સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 4.16

॥ ગણાવૂચતુઃ ॥
શિવશર્મન્મહાબુદ્ધે શુક્રલોકોયમદ્ભુતઃ ॥
દાનવાનાં ચ દૈત્યાનાં ગુરુરત્ર વસેત્કવિઃ

પીત્વા વર્ષસહસ્રં વૈ કણધૂમં સુદુઃસહમ્ ॥
યઃ પ્રાપ્તવાન્મહાવિદ્યાં મૃત્યુસંજીવિનીં હરાત્

ઇમાં વિદ્યાં ન જાનાતિ દેવાચાર્યોતિ દુપ્કરામ્ ॥
ઋતે મૃત્યુંજયાત્સ્કંદાત્પાર્વત્યા ગજવક્ત્રતઃ

શિવશર્મોવાચ ॥ ॥
કોસૌ શુક્ર ઇતિ ખ્યાતો યસ્યાયં લોક ઉત્તમઃ ॥
કથં તેન ચ વિદ્યાપ્તા મૃત્યુસંજીવની હરાત્ ॥ ૪ ।
આચક્ષાથામિદં દેવૌ યદિ પ્રીતિર્મયિ પ્રભૂ ॥
તતસ્તૌ સ્માહતુર્દેવૌ શુક્રસ્ય પરમાં કથામ્

યાં શ્રુત્વા ચાપમૃત્યુભ્યો હીયંતે શ્રદ્ધયાયુતાઃ ॥
ભૂતપ્રેતપિશાચેભ્યો ન ભયં ચાપિ જાયતે

આજૌ પ્રવર્તમાનાયામંધકાંધકવૈરિણોઃ ॥
અનિર્ભેદ્ય ગિરિવ્યૂહ વજ્રવ્યૂહાધિનાથયોઃ

અપસૃત્ય તતો યુદ્ધાદંધકઃ શુક્રસંનિધિમ્ ॥
અધિગમ્ય બભાષેદમવરુહ્ય રથાત્તતઃ

ભગવંસ્ત્વામુપાશ્રિત્ય વયં દેવાંશ્ચ સાનુગાન્ ॥
મન્યામહે તૃણૈસ્તુલ્યાન્રુદ્રોપેંદ્રાદિકાનપિ

કુંજરા ઇવ સિંહેભ્યો ગરુડેભ્ય ઇવોરગાઃ ॥
અસ્મત્તો બિભ્યતિ સુરા ગુરો યુષ્મદનુગ્રહાત્

વજ્રવ્યૂહમનિર્ભેદ્યં વિવિશુર્દેત્યદાનવાઃ ॥
વિધૂય પ્રમથાનીકં હ્રદં તાપાર્દિતા ઇવ

વયં ત્વચ્છરણં ભૂત્વા પર્વતા ઇવ નિશ્ચલાઃ ॥
સ્થિત્વા ચરામ નિઃશંકા બ્રાહ્મણેંદ્ર મહાહવે

આપ્તભાવેન ચ વયં પાદૌ તવ સુખપ્રદૌ ॥
સદારાઃ સસુતાશ્ચૈવ શુશ્રૂષામો દિવાનિશમ્

અભિરક્ષાભિતો વિપ્ર પ્રસન્નઃ શરણાગતાન્ ॥
પશ્ય હુંડં તુહુંડં ચ કુજંભં જંભમેવ ચ

પાકં કાર્તસ્વનં ચૈવ વિપાકં પાકહારિણમ્ ॥
તં ચન્દ્રદમનં શૂરં શૂરામરવિદારણમ્

પ્રમથૈર્ભીમવિક્રાંતૈઃ ક્રાંતં મૃત્યુપ્રમાથિભિઃ ॥
સૂદિતાન્પતિતાંશ્ચૈવ દ્રાવિડૈરિવ ચંદનાન્

યા પીત્વા કણધૂમં વૈ સહસ્રં શરદાં પુરા ॥
વરા વિદ્યા ત્વયા પ્રાપ્તા તસ્યાઃ કાલોયમાગતઃ

