સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.13-2

॥ હર ઉવાચ ॥ ॥
વિદ્ધિ કામેશ્વરં દેવિ તત્ર લિંગં ત્રયોદશમ્ ॥
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ સૌભાગ્યં જાયતે શુભમ્

બ્રહ્મણો ધ્યાયમાનસ્ય પ્રજાકામસ્ય પાર્વતિ ॥
ઉત્પન્નોઽર્કપ્રભાકારો લાવણ્યનિચયો મહાન્ ॥
અલંકારાવૃતઃ કાંતો દિવ્યમંડનમંડિતઃ

તં દૃષ્ટ્વા પરમં દિવ્યં કાંતં સૌભાગ્યશોભિતમ્ ॥
અપ્રતર્ક્યમવિજ્ઞેયં બ્રહ્મા પ્રોવાચ તં તદા

કો ભવાન્કિં નિમિત્તં તુ ઇહ વા કિમુપાગતઃ ॥
વદ ત્વં મન્મથાકાર કંદર્પ ઇવ લક્ષ્યમે

બ્રહ્મણો વચનં શ્રુત્વા પ્રોક્તં તેનૈવ સાદરમ્ ॥
અહં તે સૃષ્ટિકામસ્ય ભાવેન વિહિતોંશકઃ ॥
પ્રજાપતે મહાભાગ કિં કરોમિ દિશસ્વ મામ્

બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
મયા તુ સૃષ્ટિકામેન યે પ્રજાપતયઃ કૃતાઃ ॥
ન તે શક્તાઃ પ્રજાઃ સ્રષ્ટું કામૈતે સુખમાપ્નુયુઃ

ત્વમગ્રણીઃ પ્રજાસર્ગે ત્વદધીનમિદં જગત્ ॥
કુરુ સૃષ્ટિં વિચિત્રાં ચ કંદર્પ મમ શાસનાત્

ઇત્યુક્તો બ્રહ્મણા દેવિ જગામાદર્શનં સ્મરઃ॥
ક્રુદ્ધેન બ્રહ્મણા શપ્તો વિનાશં યાસ્યસિ ધ્રુવમ્

મદ્વચો ન કૃતં યસ્માદ્ભવનેત્રોદ્ભવાગ્નિના॥
તચ્છ્રુત્વા દારુણં શાપં કંદર્પો ભયવિહ્વલઃ॥
બ્રહ્માણં પ્રણતો ભૂત્વા પ્રહ્વઃ પ્રાંજલિરબ્રવીત્

પ્રસીદ દેવદેવેશ અનન્યગતિકે મયિ॥
નહિ નિર્ભરતાં યાંતિ પ્રભૂણામાશ્રિતે રુષઃ

॥બ્રહ્મોવાચ॥
યસ્માત્તે ભક્તિરતુલા મમોપરિ મહામતે ॥
તસ્માત્સ્થાનાનિ દત્તાનિ તવ દ્વાદશ સંખ્યયા

કામિનીનાં કટાક્ષેષુ કેશપાશેષુ ચૈવ હિ ॥
જઘનસ્તનનાભૌ તુ દોર્મૂલેઽધરપલ્લવે

વસંતે કોકિલાલાપે જ્યોત્સ્નાયાં જલદાગમે ॥
કામાર્થે ચ મયા દત્તૌ સબલૌ મધુમાધવૌ

સ્ત્રિયોઽમૃતમયા ધન્યા સંસારે સારકારણમ્ ॥
રતેશ્ચૈવ નિધાનાનિ સંતાનાર્થં વિનિર્મિતાઃ

એતાભિર્વરનારીભિર્જગદેવં વશીકૃતમ્ ॥
સ્ત્રીભિરાસક્તમનસઃ કુતઃ પુંસો મનસ્વિતા

કૃતશ્ચાપિ સ્વવશતા સ્ત્રીગૌરવગતસ્ય ચ ॥
સ્ત્રિય એવ વિનાશાય પૂર્વેષામમરદ્વિષામ્

સ્ત્રિય એવ હિ દેવાનામિંદ્રાદીનાં ભયાશ્રયાઃ ॥
નારીભિર્લબ્ધવૃત્તેશ્ચ પુરુષસ્યાપિ સર્વતઃ

