સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 4.43

॥ અગસ્તિરુવાચ ॥ ॥
દિવોદાસં નરપતિં કથં દેવસ્ત્રિલોચનઃ ॥
કાશીં સંત્યાજયામાસ કથમાગાચ્ચ મંદરાત્ ॥
એતદાખ્યાનમાખ્યાહિ શ્રોતૄણાં પ્રમુદે ભગોઃ

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
મંદરં ગતવાન્દેવો બ્રહ્મણો વાક્ય ગૌરવાત્ ॥
તપસા તસ્ય સંતુષ્ટો મંદરસ્યૈવ ભૂભૃતઃ

ગતે વિશ્વેશ્વરે દેવે મંદરં ગિરિસુંદરમ્ ॥
ગિરિશેન સમં જગ્મુરપિ સર્વે દિવૌકસઃ

ક્ષેત્રાણિ વૈષ્ણવાનીહ ત્યક્ત્વા વિષ્ણુરપિ ક્ષિતેઃ ॥
પ્રયાતો મંદરં યત્ર દેવદેવ ઉમાધવઃ

સ્થાનાનિ ગાણપત્યાનિ ગણેશોપિ તતો વ્રજત્ ॥
હિત્વાહમપિ વિપ્રેંદ્ર ગતવાન્મંદરં પ્રતિ

સૂરઃ સૌરાણિ સંત્યજ્ય ગતશ્ચાયતનાદરમ્ ॥
સ્વંસ્વં સ્થાનં ક્ષિતૌ ત્યક્ત્વા યયુરન્યેપિ નિર્જરાઃ

ગતેષુ દેવસંઘેષુ પૃથિવ્યાઃ પૃથિવીપતિઃ ॥
ચકાર રાજ્યં નિર્દ્વંદ્વં દિવોદાસઃ પ્રતાપવાન્

વિધાય રાજધાનીં સ વારાણસ્યાં સુનિશ્ચલામ્ ॥
એધાં ચક્રે મહાબુદ્ધિઃ પ્રજાધર્મેણ પાલયન્

સૂર્યવત્સ પ્રતપિતા દુર્હૃદાં હૃદિ નેત્રયોઃ ॥
સોમવત્સુહૃદામાસીન્માનસેષુ સ્વકેષ્વઽપિ

અખંડમાખંડલવત્કોદંડકલયન્રણે ॥
પલાયમાનૈરાલોકિશત્રુસૈન્યબલાહકૈઃ

સ ધર્મરાજવજ્જાતો ધર્માધર્મવિવેચકઃ ॥
અદંડ્યાન્મણ્ડયન્રાજા દંડ્યાંશ્ચ પરિદંડયન્

ધનંજય ઇવાધાક્ષીત્પરારણ્યાન્યનેકશઃ ॥
પાશીવ પાશયાંચક્રે વૈરિચક્રં વિદૂરગઃ

સોભૂત્પુણ્યજનાધીશો રિપુરાક્ષસવર્ધનઃ ॥
જગત્પ્રાણસમાનશ્ચ જગત્પ્રાણનતત્પરઃ

રાજરાજઃ સ એવાભૂત્સર્વેષાં ધનદઃ સતામ્ ॥
સ એવ રુદ્રમૂર્તિશ્ચ પ્રેક્ષિષ્ટ રિપુભી રણે

વિશ્વેષાં સ હિ દેવાનાં તપસા રૂપધૃગ્યતઃ ॥
વિશ્વેદેવાસ્તતસ્તં તુ સ્તુવંતિ ચ ભજંતિ ચ

અસાધ્યઃ સ હિ સાધ્યાનાં વસુભ્યો વસુનાધિકઃ ॥
ગ્રહાણાં વિગ્રહધરો દસ્રતોઽજસ્રરૂપભાક્

મરુદ્ગણાનગણયંસ્તુષિતાંસ્તોષયન્ગુણૈઃ ॥
સર્વવિદ્યાધરો યસ્તુ સર્વવિદ્યાધરેષ્વપિ

અગર્વાનેવ ગંધર્વાન્યશ્ચક્રે નિજગીતિભિઃ ॥
રરક્ષુર્યક્ષરક્ષાંસિ તદ્દુર્ગં સ્વર્ગસોદરમ્