અથ વિદ્યાફલં તત્તે દૈત્યાન્સંજીવયિષ્યતઃ ॥
પશ્યંતુ પ્રમથાઃ સર્વે ત્વયા સંજીવિતાનિમાન્

ઇત્યંધકવચઃ શ્રુત્વા સ્થિરધીર્ભાર્ગવોમુનિઃ ॥
કિંચિત્સ્મિતં તદા કૃત્વા દાનવાધિપમબ્રવીત્

દાનવાધિપતે સર્વં તથ્યં યદ્ભાષિતં ત્વયા ॥
વિદ્યોપાર્જનમેતદ્ધિ દાનવાર્થં મયા કૃતમ્

પીત્વા વર્ષસહસ્રં વૈ કણધૂમં સુદુઃસહમ્ ॥
એષા પ્રાપ્તેશ્વરાદ્વિદ્યા બાંધવાનાં સુખાવહા

એતયા વિદ્યયા સોહં પ્રમયૈર્મથિતાન્રણે ॥
ઉત્થાપયિષ્યે ગ્લાનાનિ ધાન્યન્યંબુધરો યથા

નિર્વ્રણાન્નીરુજઃ સ્વસ્થાન્સુપ્ત્વેવ પુનરુત્થિતાન્॥
અસ્મિન્મુહૂર્તે દ્રષ્ટાસિ દાનવાનુત્થિતાન્નૃપ

ઇત્યુક્ત્વા દાનવપતિં વિદ્યામાવર્તયત્કવિઃ ॥
એકૈકં દૈત્યમુદ્દિશ્ય ત ઉત્તસ્થુર્ધૃતાયુધાઃ

વેદા ઇવ સદભ્યસ્તાઃ સમયે વા યથાંબુદાઃ ॥
બ્રાહ્મણેભ્યો યથા દત્તાઃ શ્રદ્ધયાર્થા મહાપદિ

ઉજ્જીવિતાંસ્તુ તાન્દૃષ્ટ્વા તુહુંડાદ્યાન્મહાસુરાન્ ॥
વિનેદુઃ પૂર્વદેવાસ્તે જલપૂર્ણા ઇવાંબુદાઃ

શુક્રેણોજીવિતાન્દૃષ્ટ્વા દાનવાંસ્તાન્ગણેશ્વરાઃ ॥
વિજ્ઞાપ્યમેવ દેવેશે હ્યેવં તેઽન્યોન્યમબ્રુવન્

આશ્ચર્યરૂપે પ્રમથેશ્વરાણાં તસ્મિંસ્તથા વર્તતિ યુદ્ધયજ્ઞે ॥
અમર્ષિતો ભાર્ગવકર્મદૃષ્ટ્વા શિલાદપુત્રોભ્યગમન્મહેશમ્

જયેતિ ચોક્ત્વા જય યોનિમુગ્રમુવાચ નંદી કનકાવદાતમ્॥
ગણેશ્વરાણાં રણકર્મ દેવ દેવૈશ્ચ સેંદ્રૈરપિ દુષ્કરં યત્

તદ્ભાર્ગવેણાદ્ય કૃતં વૃથા નઃ સંજીવ્ય તાનાજિમૃતાન્વિપક્ષાન્ ॥
આવર્ત્ય વિદ્યાં મૃતજીવદાત્રીમેકૈકમુદ્દિશ્ય સહેલમીશ

તુહુંડહુંડાદિકજંભજંભવિપાકપાકાદિ મહાસુરેંદ્રાઃ ॥
યમાલયાદદ્ય પુનર્નિવૃત્તા વિદ્રાવયંતઃ પ્રમથાશ્ચરંતિ

યદિ હ્યસૌ દૈત્યવરાન્નિરસ્તાન્સંજીવયેદત્ર પુનઃપુનસ્તાન્ ॥
જયઃ કુતો નો ભવિતા મહેશ ગણેશ્વરાણાં કુત એવ શાંતિઃ

ઇત્યેવમુક્તઃ પ્રમથેશ્વરેણ સ નંદિના વૈ પ્રમથેશ્વરેશઃ ॥
ઉવાચ દેવઃ પ્રહસંસ્તદાનીં તં નંદિનં સર્વગણેશરાજમ્

