સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 4.51

॥ અથ શ્રીકાશીખંડોત્તરાર્ધં પ્રારભ્યતે ॥
શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
॥ અગસ્તિરુવાચ ॥ ॥
પાર્વતી હૃદયાનંદ સર્વજ્ઞાંગભવ પ્રભો ॥
કિંચિત્પ્રષ્ટુમનાઃ સ્વામિંસ્તદ્ભવાન્વક્તુમર્હતિ

દક્ષ પ્રજાપતેઃ પુત્રી કશ્યપસ્ય પરિગ્રહઃ ॥
ગરુત્મતઃ પ્રસૂઃ સાધ્વી કુતો દાસ્યમવાપ સા

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
હંજિકાત્વં યથા પ્રાપ્તા વિનતા સા તપસ્વિની ॥
તદપ્યહં સમાખ્યામિ નિશામય મહામતે

કદ્રૂરજીજનત્પુત્રાઞ્શતં કશ્યપતઃ પુરા ॥
ઉલૂકમરુણં તાર્ક્ષ્યમસૂત વિનતા ત્રયમ્

કૌશિકો રાજ્યમાપ્યાપિ શ્રેષ્ઠત્વાત્પક્ષિણાં મુને ॥
નિર્ગુણત્વાચ્ચ તૈઃ સર્વૈઃ સ રાજ્યાદવરોપિતઃ

ક્રૂરાક્ષોયં દિવાંધોયં સદા વક્રનખસ્ત્વસૌ ॥
અતીવોદ્વેગજનકં સર્વેષામસ્ય ભાષણમ્

ઇત્થં તસ્ય ગુણગ્રામાન્વિકથ્ય બહુશઃ ખગાઃ ॥
નાદ્યાપિ વૃણ્વતે રાજ્યે કમપિ સ્વૈરચારિણઃ

કૌશિકેથ તથાવૃત્તે પુત્રવીક્ષણલાલસા ॥
અંડં પ્રસ્ફોટયામાસ મધ્યમં વિનતા તદા

પૂર્ણે વર્ષસહસ્રે તુ પ્રસ્ફોટ્ય ઘટસંભવ ॥
તદભેદિતયૌત્સુક્યાદંડમષ્ટમકે શતે

તાવત્સર્વાણિ ગાત્રાણિ તસ્યાતિમહસઃ શિશોઃ ॥
ઊર્વોરુપરિસિદ્ધાનિ દંડાંતર્નિવાસિનઃ

અંડાન્નિર્ગતમાત્રેણ ક્રોધારુણમુખશ્રિયા ॥
અર્ધનિષ્પન્નદેહેન શિશુના શાપિતા પ્રસૂઃ

જનયિત્રિ ત્વયા દૃષ્ટ્વા કાદ્રવેયાન્સ્વલીલયા ॥
ખેલતો માતુરુત્સંગે યદંડં વ્યાધિત દ્વિધા

તદનિષ્પન્ન સર્વાંગઃ શપામિ ત્વા વિહંગમે ॥
તેષામેવૈધિ દાસી ત્વં સપત્ન્યંગ ભુવામિહ

વેપમાનાથ તચ્છાપાદિદં પ્રોવાચ પક્ષિણી ॥
અનૂરો બ્રૂહિ મે શાપાવસાનં માતુરંગજ

॥ અનૂરુરુવાચ ॥
અંડં તૃતીયં મા ભિંધિ હ્યનિષ્પન્નં મમેવ હિ ॥
અસ્મિન્નંડે ભવિષ્યો યઃ સ તે દાસ્યં હરિષ્યતિ

ઇત્યુક્ત્વા સોરુણોગચ્છદુડ્ડીયાનંદકાનનમ્ ॥
યત્ર વિશ્વેશ્વરો દદ્યાદપિ પંગોઃ શુભાં ગતિમ્