નાગાનાગાંસિ ચક્રુશ્ચ તસ્ય નાગબલીયસઃ ॥
દનુજામનુજાકારં કૃત્વા તં ચ સિષેવિરે

જાતા ગુહ્યચરા યસ્ય ગુહ્યકાઃ પરિતો નૃષુ ॥
સંસેવિષ્યામહે રાજન્નસુરાસ્ત્વાં સ્વવૈભવૈઃ

વયં યતસ્ત્વદ્વિષયે સુરાવાસોઽપિ દુર્લભઃ ॥
અશિક્ષયત્ક્ષિતિપતેરિહ યસ્ય તુરંગમાન્ ॥
આશુગશ્ચાશુગામિત્વં પાવમાને પથિસ્થિતઃ

અગજાન્યસ્ય તુ ગજાન્નગવર્ષ્મસુવર્ષ્મણઃ ॥
અજસ્ર દાનિનો દૃષ્ટ્વા ભવન્નન્યેપિ દાનિનઃ

સદોજિરે ચ બોદ્ધારો યોદ્ધારશ્ચરણાજિરે ॥
ન યસ્ય શાસ્ત્રૈર્વિજિતા ન શસ્ત્રૈઃ કેનચિત્ક્વચિત્

ન નેત્રવિષયે જાતા વિષયે યસ્યભૂભૃતઃ ॥
સદા નષ્ટપદા દ્વેષ્યાસ્તદાઽનષ્ટપદાઃ પ્રજાઃ

કલાવાનેક એવાસ્તિ ત્રિદિવેપિ દિવૌકસામ્ ॥
તસ્ય ક્ષોણિભૃતઃ ક્ષોણ્યાં જનાઃ સર્વે કલાલયાઃ

એક એવ હિ કામોસ્તિ સ્વર્ગે સોપ્યંગવર્જિતઃ ॥
સાંગોપાંગાશ્ચ સર્વેષાં સર્વે કામા હિ તદ્ભુવિ

તસ્યોપવર્તનેપ્યેકો ન શ્રુતો ગોત્રભિત્ક્વચિત્ ॥
સ્વર્ગે સ્વર્ગસદામીશો ગોત્રભિત્પરિકીર્તિતઃ

ક્ષયી ચ તસ્ય વિષયે કોપ્યાકર્ણિ ન કેનચિત્ ॥
ત્રિવિષ્ટપે ક્ષપાનાથઃ પક્ષેપક્ષે ક્ષયીષ્યતે

નાકે નવગ્રહાઃ સંતિ દેશાસ્તસ્યાઽનવગ્રહાઃ

હિરણ્યગર્ભઃ સ્વર્લોકેપ્યેક એવ પ્રકાશતે ॥
હિરણ્યગર્ભાઃ સર્વેષાં તત્પૌરાણામિહાલયાઃ

સપ્તાશ્વ એકઃ સ્વર્લોકે નિતરાં ભાસતેંઽશુમાન્ ॥
સદંશુકાઃ પ્રતિદિનં બહ્વશ્વાસ્તત્પુરૌકસઃ

સદપ્સરા યથાસ્વર્ભૂસ્તત્પુર્યપિસદપ્સરાઃ ॥
એકૈવ પદ્મા વૈકુંઠે તસ્ય પદ્માકરાઃ શતમ્ ॥