નંદિન્પ્રયાહિ ત્વરિતોતિમાત્રં દ્વિજેંદ્રવર્યં દિતિનંદનાનામ્ ॥
મધ્યાત્સમુદ્ધૃત્ય તથાનયાશુ શ્યેનો યથા લાવકમંડજાતમ્

સ એવ મુક્તો વૃષભધ્વજેન નનાદ નંદી વૃષસિંહનાદઃ ॥
જગામ તૂર્ણં ચ વિગાહ્ય સેનાં યત્રાભવદ્ભાર્ગવવંશદીપઃ

તં રક્ષ્યમાણં દિતિજૈઃ સમસ્તૈઃ પાશાસિવૃક્ષોપલશૈલહસ્તૈઃ ॥
વિક્ષોભ્ય દૈત્યાન્બલવાઞ્જહાર કાવ્યં સ નંદી શરભો યથેભમ્

સ્રસ્તાંબરં વિચ્યુતભૂષણં ચ વિમુક્તકેશં બલિના ગૃહીતમ્ ॥
વિમોચયિષ્યંત ઇવાનુજગ્મુઃ સુરારયઃ સિંહરવાન્સૃજંતઃ

દંભોલિ શૂલાસિપરશ્વધાનામુદ્દંડચક્રોપલ કંપનાનામ્ ॥
નંદીશ્વરસ્યોપરિ દાનવેદ્રા વર્ષં વવર્ષુર્જલદા ઇવોગ્રમ્

તં ભાર્ગવં પ્રાપ્ય ગણાધિરાજો મુખાગ્નિના શસ્ત્રશતાનિ દગ્ધ્વા ॥
આયાત્પ્રવૃદ્ધેઽસુરદેવયુદ્ધે ભવસ્ય પાર્શ્વે વ્યથિતારિસૈન્યઃ

અયં સ શુક્રો ભગવન્નિતીદં નિવેદયામાસ ભવાય શીઘ્રમ્ ॥
જગ્રાહ શુક્રં સ ચ દેવદેવો યથોપહારં શુચિના પ્રદત્તમ્

ન કિંચિદુક્ત્વા સ હિ ભૂતગોપ્તા ચિક્ષેપ વક્ત્રે ફલવત્કવીંદ્રમ્ ॥
હાહારવસ્તૈરસુરૈઃ સમસ્તૈરુચ્ચૈર્વિમુક્તો હહહેતિ ભૂરિ

કાવ્યે નિગીર્ણે ગિરિજેશ્વરેણ દૈત્યા જયાશા રહિતા બભૂવુઃ ॥
હસ્તૈર્વિમુક્તા ઇવ વારણેંદ્રાઃ શૃંગૈર્વિહીના ઇવ ગોવૃષાશ્ચ

શરીર હીના ઇવ જીવસંઘા દ્વિજા યથા ચાધ્યયનેન હીનાઃ ॥
નિરુદ્યમાઃ સત્ત્વગુણા યથા વૈ યથોદ્યમા ભાગ્યવિવર્જિતાશ્ચ

પત્યા વિહીનાશ્ચ યથૈવ યોષા યથા વિપક્ષા ઇવ માર્ગણૌઘાઃ ॥
આયૂંષિ હીનાનિ યથૈવ પુણ્યૈર્વૃત્તેન હીનાનિ યથા શ્રુતાનિ

વિના યથા વૈભવશક્તિમેકાં ભવંતિ હીનાઃ સ્વફલૈઃ ક્રિયૌઘાઃ ॥
તથા વિના તં દ્વિજવર્યમેકં દૈત્યા જયાશા વિમુખા બભૂવુઃ

નંદિનાપહૃતે શુક્રે ગિલિતે ચ વિષાદિના ॥
વિષાદમગમન્દૈત્યા હીયમાનરણોત્સવાઃ

તાન્વીક્ષ્ય વિગતોત્સાહાનંધકઃ પ્રત્યભાષત ॥
કવિં વિક્રમ્ય નયતા નંદિના વંચિતા વયમ્

તનૂર્વિના હૃતાઃ પ્રાણાઃ સર્વેષામદ્ય તેન નઃ ॥
ધૈર્યં વીર્યં ગતિઃ કીર્તિઃ સત્ત્વં તેજઃ પરાક્રમઃ