એતત્તે પૃચ્છતઃ ખ્યાતં વિનતા દાસ્યકારણમ્॥
મુને પ્રસંગતો વચ્મિ અરુણાદિત્યસંભવમ્

અનૂરુત્વાદનૂરુર્યોરુણઃ ક્રોધારુણો યતઃ ॥
વારાણસ્યાં તપસ્તપ્ત્વા તેનારાધિ દિવાકરઃ

સોપિ પ્રસન્નો દત્ત્વાથ વરાંસ્તસ્મા અનૂરવે ॥
આદિત્યસ્તસ્ય નામ્નાભૂદરુણાદિત્ય ઇત્યપિ

॥ અર્ક ઉવાચ ॥
તિષ્ઠાનૂરો મમ રથે સદૈવ વિનતાત્મજ ॥
જગતાં ચ હિતાર્થાય ધ્વાંતં વિધ્વંસયન્પુરઃ

અત્ર ત્વત્સ્થાપિતાં મૂર્તિં યે ભજિષ્યંતિ માનવાઃ ॥
વારાણસ્યાં મહાદેવોત્તરે તેષાં કુતો ભયમ્

યેર્ચયિષ્યંતિ સતતમરુણાદિત્યસંજ્ઞકમ્ ॥
મામત્ર તેષાં નો દુઃખં ન દારિદ્ર્યં ન પાતકમ્

વ્યાધિભિર્નાભિભૂયંતે નો પસર્ગૈશ્ચ કૈશ્ચન ॥
શોકાગ્નિના ન દહ્યંતે હ્યરુણાદિત્યસેવનાત્

અથ સ્યંદનમારોપ્ય નીતવાનરુણં રવિઃ ॥
અદ્યાપિ સ રથે સૌરે પ્રાતરેવ સમુદ્યતિ

યઃ કુર્યાત્પ્રાતરુત્થાય નમસ્કારં દિનેદિને ॥
અરુણાય સસૂર્યાય તસ્ય દુઃખભયં કુતઃ

અરુણાદિત્યમાહાત્મ્યં યઃ શ્રોષ્યતિ નરોત્તમઃ ॥
ન તસ્ય દુષ્કૃતં કિંચિદ્ભવિષ્યતિ કદાચન

સ્કંદ ઉવાચ ॥
વૃદ્ધાદિત્યસ્ય માહાત્મ્યં શૃણુ તે કથયામ્યહમ્॥
યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ નરો નો દુષ્કૃતં ભજેત્

પુરાત્ર વૃદ્ધહારીતો વારાણસ્યાં મહાતપાઃ ॥
મહાતપઃ સમૃદ્ધ્યર્થં સમારાધિતવાન્રવિમ્

મૂર્તિં સંસ્થાપ્ય શુભદાં ભાસ્વતઃ શુભલક્ષણામ્ ॥
દક્ષિણેન વિશાલાક્ષ્યા દૃઢભક્તિસમન્વિતઃ

તુષ્ટસ્તસ્મૈ વરં પ્રાદાદ્બ્રધ્નો વૃદ્ધતપસ્વિને ॥
અલં વિલંબ્ય યાચસ્વ કસ્તે દેયો વરો મયા

સોથ પ્રસન્નાદ્દ્યુમણેરવૃણીત વરં મુનિઃ ॥
યદિ પ્રસન્નો ભગવાન્યુવત્વં દેહિ મે પુનઃ

તપઃકરણ સામર્થ્યં સ્થવિરસ્ય ન મે યતઃ ॥
પુનસ્તારુણ્યમાપ્તોહં ચરિષ્યામ્યુત્તમં તપઃ

તપ એવ પરો ધર્મસ્તપ એવ પરં વસુ ॥
તપ એવ પરઃ કામો નિર્વાણં તપ એવ હિ

ઋતેન તપસઃ ક્વાપિ લભ્યા ઐશ્વર્યસંપદઃ ॥
પદં ધ્રુવાદિભિઃ પ્રાપિ કેવલં તપસો બલાત્

તતસ્તપશ્ચરિષ્યામિ લોકદ્વયમહત્ત્વદમ્ ॥
પ્રાપ્ય ત્વદ્વરદાનેન યૌવનં સર્વસંમતમ્

ધિગ્જરાંપ્રાણિનામત્ર યયા સર્વો વિરજ્યતિ ॥
જરાતુરેંદ્રિયગ્રામે સ્ત્રિયોપિ નયતઃ સ્વસાત્

