સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 4.21

॥ ધ્રુવ ઉવાચ ॥ ॥
નમો હિરણ્યગર્ભાય સર્વસૃષ્ટિવિધાયિને ॥
હિરણ્યરેતસે તુભ્યં સુહિરણ્યપ્રદાયિને

નમો હરસ્વરૂપાય ભૂતસંહારકારિણે ॥
મહાભૂતાત્મભૂતાય ભૂતાનાં પતયે નમઃ

નમઃ સ્થિતિકૃતે તુભ્યં વિષ્ણવે પ્રભવિષ્ણવે ॥
તૃષ્ણાહરાય કૃષ્ણાય મહાભાર સહિષ્ણવે

નમો દૈત્યમહારણ્ય દાવવહ્નિસ્વરૂપિણે ॥
દૈત્યદ્રુમકુઠારાય નમસ્તે શાર્ઙ્ગપાણયે

નમઃ કૌમોદકીવ્યગ્ર કરાગ્રાય ગદાધર ॥
મહાદનુજનાશાય નમો નંદકધારિણે

નમઃ શ્રીપતયે તુભ્યં નમશ્ચક્રધરાય ચ ॥
ધરાધરાય વારાહ રૂપિણે પરમાત્મને

નમઃ કમલહસ્તાય કમલાવલ્લભાય તે ॥
નમો મત્સ્યાદિરૂપાય નમઃ કૌસ્તુભવક્ષસે

નમો વેદાંતવેદ્યાય નમઃ શ્રીવત્સધારિણે ॥
નમો ગુણસ્વરૂપાય ગુણિને ગુણવર્જિતે

નમસ્તે પદ્મનાભાય પાંચજન્યધરાય ચ ॥
વાસુદેવ નમસ્તુભ્યં દેવકીનંદનાય ચ

પ્રદ્યુમ્નાય નમસ્તુભ્યમનિરુદ્ધાય તે નમઃ ॥
નમઃ કંસવિનાશાય નમશ્ચાણૂરમર્દિને

દામોદરહૃષીકેશ ગોર્વિદાચ્યુતમાધવ ॥
ઉપેંદ્રકૈટભાઽરાતે મધુહંતરધોક્ષજ

નારાયણાય નરકહારિણે પાપહારિણે ॥
વામનાય નમસ્તુભ્યં હરયે શૌરયે નમઃ

અનંતાય નમસ્તુભ્યમનંતશયનાય ચ ॥
રુક્મિણીપતયે તુભ્યં રુક્મિપ્રમથનાય ચ

ચૈદ્યહંત્રે નમસ્તુભ્યં દાનવારેસુરારયે ॥
મુકુંદપરમાનંદ નંદગોપપ્રિયાય ચ

નમસ્તે પુંડરીકાક્ષ દનુજેંદ્ર નિષૂદિને ॥
નમો ગોપાલરૂપાય વેણુવાદનકારિણે

ગોપીપ્રિયાય કેશિઘ્ને ગોવર્ધનધરાય ચ ॥
રામાય રઘુનાથાય રાઘવાય નમોનમઃ

રાવણારે નમસ્તુભ્યં વિભીષણશરણ્યદ ॥
અજાય જયરૂપાય રણાંગણવિચક્ષણ

ક્ષણાદિ કાલરૂપાય નાનારૂપાય શાર્ઙ્ગિણે ॥
ગદિને ચક્રિણે તુભ્યં દૈત્યચક્રવિમર્દિને

બલાય બલભદ્રાય બલારાતિપ્રિયાય ચ ॥
બલિયજ્ઞપ્રમથન નમો ભક્તવરપ્રદ

હિરણ્યકશિપોર્વક્ષો વિદારણ રણપ્રિય ॥
નમો બ્રહ્મણ્યદેવાય ગોબ્રાહ્મણહિતાય ચ

નમસ્તે ધર્મરૂપાય નમઃ સત્ત્વગુણાય ચ ॥
નમઃ સહસ્રશિરસે પુરુષાય પરાય ચ

