સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 4.71

॥ અગસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
કથં દુર્ગેતિ વૈ નામ દેવ્યા જાતંમુમાસુત ॥
કથં ચ કાશ્યાં સા સેવ્યા સમાચક્ષ્વેતિ મામિહ

॥
સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
કથયામિ મહાબુદ્ધે યથા કલશસંભવ ॥
દુર્ગા નામાભવદ્દેવ્યા યથા સેવ્યા ચ સાધકૈઃ

દુર્ગો નામ મદાદૈત્યો રુરુ દૈત્યાંગજોભવત્॥
યશ્ચ તપ્ત્વા તપસ્તીવ્રં પુંભ્યોજેયત્વમાપ્તવાન્

તતસ્તેનાખિલા લોકા ભૂર્ભુવઃસ્વર્મુખા અપિ ॥
સ્વસાત્કૃતા વિનિર્જિત્ય રણે સ્વભુજસારતઃ

સ્વયમિંદ્રઃ સ્વયં વાયુઃ સ્વયં ચંદ્રઃ સ્વયં યમઃ ॥
સ્વયમગ્નિઃ સ્વયં પાશી ધનદોભૂત્સ્વયં બલી

સ્વયમીશાનરુદ્રાર્ક વસૂનાં પદમાદદે ॥
તત્સાધ્વસાદ્વિમુક્તાનિ તપાંસ્યતિ તપસ્વિભિઃ

ન વેદાધ્યયનં ચક્રુર્બ્રાહ્મણાસ્તદ્ભયાદિતાઃ ॥
યજ્ઞવાટા વિનિર્ધ્વસ્તાસ્તદ્ભટૈરતિદુઃસહૈઃ

વિધ્વસ્તા બહુશઃ સાધ્વ્યસ્તૈરમાર્ગકૃતાસ્પદૈઃ ॥
પ્રસભં ચ પરસ્વાનિ અપહૃત્ય દુરાસદાઃ

અભોક્ષિષુર્દુરાચારાઃ ક્રૂરકર્મપરિગ્રહાઃ ॥
નદ્યો વિમાર્ગગા આસઞ્જ્વલંતિ ન તથાગ્નયઃ

જ્યોતીંષિ ન પ્રદીપ્યંતિ તદ્ભયાકુલિતાન્યહો ॥
દિગ્વધૂવસનન્યાસન્વિચ્છાયાનિ સમંતતઃ

ધર્મક્રિયાવિલુપ્તાશ્ચ પ્રવૃત્તાઃ સુકૃતેતરાઃ ॥
ત એવ જલદીભૂય વવૃષુર્નિજ લીલયા

સસ્યાનિ તદ્ભયાત્સૂતે ત્વનુપ્તાપિ વસુંધરા॥
સદૈવ ફલિનો જાતાસ્તરવોપ્યવકેશિનઃ

બંદીકૃતાઃ સુરર્ષીણાં પત્ન્યસ્તેનાતિદર્પિણા ॥
દિવૌકસઃ કૃતાસ્તેન સમસ્તાઃ કાનનૌકસઃ

મર્ત્યા અમર્ત્યાન્સ્વગૃહં પ્રાપ્તાનપિ ભયાર્દિતાઃ ॥
અપિ સંભાષમાત્રેણ નાર્ચ્ચયંતિ વિપજ્જુષઃ

॥
સ્કંદ ઉવાચ ॥
ન કૌલીન્યં ન સદ્વૃત્તં મહત્ત્વાય પ્રકલ્પતે ॥
એકમેવ પદં શ્રેયઃ પદભ્રંશો હિ લાઘવમ્

વિપદ્યપિ હિ તે ધન્યા ન યે દૈન્યપ્રણોદિતાઃ ॥
ધનૈર્મલિનચિત્તાનામાલભંતેંગણં ક્વચિત્

પંચત્વમેવ હિ વરં લોકે લાઘવવર્જ્જિતમ્ ॥
નામરત્વમપિ શ્રેયો લાઘવેન સમન્વિતમ્

ત એવ લોકે જીવંતિ પુણ્યભાજસ્ત એવ વૈ ॥
વિપદ્યપિ ન ગાંભીર્યં યચ્ચેતોબ્ધિઃ પરિત્યજેત્