વરં મરણમેવાસ્તુ મા જરાસ્ત્વતિશોચ્યકૃત્ ॥
ક્ષણં દુઃખં ચ મરણં જરા દુઃખં ક્ષણેક્ષણે

કાંક્ષંતિ દીર્ઘતપસે ચિરમાયુર્જિતેંદ્રિયાઃ ॥
ધનં દાનાય પુત્રાય કલત્રં મુક્તયે ધિયમ્

વૃદ્ધસ્યવાર્ધકં બ્રધ્નસ્તત્ક્ષણાદપહૃત્ય વૈ ॥
દદૌ ચ ચારુતા હેતું તારુણ્યં પુણ્યસાધનમ્

એવં સ વૃદ્ધહારીતો વારાણસ્યાં મહામુનિઃ ॥
સંપ્રાપ્ય યૌવનં બ્રધ્નાત્તપ ઉગ્રં ચચાર હ

વૃદ્ધેનારાધિતો યસ્માદ્ધારીતેન તપસ્વિના ॥
આદિત્યો વાર્ધકહરો વૃદ્ધાદિત્યસ્તતઃ સ્મૃતઃ

વૃદ્ધાદિત્યં સમારાધ્ય વારાણસ્યાં ઘટોદ્ભવ ॥
જરા દુર્ગતિ રોગઘ્નં બહવઃ સિદ્ધિમાગતાઃ

વૃદ્ધાદિત્યં નમસ્કૃત્ય વારાણસ્યા રવૌ નરઃ ॥
લભેદભીપ્સિતાં સિદ્ધિં ન ક્વચિદ્દુર્ગતિં લભેત્

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
અતઃ પરં શૃણુ મુને કેશવાદિત્યમુત્તમમ્ ॥
યથા તુ કેશવં પ્રાપ્ય સવિતા જ્ઞાનમાપ્તવાન્

વ્યોમ્નિ સંચરમાણેન સપ્તાશ્વેનાદિકેશવઃ ॥
એકદા દર્શિભાવેન પૂજયઁલ્લિંગમૈશ્વરમ્

કૌતુકાદિવ ઉત્તીર્ય હરે રવિરુપાવિશત્ ॥
નિઃશબ્દો નિશ્ચલઃ સ્વસ્થો મહાશ્ચર્યસમન્વિતઃ

પ્રતીક્ષમાણોવસરં કિંચિત્પ્રષ્ટુમના હરિમ્ ॥
હરિં વિસર્જિતાર્ચં ચ પ્રણનામ કૃતાંજલિઃ

સ્વાગતં તે હરિઃ પ્રાહ બહુમાનપુરઃસરમ્ ॥
સ્વાભ્યાશં આસયામાસ ભાસ્વંતં નતકંધરમ્

અથાવસરમાલોક્ય લોકચક્ષુરધોક્ષજમ્ ॥
નત્વા વિજ્ઞાપયામાસ કૃતાનુજ્ઞોઽસુરારિણા

॥ રવિરુવાચ ॥ ॥
અંતરાત્માસિ જગતાં વિશ્વંભર જગત્પતે ॥
તવાપિ પૂજ્યઃ કોપ્યસ્તિ જગત્પૂજ્યાત્ર માધવ