યુગપન્નો હૃતં સર્વમેકસ્મિન્ભાર્ગવે હૃતે ॥
ધિગસ્માન્કુલપૂજ્યો યૈરેકોપિ કુલસત્તમઃ ॥
ગુરુઃ સર્વસમર્થશ્ચ ત્રાતા ત્રાતો ન ચાપદિ

તદ્ધૈર્યમવલંબ્યેહ યુધ્યધ્વમરિભિઃ સહ ॥
સૂદયિષ્યામ્યહં સર્વાન્પ્રમથાન્સહ નંદિના

અદ્યૈતાન્વિવશાન્હત્વા સહ દેવૈઃ સવાસવૈઃ ॥
ભાર્ગવં મોચયિષ્યામિ જીવં યોગીવ કર્મતઃ

સ ચાપિ યોગી યોગેન યદિ નામ સ્વયં પ્રભુઃ ॥
શરીરાત્તસ્ય નિર્ગચ્છેદસ્માકં રોષપાલિતા

ઇત્યંધકવચઃ શ્રુત્વા દાનવા મેઘનિઃસ્વનાઃ ॥
પ્રમથા નર્દયામાસુર્મર્તવ્યે કૃત નિશ્ચયાઃ

સત્યાયુપિ ન નો જાતુ શક્તાઃ સ્યુઃ પ્રમથાબલાત્ ॥
અસત્યાયુષિ કિં ગત્વા ત્યક્ત્વા સ્વામિનમાહવે ॥

યે સ્વામિનં વિહાયાજૌ બહુમાનધના જનાઃ ॥
યાંતિ તે યાંતિ નિયતમંધતામિસ્રમાલયમ્

અયશસ્તમસા ખ્યાતિં મલિનીકૃત્યભૂરિશઃ ॥
ઇહામુત્રાપિ સુખિનો ન સ્યુર્ભગ્ના રણાજિરાત્

કિં દાનૈઃ કિં તપોભિશ્ચ કિં તીર્થપરિમજ્જનૈઃ ॥
ધરાતીર્થે યદિ સ્નાતં પુનર્ભવ મલાપહે

સંપ્રધાર્યેતિ તેઽન્યોન્યં દૈત્યાસ્તે દનુજાસ્તથા ॥
મમંથુઃ પ્રમથાનાજૌ રણભેરીર્નિનાદ્ય ચ

તત્ર વાણાસિવજ્રૌઘૈઃ કટંકટશિલામયૈઃ ॥
ભુશુંડીભિંદિપાલૈશ્ચ શક્તિભલ્લ પરશ્વધૈઃ

ખટ્વાંગૈઃ પટ્ટિશૈઃ શૂલૈર્લકુટૈર્મુસલૈરલમ્ ॥
પરસ્પરમભિઘ્નંતઃ પ્રચક્રુઃ કદનં મહત્

કાર્મુકાણાં વિકૃષ્ટાનાં પતતાં ચ પતત્રિણામ્ ॥
ભિંદિપાલભુશુંડીનાં ક્ષ્વેડિતાનાં રવોઽભવત્