કદાચિત્સંપદુદયઃ કદાચિદ્વિપદુદ્ગમઃ ॥
દૈવાદ્દ્વયમપિ પ્રાપ્ય ધીરો ધૈર્યં ન હાપયેત્

ઉદયાનુદયૌ પ્રાજ્ઞૈર્દ્રષ્ટવ્યૌ પુષ્પવંતયોઃ ॥
સદૈકરૂપતાઽત્યાજ્યા હર્ષાહર્ષૌ તતોઽધ્રુવૌ

યસ્ત્વાપદં સમાસાદ્ય દૈન્યગ્રસ્તો વિપદ્યતે ॥
તસ્ય લોકદ્વયં નષ્ટં તસ્માદ્દૈન્યં વિવર્જયેત્

આપદ્યપિ હિ યે ધીરા ઇહ લોકે પરત્ર ચ ॥
ન તાન્પુનઃ સ્પૃશેદાપત્તદ્ધૈર્યેણાવધીરિતા

ભ્રષ્ટરાજ્યાશ્ચ વિબુધા મહેશં શરણં ગતાઃ ॥
સર્વજ્ઞેન તતો દેવીપ્રેરિતાઽસુરમર્દને

માહેશ્વરીં સમાસાદ્ય ભવાન્યાજ્ઞાં પ્રહૃષ્ટવત્ ॥
અમર્ત્યાયાઽભયં દત્ત્વા સમરાયોપચક્રમે

કાલરાત્રીં સમાહૂય કાંત્યા ત્રૈલોક્યસુંદરીમ્ ॥
પ્રેષયામાસ રુદ્રાણી તમાહ્વાતું સુરદ્રુહમ્

કાલરાત્રી સમાસાદ્ય તં દૈત્યં દુષ્ટચેષ્ટિતમ્ ॥
ઉવાચ દૈત્યાધિપતે ત્યજ ત્રૈલોક્યસંપદમ્

ત્રિલોકીં લભતામિંદ્રસ્ત્વં તુ યાહિ રસાતલમ્ ॥
પ્રવર્તંતાં ક્રિયાઃ સર્વા વેદોક્તા વેદવાદિનામ્

અથ ચેદ્ગર્વલેશોઽસ્તિ તદાયાહિ સમાજયે ॥
અથવા જીવિતાકાંક્ષી તદિંદ્રં શરણં વ્રજ

ઇતિ વક્તું મહાદેવ્યા મહામંગલરૂપયા ॥
ત્વદંતિકે પ્રેષિતાહં મૃત્યુસ્તે તદુપેક્ષયા

અતો યદુચિતં કર્તું તદ્વિધેહિ મહાસુર ॥
પરં હિતં ચેચ્છૃણુયાજ્જીવગ્રાહં તતો વ્રજ

ઇત્યાકર્ણ્ય વચો દેવ્યા મહાકાલ્યાઃ સ દૈત્યરાટ્ ॥
પ્રજજ્વાલ તદા ક્રોધાદ્ગૃહ્યતાં ગૃહ્યતામિયમ્

ત્રૈલોક્યમોહિની હ્યેષા પ્રાપ્તા મદ્ભાગ્યગૌરવૈઃ ॥
ત્રૈલોક્યરાજ્યસંપત્તિ વલ્લ્યાઃ ફલમિદં મહત્

એતદર્થં હિ દેવર્ષિ નૃપા બંદી કૃતા મયા ॥
અનાયાસેન મે પ્રાપ્તા ગૃહમેષા શુભોદયાત્

અવશ્યં યસ્ય યોગ્યં યત્તત્તસ્યેહોપતિષ્ઠતે ॥
અરણ્યે વા ગૃહે વાપિ યતો ભાગ્યસ્ય ગૌરવાત્

અંતઃપુરચરા એતાં નયંત્વંતઃપુરં મહત્ ॥
અનયા સદલં કૃત્યા મમ રાષ્ટ્રમલંકૃતમ્

અહો મહોદયશ્ચાદ્ય જાતો મમ મહામતે ॥
કેવલં ન મમૈકસ્ય સર્વદૈત્યાન્વયસ્ય ચ

નૃત્યંતુ પિતરશ્ચાદ્ય મોદંતાં બાંધવાઃ સુખમ્ ॥
મૃત્યુઃ કાલોંઽતકો દેવાઃ પ્રાપ્નુવંત્વદ્ય મે ભયમ્

ઇતિ યાવત્સમાયાતાસ્તાં નેતું સૌવિદલ્લકાઃ ॥
તાવત્તયા કાલરાત્ર્યા પ્રત્યુક્તો દૈત્યપુંગવઃ॥

