સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 4.83

રાજ્ઞ્યુવાચ ॥ ॥
અવધેહિ ધરાનાથ કથયામિ યથાતથમ્ ॥
વ્રતસ્યાસ્ય વિધાનં ચ ફલં ચાભીષ્ટદેવતામ્

પુરા પુરઃ શ્રીદપત્ન્યાઃ શ્રીમુખ્યા બ્રહ્મસૂનુના ॥
નારદેન સુતાર્થિન્યા વ્રતમેતદુદીરિતમ્

ચીર્ણં ચાથ તયા દેવ્યા પુત્રોભૂન્નલકૂબરઃ ॥
અન્યાભિરપિ બહ્વીભિઃ પુત્રાઃ પ્રાપ્તા વ્રતાદિતઃ

વિધિનાપ્યત્ર સંપૂજ્યા ગૌરી સર્વવિધાનવિત્ ॥
સ્તનંધયેન સહિતા ધયતા સ્તનમુન્મુખમ્

માર્ગશીર્ષ તૃતીયાયાં શુક્લાયાં કલશોપરિ ॥
તામ્રપાત્રં નિધાયૈકં તંડુલૈઃ પરિપૂરિતમ્

અવિચ્છિન્નં નવીનં ચ રજનીરાગરંજિતમ્ ॥
વાસઃ પાત્રોપરિ ન્યસ્ય સૂક્ષ્માત્સૂક્ષ્મતરં પરમ્

તસ્યોપરિ શુભં પદ્મં રવિરશ્મિવિકાસિતમ્ ॥
તત્કર્ણિકાયા ઉપરિ ચતુઃસ્વર્ણવિનિર્મિતમ્

વિધિં સંપૂજયેદ્ભક્ત્યા રત્નપટ્ટાબંરાદિભિઃ ॥
પુષ્પૈર્નાનાવિધૈ રમ્યૈઃ ફલૈર્નારંગમુખ્યકૈઃ

સુગંધૈશ્ચંદનાદ્યૈશ્ચ કર્પૂર મૃગનાભિભિઃ ॥
પરમાન્નાદિ નૈવેદ્યૈઃ પક્વાન્નૈર્બહુભંગિભિઃ

ધૂપૈરગુરુમુખ્યૈશ્ચ રમ્યે કુસુમમંડપે ॥
રાત્રૌ જાગરણં કાર્યં વિનિંદ્રૈઃ પરમોત્સવૈઃ

હસ્તમાત્રમિતે કુંડે જાતવેદસ ઇત્યૃચા ॥
ઘૃતેન મધુનાપ્લુત્ય જુહુયાન્મંત્રવિદ્દ્વિજઃ

સહસ્રકમલાનાં ચ સ્મેરાણાં સ્વયમેવ હિ ॥
નવપ્રસૂતાં કપિલાં સુશીલાં ચ પયસ્વિનીમ્

દદ્યાદાચાર્યવર્યાય સાલંકારાં સલક્ષણામ્ ॥
ઉપોષ્ય દંપતી ભક્ત્યા નવાંબરવિભૂષિતૌ

પ્રાતઃસ્નાત્વા ચતુર્થ્યાં ચ સંપૂજ્યાચાર્યમાદૃતઃ ॥
વસ્ત્રૈરાભરણૈર્માલ્યૈર્દક્ષિણાભિર્મુદાન્વિતૌ

સોપસ્કરાં ચ તાં મૃર્તિમાચાર્યાય નિવેદયેત્ ॥
સમુચ્ચરન્નિમં મંત્રં વ્રતકૃન્મિથુનં મુદા

નમો વિશ્વવિધાનજ્ઞે વિધે વિવિધકારિણિ ॥
સુતં વંશકરં દેહિ તુષ્ટામુષ્માદ્વ્રતાચ્છુભાત્

સહસં ભોજયિત્વાથ દ્વિજાનાં ભક્તિપૂર્વકમ્ ॥
ભુક્તશેષેણ ચાન્નેન કુર્યાદ્વૈ પારણં તતઃ