રણતૂર્યનિનાદૈશ્ચ ગજાનાં બહુબૃંહિતૈઃ ॥
હેષારવૈર્હયાનાં ચ મહાન્કોલાહલોઽભવત્

પ્રતિસ્વનૈરવાપૂરિ દ્યાવાભૂમ્યોર્યદંતરમ્ ॥
અભીરૂણાં ચ ભીરૂણાં મહારોમોદ્ગમોઽભવત્

ગજવાજિમહારાવ સ્ફુટચ્છબ્દગ્રહાણિ ચ ॥
ભગ્નધ્વજપતાકાનિ ક્ષીણપ્રહરણાનિ ચ

રુધિરોદ્ગાર ચિત્રાણિ વ્યશ્વહસ્તિરથાનિ ચ ॥
પિપાસિતાનિ સૈન્યાનિ મુમૂર્છુરુભયત્ર વૈ

દૃષ્ટ્વા સૈન્યં ચ પ્રમથૈર્ભજ્યમાનમિતસ્તતઃ ॥
દુદ્રાવ રથમાસ્થાય સ્વયમેવાંધકો ગણાન્

શરવજ્રપ્રહારૈસ્તૈર્વજ્રાઘાતૈર્નગા ઇવ ॥
પ્રમથાનેશિરે વાતૈર્નિસ્તોયા ઇવ તોયદાઃ

યાંતમાયાંતમાલોક્ય દૂરસ્થં નિકટસ્થિતમ્ ॥
પ્રત્યેકં રોમસંખ્યાભિર્વ્યધાદ્બાણૈસ્તદાંધકઃ

વિનાયકેન સ્કંદેન નંદિના સોમનંદિના ॥
નૈગમેયેન શાખેન વિશાખેન બલીયસા

ઇત્યાદ્યૈસ્તુ ગણૈરુગ્રૈરંધકોપ્યંધકીકૃતઃ ॥
ત્રિશૂલ શક્તિબાણૌઘ ધારાસંપાતપાતિભિઃ

તતઃ કોલાહલો જાતઃ પ્રમથાસુરસૈન્યયોઃ ॥
તેન શબ્દેન મહતા શુક્રઃ શંભૂદરે સ્થિતઃ

છિદ્રાન્વેષી ભ્રમન્સોથ વિનિઃકેતો યથાનિલઃ ॥
સપ્તલોકાન્ સપાલાન્સ રુદ્રદેહે વ્યલોકયત્

બ્રહ્મનારાયણેંદ્રાણામાદિત્યાપ્યરસાં તથા ॥
ભુવનાનિ વિચિત્રાણિ યુદ્ધં ચ પ્રમથાસુરમ્

સવર્ષાણાં શતં કુક્ષૌ ભવસ્ય પરિતો ભ્રમન્ ॥
ન તસ્ય દદૃશે રંધ્રં શુચે રંધ્રં ખલો યથા

શાંભવેનાથયોગેન શુક્રરૂપેણ ભાર્ગવઃ ॥
ચસ્કંદાથ નનામાપિ તતો દેવેન ભાષિતઃ

શુક્રવન્નિઃસૃતોયસ્માત્તસ્માત્ત્વં ભૃગુનંદન ॥
કર્મણાનેન શુક્રસ્ત્વં મમ પુત્રોસિ ગમ્યતામ્

જઠરાન્નિર્ગતે શુક્રે દેવોપિ મુમુદેતરામ્ ॥
ભ્રમઞ્છ્રેયોભવદ્યન્મે ન મૃતો જઠરે દ્વિજઃ

ઇત્યેવમુક્તો દેવેન શુક્રોર્કસદૃશ દ્યુતિઃ ॥
વિવેશ દાનવાનીકં મેઘમાલાં યથા શશી

શુક્રોદયાન્મુદં લેભે સ દાનવ મહાર્ણવઃ ॥
યથા ચંદ્રોદયે હર્ષમૂર્મિમાલી મહોદધિઃ

અંધકાંધકહંત્રોર્વૈ વર્તમાને મહાહવે ॥
ઇત્થં નામ્નાભવચ્છુક્રઃ સ વૈ ભાર્ગવનંદનઃ

યથા ચ વિદ્યાં તાં પ્રાપ મૃતસંજીવનીં પરામ્ ॥
શંભોરનુગ્રહાત્કાવ્યસ્તન્નિશામય સુવ્રત

॥ ગણાવૂચતુઃ ॥ ॥
પુરાઽસૌ ભૃગુદાયાદો ગત્વા વારાણસીં પુરીમ્ ॥
અંડજસ્વેદજોદ્ભિજ્જજરાયુજ ગતિપ્રદામ્