ત્વત્તશ્ચાવિર્ભવેદેતત્ત્વયિ સર્વં પ્રલીયતે ॥
ત્વમેવ પાતા સર્વસ્ય જગતો જગતાંનિધે

ઇત્યાશ્ચર્યં સમાલોક્ય પ્રાપ્તોસ્મ્યત્ર તવાંતિકમ્ ॥
કિમિદં પૂજ્યતે નાથ ભવતા ભવતાપહૃત્

ઇતિ શ્રુત્વા હૃષીકેશઃ સહસ્રાંશોરુદીરિતમ્ ॥
ઉચ્ચૈર્માશંસ સપ્તાશ્વં વારયન્કરસંજ્ઞયા

॥ શ્રીવિષ્ણુરુવાચ ॥ ॥
દેવદેવો મહાદેવો નીલકંઠ ઉમાપતિઃ ॥
એક એવ હિ પૂજ્યોત્ર સર્વકારણકારણમ્

અત્ર ત્રિલોચનાદન્યં સમર્ચયતિયોલ્પધીઃ ॥
સલોચનોપિ વિજ્ઞેયો લોચનાભ્યાં વિવર્જિતઃ

એકો મૃત્યુંજયઃ પૂજ્યો જન્મમૃત્યુજરાહરઃ ॥
મૃત્યુંજયં કિલાભ્યર્ચ્ય શ્વેતો મૃત્યુંજયોભવત્

કાલકાલં સમારાધ્ય ભૃંગી કાલં જિગાયવૈ ॥
શૈલાદિમપિ તત્યાજ મૃત્યુર્મૃત્યુંજયાર્ચકમ્

વિજિગ્યે ત્રિપુરં યસ્તુ હેલયૈકેષુ મોક્ષણાત્ ॥
તં સમભ્યર્ચ્ય ભૂતેશં કો ન પૂજ્યતમો ભવેત્

ત્રિજગજ્જયિનો હેતોસ્ત્ર્યક્ષસ્યારાધનં પરમ્ ॥
કો નારાધયતિ બ્રધ્નસારસ્ય સ્મરવિદ્વિષઃ

યસ્યાક્ષિપક્ષ્મસંકોચાજ્જગત્સંકોચમેત્યદઃ ॥
વિકસ્વરં વિકાસાચ્ચ કસ્ય પૂજ્યતમો ન સઃ

શંભોર્લિંગં સમભ્યર્ચ્ય પુરુષાર્થચતુષ્ટયમ્ ॥
પ્રાપ્નોત્યત્ર પુમાન્સદ્યો નાત્ર કાર્યા વિચારણા

સમર્ચ્ય શાંભવં લિંગમપિજન્મશતાર્જિતમ્ ॥
પાપપુંજં જહાત્યેવ પુમાનત્ર ક્ષણાદ્ધ્રુવમ્

કિંકિં ન સંભવેદત્ર શિવલિંગસમર્ચનાત્ ॥
પુત્રાઃ કલત્ર ક્ષેત્રાણિ સ્વર્ગો મોક્ષોપ્યસંશયમ્

ત્રૈલોક્યૈશ્વર્યસંપત્તિર્મયા પ્રાપ્તા સહસ્રગો ॥
શિવલિંગાર્ચનાદેકાત્સત્યંસત્યં પુનઃપુનઃ

અયમેવ પરોયોગસ્ત્વિદમેવ પરં તપઃ ॥
ઇદમેવ પરં જ્ઞાનં સ્થાણુલિંગં યદર્ચ્યતે

યૈર્લિંગં સકૃદપ્યત્ર પૂજિતં પાર્વતીપતેઃ ॥
કુતો દુઃખભયં તેષાં સંસારે દુઃખભાજને

સર્વં પરિત્યજ્ય રવે યો લિંગં શરણં ગતઃ ॥
ન તં પાપાનિ બાધંતે મહાંત્યપિ દિવાકર

લિંગાર્ચને ભવેદ્વૃદ્ધિસ્તેષામેવાત્ર ભાસ્કર ॥
યેષાં પુનર્ભવચ્છેદં ચિકીર્ષતિ મહેશ્વરઃ