સહસ્રાક્ષ સહસ્રાંઘ્રે સહસ્રકિરણાય ચ ॥
સહસ્રમૂર્તે શ્રીકાંત નમસ્તે યજ્ઞપૂરુષ

વેદવેદ્યસ્વરૂપાય નમો વેદપ્રિયાય ચ॥
વેદાય વેદગદિને સદાચારાધ્વગામિને

વૈકુંઠાય નમસ્તુભ્યં નમો વૈકુંઠવાસિને॥
વિષ્ટરશ્રવસે તુભ્યં નમો ગરુડગામિને

વિષ્વક્સેન નમસ્તુભ્યં જગન્મય જનાર્દન॥
ત્રિવિક્રમાય સત્યાય નમઃ સત્યપ્રિયાય ચ

કેશવાય નમસ્તુભ્યં માયિને બ્રહ્માગાયિને॥
તપોરૂપાય તપસાં નમસ્તે ફલદાયિને

સ્તુત્યાય સ્તુતિરૂપાય ભક્તસ્તુતિરતાય ચ ॥
નમસ્તે શ્રુતિરૂપાય શ્રુત્યાચાર પ્રિયાય ચ

અંડજાય નમસ્તુભ્યં સ્વેદજાય નમોસ્તુ તે ॥
જરાયુજ સ્વરૂપાય નમ ઉદ્ભિજ્જરૂપિણે

દેવાનામિંદ્રરૂપોસિ ગ્રહાણામસિ ભાનુમાન્ ॥
લોકાનાં સત્યલોકોઽસિ સિંધૂનાં ક્ષીરસાગરઃ

સુરાપગાઽસિ સરિતાં સરસાં માનસં સરઃ ॥
હિમવાનસિ શૈલાનાં ધેનૂનાં કામધુગ્ભવાન્

ધાતૂનાં હાટકમસિ સ્ફટિકશ્ચોપલેષ્વસિ ॥
નીલોત્પલં પ્રસૂનેષુ વૃક્ષેષુ તુલસી ભવાન્

સર્વપૂજ્યશિલાનાં વૈ શાલગ્રામ શિલા ભવાન્ ॥
મુક્તિક્ષેત્રેષુ કાશી ત્વં પ્રયાગસ્તીર્થપંક્તિષુ

વર્ણેષુ શ્વેતવર્ણોઽસિ દ્વિપદાં બ્રાહ્મણો ભવાન્ ॥
ગરુડોસ્યંડજેષ્વીશ વ્યવહારેષુ વાગ્ભવાન્

વેદેષૂપનિષદ્રૂપા મંત્રાણાં પ્રણવોહ્યસિ ॥
અક્ષરાણામકારોસિ યજ્વનાં સોમરૂપધૃક્

પ્રતાપિનામગ્નિરસિ ક્ષમાઽસિ ત્વં ક્ષમાવતામ્ ॥
દાતૄણામસિ પર્જન્યઃ પવિત્રાણાં પરોહ્યસિ

ચાપોસિ સર્વશસ્ત્રાણાં વાતો વેગવતામસિ ॥
મનોસીંદ્રિયવર્ગેષુ નિર્ભયાણાં કરોહ્યસિ

વ્યોમવ્યાપ્તિમતાં ત્વં વૈ પરમાત્માઽસિ ચાત્મનામ્ ॥
સંધ્યોપાસ્તિર્ભવાન્દેવ સર્વનિત્યેષુ કર્મસુ

ક્રતૂનામશ્વમેધોસિ દાનાનામભયં ભવાન્ ॥
લાભાનાં પુત્રલાભોસિ વસંતસ્ત્વમૃતુષ્વહો

યુગાનાં પ્રથમોસિ ત્વં તિથીનાં ત્વં કુહૂર્હ્યસિ ॥
પુષ્યોસિ નક્ષત્રગણે સંક્રમઃ સર્વપર્વસુ

યોગેષુ વ્યતિપાતસ્ત્વં તૃણેષુ હિ કુશો ભવાન્ ॥
ઉદ્યમાનાં હિ સર્વેષાં નિર્વાણં ત્વમસિ પ્રભો