ઇત્થમેતદ્વ્રતં રાજંશ્ચિકીર્ષામિ ત્વયા સહ ॥
કુરુ ચૈતત્પ્રિયં મહ્યમભીષ્ટફલલબ્ધયે

ઇતિ ભૂપાલવર્યેણ શ્રુત્વા સંહૃષ્ટચેતસા ॥
મુનેવ તં સમાચીર્ણં સાંતર્વત્ની બભૂવ હ

તયાથ પ્રાર્થિતા ગૌરી ગર્ભિણ્યા ભક્તિતોષિતા ॥
પુત્રં દેહિ મહામાયે સાક્ષાદ્વિષ્ણ્વંશસંભવમ્

જાતમાત્રો વ્રજેત્સ્વર્ગં પુનગયાતિ ચાત્ર વૈ ॥
ભક્તઃ સદાશિવેઽત્યર્થં પ્રસિદ્ધઃ સર્વભૂતલે

વિનૈવ સ્તન્યપાનેન ષોડશાબ્દાકૃતિઃ ક્ષણાત્ ॥
એવંભૂતઃ સુતો ગૌરિ યથા મે સ્યાત્તથાકુરુ

મૃડાન્યાપિ તથેત્યુક્તા રાજ્ઞી ભક્ત્યાતિતુષ્ટયા ॥
અથ કાલેન તનયં મૂલર્ક્ષે સાપ્યજીજનત્

હિતૈરમાત્યૈરથ સા વિજ્ઞપ્તારિષ્ટસંસ્થિતા ॥
દેવિ રાજાર્થિની ચેત્ત્વં ત્યજ દુષ્ટર્ક્ષજં સુતમ્ ॥

સા મંત્રિવાક્યમાકર્ણ્ય કેવલં પતિદેવતા ॥
અત્યાક્ષીત્તં તથા પ્રાપ્તં તનયં નયકોવિદા

ધાત્રેયિકાં સમાકાર્ય પ્રાહેદં સા નૃપાંગના ॥
પંચમુદ્રે મહાપીઠે વિકટા નામ માતૃકા

તદગ્રે સ્થાપયિત્વામું બાલં ધાત્રેયિકે વદ ॥
ગૌર્યાદત્તઃ શિશુરસૌ તવાગ્રે વિનિવેદિતઃ

રાજ્ઞ્યા પત્યુઃ પ્રિયેષિણ્યા મંત્રિવિજ્ઞપ્તિનુન્નયા ॥
સાપિ રાજ્ઞ્યુદિતં શ્રુત્વા શિશું લાસ્ય શશિપ્રભમ્

વિકટાયાઃ પુરઃ સ્થાપ્ય ગૃહં ધાત્રેયિકા ગતા ॥
અથ સા વિકટા દેવી સમાહૂય ચ યોગિનીઃ

ઉવાચ નયત ક્ષિપ્રં શિશું માતૃગણાગ્રતઃ ॥
તાસામાજ્ઞાં ચ કુરુત રક્ષતામું પ્રયત્નતઃ

યોગિન્યો વિકટાવાક્યાત્ખેચર્યસ્તાઃ ક્ષણેન તમ્ ॥
નિન્યુર્ગગનમાર્ગેણ બ્રાહ્મ્યાદ્યા યત્ર માતરઃ

પ્રણમ્ય યોગિનીવૃંદં તં શિશું સૂર્યવર્ચસમ્ ॥
પુરો નિધાય માતૄણાં પ્રોવાચ વિકટોદિતમ્

બ્રહ્માણી વૈષ્ણવી રૌદ્રી વારાહી નારસિંહિકા ॥
કૌમારી ચાપિ માહેંદ્રી ચામુંડા ચૈવ ચંડિકા । ૩૩ ॥
દૃષ્ટ્વા તં બાલકં રમ્યં વિકટાપ્રેષિતં તતઃ ॥
પપ્રચ્છુર્યુગપડ્ડિંભં કસ્તે તાતઃ પ્રસૂશ્ચ કઃ

માતૃભિશ્ચેતિ પુષ્ટઃ સ યદા કિંચિન્ન વક્તિ ચ ॥
તદા તદ્યોગિનીચક્રં પ્રાહ માતૃગણસ્ત્વિતિ