॥
કાલરાત્ર્યુવાચ ॥ ॥
દૈત્યરાજ મહાપ્રાજ્ઞ નૈતદ્યુક્તં ભવાદૃશામ્ ॥
વયં દૂત્યઃ પરવશા રાજનીતિવિદુત્તમ

અલ્પોપિ દૂતસંબાધાં ન વિદધ્યાત્કદાચન ॥
કિં પુનર્યે ભવાદૃક્ષા મહાંતો બલિનોઽધિપાઃ

દૂતીષુ કોનુરાગોયં મહારાજાલ્પિકાસ્વિહ ॥
અનાયાસેન ચ વયમાયાસ્યામસ્તદાગમાત્

વિજિત્ય સમરે તાં તુ સ્વામિનીં મમ દૈત્યપ ॥
માદૃશીનાં સહસ્રણિ પરિભુંક્ષ્વ યથેચ્છયા

અદ્યૈવ તે મહાસૌખ્યં ભાવિતસ્યાવિલોકનાત્॥
બાંધવાનાં સુખં તેદ્ય ભવિતા સહ પૂર્વજૈઃ

સંપત્સ્યંતેઽદ્ય તે કામાઃ સર્વે યે ચિરચિંતિતાઃ ॥
અબલા સા ચ મુગ્ધા ચ તસ્યાસ્ત્રાતા ન કશ્ચન

સર્વરૂપમયી ચૈવ તાં ભવાન્દ્રષ્ટુમર્હતિ ॥
અહં હિ દર્શયિષ્યામિ યત્ર સાઽસ્તિ જગત્ખનિઃ

ધૃતાયામપિ ચૈકસ્યાં કસ્તે કામો ભવિષ્યતિ ॥
અહં તે સન્નિધિં નૈવ ત્યક્ષ્યામ્યદ્ય દિનાવધિ

તતો નિવારયૈતાન્મામાદિત્સૂન્સૌવિદલ્લકાન્ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્યાઃ સ કામક્રોધમોહિતઃ

તામેવ બહ્વમંસ્તૈકાં દૂતીં મૃત્યોરિવાસુરઃ ॥
શુદ્ધાંતરક્ષિણશ્ચૈતાં શુદ્ધાં તં પ્રાપયંત્વરમ્

ઇતિ તેન સમાદિષ્ટાઃ સર્વે વર્પવરા મુને ॥
તાં ધર્તુમુદ્યમં ચક્રુર્બલેન બલવત્તરાઃ

સા તાન્ભસ્મીચકારાશુ હુંકારજનિતાગ્નિના ॥
તતો દૈત્યપતિઃ ક્રુદ્ધો દૃષ્ટ્વા તાન્ભસ્મસાત્કૃતાન્

ક્ષણેનૈવ તયા દૂત્યા દૈત્ત્યાસ્ત્ર્યયુતસંમિતાન્ ॥
દૃશા વ્યાપારયામાસ દુર્ધરં દુર્મુખં ખરમ્

સીરપાણિં પાશપાણિં સુરેંદ્રદમનં હનુમ્ ॥
યજ્ઞારિં ખઙ્ગલોમાનમુગ્રાસ્યં દેવકંપનમ્ ॥

બદ્ધ્વા પાશૈરિમાં દુષ્ટામાનયંત્વાશુ દાનવાઃ ॥
વિધ્વસ્તકેશવેશાં ચ વિસ્ત્રસ્તાંબરભૂષણામ્

ઇતિ દૈત્યાધિપાદેશાદ્દુર્ધરપ્રમુખાસ્તતઃ ॥
પાશાસિમુદ્ગરધરાસ્તામાદાતું કૃતોદ્યમાઃ

ગિરીંદ્રગુરુવર્ષ્માણઃ શસ્ત્રાસ્ત્રોદ્યતપાણયઃ ॥
દિગંતં તે પરિપ્રાપ્તાસ્તદુચ્છ્વાસાનિલાહતાઃ