સર્વાસામિહ બુદ્ધીનાં ધર્મબુદ્ધિર્ભવાનજ ॥
અશ્વત્થઃ સર્વવૃક્ષેષુ સોમવલ્લી લતાસુ ચ

પ્રાણાયામોસિ સર્વેપુ સાધનેષુ શુચિષ્વહો ॥
સર્વદઃ સર્વલિંગેષુ શ્રીમાન્વિશ્વેશ્વરો ભવાન્

મિત્રાણાં હિ કલત્રં ત્વં ધર્મસ્ત્વં સર્વબંધુષુ ॥
ત્વત્તો નાન્યજ્જગત્યસ્મિન્નારાયણ ચરાચરે

ત્વમેવ માતા ત્વં તાતસ્ત્વં સુતસ્ત્વં મહાધનમ્ ॥
ત્વમેવ સૌખ્યસંપત્તિસ્ત્વમાયુર્જીવનેશ્વરઃ

સા કથા યત્ર તે નામ તન્મનો યત્ત્વદર્પિતમ્ ॥
તત્કર્મ યત્ત્વદર્થં વૈ તત્તપો યદ્ભવત્સ્મૃતિઃ

તદ્ધનં ધનિનાં શુદ્ધં યત્ત્વદર્થે વ્યયીકૃતમ્ ॥
સ એવ સકલઃ કાલો યસ્મિઞ્જિષ્ણો ત્વમર્ચ્યસે

તાવચ્ચ જીવિતં શ્રેયો યાવત્ત્વં હૃદિ વર્તસે ॥
રોગાઃ પ્રશમમાયાંતિ ત્વત્પાદોદક સેવનાત્

મહાપાપાનિ ગોવિંદ બહુજન્માર્જિતાન્યપિ ॥
સદ્યો વિલયમાયાંતિ વાસુદેવેતિ કીર્તનાત્

અહો પુંસાં મહામોહસ્ત્વહો પુંસાં પ્રમાદતા ॥
વાસુદેવમનાદૃત્ય યદન્યત્ર કૃતશ્રમાઃ

ઇદમેવ હિ માંગલ્યમિદમેવ ધનાર્જનમ્ ॥
જીવિતસ્ય ફલં ચૈતદ્યદ્દામોદરકીર્તનમ્

અધોક્ષજાત્પરોધર્મો નાર્થો નારાયણાત્પરઃ ॥
ન કામઃ કેશવાદન્યો નાપવર્ગો હરિં વિના

ઇયમેવ પરા હાનિરુપસર્ગો યમેવહિ ॥
અભાગ્યં પરમં ચૈતદ્વાસુદેવં ન યત્સ્મરેત્

હરેરારાધનં પુંસાં કિં કિં ન કુરુતે બત ॥
પુત્રમિત્રકલત્રાર્થ રાજ્યસ્વર્ગાપવર્ગદમ્

હરત્યઘં ધ્વંસયતિ વ્યાધીનાધીન્નિયચ્છતિ ॥
ધર્મં વિવર્ધયેત્ક્ષિપ્રં પ્રયચ્છતિ મનોરથમ્

ભગવચ્ચરણદ્વંદ્વં નિર્દ્દ્વંદ્વ ધ્યાનમુત્તમમ્ ॥
પાપિનાપિ પ્રસંગેન વિહિતં સ્વહિતં પરમ્