પરાભવઃ પ્રભવતિ વિવશત્વં ચ ભીષણમ્ ॥
સ્ત્રીભિરાજિતચિત્તસ્ય સુલભો વિપદોદયઃ

ઇત્યુક્તો મન્મથો ભદ્રે બ્રહ્મણા ચ વિસર્જિતઃ ॥
દત્ત્વા વૈ પુષ્પકં ચાપં તથા વૈ બાણપંચકમ્

રતિપ્રીતિસમાયુક્તો ઝષકેતુર્મનોભવઃ ॥
વિડંબયતિ લોકાંસ્ત્રીન્સસહાયો ધનુર્ધરઃ

પંડિતાંસ્તાપસાન્વીરાન્સુધિયશ્ચ જિતેંદ્રિયાન્ ॥
કાલે કુશલભાવજ્ઞાન્દેવાન્પિતૃગણાંસ્તથા

ભૂતપ્રેતપિશાચાંશ્ચ યક્ષગંધર્વકિંનરાન્ ॥
કૃમિકીટપતંગાંશ્ચ ભૂતગ્રામં ચતુર્વિધમ્

મમાર્થે ચ કૃતો યત્નશ્ચિંતયિત્વા પુનઃપુનઃ ॥
દુઃસાધ્યઃ શંકરો દેવઃ શ્રૂયતે ભુવનત્રયે ॥
તસ્ય દેવસ્ય કઃ શક્તઃ ક્ષોભણાર્થં મયા વિના

ઇત્યુક્ત્વા તુ સમાયાતો યત્રાહં તપસિ સ્થિતઃ ॥
રત્યા યુતઃ સ ગર્વેણ સખ્યાઽયં મધુનાશ્રિતઃ ॥

દૃષ્ટવાન્માં તદા કામઃ પિંજકૂટજટાસટમ્ ॥
કિંચિન્નિમિત્તતોઽનિદ્રં ભોગીંદ્રકૃતભૂષણમ્

પ્રેક્ષમાણમૃજુસ્થાનં નાસાવંશાગ્ર લોચનમ્॥
તતોઽવમરકાકારમાલંબ્યાશ્રયમાત્રકમ્

પ્રવિષ્ટઃ કરરંધ્રેણ મદનો હૃદયે મમ॥
રત્યર્થં કામતપ્તેન સંસ્મૃતા ભવતી મયા

સમાધેર્ભાવના દિવ્યા લક્ષ્યપ્રત્યક્ષરૂપિણી ॥
ગતા મમ વિમલતા તત્ક્ષણાદેવ પાર્વતિ

ઉન્મત્તતાં ગતોઽહં વૈ વિકૃતિં મદનાત્મિકામ્ ॥
નિરાકૃતં મયા દેવિ ધૈર્યમાલંબ્ય યત્નતઃ

દૃષ્ટો મયાત્મહૃદયે મન્મથોઽપથ્યકારકઃ ॥
દેહસ્થં નિર્દહિષ્યામિ પ્રત્યાહારપ્રયોગતઃ

અમાનુષીં વ્રજેદ્યોનિં યોગિનં પ્રવિશેદ્યદિ ॥
બાહ્યાગ્નૌ ધારણાં કૃત્વા દેહસંસ્થે વિનિર્દહેત્

એતસ્મિન્નંતરે સોઽપિ સંતપ્તો મદનો ભૃશમ્॥
ઇચ્છાશરીરો દુર્જ્ઞેયો નિઃસૃતો વ્યસનાત્મકઃ

સહકારતરોર્મૂલે ભૂત્વા મધુસખસ્તદા ॥
મુમોચ મોહનં નામ માર્ગણં મકરધ્વજઃ

સ ચાપિ હૃદયે પ્રાપ્તો મદીયે લીલયા શરઃ ॥
તતોહં કુપિતો દેવિ નેત્રં કૃત્વા તૃતીયકમ્

તન્નેત્રવિસ્ફુલિંગેન ક્રોશતાં નાકવાસિનામ્॥
ગમિતો ભસ્મસાત્તૂર્ણં કંદર્પઃ કામિદર્પકઃ

તસ્મિન્દગ્ધે તતઃ કામે રતિઃ શોકપરાયણા ॥
વિલલાપ સુદુઃખાર્તા પતિભક્તિપરાયણા ॥

હા નાથ હા મમ પ્રાણ હા સ્વામિન્કિં જહાસિ મામ્ ॥
પતિવ્રતાં પતિપ્રાણાં કસ્માન્માં ત્યજસિ પ્રભો

