિ વાયુલોકે સ મોદતે

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
હનુમત્કેશ્વરો યસ્તુ હ્યુક્તઃ પૂર્વં ત્વયાઽનઘ ॥
કથાં કથય હ્યેતસ્ય વૃત્તપૂર્વાં સનાતનીમ્

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥ ॥
ત્રૈલોક્યકણ્ટકઃ પૂર્વં રાવણો નામ રાક્ષસઃ ॥
વિષ્ણુના રામરૂપેણ લંકાયાં વિનિપાતિતઃ

ઘાતયિત્વા તુ તં દુષ્ટં સીતામાદાય જાનકીમ્ ॥
વાનરૈઃ સહ ઋક્ષૈશ્ચ નગરીં સ્વામુપાગતઃ

તત્ર રાજ્યમનુપ્રાપ્ય ઋષિભિઃ પરિવારિતઃ ॥
કથાવસાને રામેણ હ્યગસ્ત્યો મુનિસત્તમઃ

પપ્રચ્છ ચ દ્વયોર્વીર્યં શંભુવાતજયોસ્તદા ॥
તદા દાશરથિં પ્રાહ અગ સ્તિર્મુનિસત્તમઃ

અનૌપમ્યો યથા દેવો યુદ્ધે શૌર્યં? મહેશ્વરઃ ॥
જ્ઞેયો વાયુસુતસ્તદ્વત્સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે

એતચ્છુત્વાથ હનુમાન્યદ્ધરેણો પમા મમ ॥
કૃતા મુનિવરેણેહ પ્રત્યક્ષં રાઘવસ્ય હ

ગમિષ્યે નગરીં લંકાં લિંગમેકં પ્રયાચિતુમ્ ॥
રાક્ષસેન્દ્રં મહાભાગં વિભીષણમકલ્મ ષમ્

તતો ગતઃ સ લંકાયાં વિભીષણમુવાચ હ ॥
દેહિ મે ત્વં મહાભાગ લિંગમેકં ચ શોભનમ્

ઉક્તં ચ રાક્ષસેન્દ્રેણ ગૃહાણૈતદ્યથા રુચિ ॥
એતાનિ ષટ્ ચ લિંગાનિ રાવણસ્થાપિતાનિ વૈ

ત્રૈલોક્યવિજયાત્પૂર્વં મમ ભ્રાત્રા મહાત્મના ॥
એતેષુ યદભીષ્ટં તે લિંગં કથય સુવ્રત ॥
તત્પ્રયચ્છામિ તેઽદ્યૈવ સત્યમેતત્પ્લવંગમ

તતો જગ્રાહ હનુમાઁલ્લિંગં મૌક્તિકસંનિભમ્ ॥
યદેતદ્દૃશ્યતે વીર તત્પ્રયચ્છ મમાનઘ ॥

શ્રુત્વા હનુમતો વાક્યમથોવાચ વિભીષણઃ ॥
દત્તમેતન્મહાવીર લિંગં યદ્ધૃતવાનસિ

શ્રૂયતે હિ પુરાવૃત્તં લિંગમેતદ્ધનેશ્વરઃ ॥
રુદ્ર ભક્ત્યા સમાયુક્તસ્ત્રિકાલમપ્યપૂજયત્

રાવણેન યદા બદ્ધસ્તદાનીં હિ ધનેશ્વરઃ ॥
લિંગસ્યાસ્ય પ્રભાવેન વિમુક્તઃ સમપદ્યત

પ્રસાદાત્તસ્ય લિંગસ્ય ધનેશો ધનરક્ષકઃ ॥
ગૃહીત્વા તન્મહાલિંગં સ્વસ્થો જાતોઽથ વાનરઃ

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥ ॥
ગૃહીત્વા તુ તતો લિંગં પ્રસ્થિતો વિમલેંઽબરે ॥
સપ્તમે દિવસે ચૈવ સંપ્રાપ્તોઽવંતિકાં પુરીમ્

તત્ર રુદ્રસરસ્તીરે સ્થાપ્ય સ્નાનમથાકરોત્ ॥
મહાકાલસ્ય પૂજાર્થં ગમનં પ્રત્યચિંતયત્

ઉદ્ધર્તુકામસ્તલ્લિગમુદ્ધર્તું ન શશાક સઃ

તતો વ્યવસ્થિતો દેવઃ પ્રાહ તં વાયુનન્દનમ્ ॥
અસ્મિન્ક્ષેત્રે હનૂમન્માં ત્વન્નામ્નૈવ પ્રતિષ્ઠાપય

હનુમત્કેશ્વરં ચાથ લોકે ખ્યાતં ભવિષ્યતિ ॥
શૈલવચ્ચોન્નતં લિંગં સ્થાપિતં વાયુસૂનુના

શનૌ પશ્યેન્નરો યસ્તુ હનુમત્કેશ્વરં શિવમ્ ॥
તસ્ય શત્રુભયં નાસ્તિ સંગ્રામે જયમાપ્નુયાત્

ન ચ ચૌરભયં તસ્ય ન દારિદ્ર્યં ન દુર્ગતિઃ ॥
તૈલાભિષેકં યઃ કુર્યાદ્ધનુમત્કેશ્વરે શિવે

તસ્ય રોગાઃ પ્રલીયન્તે ગ્રહપીડા ન જાયતે ॥
યે દ્રક્ષ્યંતિ નરાઃ ભક્ત્યા તેષાં મોક્ષો ભવિષ્યતિ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડેઽવન્તીક્ષેત્રમાહાત્મ્યે હનુમત્કેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામૈ કવિંશોઽધ્યાયઃ