પાપિનાં યાનિ પાપાનિ મહોપપદભાંજ્યપિ ॥
સુલીનધ્યાનસંપન્નો નામોચ્ચારો હરેર્હરેત્

પ્રમાદાદપિ સંસ્પૃષ્ટો યથાઽનલકણો દહેત્ ॥
તથૌષ્ઠપુટસંસ્પૃષ્ટ હરિનામ હરેદઘમ્

નિતાંતં કમલાકાંતે શાંતચિત્તં વિધાય યઃ ॥
સંશીલયેત્ક્ષણં નૂનં કમલા તત્ર નિશ્ચલા

અયમેવ પરોધર્મસ્ત્વિદમેવ પરં તપઃ ॥
ઇદમેવ પરં તીર્થં વિષ્ણુપાદાંબુ યત્પિબેત

તવોપહારં ભક્ત્યાય સેવતે યજપૂરુષ ॥
સેવિતસ્તેન નિયતં પુરોડાશો મહાધિયા

સ ચૈવાવભૃથસ્નાતઃ સ ચ ગંગાજલાપ્લુતઃ ॥
વિષ્ણુપાદોદકં કૃત્વા શંખે યઃ સ્નાતિ માનવઃ

શાલગ્રામ શિલા યેન પૂજિતા તુલસી દલૈઃ ॥
સ પારિજાતમાલાભિઃ પૂજ્યતે સુરસદ્મનિ

બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વૈશ્યઃ શૂદ્રો વા યદિ વેતરઃ ॥
વિષ્ણુભક્તિ સમાયુક્તો જ્ઞેયઃ સર્વોત્તમશ્ચ સઃ

શંખચક્રાંકિતતનુઃ શિરસાં મંજરીધરઃ ॥
ગોપીચંદનલિપ્તાંગો દૃષ્ટશ્ચેત્તદઘં કુતઃ

પ્રત્યહં દ્વાદશશિલાઃ શાલગ્રામસ્ય યોઽર્ચયેત્ ॥
દ્વારવત્યાઃ શિલાયુક્તઃ સ વૈકુંઠે મહીયતે

તુલસી યસ્ય ભવને પ્રત્યહં પરિપૂજ્યતે ॥
તદ્ગૃહં નોપસર્પંતિ કદાચિદ્યમકિંકરાઃ

હરિનામાક્ષરમુખં ભાલે ગોપીમૃદાંકિતમ્ ॥
તુલસીમાલિતોરસ્કં સ્પૃશેયુર્નયમાનુગાઃ

ગોપીમૃત્તુલસી શંખઃ શાલગ્રામઃ સચક્રકઃ ॥
ગૃહેપિ યસ્ય પંચૈતે તસ્ય પાપભયં કુત.

યે મુહૂર્તાઃ ક્ષણા યે ચ યા કાષ્ઠા યે નિમેષકાઃ ॥
ઋતે વિષ્ણુસ્મૃતેર્યાતાસ્તેષુ મુષ્ટો યમેન સઃ

ક્વ દ્વયક્ષરં હરેર્નામ સ્ફુલિંગસદૃશં જ્વલેત ॥
મહતી પાતકાનાં ચ રાશિસ્તૂલોપમા ક્વ ચ

ગોવિંદ પરમાનંદં મુકુંદં મધુસૂદનમ ॥
ત્યક્ત્વાન્યં નૈવ જાનામિ ન ભજામિ સ્મરામિ ન

ન નમામિ ન ચ સ્તૌમિ ન પશ્યામીહ ચક્ષુષા ॥
ન સ્પૃશામિ ન વાયામિ ગાયામિ ન ન હરિં વિના

જલે સ્થલે ચ પાતાલેપ્યનિલે ચાનલેઽચલે ॥
વિદ્યાધરાસુરસુરે કિં નરે વાનરે નરે

તૃણેસ્ત્રૈણે ચ પાષાણે તરુગુલ્મલતાસુ ચ ॥
સર્વત્ર શ્યામલતનું વીક્ષે શ્રીવત્સવક્ષસમ્

સર્વેષાં હૃદયાવાસઃ સાક્ષાત્સાક્ષી ત્વમેવ હિ ॥
બહિરંતર્વિના ત્વાં તુ નહ્યન્યં વેદ્મિ સર્વગમ્

ઇત્યુક્ત્વા વિરરામાસૌ શિવશર્મન્ધ્રુવસ્તદા ॥
દેવોપિ ભગવાન્વિષ્ણુસ્તમુવાચ પ્રસન્નદૃક્

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
અપિ બાલ વિશાલાક્ષ ધ્રુવ ધ્રુવમતેઽનઘ ॥
પરિજ્ઞાતો મયા સમ્યક્તવહૃત્સ્થો મનોરથઃ

અન્નાદ્ભવંતિ ભૂતાનિ વૃષ્ટેરન્નસમુદ્ભવઃ ॥
તદ્વૃષ્ટેઃ કારણં સૂર્યઃ સૂર્યાધારો ધ્રુવૈધિ ભોઃ