રાજ્યયોગ્યો ભવત્યેષ મહાલક્ષણલક્ષિતઃ ॥
પુનસ્તત્રૈવ નેતવ્યો યોગિન્યસ્ત્વવિલંબિતમ્

પંચમુદ્રા મહાદેવી તિષ્ઠતે યત્ર કામ્યદા ।
યસ્યાઃ સંસેવનાન્નૃણાં નિર્વાણશ્રીરદૂરતઃ

સર્વત્રશુભજન્મિન્યાં કાશ્યાં મુક્તિઃ પદેપદે ॥
તથાપિ સવિશેષં હિ તત્પીઠં સર્વસિદ્ધિકૃત્

તત્પીઠસેવનાદસ્ય ષોડશાબ્દાકૃતેઃ શિશોઃ ॥
સિદ્ધિર્ભવિત્રી પરમા વિશ્વેશાનુગ્રહાત્પરાત્ ॥

એવં માતૃગણાશીર્ભિર્યોગિનીભિઃ ક્ષણેન હિ ॥
પ્રાપિતો માતૃવાક્યેન પંચમુદ્રાંકિતં પુનઃ

સંપ્રાપ્ય તન્મહાપીઠં સ્વર્ગલોકાદિહાગતઃ ॥
આનંદકાનને દિવ્યં તતાપ વિપુલં તપઃ

તપસાતીવ તીવ્રેણ નિશ્ચલેંદ્રિયચેતસઃ ॥
તસ્ય રાજકુમારસ્ય પ્રસન્નોભૂદુમાધવઃ।

આવિર્બભૂવ પુરતો લિંગરૂપેણ શંકરઃ ॥
પ્રોવાચ ચ પ્રસન્નોસ્મિ વરં બ્રૂહિ નૃપાંગજ

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
સર્વજ્યોતિર્મયં લિંગં પુરતો વીક્ષ્ય વાઙ્મયમ્ ॥
સપ્તપાતાલમુદ્ભિદ્ય સ્થિતં બૃહદનુગ્રહાત

પ્રણમ્ય દંડવદ્ભૂમૌ પરિતુષ્ટાવ ધૂર્જટિમ્ ॥
સૂક્તૈર્જન્માંતરાભ્યસ્તૈઃ સુહૃષ્ટો રુદ્રદેવતૈઃ

તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્દેવદેવો મહેશ્વરઃ ॥
સંતુષ્ટસ્તપસા તસ્ય પ્રોવાચ વૃષભધ્વજઃ

॥ દેવદેવ ઉવાચ ॥ ॥
વરં વરય સંતપ્ત તપસા ક્લેશિતં વપુઃ ॥
ત્વયેદં બાલવપુષા વશીકૃતં મનો મમ

શિવોક્તં ચ સમાકર્ણ્ય વરદાનં પુનઃપુનઃ ॥
વરં ચ પ્રાર્થયાંચક્રે પરિહૃષ્ટતનૂરુહઃ

॥ કુમાર ઉવાચ ॥ ॥
દેવદેવમહાદેવ યદિ દેયો વરો મમ ॥
તદત્ર ભવતા સ્થેયં ભવતાપહૃતા સદા

અસ્મિઁલ્લિંગે સ્થિતઃ શંભો કુરુ ભક્તસમીહિતમ્ ॥
વિના મુદ્રાદિકરણં મંત્રેણાપિ વિના વિભો

દિશ સિદ્ધિં પરામત્ર દર્શનાત્સ્પર્શનાન્નતેઃ ॥
અસ્ય લિંગસ્ય યે ભક્તા મનોવાક્કાયકર્મભિઃ

સદૈવાનુગ્રહસ્તેષુ કર્તવ્યો વર એષ મે ॥
ઇતિ તદ્વ્રતમાકર્ણ્ય લિંગરૂપોવદત્પ્રભુઃ

એવમસ્તુ યદુક્તં તે વીરવૈષ્ણવ સૂનુના ॥
જનેતુર્વિષ્ણુભક્તાચ્ચ રાજ્ઞોઽમિત્રજ્જિતો ભવાન્

વિષ્ણ્વંશ એવમુત્પન્નો મમ ભક્તિપરાંગજ ॥
વીરવીરેશ્વરં નામ લિંગમેતત્ત્વદાખ્યયા

કાશ્યાં દાસ્યત્યભીષ્ટાનિ ભક્તાનાં ચિંતિતાન્યહો ॥
અસ્મિઁલ્લિંગે સદા વીર સ્થાસ્યામ્યદ્યદિનાવધિ