ન લિંગારાધનાત્પુણ્યં ત્રિષુલોકેષુ ચાપરમ્ ॥
સર્વતીર્થાભિષેકઃ સ્યાલ્લિંગસ્નાનાંબુ સેવનાત્

તસ્માલ્લિંગં ત્વમપ્યર્ક સમર્ચય મહેશિતુઃ ॥
સંપ્રાપ્તં પરમાં લક્ષ્મીં મહાતેજોભિ જૃંભણીમ્

ઇતિ શ્રુત્વા હરેર્વાક્યં તદારભ્ય સહસ્રગુઃ ॥
વિધાય સ્ફાટિકં લિંગં મુનેદ્યાપિ સમર્ચયેત્

ગુરુત્વેન તદાકલ્ય વિવસ્વાનાદિકેશવમ્ ॥
તત્રોપતિષ્ઠતેદ્યાપિ ઉત્તરેણાદિકેશવાત્

અતઃ સ કેશવાદિત્યઃ કાશ્યાં ભક્તતમોનુદઃ ॥
સમર્ચિતઃ સદા દેયાન્મનસો વાંછિતં ફલમ્

કેશવાદિત્યમારાધ્ય વારાણસ્યાં નરોત્તમઃ ॥
પરમં જ્ઞાનમાપ્નોતિ યેન નિર્વાણભાગ્ભવેત્

તત્ર પાદોદકે તીર્થેકૃતસર્વોદકક્રિયઃ ॥
વિલોક્ય કેશવાદિત્યં મુચ્યતે જન્મપાતકૈઃ

અગસ્તે રથસપ્તમ્યાં રવિવારો યદાપ્યતે ॥
તદા પાદોદકે તીર્થે આદિકેશવ સન્નિધૌ

સ્નાત્વોષસિ નરો મૌની કેશવાદિત્યપૂજનાત્ ॥
સપ્તજન્માર્જિતાત્પાપાન્મુક્તો ભવતિ તત્ક્ષણાત્

યદ્યજ્જન્મકૃતં પાપં મયા સપ્તસુ જન્મસુ ॥
તન્મે રોગં ચ શોકં ચ માકરી હંતુ સપ્તમી

એતજ્જન્મકૃતં પાપં યચ્ચ જન્માંતરાર્જિતમ્ ॥
મનોવાક્કાયજં યચ્ચ જ્ઞાતાજ્ઞાતે ચ યે પુનઃ

ઇતિ સપ્તવિધં પાપં સ્નાનાન્મે સપ્તસપ્તિકે ॥
સપ્તવ્યાધિસમાયુક્તં હર માકરિ સપ્તમિ

એતન્મંત્રત્રયં જપ્ત્વા સ્નાત્વા પાદોદકે નરઃ ॥
કેશવાદિત્યમાલોક્ય ક્ષણાન્નિષ્કલુષો ભવેત્

કેશવાદિત્યમાહાત્મ્યં શૃણ્વઞ્શ્રદ્ધાસમન્વિતઃ ॥
નરો ન લિપ્યતે પાપૈઃ શિવભક્તિં ચ વિંદતિ

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
અતઃ પરં શૃણુ મુને વિમલાદિત્યમુત્તમમ્ ॥
હરિકેશવને રમ્યે વારાણસ્યાં વ્યવસ્થિતમ્

ઉચ્ચદેશેભવત્પૂર્વં વિમલો નામ બાહુજઃ ॥
સ પ્રાક્તનાત્કર્મયોગાદ્વિમલે પથ્યપિ સ્થિતઃ

કુષ્ઠરોગમવાપ્યોચ્ચૈસ્ત્યક્ત્વા દારાન્ગૃહં વસુ ॥
વારાણસીં સમાસાદ્ય બ્રધ્નમારાધયત્સુધીઃ