તેષૂડ્ડીનેષુ દૈત્યેષુ શતકોટિમિતેષુ ચ ॥
નિર્જગામ તતઃ સા તુ કાલરાત્રિર્નભોધ્વગા

તતસ્તાં તુ વિનિર્યાંતીમનુજગ્મુર્મહાસુરાઃ॥
કોટિકોટિસહસ્રાણિ પૂરયિત્વા તુ રોદસી

દુર્ગોનામ મહાદૈત્યઃ શતકોટિ રથાવૃતઃ ॥
ગજાનામર્બુદશતદ્વયેનપારિવારિતઃ

કોટ્યર્બુદેન સહિતો હયાનાં વાતરંહસામ્ ॥
પદાતિભિરસંખ્યાતૈઃ પચ્ચૂર્ણિતશિલોચ્ચયૈઃ

ઉદાયુધૈર્મહાભીમૈઃકૃતત્રિજગતીભયૈઃ ॥
સમેતઃ સ મહાદૈત્યો દુર્ગઃ ક્રુદ્ધો વિનિર્યયૌ

અથ દૃષ્ટ્વા મહાદેવી વિંધ્યાચલકૃતાલયામ્ ॥
આગત્ય કાલરાત્ર્યાં ચ નિવેદિત તદાગસમ્

મહાભુજસહસ્રાઢયાં મહાતેજોભિબૃંહિતામ્ ॥
તત્તદ્ઘોરપ્રહરણાં રણકૌતુકસાદરામ્

પ્રૌદ્યચ્ચંદ્રસહસ્રાંશુ નિર્માર્જિત શુભાનનામ્ ॥
લાવણ્યવાર્ધિ નિર્ગચ્છચ્ચંચચ્ચંદ્રૈકચંદ્રિકામ્

મહામાણિક્યનિચય રોચિઃખચિતવિગ્રહામ્ ॥
ત્રૈલોક્યરમ્યનગરી સુપ્રકાશપ્રદીપિકામ્

હરનેત્રાગ્નિનિર્દગ્ધ કામજીવાતુવીરુધમ્ ॥
લસત્સૌંદર્યસંભાર જગન્મોહમહૌષધિમ્

વિષમેષુ શરૈર્ભિન્નહૃદયો દૈત્યપુંગવઃ ॥
આદિષ્ટવાન્મહાસૈન્યનાયકાનુપ્રશાસનઃ

અયિ જંભ મહાજંભ કુજંભ વિકટાનન ॥
લંબોદર મહાકાય મહાદંષ્ટ્ર મહાહનો

પિંગાક્ષ મહિષગ્રીવ મહોગ્રાત્યુગ્રવિગ્રહ ॥
ક્રૂરાક્ષ ક્રોધનાક્રંદ સંક્રંદન મહાભય

જિતાંતક મહાબાહો મહાવક્ત્ર મહીધર ॥
દુંદુભે દુંદુભિરવ મહાદુંદુભિનાસિક

ઉગ્રાસ્ય દીર્ઘદશનમેવકેશ વૃકાનન ॥
સિંહાસ્ય સૂકરમુખ શિવારાવ મહોત્કટ

શુકતુંડ પ્રચંડાસ્ય ભીમાક્ષ ક્ષુદમાનસ ॥
ઉલૂકનેત્ર કંકાસ્ય કાકતુંડ કરાલવાક્

દીર્ઘગ્રીવ મહાજંઘ ક્રમેલક શિરોધર ॥
રક્તબિંદો જપાનેત્ર વિદ્યુજ્જિહ્વાગ્નિતાપન

ધૂમ્રાક્ષ ધૂમનિઃશ્વાસ ચંડચંડાંશુતાપન ॥
મહાભીષણમુખ્યાશ્ચ શૃણ્વંત્વાજ્ઞાં મમાદરાત્

ભવત્સ્વેતેષુ ચાન્યેષુ એતાં વિંધ્યવાસિનીમ્॥
ધૃત્યાનેષ્યતિ બુદ્ધ્યા વા બલેનાપિ ચ્છલેન વા

તસ્યાહમિંદ્રપદવીમદ્ય દાસ્યામ્યસંશયમ્॥
દૃષ્ટ્વૈતાં સુંદરીમદ્ય મનો મે વ્યાકુલં ભવેત્

યાંતુ ક્ષિપ્રં નયાવન્મે પંચેષુ શરપીડિતમ્ ॥
મનોવિહ્વલતાં ગચ્છેદેતત્પ્રાપ્તેરભાવતઃ

ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય દુર્ગસ્ય દનુજેશિતુઃ ॥
પ્રોચુઃ સર્વે તદા દૈત્યાઃ પ્રબદ્ધકરસંપુટાઃ

અવધેહિ મહારાજ કિમેતત્કર્મદુષ્કરમ્ ॥
અનાથાયાસ્તથૈકસ્યા અબલયા વિશેષતઃ

અસ્યા આનયને કોયં મહાયત્નવિધિઃ પ્રભો ॥
કોઽસ્માન્પ્રલયકાલાગ્નિમહાજ્વાલાવલીસમાન્

સહેત ત્રિષુ લોકેષુ ત્વત્પ્રસાદાત્કૃતોદ્યમાન્ ॥
યદ્યાદેશો ભવેદદ્ય તદેંદ્રં સ મરુદ્ગણમ્