અનીતયશ્ચ તદ્ગ્રામાનારાજપુરુષાઃ ક્વચિત્ ॥
ગૃહેગૃહેત્ર ધનદા નાક એકોઽલકાપતિઃ

દિવોદાસસ્ય તસ્યૈવં કાશ્યાં રાજ્યં પ્રશાસતઃ ॥
ગતં વર્ષં દિનપ્રાયં શરદામયુતાષ્ટકમ્

ગીર્વાણા વિપ્રતીકારમથ તસ્ય ચિકીર્ષવઃ ॥
ગુરુણા મંત્રયાંચક્રુર્ધર્મવર્ત્માનુયાયિનઃ

ભવાદૃશામિવ મુને પ્રાયશો ધર્મચારિણામ્ ॥
વિબુધા વિદધત્યેવ મહતીરાપદાંતતીઃ

યદ્યપ્યસૌ ધરાધીશો વ્યાધિનોદ્દુર્ધરાધ્વરૈઃ ॥
તાનધ્વરભુજોઽત્યંતં તથાપિ સુહૃદો ન તે

સ્વભાવ એવ દ્યુસદાં પરોત્કર્ષાસહિષ્ણુતા ॥
બલિ બાણ દધીચ્યાદ્યૈરપરાદ્ધં કિમત્ર તૈઃ

અંતરાયા ભવંત્યેવ ધર્મસ્યાપિ પદેપદે ॥
તથાપિ ન નિજો ધર્મો ધર્મધીભિર્વિમુચ્યતે

અધર્મિણઃ સમેધંતે ધનધાન્યસમૃદ્ધિભિઃ ॥
અધર્માદેવ ચ પરં સમૂલં યાંત્યધોગતિમ્

પ્રજાઃ પાલયતસ્તસ્ય પુત્રાનિવ નિજૌરસાન્ ॥
રિપુંજયસ્ય નાલ્પોપિ બભૂવાધર્મસંગ્રહઃ

ષાડ્ગુણ્યવેદિનસ્તસ્ય ત્રિશક્ત્યૂર્જિતચેતસઃ ॥
ચતુરોપાયવિત્તસ્ય ન રંધ્રં વિવિદુઃ સુરાઃ

બુદ્ધિમંતોપિ વિબુધા વિપ્રતીકર્તુમુદ્યતાઃ ॥
મનાગપિ ન સંશેકુરપકર્તું તદીશિતુઃ

એકપત્નીવ્રતાઃ સર્વે પુમાંસસ્તસ્ય મંડલે ॥
નારીષુ કાચિન્નૈવાસીદપતિવ્રતધર્મિણી

અનધીતો ન વિપ્રોભૂદશૂરોનૈવ બાહુજઃ ॥
વૈશ્યોનભિજ્ઞો નૈવાસીદર્થોપાર્જનકર્મસુ

અનન્યવૃત્તયઃ શૂદ્રા દ્વિજશુશ્રૂષણં પ્રતિ ॥
તસ્ય રાષ્ટ્રે સમભવન્દિવોદાસસ્ય ભૂપતેઃ

અવિપ્લુત બ્રહ્મચર્યાસ્તદ્રાષ્ટ્રે બ્રહ્મચારિણઃ ॥
નિત્યં ગુરુકુલાધીના વેદગ્રહણતત્પરાઃ

આતિથ્યધર્મપ્રવણા ધર્મશાસ્ત્રવિચક્ષણાઃ ॥
નિત્યસાધુસમાચારા ગૃહસ્થાસ્તસ્ય સર્વતઃ

તૃતીયાશ્રમિણો યસ્મિન્વનવૃત્તિકૃતાદરાઃ ॥
નિઃસ્પૃહા ગ્રામવાર્તાસુ વેદવર્ત્માનુસારિણઃ

સર્વસંગવિનિર્મુક્તા નિર્મુક્તા નિષ્પરિગ્રહાઃ ॥
વાઙ્મનઃકર્મદંડાઢ્યા યતયો યત્ર નિઃસ્પૃહાઃ

અન્યેનુલોમજન્માનઃ પ્રતિલો મભવા અપિ ॥
સ્વપારંપર્યતો દૃષ્ટં મનાગ્વર્ત્મ ન તત્યજુઃ

અનપત્યા ન તદ્રાષ્ટ્રે ધનહીનોપિ કોપિ ન ॥
અવૃદ્ધસેવી નો કશ્ચિદકાંડમૃતિભાક્ચ ન

ન ચાટા નૈવ વાચાટા વંચકા નો ન હિંસકાઃ ॥
ન પાષંડા ન વૈ ભંડા ન રંડા ન ચ શૌંડિકાઃ

શ્રુતિઘોષો હિ સર્વત્ર શાસ્ત્રવાદઃ પદેપદે ॥
સર્વત્ર સુભગાલાપા મુદામંગલગીતયઃ

વીણાવેણુપ્રવાદાશ્ચ મૃદંગા મધુરસ્વનાઃ ॥
સોમપાનં વિનાન્યત્ર પાનગોષ્ઠી ન કર્ણગા

માંસાશિનઃ પુરોડાશે નૈવાન્યત્ર કદાચન ॥
ન દુરોદરિણો યત્ર નાધમર્ણા ન તસ્કરાઃ

પુત્રસ્ય પિત્રોઃ પદયોઃ પૂજનં દેવપૂજનમ્ ॥
ઉપવાસો વ્રતં તીર્થં દેવતારાધનં પરમ્

નારીણાં ભર્તૃપદ્ યોરર્ચનં તદ્વચઃશ્રુતિઃ ॥
સમર્ચયંતિ સતતમનુજા નિજમગ્રજમ્

સપર્યયંતિ મુદિતા ભૃત્યાઃ સ્વામિપદાંબુજમ્ ॥
હીનવર્ણૈરગ્રવર્ણો વર્ણ્યતે ગુણગૌરવૈઃ

વરિવસ્યંતિ ભૂયોપિ ત્રિકાલં કાશિદેવતાઃ ॥
સર્વત્ર સર્વે વિદ્વાંસઃ સમર્ચ્યંતે મનોરથૈઃ