દાસ્યામિ ચ પરાં સિદ્ધિમાશ્રિતેભ્યો ન સંશયઃ ॥
પરં ન મહિમાનં મે કલૌ કશ્ચિચ્ચ વેત્સ્યતિ

યસ્તુ વેત્સ્યતિ ભાગ્યેન સ પરાં સિદ્ધિમાપ્સ્યતિ ॥
અત્ર જપ્તં હુતં દત્તં સ્તુતમર્ચિતમેવ વા

જીર્ણોદ્ધારાદિકરણમક્ષય્યફલહેતુકમ્ ॥
ત્વં તુ રાજ્યં પરં પ્રાપ્ય સર્વભૂપાલદુર્લભમ્

ભુક્ત્વા ભોગાંશ્ચ વિપુલાનંતે સિદ્ધિમવાપ્સ્યસિ ॥
પુરી વારાણસી રમ્યા સર્વસ્મિઞ્જગતીતલે

પુણ્યસ્તત્રાપિ સંભેદઃ સરિતોરસિ ગંગયોઃ ॥
તતોઽપિ ચ હયગ્રીવં તીર્થં ચૈવાતિ પુણ્યદમ્

યત્ર વિષ્ણુર્હયગ્રીવો ભક્તચિંતિતમર્પયેત્ ॥
હયગ્રીવાચ્ચ વૈ તીર્થાદ્ગજતીર્થં વિશિષ્યતે

યત્ર વૈ સ્નાનમાત્રેણ ગજદાનફલં લભેત્ ॥
કોકાવરાહતીર્થં ચ પુણ્યદં ગજતીર્થતઃ

કોકાવરાહમભ્યર્ચ્ય તત્ર નો જન્મભાગ્જનઃ ॥
અપિ કોકાવરાહાચ્ચ દિલીપેશ્વરસન્નિધૌ

દિલીપતીર્થં સુશ્રેષ્ઠં સદ્યઃ પાપહરં પરમ્ ॥
તતઃ સગરતીર્થં ચ સગરેશ સમીપતઃ

યત્ર મજ્જન્નરો મજ્જેન્ન ભૂયો દુઃખસાગરે ॥
સપ્તસાગરતીર્થં ચ શુભં સગરતીર્થતઃ

સપ્તાબ્ધિસ્નાનજં પુણ્યં યત્ર સ્નાત્વા નરો લભેત્ ॥
મહોદધીતિ વિખ્યાતં તીર્થં સપ્તાબ્ધિતીર્થતઃ

સકૃદ્યત્રાપ્લુતો ધીમાન્દહેદઘમહોદધિમ્ ॥
ચૌરતીર્થં તતઃ પુણ્યં કપિલેશ્વર સન્નિધૌ

પાપં સુવર્ણચૌર્યાદિ યત્ર સ્નાત્વા ક્ષયં વ્રજેત્ ॥
હંસતીર્થ તતોપીડ્યં કેદારેશ્વર સન્નિધૌ

હંસ સ્વરૂપી યત્રાહં નયામિ બ્રહ્મદેહિનઃ

તતસ્ત્રિભુવનાખ્યસ્ય કેશવસ્યાતિ પુણ્યદમ્ ॥
તીર્થં યત્રાપ્લુતા મર્ત્યા મર્ત્યલોકં વિશંતિ ન

ગોવ્યાઘ્રે શ્વર તીર્થં ચ તતોપ્યધિકમેવ હિ ॥
સ્વભાવવૈરમુત્સૃજ્ય યત્રોભૌ સિદ્ધિમાપતુઃ

તતોપિ હિ વરં વીર તીર્થં માંધાતુસંજ્ઞિતમ્ ॥
ચક્રવર્તિપદં યત્ર પ્રાપ્તં તેન મહીભુજા

તતોપિ મુચુકુંદાખ્યં તીર્થં ચાતીવ પુણ્યદમ્ ॥
યત્ર સ્નાતો નરો જાતુ રિપુભિર્નાભિભૂયતે