જ્યોતિશ્ચક્રસ્ય સર્વસ્ય ગ્રહર્ક્ષાદેઃ સમંતતઃ ॥
ગગને ભ્રમતો નિત્યં ત્વમાધારો ભવિષ્યસિ

મેઢીભૂતસ્તુ વૈ સર્વાન્વાયુપાશૈર્નિયંત્રિતાન્ ॥
આકલ્પં તત્પદં તિષ્ઠ ભ્રામયઞ્જ્યોતિષાંગણાન્

આરાધ્ય શ્રી મહાદેવં પુરાપદમિદં મયા ॥
આસાદિયત્તદેતત્તે તપસા પ્રતિપાદિતમ્

કેચિચ્ચતુર્યુગં યાવત્કેચિન્મન્વંતરં ધ્રુવ ॥
તિષ્ઠંતિ ત્વં તુ વૈ કલ્પં પદમેતત્પ્રશાસ્યસિ

મનુનાપિ ન યત્પ્રાપિ કિમન્યૈર્માનવૈર્ધ્રુવ ॥
તત્પદં વિહિતં ત્વત્સાચ્છક્રાદ્યૈરપિ દુર્લભમ્

અન્યાન્વરાન્પ્રયચ્છામિ સ્તવેનાનેન તોષિતઃ ॥
સુનીતિરપિ તે માતા ત્વત્સમીપે ચરિષ્યતિ

ઇદં સ્તોત્રવરં યસ્તુ પઠિષ્યતિ સમાહિતઃ ॥
ત્રિસંધ્યં મનુજસ્તસ્ય પાપં યાસ્યતિ સંક્ષયમ્

ન તસ્ય સદનં લક્ષ્મીઃ પરિત્યક્ષ્યત્યસંશયમ્ ॥
ન જનન્યા વિયોગશ્ચ ન બંધુકલહોદયઃ

ધ્રુવસ્તુતિરિયં પુણ્યા મહાપાતકનાશિની ॥
બ્રહ્મહાપિ વિશુદ્ધ્યેત કા કથેતર પાપિનામ્

મહાપુણ્યસ્ય જનની મહાસંપત્તિદાયિની ॥
મહોપસર્ગશમની મહાવ્યાધિવિનાશિની ॥ ૮૮ !।
યસ્યાઽસ્તિપરમા ભક્તિર્મયિ નિર્મલચેતસઃ ॥
ધ્રુવસ્તુતિરિયં તેન જપ્યા મત્પ્રીતિકારિણી

સમસ્ત તીર્થસ્નાનેન યત્ફલં લભતે નરઃ ॥
તત્ફલં સમ્યગાપ્નોતિ જપન્સ્તુત્યાનયા મુદા

સંતિ સ્તોત્રાણ્યનેકાનિ મમ પ્રીતિકરાણિ ચ ॥
ધ્રુવસ્તુતેર્ન ચૈતસ્યાઃ કલામર્હંતિ ષોડશીમ્

શ્રુત્વાપીમાં સ્તુતિં મર્ત્યઃ શ્રદ્ધયા પરયા મુદા ॥
પાતકૈર્મુચ્યતે સદ્યો મહત્પુણ્યમવાપ્નુયાત્

અપુત્રઃ પુત્રમાપ્નોતિ નિર્ધનો ધનમાપ્નુયાત્ ॥
અભક્તો ભક્તિમાપ્નોતિ કીર્તનાચ્ચ ધ્રુવસ્તુતેઃ ॥

દત્ત્વા દાનાન્યનેકાનિ કૃત્વા નાના વ્રતાનિ ચ ॥
યથાલાભાનવાપ્નોતિ તથા સ્તુત્યાઽનયા નરઃ

ત્યક્ત્વા સર્વાણિ કાર્યાણિ ત્યક્ત્વા જપ્યાન્યનેકશઃ ॥
ધ્રુવસ્તુતિરિયં જપ્યા સર્વકામપ્રદાયિની

શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
ધ્રુવાવધેહિ વક્ષ્યામિ હિતં તવ મહામતે ॥
યેન તે નિશ્ચલં સમ્યક્પદમેતદ્ભવિષ્યતિ

અહં જિગમિષુસ્ત્વાસં પુરીં વારાણસીં શુભામ્ ॥
સાક્ષાદ્વિશ્વેશ્વરો યત્ર તિષ્ઠતે મોક્ષકારણમ્

વિપન્નાનાં ચ જંતૂનાં યત્ર વિશ્વેશ્વરઃ સ્વયમ્ ॥
કર્ણે જાપં પ્રકુરુતે કર્મનિર્મૂલન ક્ષમમ્

અસ્ય સંસારદુઃખસ્ય સર્વોપદ્રવદાયિનઃ ॥
ઉપાય એક એવાસ્તિ કાશિકાનંદભૂમિકા

ઇદં રમ્યમિદં નેતિ બીજં દુઃખમહાતરોઃ ॥
તસ્મિન્કાશ્યગ્નિના દગ્ધે દુઃખસ્યાવસરઃ કુતઃ

પ્રાપ્ય સંપ્રાપ્યતે યેન ન ભૂયો યેન શોચ્યતે ॥
પરાયાનિર્વૃતેઃ સ્થાનં યત્તદાનંદકાનનમ્

અમૃતાયનમુત્સૃજ્ય પુરુષોન્યત્ર યો વસેત્ ॥
આનંદકાનનં શંભોઃ કુતસ્તસ્ય સુખોદયઃ

વરં શરાવહસ્તસ્ય ચાંડાલાગારવીથિષુ ॥
ભિક્ષાર્થમટનં કાશ્યાં રાજ્યં નાન્યત્ર નીરિષુ

વૈકુંઠનગરાત્કાશીં નિત્યં વિશ્વેશમર્ચિતુમ્ ॥
અહમાયામિ નિયમાજ્જગદર્ચ્યં તદર્ચિતામ્

મયિ યા પરમા શક્તિસ્ત્રિલોક્યા રક્ષણક્ષમા ॥
તત્ર હેતુર્મહેશાનઃ સ સુદર્શનચક્રદઃ

પુરા જાલંધરં દૈત્યં મમાપિ પરિકંપનમ્ ॥
પાદાંગુષ્ઠાગ્રરેખોત્થં ચક્રં સૃષ્ટ્વા હરોઽહરત્

તચ્ચ ચક્રં મયા લબ્ધં નેત્રપદ્માર્ચનાદ્વિભોઃ ॥
એતત્સુદર્શનાખ્યં વૈ દૈત્યચક્રપ્રમર્દનમ્

તન્મયા તવ રક્ષાર્થં ભૂતવિદ્રાવણં પરમ્ ॥
તાવત્પ્રણુન્નં પુરતસ્તતશ્ચાહમિહાગતઃ

કાશીમિદાનીં યાસ્યામિ વિશ્વેશ્વર વિલોકને॥
અદ્ય યાત્રાઽસ્તિ મહતી કાર્તિક્યાં બહુપુણ્યદા

કાર્તિકસ્ય ચતુર્દશ્યાં વિશ્વેશં યો વિલોકયેત્ ॥
સ્નાત્વા ચોત્તરવાહિન્યાં ન તસ્ય પુનરાગતિઃ

ઇત્યુક્ત્વા તાર્ક્ષ્યમારોપ્ય ધ્રુવમાનંદમેદુરમ્ ॥
ક્ષણાદ્વારાણસીં પ્રાપ હરિઃ સ્મરહરોષિતામ્

પંચક્રોશ્યાશ્ચ સીમાનં પ્રાપ્ય દેવો જનાર્દનઃ ॥
વૈનતેયાદવારુહ્ય કરે ધૃત્વા ધ્રુવં તતઃ

મણિકર્ણ્યાં પરિસ્નાય વિશ્વેશમભિપૂજ્ય ચ ॥
ધ્રુવં બભાષે ભગવાન્હિતં તસ્ય ચિકીર્ષયન્

લિંગં સ્થાપય યત્નેન ક્ષેત્રેઽત્રૈવાવિમુક્તકે ॥
ત્રૈલોક્યસ્થાપનં પુણ્યં યથા ભવતિ તેઽક્ષયમ્