એવં ચ વિલપંતીં તાં વાગુવા ચાશરીરિણી ॥
મા ત્વં રુદ વિશાલાક્ષિ પુનરેષ પતિસ્તવ ॥
પ્રસાદાદ્દેવદેવસ્ય ઉત્થાસ્યતિ શિવસ્ય ચ

પ્રાર્થિતોઽહં તતો દેવિ તસ્મિન્નવસરે પ્રિયે ॥
એષ કામસ્ત્વયા દગ્ધઃ ક્રોધેન પરમેશ્વર

યેનાનેન પ્રભો નષ્ટા સૃષ્ટિર્વૈ ધરણીતલે ॥
કૃપાં વિધેહિ દેવેશ દીનાયૈ દેહિ મે પતિમ્ ॥

તતોઽહમબ્રુવં દેવિ તાં રતિં દીનભાષિણીમ્ ॥
અનેન મદનેનાદ્ય કૃતં તરલિતં મનઃ

તતો દગ્ધં મયાસ્યાંગં જીવયે ત્વત્પ્રસાદતઃ॥
અંગં દગ્ધં મયાસ્યાદ્ય તૃતીયનેત્રવહ્નિના

તસ્માદનંગ એવૈષ પ્રજાસુ વિચરિષ્યતિ ॥
અનંગોઽપિ યદાવંત્યાં લિંગં સંસેવયિષ્યતિ

દેવાનામનુકંપાર્થમનંગોઽસૌ કૃતો મયા ॥
ત્રિદશૈશ્ચ સમાદિષ્ટઃ કામોઽવંત્યાં જગામ હ

તત્ર ગત્વા હ્યનંગોઽપિ ભક્તિભાવસમન્વિતઃ ॥
દદર્શ પરમં લિંગં સમીહિતફલપ્રદમ્

પ્રોક્તં તુષ્ટેન લિંગેન કામ કામમવાપ્સ્યસિ ॥
અનંગોઽપિ સમર્થસ્ત્વં ભવિષ્યસિ ન સંશયઃ

જન્મ પ્રાપ્સ્યતિ રુક્મિણ્યા ગર્ભે કૃષ્ણસ્ય સંગમાત્ ॥
ભવિતા વિશ્રુતો લોકે નામ્ના શંબરસૂદનઃ

અનંગેન ત્વયા યસ્માન્મનસા તોષિ તોઽપિ સન્॥
તસ્માત્ખ્યાતિં ગમિષ્યામિ ત્વન્નામ્ના કામ સર્વદા

યે ત્વાં પશ્યંતિ કંદર્પં ભક્ત્યા પરમયા યુતાઃ ॥
પ્રાપ્નુવંતિ ગતિં નિત્યં તે સદાનંદદાયિકામ્

દીર્ઘાયુષો ભવિષ્યંતિ રૂપં તેષાં ભવિષ્યતિ ॥
કુલં ચ નિર્મલં તેષાં યે ત્વાં પશ્યંતિ મન્મથ

ઐશ્વર્યં પરમાન્ભોગાન્સ્ત્રિયો દિવ્યકલાન્વિતાઃ ॥
અરોગા સંતતિસ્તેષાં ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

ચૈત્રશુક્લત્રયોદશ્યાં યે માં પશ્યંતિ ભક્તિતઃ ॥
દેવલોકં સમાસાદ્ય મોદિષ્યંતિ હિ તે નરાઃ

યક્ષા ગણેશ્વરાઃ સિદ્ધાઃ સિદ્ધગંધર્વસેવિતાઃ ॥
રુદ્રલોકં ગમિષ્યંતિ વિમાનૈઃ સર્વકામિકૈઃ

ઇત્યુક્તઃ કામદેવોપિ લિંગેન પરમેશ્વરિ ॥
તત્રાશ્રમપદં ચક્રે તસ્ય લિંગસ્ય સંનિધૌ

એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ ॥
કામેશ્વરસ્ય શૃણ્વગ્રે કુટુંબેશ્વરવૈભવમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખણ્ડે ચતુરશીતિલિઙ્ગમાહાત્મ્યે કામેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્રયોદશોઽધ્યાયઃ