સાંતઃપુરં સમાનીય ક્ષિપ્નુમસ્ત્વત્પદાગ્રતઃ ॥
ભૂર્ભુવઃસ્વરિદં સર્વં ત્વદાજ્ઞાવશવર્તિતમ્

મહર્જનસ્તપઃસત્યલોકાસ્ત્વદધિકારિણઃ ॥
તત્રાપ્યસાધ્યં નાસ્માકં ત્વન્નિદેશાન્મહાસુર

વૈકુંઠનાયકો નિત્યં ત્વદાજ્ઞાપરિપાલકઃ ॥
યાનિ રમ્યાણિ રત્નાનિ તાનિ સંપ્રેષયન્મુદા

અસ્માભિરેવ સંત્યક્તઃ કૈલાસાધિપતિઃ સ વૈ ॥
વિપાશી ચાતિનિઃસ્વત્વાદ્ભસ્મકૃત્ત્યહિભૂષણઃ

અર્ધાંગેનાસ્મદ્ભયતો યોષિદેકા નિગૂહિતા ॥
તસ્ય ગ્રામેપિ સકલે દ્વિતીયો ન ચતુષ્પદઃ

એકોઽજરદ્ગવઃ સોપિ નાન્યસ્માત્પરિજીવતિ ॥
શ્મશાનવાસિનઃ સર્વે સર્વે કૌપીનવાસસઃ

સર્વે વિભૂતિધવલા સર્વેપ્યેક કપર્દ્દિનઃ ॥
સમસ્તે નગરે તસ્ય વસંત્યેવંવિધા ગણાઃ

તેષાં ગણાનાં કિં કુર્મો દરિદ્રાણાં વયં વિભો ॥
સમુદ્રા રત્નસંભારં પ્રત્યહં પ્રેષયંતિ ચ

નાગા વરાકાશ્ચાસ્માકં સાયંસાયં સ્વયં પ્રભો ॥
પ્રદીપયંતિ સતતં ફણા રત્નપ્રદીપકાન્

કલ્પદ્રુમઃ કામગવી ચિંતામણિગણા બહુ ॥
તવ પ્રસાદાદસ્માકમપિ તિષ્ઠંતિ વેશ્મસુ

વાયુર્વ્યજનતાં યાતસ્ત્વાં સેવેત પ્રયત્નતઃ ॥
સ્વચ્છાન્યંબૂનિ વરુણઃ પ્રત્યહં પૂરયત્યહો

વાસાંસિ ક્ષાલયેદગ્નિશ્ચંદ્રશ્છત્રધરઃ સ્વયમ્ ॥
સૂર્યઃ પ્રકાશયેન્નિત્યં ક્રીડાવાપ્યંબુજાનિ ચ

કસ્ત્વત્પ્રસાદં નેક્ષેત મર્ત્યામર્ત્યોરગેષુ ચ ॥
સર્વે ત્વામુપજીવંતિ સુરાઽસુરખગાદયઃ ॥

પશ્ય નઃ પૌરુષં રાજન્નાનયામો બલાદિમામ્॥
ઇત્યુક્ત્વા યુગપત્સર્વે ક્ષુબ્ધાસ્તોયધયો યથા

સંવર્તકાલમાસાદ્ય પ્લાવિતું જગતીમિમામ્॥
રણતૂર્ય નિનાદશ્ચ સમુત્તસ્થૌ સમંતતઃ

રોમાંચિતા યચ્છ્રવણાત્કાતરા અપ્યકાતરાઃ ॥
તતો દેવા ભયત્રસ્તાશ્ચકંપે ચ વસુંધરા

ક્ષુબ્ધા અંબુધયઃ સર્વે પેતુર્નક્ષત્રમાલિકાઃ ॥
રોદસીમંડલં વ્યાપ્તં તેન તૂર્યરવેણ વૈ

તતો ભગવતી દેવી સ્વશરીરસમુદ્ભવાઃ ॥
શક્તીરુત્પાદયામાસ શતશોઽથ સહસ્રશઃ

તાભિઃ શક્તિભિરેતેષાં બલિનાં દિતિજન્મનામ્ ॥
પ્રત્યેકં પરિતો રુદ્ધ ઉદ્વેલઃ સૈન્યસાગરઃ