કરવીરૈર્જપાભિશ્ચ ગંધકૈઃ કિંશુકૈઃ શુભૈઃ ॥
રક્તોત્પલૈરશોકૈશ્ચ સ સમાનર્ચ ભાસ્કરમ્

વિચિત્રરચનૈર્માલ્યૈઃ પાટલાચંપકોદ્ભવૈઃ ॥
કુંકુમાગુરુકર્પૂરમિશ્રિતૈઃ શોણચંદનૈઃ

દેવમોહનધૂપૈશ્ચ બહ્વામોદતતાંબરૈઃ ॥
કર્પૂરવર્તિદીપૈશ્ચ નૈવેદ્યૈર્ઘૃતપાયસૈઃ

અર્ઘદાનૈશ્ચ વિધિવત્સૌરેઃ સ્તોત્રજપૈરપિ ॥
એવં સમારાધયતસ્તસ્યાર્કો વરદોભવત્

ઉવાચ ચ વરં બ્રૂહિ વિમલામલચેષ્ટિત ॥
કુષ્ઠશ્ચ તે પ્રયાત્વેષ પ્રાર્થયાન્યં વરં પુનઃ

આકર્ણ્ય વિમલશ્ચેત્થમાલાપં રશ્મિમાલિનઃ ॥
પ્રણતો દંડવદ્ભૂમૌ સંપ્રહષ્ટતનૂરુહઃ । ૯૧ ॥
શનૈર્વિજ્ઞાપયાંચક્ર એકચક્રરથં રવિમ્ ॥
જગચ્ચક્ષુરમેયાત્મન્મહાધ્વાંતવિધૂનન

યદિ પ્રસન્નો ભગવન્યદિ દેયો વરો મમ ॥
તદા ત્વદ્ભક્તિનિષ્ઠા યે કુષ્ઠં માસ્તુ તદન્વયે

અન્યેપિ રોગા મા સંતુ માસ્તુ તેષાં દરિદ્રતા ॥
માસ્તુ કશ્ચન સંતાપસ્ત્વદ્ભક્તાનાં સહસ્રગો

। શ્રીસૂર્ય ઉવાચ ॥ ॥
તથાસ્ત્વિતિ મહાપ્રાજ્ઞ શૃણ્વન્યં વરમુત્તમમ્ ॥
ત્વયેયં પૂજિતા મૂર્તિરેવં કાશ્યાં મહામતે

અસ્યાઃ સાન્નિધ્યમત્રાહં ન ત્યક્ષ્યામિ કદાચન ॥
પ્રથિતા તવ નામ્ના ચ પ્રતિમૈષા ભવિષ્યતિ

વિમલાદિત્ય ઇત્યાખ્યા ભક્તાનાં વરદા સદા ॥
સર્વવ્યાધિ નિહંત્રી ચ સર્વપાપક્ષયંકરી

ઇતિ દત્ત્વા વરાન્સૂર્યસ્તત્રૈવાંતરધીયત ॥
વિમલો નિર્મલતનુઃ સોપિ સ્વભવનં યયૌ

ઇત્થં સ વિમલાદિત્યો વારાણસ્યાં શુભપ્રદઃ ॥
તસ્ય દર્શનમાત્રેણ કુષ્ઠરોગઃ પ્રણશ્યતિ

યશ્ચૈતાં વિમલાદિત્યકથાં વૈ શૃણુયાન્નરઃ ॥
પ્રાપ્નોતિ નિર્મલાં શુદ્ધિં ત્યજ્યતે ચ મનોમલૈઃ

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
ગંગાદિત્યોસ્તિ તત્રાન્યો વિશ્વેશાદ્દક્ષિણેન વૈ ॥
તસ્ય દર્શનમાત્રેણ નરઃ શુદ્ધિમિયાદિહ