સંસ્થાપ્ય લિંગં શ્રીશંભોઃ કૂપં કૃત્વા તદગ્રતઃ ॥
બહુકાલં તપસ્તેપે ધ્યાયન્વિશ્વેશ્વરં પ્રભુમ્

રાજચંપકધત્તૂર કરવીરકુશેશયૈઃ ॥
માલતી કર્ણિકારૈશ્ચ કદંબૈર્બકુલોત્પલૈઃ

મલ્લિકાશતપત્રીભિઃ સિંદુવારૈઃ સકિંશુકૈઃ ॥
અશોકૈઃ કરુણૈઃ પુષ્પૈઃ પુન્નાગૈર્નાગકેસરૈઃ

ક્ષુદ્રાભિર્માધવીભિશ્ચ પાટલા બિલ્વચંપકૈઃ ॥
નવમલ્લીવિચિકિલૈઃ કુંદૈઃ સમુચુકુંદકૈઃ

મંદારૈર્બિલ્વપત્રૈશ્ચ દ્રોણૈર્મરુબકૈર્બકૈઃ ॥
ગ્રંથિપર્ણૈર્દમનકૈઃ સુરભૂચૂતપલ્લવૈઃ

તુલસી દેવગંધારી બૃહત્પત્રી કુશાંકુરૈઃ ॥
નદ્યાવર્તૈરગસ્ત્યૈશ્ચ સશાલૈર્દેવદારુભિઃ

કાંચનારૈઃ કુરબકૈર્દૂર્વાંકુર કુરંટકૈઃ ॥
પ્રત્યેકમેભિઃ કુસુમૈઃ પલ્લવૈરપરૈરપિ

પત્રૈઃ શતસહસ્રૈશ્ચ સ સમાનર્ચ શંકરમ્॥
પંચામૃતૈર્દ્રોણમિતૈર્લક્ષકૃત્વઃ પ્રયત્નતઃ

સ્નપયામાસ દેવેશં સુગંધસ્નપનૈર્બહુ ॥
સહસ્રકૃત્વો દેવેશં ચંદનૈર્યક્ષકર્દમૈઃ

સમાલિલિંપ દેવેશં સુગંધોદ્વર્તનાન્યનુ ॥
ગીતનૃત્યોપહારૈશ્ચ શ્રુત્યુક્તસ્તુતિભિર્બહુઃ

નામ્નાં સહસ્રૈરન્યૈશ્ચ સ્તોત્રૈસ્તુષ્ટાવ શંકરમ્ ॥
સહસ્રં પંચશરદામિત્થં શુક્રઃ સમર્ચયન્

યદા દેવં નાલુલોકે મનાગપિ વરોન્મુખમ્॥
તદાન્યં નિયમં ઘોરં જગ્રાહાતીવદુઃસહમ્

પ્રક્ષાલ્ય ચેતસો ત્યંતં ચાંચલ્યાખ્યં મહામલમ્ ॥
ભાવનાવાર્ભિ રસકૃદિંદ્રિયૈઃ સહિતસ્ય ચ

નિર્મલીકૃત્ય તચ્ચેતો રત્નં દત્ત્વા પિનાકિને ॥
પ્રપપૌ કણધૂમૌઘં સહસ્રં શરદાં કવિઃ

પ્રસસાદ તદા દેવો ભાર્ગવાય મહાત્મને ॥
તસ્માલ્લિંગાદ્વિનિર્ગત્ય સહસ્રાર્કાધિકદ્યુતિઃ

ઉવાચ ચ વિરૂપાક્ષઃ સાક્ષાદ્દાક્ષાયણીપતિઃ ॥
તપોનિધે પ્રસન્નોસ્મિ વરં વરય ભાર્ગવ

નિશમ્યેતિ વચઃ શંભોરંભોજનયનો દ્વિજઃ ॥
ઉદ્યદાનંદસંદોહ રોમાંચાંચિત વિગ્રહઃ

તુષ્ટાવાષ્ટતનું તુષ્ટઃ પ્રફુ લ્લ નયનાંચલઃ ॥
મૌલાવંજલિમાધાય વદઞ્જયજયેતિ ચ

ભાર્ગવ ઉવાચ ॥ ॥
ત્વં ભાભિરાભિરભિભૂય તમઃ સમસ્તમસ્તં નયસ્યભિમતાનિ નિશાચરાણામ્ ॥
દેદીપ્યસે મણેગગનેહિતાય લોકત્રયસ્ય જગદીશ્વર તન્નમસ્તે