વિદ્વદ્ભિશ્ચ તપોનિષ્ઠાસ્તપોનિષ્ઠૈર્જિતેંદ્રિયાઃ ॥
જિતેંદ્રિયૈર્જ્ઞાનનિષ્ઠા જ્ઞાનિભિઃ શિવયોગિનઃ

મંત્રપૂતં મહાર્હં ચ વિધિયુક્તં સુસંસ્કૃતમ્ ॥
વાડવાનાં મુખાગ્નૌ ચ હૂયતેઽહર્નિશં હવિઃ

વાપીકૂપતડાગાનામારામાણાં પદેપદે ॥
શુચિભિર્દ્રવ્યસંભારૈઃ કર્તારો યત્ર ભૂરિશઃ

યદ્રાષ્ટ્રે હૃષ્ટપુષ્ટાશ્ચ દૃશ્યંતે સર્વજાતયઃ ॥
અનિંદ્યસેવા સંપન્ના વિનામૃગયુ સૌનિકાન્

ઇત્થં તસ્ય મહીજાનેઃ સર્વત્ર શુચિવર્તિનઃ ॥
ઉન્મિષંતોપ્યનિમિષા મનાક્છિદ્રં ન લેભિરે

અથોવાચામર ગુરુર્દેવાનપચિકીર્ષુકાન્ ॥
તસ્મિન્રાજનિ ધર્મિષ્ઠે વરિષ્ઠે મંત્રવેદિષુ

॥ ગુરુરુવાચ ॥ ॥
સંધિવિગ્રહયાનાસ્તિ સં શ્રયં દ્વૈધભાવનમ્ ॥
યથા સ રાજા સંવેત્તિ ન તથાત્રાપિ કશ્ચન

ઉપાયોપ્યેક એવાસ્તિ ચતુર્ષ્વિહ દિવૌકસઃ ॥
ભેદો નામ સ ચેત્સિધ્યેત્તપોબલિનિ તત્ર હિ

તેન યદ્યપિ ભૂભર્ત્રા ભૂમેર્દેવા વિવાસિતાઃ ॥
તથાપિ ભૂરિશસ્તત્ર સંત્યસ્મત્પક્ષપાતિનઃ

કાલો નિમિષમાત્રોપિ યાન્વિના ન સુખં વ્રજેત્ ॥
અસ્માકમપિ તસ્યાપિ સંતિ તે તત્ર માનિતાઃ

અંતર્બહિશ્ચરા નિત્યં સર્વવિશ્રંભ ભૂમયઃ ॥
સમાગતેષુ તેષ્વત્ર સર્વં નઃ સેત્સ્યતિ પ્રિયમ્

સમાકર્ણ્ય ચ તે સર્વે ત્રિદશા ગીષ્પતીરિતમ્ ॥
નિર્ણીતવંતસ્તસ્યાર્થં તસ્માદંતર્બહિશ્ચરાન્ ॥
અભિનંદ્યાથ તં સર્વે પ્રોચુરિત્થં ભવેદિતિ

તતઃ શક્રઃ સમાહૂય વીતિહોત્રં પુરઃસ્થિતમ્ ॥
ઊચે મધુરયા વાચા બહુમાનપુરઃસરમ્

હવ્યવાહન યા મૂર્તિસ્તવ તત્ર પ્રતિષ્ઠિતા ॥
તામુપાસંહર ક્ષિપ્રં વિષયાત્તસ્ય ભૂપતેઃ ॥

સમાગતાયાં તન્મૂર્તૌ સર્વાનષ્ટાગ્રયઃ પ્રજાઃ ॥
હવ્યકવ્યક્રિયાશૂન્યા વિરજિષ્યંતિ રાજનિ

પ્રજાસુ ચ વિરક્તાસુ રાજ્યકામદુઘાસુ વૈ ॥
કૃચ્છ્રેણોપાર્જિતોઽપાર્થો રાજશબ્દો ભવિષ્યતિ