શસ્ત્રાસ્ત્રાણિ મહાદૈત્યૈર્યાન્યુત્સૃષ્ટાનિ સંગરે॥
તાભિઃ શક્તિભિરુગ્રાણિ તૃણીકૃત્યોજ્ઝિતાન્યરમ્

તતોતિકોપપૂર્ણાસ્તે જંભમુખ્યાઃ સુરારયઃ ॥
અસિ ચક્ર ભુશુંડીભિર્ગદામુદ્ગરતોમરૈઃ

ભિંદિપાલૈશ્ચ પરિઘૈઃ કુંતૈઃ શલ્યૈશ્ચ શક્તિભિઃ ॥
અર્ધચંદ્રૈઃ ક્ષુરપ્રૈશ્ચ નારાચૈશ્ચ શિલીમુખૈઃ

મહાભલ્લૈઃ પરશુભિર્ભિંદુરૈર્મર્મભેદિભિઃ ॥
વૃક્ષોપલમહાવર્ષૈર્વવૃષુર્જલદા ઇવ

અથ સા વિંધ્યનિલયા મહામાયા મહેશ્વરી ॥
આદાયોદ્દંડકોદંડં વાયવ્યાસ્ત્રેણ હેલયા

દૈત્યાસ્ત્રશસ્ત્રજાલાનિ પરિચિક્ષેપ દૂરતઃ ॥
તતો મહાસુરો દુર્ગો વીક્ષ્ય સૈન્યં નિરાયુધમ્

જ્વલંતીં શક્તિમાદાય તાં દેવીં પ્રતિ સોઽક્ષિપત્ ॥
તાં તુ શક્તિં સમાયાંતીં મહાવેગવતીં રણે

નિજચાપવિનિર્મુક્તૈર્બાણૈશ્ચૂર્ણી ચકાર સા ॥
ભગ્નાં શક્તિં સમાલોક્ય તતો દુર્ગો મહાસુરઃ

ચક્રં ચ પ્રેષયામાસ દૈત્યચક્રાતિહર્ષદમ્ ॥
તચ્ચ દેવ્યા શરશતૈરંતરૈવાણુવત્કૃતમ્

તતઃ શાર્ઙ્ગં સમાદાય ધનુઃ શક્રધનુર્યથા ॥
હૃદિ વિવ્યાધ બાણેન તાં દેવીમમરાર્દનઃ

સ ચ બાણસ્તયા દેવ્યા નિજ બાણૈર્મહાજવૈઃ ॥
નિવારિતોપિ વેગેન તાં દેવીમભ્યગાન્મુને

તતઃ કોદંડદંડેન આષુગેન તમાશુગમ્ ॥
હત્વા નિવારયામાસ કાલદંડમિવાપરમ્

તસ્મિન્વિમુખતાં યાતે માર્ગણે દુર્ગમાસુરઃ ॥
ક્રુદ્ધઃ શૂલં સમાદાય સંવર્તાનલસુપ્રભમ્

મહાવેગન ચિક્ષેપ તાં દેવીમભિ દૈત્યપઃ ॥
પરાપતચ્ચ તચ્છૂલં નિજશૂલેન ચંડિકા

અંતરૈવ પ્રચિચ્છેદ સહ દૈત્યજયાશયા ॥
તસ્મિન્નપિ મહાશૂલે દેવીશૂલાવહેલિતે

ગદામાદાય દૈત્યેંદ્રઃ સહસાભિપપાત હ ॥
આજઘાન ચ તં દેવીં ભુજમૂલે મહાબલઃ

સાપિ દેવી ભુજં પ્રાપ્ય ગિરીંદ્રશિખરાકૃતિઃ ॥
ગદાશુપરિપુસ્ફોટ શતધા ચ સહસ્રધા

તદા દેવ્યા સ દૈત્યેંદ્રો વામપાદતલેન હિ ॥
આતાડિતઃ પપાતોર્વ્યાં હૃદિ ગાઢં પ્રપીડિતઃ

તત્ક્ષણાદેવ દૈત્યેંદ્રઃ પતિત્વા પુનરુત્થિતઃ ॥
બભૂવ સહસા દૃશ્યો દીપો વાતહતો યથા

તાવઞ્જગજ્જનન્યાતાઃ પ્રેરિતા નિજ શક્તયઃ ॥
વિચેરુર્દૈત્યસૈન્યેષુ સંવર્તે મૃત્યુસૈન્યવત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ચતુર્થે કાશીખંડ ઉત્તરાર્ધે દુર્ગપરાક્રમો નામૈકસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