લોકેતિવેલમતિવેલમહામહોભિર્નિર્માસિ કૌમુદમુદં ચ સમુત્સમુદ્રમ્ ॥
વિદ્રાવિતાખિલતમાઃ સુતમોહિમાંશો પીયૂષપૂરપરિપૂરિત તન્નમસ્તે

ત્વં પાવને પથિ સદાગતિરસ્યુપાસ્યઃ કસ્ત્વાં વિના ભુવનજીવનજીવતીહ ॥
સ્તબ્ધપ્રભંજન વિવર્ધિત સર્વજંતોસંતોષિતાહિ કુલસર્વગતન્નમસ્તે

વિશ્વૈકપાવકનતાવકપાવકૈક શક્તેરૃતેઽમૃતવતામૃતદિવ્યકાર્યમ્ ॥
પ્રાણિત્યદો જગદહો જગદંતરાત્મંસ્તત્પાવક પ્રતિપદં શમદં નમસ્તે

પાનીયરૂપ પરમેશ જગત્પવિત્ર ચિત્રં વિચિત્રસુચરિત્ર કરોષિ નૂનમ્ ॥
વિશ્વપવિત્રમમલં કિલ વિશ્વનાથ પાનાવગાહનત એતદતો નતોસ્મિ

આકાશરૂપ બહિરંતરુતાવકાશ દાનાદ્વિકસ્વરમિહેશ્વર વિશ્વમૈતત્ ॥
ત્વત્તઃ સદા સદયસંશ્વસિતિ સ્વભાવાત્સંકોચમેતિ ભવતોસ્મિ નતસ્તતસ્ત્વામ્

વિશ્વંભરાત્મક બિભર્તિ વિભોઽત્રવિશ્વં કો વિશ્વનાથ ભવતોન્ય તમસ્તમોરે ॥
તત્ત્વાં વિના ન શમિનાં હિમજાહિભૂષસ્તવ્યોઽપરઃ પરપરપ્રણતસ્તતસ્ત્વામ્

આત્મસ્વરૂપ તવ રૂપ પરંપરાભિરાભિસ્તતં હર ચરાચર રૂપમેતત્ ॥
સર્વાંતરાત્મનિલયપ્રતિરૂપરૂપનિત્યંનતોસ્મિ પરમાત્મતનોઽષ્ટમૂર્તે

ઇત્યષ્ટમૂર્તિભિ રિમાભિરુમાભિવંદ્યવંદ્યાતિવંદ્ય ભવ વિશ્વજનીનમૂર્તે ॥
એતત્તતં સુવિતતં પ્રણતપ્રણીત સર્વાથર્સાર્થપરમાર્થ તતો નતોસ્મિ

અષ્ટમૂર્ત્યષ્ટકેનેષ્ટં પરિષ્ટૂયેતિ ભાર્ગવઃ ॥
ભર્ગભૂમિમિલન્મૌલિઃ પ્રણનામ પુનઃપુનઃ

ઇતિ સ્તુતો મહાદેવો ભાર્ગવેણાતિતેજસા ॥
ઉત્થાપ્ય ભૂમેર્બાહુભ્યાં ધૃત્વા તં પ્રણતં દ્વિજમ્

ઉવાચ દશનજ્યોત્સ્ના પ્રદ્યોતિત દિગંતરઃ ॥
અનેનાત્યુગ્રતપસા હ્યનન્યાચરિતેન ચ

લિંગસ્થાપનપુણ્યેન લિંગસ્યારાધનેન ચ ॥
ચિત્તરત્નોપહારેણ શુચિના નિશ્ચલેન ચ

અવિમુક્ત મહાક્ષેત્રે પવિત્રાચરણેન ચ ॥
ત્વાં સુતાભ્યાં પ્રપશ્યામિ તવાદેયં ન કિંચન

અનેનૈવ શરીરેણ મમોદરદરીં ગતઃ ॥
મદ્વરેંદ્રિયમાર્ગેણ પુત્ર જન્મત્વમેષ્યસિ ॥ ।૫ ॥
અન્યં વરં પ્રયચ્છામિ દુષ્પ્રાપં પાર્ષદૈરપિ ॥
હરૌ હિરણ્યગર્ભેપિ પ્રાયશોઽહં જુગોપયામ્