પ્રજાનાં રંજનાદ્રાજા યેયં રૂઢિરુપાર્જિતા ॥
તસ્યાં રૂઢ્યાં પ્રનષ્ટાયાં રાજ્યમેવ વિનંક્ષ્યતિ

પ્રજાવિરહિતો રાજા કોશદુર્ગબલાદિભિઃ ॥
સમૃદ્ધોપ્યચિરાન્નશ્યેત્કૂલસંસ્થ ઇવ દ્રુમઃ

ત્રિવર્ગસાધનાહેતુઃ પ્રાક્પ્રજૈવ મહીપતેઃ ॥
ક્ષીણવૃત્ત્યાં પ્રજાયાં વૈ ત્રિવર્ગઃ ક્ષીયતે સ્વયમ્

ક્ષીણે ત્રિવર્ગે સંક્ષીણા ગતિર્લોકદ્વયાત્મિકા

ઇતીંદ્રવચનાદ્વહ્નિરહ્નાય ક્ષોણિમંડલાત્ ॥
આચકર્ષ નિજાં મૂર્તિં યોગમાયા બલાન્વિતઃ

નિન્યે ન કેવલં ત્રેતાં જાઠરાગ્નિમપિ પ્રભુઃ ॥
વજ્રિણો વચસા વહ્નિર્નિજશક્તિસમન્વિતમ્

વહ્નૌ સ્વર્લોકમાપન્ને જાતે મધ્યંદિને નૃપઃ ॥
કૃતમાધ્યાહ્નિકસ્તૂર્ણં પ્રાવિશદ્ભોજ્યમંડપમ્

મહાનસાધિકૃતયો વેપમાનાસ્તતો મુહુઃ ॥
ક્ષુધાર્તમપિ ભૂપાલમિદં મંદં વ્યજિજ્ઞપન્

સૂપકારા ઊચુઃ ॥
અત્યહસ્કરતેજસ્ક પ્રતાપવિજિતાનલ ॥
કિંચિદ્વિજ્ઞપ્તુકામાઃ સ્મોપ્યકાંડેરણપંડિત

યદિ વિશ્રુણયેદ્રાજન્ભવાનભયદક્ષિણામ્ ॥
તદા વિજ્ઞાપયિષ્યામઃ પ્રબદ્ધકરસંપુટાઃ

ભ્રૂસંજ્ઞયાકૃતાદેશાઃ પ્રશસ્તાસ્યેનભૂભુજા ॥
મૃદુ વિજ્ઞાપયાંચક્રુઃ પાકશાલાધિકારિણઃ

ન જાનીમો વયં નાથ ત્વત્પ્રતાપભયાર્દિતઃ ॥
કુસૃત્યાથ કયા વિદ્વાન્નષ્ટો વૈશ્વાનરઃ પુરાત્

કૃશાનૌ કૃશતાં પ્રાપ્તે કથં પાકક્રિયા ભવેત્ ॥
તથાપિ સૂર્યપાકેન સિદ્ધા પક્તિર્હિ કાચન

પ્રભોરાદેશમાસાદ્ય તામિહૈવાનયામહે ॥
મન્યામહે ચ ભૂજાને પક્તિરદ્યતની શુભા

શ્રુત્વાંધસિકવાક્યં સ મહાસત્ત્વો મહામતિઃ ॥
નૃપતિશ્ચિંતયામાસ દેવાનાં વૈ કૃતં ત્વિદમ્

ક્ષણં સંશીલયંસ્તત્ર દદર્શ તપસોબલાત્ ॥
ન કેવલં જહૌ ગેહં હુતભુક્ચૌદરીર્દરીઃ

અપ્યહાસીદિતોલોકાજ્જગામ ચ સુરાલયમ્ ॥
ભવત્વિહ હિ કા હાનિરસ્માકં જ્વલને ગતૈ

તેષામેવવિચારાચ્ચ હાનિરેષા સુપર્વણામ્ ॥
તદ્બલેન ચ કિં રાજ્યં મયેદમુરરીકૃતમ્

પિતામહેન મહતો ગૌરવાત્પ્રતિપાદિતમ્ ॥
ઇતિ ચિંતયતસ્તસ્ય મધ્યલોકશતક્રતોઃ

પૌરાઃ સમાગતા દ્વારિ સહ જાનપદૈર્નરૈઃ ॥
દ્વાસ્થેન ચાજ્ઞયા રાજ્ઞસ્તતસ્તેંતઃ પ્રવેશિતાઃ