યદા ગંગા સમાયાતા ભગીરથપુરસ્કૃતા ॥
તદા ગંગાં પરિષ્ટોતું રવિસ્તત્રૈવ સંસ્થિતઃ

અદ્યાપ્યહર્નિશં ગંગાં સંમુખીકૃત્ય ભાસ્કરઃ ॥
પરિષ્ટૌતિ પ્રસન્નાત્મા ગંગાભક્તવરપ્રદઃ

ગંગાદિત્યં સમારાધ્ય વારાણસ્યાં નરોત્તમઃ ॥
દુર્ગતિં જાતુ ન ક્વાપિ લભતે ન ચ રોગભાક્

સ્કંદ ઉવાચ ॥
અન્યચ્છૃણુ મહાભાગ યમાદિત્યસ્ય સંભવમ્॥
યચ્છ્રુત્વાપિ નરો જાતુ યમલોકં ન પશ્યતિ

યમેશાત્પશ્ચિમે ભાગે વીરેશાત્પૂર્વતો મુને ॥
યમાદિત્યં નરો દૃષ્ટ્વા યમલોકં ન પશ્યતિ

યમતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા ભૂતાયાં ભૌમવાસરે ॥
યમેશ્વરં વિલોક્યાશુ સર્વૈઃ પાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

યમતીર્થે યમઃ પૂર્વં તપ્ત્વા સુવિમલં તપઃ ॥
યમેશં ચ યમાદિત્યં પ્રત્યષ્ઠાદ્ભક્તસિદ્ધિદમ્

યમેન સ્થાપિતો યસ્માદાદિત્યસ્તત્ર કુંભજ ॥
અતઃ સ હિ યમાદિત્યો યામીં હરતિ યાતનામ્

યમેશં ચ યમાદિત્યં યમેન સ્થાપિતં નમન્ ॥
યમતીર્થે કૃતસ્નાનો યમલોકં ન પશ્યતિ

યમતીર્થે ચતુર્દશ્યાં ભરણ્યાં ભૌમવાસરે ॥
તર્પણં પિંડદાનં ચ કૃત્વા પિત્રનૃણી ભવેત્

અભિલષ્યંતિ સતતં પિતરો નરકૌકસઃ ॥
ભૌમૈ ભરણ્યાં ભૂતાયાં યદિ યોગોયમુત્તમમ્

કાશ્યાં કશ્ચિદ્યમે તીર્થે કૃત્વા સ્નાનં મહામતિઃ ॥
અપિ યસ્તર્પણંકુર્યાત્સતિલં નો વિમુક્તયે

કિં ગયા ગમનૈઃ પુંસાં કિં શ્રાદ્ધૈર્ભૂરિદક્ષિણૈઃ ॥
યદિ કાશ્યાં યમે તીર્થે યોગેસ્મિઞ્શ્રાદ્ધમાપ્યતે

શ્રાદ્ધં કૃત્વા યમે તીર્થે પૂજયિત્વા યમેશ્વરમ્ ॥
યમાદિત્યં નમસ્કૃત્ય પિતૄણામનૃણો ભવેત્

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
ઇતિ તે દ્વાદશાદિત્યાઃ કથિતા પાપનાશનાઃ ॥
યત્સંભવં સમાકર્ણ્ય નરો ન નિરયી ભવેત્

અન્યેપિ સંતિ ઘટજ રવિભક્તૈરનેકશઃ ॥
કાશ્યાં સંસ્થાપિતાઃ સૂર્યા ગુહ્યકાર્કાદયઃ કિલ

શ્રુત્વાધ્યાયાનિમાન્પુણ્યાન્દ્વાદશાદિત્યસૂચકાન્ ॥
શ્રાવયિત્વાપિ નો મર્ત્યો દુર્ગતિં યાતિ કુત્રચિત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરાર્દ્ધે ચતુથેં કાશીખણ્ડે અરુણવૃદ્ધકેશવવિમલગંગાયમાદિત્યવર્ણનંનામૈકપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ ॥