મૃતસંજીવની નામ વિદ્યા યા મમ નિર્મલા ॥
તપોબલેન મહતા મયૈવ પરિનિર્મિતા

ત્વાં તાં તુ પ્રાપયામ્યદ્ય મંત્રરૂપાં મહાશુચે ॥
યોગ્યતા તેઽસ્તિ વિદ્યાયાસ્તસ્યાઃ શુચિતપોનિધે

યંયમુદ્દિશ્યનિયતમેતામાવર્તયિષ્યસિ ॥
વિદ્યાં વિદ્યેશ્વરશ્રેષ્ઠ સ સ પ્રાણિષ્યતિ ધુવમ્

અત્યર્કમત્યગ્નિં(?) ચ તે તેજો વ્યોમ્ન્યતિતારકમ્ ॥
દેદીપ્યમાનં ભવિતા ગ્રહાણાં પ્રવરો ભવ

અભિ ત્વાં યે કરિષ્યંતિ યાત્રાં નાર્યો નરોપિ વા ॥
તેષાં ત્વદૃષ્ટિપાતેન સર્વં કાર્યં પ્રણંક્ષ્યતિ

તવોદયે ભવિષ્યંતિ વિવાહાદીનિ સુવ્રત ॥
સર્વાણિ ધર્મકાર્યાણિ ફલવંતિ નૃણામિહ

સર્વાશ્ચ તિથયો મંદાસ્તવ સંયોગતઃ શુભાઃ ॥
તવ ભક્તા ભવિષ્યંતિ બહુશુક્રા બહુપ્રજાઃ

ત્વયેદં સ્થાપિતં લિંગં શુક્રેશમિતિ સંજ્ઞિતમ્ ॥
યેઽર્ચયિષ્યંતિ મનુજાસ્તેષાં સિદ્ધિર્ભવિષ્યતિ

આવર્ષં પ્રતિશુક્રં યે નક્તવ્રતપરા નરાઃ ॥
ત્વદ્દિને શુક્રકૂપે યે કૃતસર્વોદકક્રિયાઃ

શુક્રેશમર્ચયિષ્યંતિ શૃણુ તેષાં તુ યત્ફલમ્ ॥
અવંધ્યશુક્રાસ્તે મર્ત્યાઃ પુત્રવંતોઽતિરેતસઃ

પુંસ્ત્વસૌભાગ્યસંપન્ના ભવિષ્યંતિ ન સંશયઃ ॥
વ્યપેતવિઘ્નાસ્તે સર્વે જનાઃ સ્યુઃ સુખવાસિનઃ ॥
ઇતિ દત્ત્વા વરાન્દેવસ્તત્ર લિંગે લયં યયૌ

ગણાવૂચતુઃ ॥ ॥
શુક્રેશ્વરસ્ય યે ભક્તાઃ શુક્રલોકે વસંતિ તે ॥
વિશ્વેશ્વરાદ્દક્ષિણતઃ શુક્રેશોસ્તિ પરંતપ

તસ્ય દર્શનમાત્રેણ શુક્રલોકે મહીયતે ॥
ઇત્યેષા શુક્રલોકસ્ય સ્થિતિરુક્તા મહામતે

અગસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
ઇત્થં સધર્મિણિ કથાં શુક્રલોકસ્ય સુવ્રતે ॥
શૃણ્વન્નાંગારકં લોકમાલુલોકેઽથ સ દ્વિજઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણે ચતુર્થે કાશીખંડે પૂર્વાર્ધે શુક્રલોકવર્ણનં નામ ષોડશોઽધ્યાયઃ