પૃથુ તીર્થં તતોપ્યુચ્ચૈઃ શ્રેયસાં સાધનં પરમ્ ॥
પૃથ્વીશ્વરં યત્ર દૃષ્ટ્વા નરઃ પૃથ્વીપતિર્ભવેત્

તતઃ પરશુરામસ્ય તીર્થં ચાતીવ સિદ્ધિદમ્ ॥
યત્ર ક્ષત્રવધાત્પાપાજ્જામદગ્ન્યો વિમુક્તવાન્ । ।૭૫।
અદ્યાપિ ક્ષત્રવધજં પાપં તત્ર પ્રણશ્યતિ ॥
એકેન સ્નાનમાત્રેણ જ્ઞાનાજ્ઞાનકૃતેન ચ

તતોપિ શ્રેયસાં કર્તૃ તીર્થં કૃષ્ણાગ્રજસ્ય હિ ॥
યત્ર સૂતવધાત્પાપાદ્બલદેવો વિમુક્તવાન્

દિવોદાસસ્ય વૈ તીર્થં તત્ર રાજ્ઞોઽતિમેધસઃ ॥
તત્ર સ્નાતો નરો જાતુ ન જ્ઞાનાચ્ચ્યવતેંઽતતઃ

તતોપિ હિ મહાતીર્થં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ॥
યત્ર ભાગીરથી સાક્ષાન્મૂર્તિરૂપેણ તિષ્ઠતિ

સ્નાત્વા ભાગીરથી તીર્થે કૃત્વા શ્રાદ્ધં વિધાનવિત્ ॥
દત્ત્વા દાનં ચ પાત્રેભ્યો ન ભૂયો ગર્ભભાગ્ભવેત્

હરપાપં ચ ભો વીર તીર્થં ભાગીરથીતટે ॥
તત્ર સ્નાત્વા ક્ષયં યાંતિ મહાપાપકુલાન્યપિ

યો નિષ્પાપેશ્વરં લિંગં તત્ર પશ્યતિ માનવઃ ॥
નિષ્પાપો જાયતે વીર સ તલ્લિંગેક્ષણાત્ક્ષણાત્

દશાશ્વમેધતીર્થં ચ તતોપિ પ્રવરં મતમ્ ॥
દશાનામશ્વમેધાનાં યત્ર સ્નાત્વા ફલં લભેત્ ।૮૩॥
તતોપિ શુભદં વીર બંદીતીર્થં પ્રચક્ષતે ॥
યત્ર સ્નાતો નરો મુચ્યેદપિ સંસારબંધનાત્

હિરણ્યાક્ષેણ દૈત્યેન બહુશો દેવતાઃ પુરા ॥
બંદીકૃતા નિગડિતા સ્તુષ્ટુવુર્જગદંબિકામ્

તતો વિશૃંખલીભૂતૈર્વંદિતા યજ્જગજ્જનિઃ ॥
તદા પ્રભૃતિ બંદીતિ ગીયતેદ્યાપિ માનવૈઃ

બંદીતીર્થસ્તુ તત્રૈવ મહાનિગડખંડનમ્ ॥
તત્ર સ્નાતો વિમુચ્યેત સર્વસ્માત્કર્મપાશતઃ

બંદીતીર્થં મહાશ્રેષ્ઠં કાશિપુર્યાં વિશાંપતે ॥
તત્ર સ્નાતો નરો યાયાદ્વિમુક્તિં દેવ્યનુગ્રહાત્

તતોપિ હિ શ્રેષ્ઠતરં પ્રયાગમિતિ વિશ્રુતમ્ ॥
પ્રયાગમાધવો યત્ર સર્વયાગફલપ્રદઃ

ક્ષોણીવરાહતીર્થં ચ તતોપિ શુભદં પરમ્ ॥
તત્ર સ્નાતો નરો જાતુ તિર્યગ્યોનિં ન ગચ્છતિ

તતઃ કાલેશ્વરં તીર્થં વીરશ્રેષ્ઠતરં પરમ્ ॥
કલિકાલૌ ન બાધેતે યત્ર સ્નાતં નરોત્તમમ્

અશોકતીર્થં તત્રૈવ તતોપ્યતિતરાં શુભમ્ ॥
યત્ર સ્નાતો નરો જાતુ નાપતેચ્છોકસાગરે

તતોતિ નિર્મલતરં શુક્રતીર્થં નૃપાંગજ ॥
શુક્રદ્વારા ન જાયેત યત્ર સ્નાતો નરોત્તમઃ

તતોઽપિ પુણ્યદં રાજન્ભવાનીતીર્થમુત્તમમ્ ॥
યત્ર સ્નાત્વા ભવાનીશૌ દૃષ્ટ્વા નૈવ પુનર્ભવેત્