નિયુતં યત્પરિસ્થાપ્ય લિંગાનિ ફલમાપ્યતે ॥
અન્યત્ર તદિહૈકેન લિંગેન પરિલભ્યતે

કાલેન ભંગમાપન્નં જીર્ણોદ્ધારં કરોતિ યઃ ॥
ઇહ તસ્ય ફલસ્યાંતઃ પ્રલયેપિ ન જાયતે

વિત્તશાઠ્યં પરિત્યજ્ય પ્રાસાદં યોઽત્ર કારયેત્ ॥
તેન દત્તો ભવેત્સર્વો મેરુર્નિયુતયોજનઃ

કૂપવાપીતડાગાનિ શક્ત્યા યોઽત્ર તુ કારયેત્ ॥
અન્યત્ર કરણાત્તસ્ય પુણ્યં કોટિગુણાધિકમ્

ઇજ્યાર્થમત્ર યઃ કુર્યાત્સુરમ્યાં પુષ્પવાટિકામ્ ॥
પુષ્પેપુષ્પે ફલં તસ્ય સુવર્ણકુસુમાધિકમ્

અત્ર બ્રહ્મપુરીં કૃત્વા યો વિપ્રેભ્યઃ પ્રયચ્છતિ ॥
વર્ષાશનેન સંયુક્તાં તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ

ક્ષીયંતે સલિલાન્યબ્ધેર્ભૌમાશ્ચ ત્રસરેણવઃ ॥
ક્ષયો ન તસ્ય પુણ્યસ્ય શિવલોકે સમાસતઃ

મઠાનપિ તપસ્વિભ્યઃ કારયિત્વાઽત્ર યોર્પયેત્ ॥
જીવનોપાયસંયુક્તાન્સોપિ પૂર્વફલાશ્રયઃ

કૃત્વા મહાંતિ પુણ્યાનિ યોઽત્ર વિશ્વેશ્વરેઽર્પયેત્ ॥
ન તસ્ય પુનરાવૃરત્તિ ઘોરે સંસારસાગરે

અનંત ઇતિ વાદોયં મયિલોકેઽત્ર ગીયતે ॥
પરં કાશી ગુણાનાં હિ મયાપ્યંતો ન લભ્યતે

તસ્માત્પ્રયત્નતઃ કાશ્યાં ધુવ શ્રેયઃ સમાશ્રયેત્ ॥
કાશી શ્રેયઃ ફલં પુંસામક્ષયા યોપજાયતે

ગણાવૂચતુઃ ॥ ॥
ધ્રુવમિત્યુપદિશ્યાથ જગામ ગરુડધ્વજઃ ॥
ધ્રુવોપિ લિંગં સંસ્થાપ્ય વૈદ્યનાથસમીપતઃ

પ્રાસાદં સુમહત્ક્રૃત્વા કૃત્વા કુંડં તદગ્રતઃ ॥
વિશ્વેશ્વરં સમભ્યર્ચ્ય કૃતકૃત્યો ગૃહં યયૌ

ધ્રુવેશ્વરં સમભ્યર્ચ્ય ધ્રુવકુંડે કૃતોદકઃ ॥
ધ્રુવલોકમવાપ્નોતિ નરો ભોગસમન્વિતઃ

ધ્રુવસ્ય પરમાખ્યાનં યઃ પઠેત્પાઠયેદપિ ॥
સ વિષ્ણુલોકમાસાદ્ય જાયતે વિષ્ણુવલ્લભઃ

નરો ધ્રુવસ્ય ચરિતં પ્રસંગેન સ્મરન્નપિ ॥
ન પાપૈરભિભૂયેત મહત્પુણ્યમવાપ્નુયાત્

ડતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્યાં સંહિતાયાં ચતુર્થે કાશીખંડે પૂર્વાર્દ્ધે ધ્રુવસ્તુતિર્નામૈકવિંશતિતમોઽધ્યાયઃ