દત્ત્વોપદં યથાર્હં તે પ્રણેમુઃ ક્ષોણિવજ્રિણમ્ ॥
કેચિત્સંભાષિતા રાજ્ઞાદરસોદરયા ગિરા

કેચિચ્ચ સમુદા દૃષ્ટ્યા કેચિચ્ચ કરસંજ્ઞયા ॥
વિસર્જિતા સના રાજ્ઞા બહુમાનપુરઃસરમ્

તેજિરે ભેજિરે સર્વે રત્નાર્ચિઃ પરિસેવિતે ॥
વિજિતામોદસંદોહે સુરાનોકહસૌરભૈઃ ॥
રાજ્ઞઃ શતશલાકસ્થચ્છત્રસ્યચ્છાયયાશુભે

વિશાંપતિરથોવાચ તન્મુખચ્છાયયેરિતમ્ ॥
વિજ્ઞાય તદભિપ્રાયમલંભીત્યા પુરૌકસઃ

વિકારકારિભિર્લેખૈર્યદિનીતોઽનલો ભુવઃ ॥
એતાવતૈવ કિં સિદ્ધયેન્મયિ તેષાં પરાભવઃ

ચિકીર્ષુરહમેવાસં પૌરાઃ કાર્યમિદંપુરા ॥
પરં હ્યુપેક્ષિતપ્રાયં દિષ્ટ્યા તૈઃ સ્મારિતં ચિરાત્

ગતોઽનલોઽભવદ્ભદ્રં જગત્પ્રાણોપિ યાત્વિતઃ ॥
વરુણઃ પુષ્પવંતાભ્યામવિલંબં પ્રયાત્વિતઃ

અહમેવ હિ પર્જન્યો ભવિષ્યામિ તપોબલાત્ ॥
મુદે જનપદાનાં ચ સર્વસસ્યસમૃદ્ધિદઃ

તપોયોગબલેનાહમાત્માનં પરિકલ્પ્ય ચ ॥
ત્રિધાવહ્નિસ્વરૂપેણ પક્તીષ્ટિવ્યુષ્ટિકૃત્તમઃ

અંતર્બહિશ્ચ યો દ્વેધા નભસ્વત્પદવી દધત્ ॥
સર્વેષામેવ વેત્સ્યામિ ત્વંતઃકરણચેષ્ટિતમ્

વિધાય ચાંભસીં મૂર્તિં સર્વજીવૈકજીવનીમ્ ॥
પ્રજાઃ સંજીવયિપ્યામિ કિં જડૈર્વિષયે મમ

યદા ખે તમસા પૌરા ગ્રસ્યેતે શશિભાસ્કરૌ ॥
તદા ન કિં વિના તાભ્યાં જીવામઃ ક્ષિતિમંડલે

શ્રિયં ચાંદ્રમસીં પ્રાપ્ય હ્લાદયિષ્યામ્યહં પ્રજાઃ ॥
નિશાચરેણ કિમિહ ક્ષયિણા ચ કલંકિના

અસ્મત્કુલે મૂલભૂતો ભાસ્કરો માન્ય એવ નઃ ॥
સ તિષ્ઠતુ સુખેનાત્ર યાતાયાતં કરોતુ ચ

સ એકો જગતામાત્મા વિશેષાત્કુલદેવતા ॥
સોપકર્તું ન વેત્ત્યેવ તસ્યેદં વ્રતમુત્તમમ્

ઇતિ નરપતિવાક્સુધારસૌઘં શ્રુતિપુટકૈઃ પરિપીય પૌરવર્ગઃ ॥
વિકસિતવદનાંબુજો જગામનિજનિજમાલયમાધિમુક્તચિત્તઃ

ક્ષિતિપતિરપિ તત્તથા વિધાય તપસોસાધ્યમિહાસ્તિ કિં ત્રિલોક્યામ્ ॥
અતિવહ્ન્યર્કમસૌ દધચ્ચતેજો દ્યુસદાં શલ્યમિવોચ્ચકૈર્બભૂવ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ચતુર્થે કાશીખંડે પૂર્વાર્દ્ધે દિવોદાસપ્રતાપવર્ણનંનામ ત્રિચત્વારિંશોધ્યાયઃ