પ્રભાસતીર્થં વિખ્યાતં તતોપિ શુભદં નૃણામ્ ॥
સોમેશ્વરસ્ય પુરતસ્તત્ર સ્નાતો ન ગર્ભભાક્

તતો ગરુડતીર્થં ચ સંસારવિષનાશનમ્ ॥
ગરુડેશં સમભ્યર્ચ્ય તત્ર સ્નાત્વા ન શોચતિ

બ્રહ્મતીર્થં તતઃ પુણ્યં વીરબ્રહ્મેશ્વરાત્પુરઃ ॥
બ્રહ્મવિદ્યામવાપ્નોતિ તત્ર સ્નાનેન માનવઃ

તતો વૃદ્ધાર્કતીર્થં ચ વિધિતીર્થં તતઃ પરમ્ ॥
તત્રાપ્લુતો નરો યાતિ રવિલોકં સુનિર્મલમ્

તતો નૃસિંહતીર્થં ચ મહાભયનિવારણમ્ ॥
કાલાદપિ કુતસ્તત્ર સ્નાત્વા પરિબિભેતિ ચ

તતોપિ પુણ્યદં નૃણાં તીર્થં ચિત્રરથેશ્વરમ્ ॥
યત્ર સ્નાત્વા ચ દત્ત્વા ચ ચિત્રગુપ્તં ન પશ્યતિ ॥4.2.83.૧ ૦ ૦॥
ધર્મતીર્થં તતઃ પુણ્યં ધર્મેશ પુરતઃ સ્થિતમ્ ॥
તત્ર શ્રાદ્ધદિકં કૃત્વા પિતૄણામનૃણો ભવેત્

વિશાલતીર્થં વિમલં વિશાલફલદં તતઃ ॥
તત્ર સ્નાત્વા વિશાલાક્ષી દૃષ્ટ્વા ગર્ભેન જાયતે

જરાસંધેશ તીર્થં ચ જરાસંધેશસન્નિધૌ ॥
સંસારજ્વરપીડાભિસ્તત્ર સ્નાતો ન મુહ્યતિ

તતોઽપિ લલિતાતીર્થં મહાસૌભાગ્યવર્ધનમ્ ॥
સ્નાત્વાર્ચયિત્વા લલિતાં ન દરિદ્રો ન દુઃખભાક્

તતો ગૌતમતીર્થં ચ સર્વપાપવિશોધનમ્ ॥
સ્નાત્વા પિંડાન્વિનિર્વાપ્ય યત્ર શોચતિ ન ક્વચિત્

ગંગાકેશવતીર્થં ચ તીર્થં ચાગસ્ત્ય સંજ્ઞકમ્ ॥
તતસ્તુ યોગિનીતીર્થં ત્રિસંધ્યાખ્યં તતઃ પરમ્

તતસ્તુ નાર્મદં તીર્થં તત આરુંધતેયકમ્ ॥
વાસિષ્ઠં ચ તતસ્તીર્થં માર્કંણ્ડેયમનુત્તમમ્

જ્ઞેયાન્યેતાનિ તીર્થાનિ પુણ્યદાન્યુત્તરોત્તરમ ॥
ખુરકર્તરિ સંજ્ઞં ચ તતસ્તીર્થમનુત્તમમ્

તત્ર શ્રાદ્ધાદિકરણાન્નરોમુચ્યેત કિલ્બિષૈઃ ॥
તતો ભગીરથં તીર્થં રાજર્ષેરતિપુણ્યદમ્

તત્રાલ્પમપિ યચ્છેદ્યત્કલ્પાંતેપ્યક્ષયં હિ તત્ ॥
એતેભ્યોપિ હિ તીર્થેભ્યો લિંગકોટિત્રયાદપિ

વીરવીરેશ્વરં લિંગં મહાશ્રેષ્ઠં ભવિષ્યતિ ॥
વીરતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા વીરેશં પરિપૂજ્ય ચ

તીર્થેષ્વેતેષુ સર્વેષુ સ્નાતો ભવતિ નાન્યથા ॥
યસ્તુ વીરેશ્વરં લિંગં નક્તમભ્યર્ચયિપ્યતિ ॥
તેન ત્રિકોટિસંખ્યાનિ લિંગાનીહાર્ચિતાનિ વૈ

યસ્તુ કામયતે લક્ષ્મીં મુક્તિદાં ભુક્તિદામપિ ॥
તેન વીરેશ્વરં લિંગં સંસેવ્યમતિયત્નતઃ

વિધાયૈકં જાગરણં નરો વીરેશમર્ચયન્ ॥
ભૂતાયાં નૈવ ગૃહ્ણાતિ શરીરં પાંચભૌતિકમ્

ઇદં લિંગં સદાભ્યર્ચ્યં સિદ્ધૈઃ સંસિદ્ધિકામુકૈઃ ॥
ઐહિકામુષ્મિકાન્યસ્માત્સર્વાન્કામાન્સમર્થયેત્

પંચામૃતેન સ્નપનં યઃ કરિષ્યતિ માનવઃ ॥
પલેપલે ફલં તસ્ય વીરેશે ઘટકોટિજમ્

યદન્યત્ર ફલં લિંગે કોટિપુષ્પ પ્રદાનતઃ ॥
તદેકેનૈવ પુષ્પેણ વીરેશે નાત્ર સંશયઃ

એકામપ્યાહુતિં દત્ત્વા વીરેશ્વરસમીપતઃ ॥
કોટિહોમફલં સમ્યઙ્નાત્ર કાર્યા વિચારણા

સિક્થેસિક્થે ચ નૈવૈદ્યૈ કોટિસિક્થફલં ભવેત્ ॥
અત્યલ્પમપિ વીરેશે કૃતમક્ષયતાં વ્રજેત્

અપ્યેકં યો મહારુદ્રં જપેદ્વીરેશ સન્નિધૌ ॥
જાપયેદ્વા ભવેત્તસ્ય કોટિરુદ્રફલં ધ્રુવમ્

વ્રતોત્સર્ગાદિ વીરેશે યત્કૃતં વ્રતિભિર્નૃભિઃ ॥
તત્કોટિગુણસંખ્યાકં ભવત્યેવ ન સંશયઃ

કૃતા અષ્ટૌ નમસ્કારા યેન વીરેશ્વરાગ્રતઃ ॥
અષ્ટકોટિ નમસ્કારફલં તસ્ય ન સંશયઃ

સર્વાસાં સંપદાં સ્થાનમિદં લિંગં ભવિષ્યતિ ॥
વીરશ્વેરં ન સંદેહો વીર મે વરદાનતઃ

જ્ઞાનમુત્પત્સ્યતે પુંસાં તારકાખ્યં મમાજ્ઞયા ॥
જીવતામેવ તત્સેવ્યમેતલ્લિંગં શુભાર્થિભિઃ

એતચ્છ્રુત્વા પુનઃ પ્રાહ વીરો મિત્રજિતઃ સુતઃ ॥
પ્રણમ્ય દેવદેવેશં પરિપૂર્ણમનોરથઃ

તીર્થાન્યેતાનિ દેવેશ યાન્યુક્તાનિ મમાગ્રતઃ ॥
કૃપયા પુનરપ્યેવ તદન્યાનિ વદ પ્રભો

આદિકેશવમારભ્ય તત્તીર્થાચ્ચ ભગીરથાત્ ॥
યેષાં શ્રવણમાત્રેણ નિષ્પાપો જાયતે નરઃ

ઇતિ શ્રુત્વા મહેશાનો મહીપ તનયોદિતમ્ ॥
પુનસ્તીર્થાનિ ગંગાયાં વક્તું સમુપચક્રમે

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ચતુર્થે કાશીખંડે ઉત્તરાર્ધે વીરેશ્વરાવિર્ભાવોનામ ત્ર્યશીતિતમોઽધ્યાયઃ