સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 3.9

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
શ્રૂયતાં રાજશાર્દૂલ પુણ્યમાખ્યાનમુત્તમમ્ ॥
સ્તૂયમાનો
જગન્નાથ ઇદં વચનમબ્રવીત્

॥ વિષ્ણુરુવાચ ॥ ॥
કિમર્થમાગતાઃ સર્વે બ્રહ્માદ્યાઃ સુરસત્તમાઃ॥
પૃથિવ્યાં કુશલં કચ્ચિત્કુતો વો ભયમાગતમ્

તતઃ પ્રોવાચ વૈ હૃષ્ટો બ્રહ્મા તં કેશવં વચઃ ॥
ન ભયં વિદ્યતેઽસ્માકં ત્રૈલોક્યે સચરાચરે

એકવિજ્ઞાપનાર્થાય આગતોઽહં તવાંતિકે॥
તદહં સંપ્રવક્ષ્યામિ તદેતચ્છૃણુ મે વચઃ

પરં તુ પૂર્વં ધર્મેણ સ્થાપિતં તીર્થમુત્તમમ્॥
તદ્દ્રષ્ટુકામોઽહં દેવ ત્વત્પ્રસાદાજ્જનાર્દન

તત્ર ત્વં દેવદેવેશ ગમને કુરુ માનસમ્ ॥
યથા સત્તીર્થતાં યાતિ ધર્મારણ્યમનુત્તમમ્

વિષ્ણુરુવાચ ॥
સાધુસાધુ મહાભાગ ત્વર્યતાં તત્ર મા ચિરમ્ ॥
મમાપિ ચિત્તં તત્રૈવ તદ્દર્શનેસ્તિ લાલસમ્

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
તાર્ક્ષ્યમારુહ્ય ગોવિંદ સ્તત્રાગાચ્છીઘ્રમેવ હિ ॥
તતો ધર્મેણ તે દેવાઃ સેંદ્રાઃ સર્ષિગણાસ્તથા

બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાદ્યા દૃષ્ટા દૂરાન્મુમોદ ચ ॥
ધર્મરાજોપિ તાન્દૃષ્ટ્વા દેવા ન્વિષ્ણુપુરોગમાન્

આગતઃ સ્વાશ્રમાત્તત્ર પૂજાં પ્રગૃહ્ય તત્પુરઃ ॥
આસનાદુત્થિતઃ શીઘ્રં સપર્યાદ્યં પ્રગૃહ્ય ચ ॥
એકૈકસ્ય ચકારાથ પૂજાં ચૈવ પૃથક્પૃથક્

ચકાર પૂજાં વિધિવત્તેષાં તત્રાર્કનંદનઃ ॥
આસનેષૂપવેશ્યાથ પૂજાં કૃત્વા ગરીયસીમ્

॥ યમ ઉવાચ ॥ ॥
તીર્થરૂપમિદં ક્ષેત્રં પ્રસાદાદ્દેવકીસુત ॥
ત્વત્તોષવિધિના ચાદ્ય કૃપયા ચ શિવસ્ય ચ

અદ્ય મે સફલં જન્મ અદ્ય મે સફલં તપઃ ॥
અદ્ય મે સફલં સ્થાનં કાજેશાનાં સમાગમાત્

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
એવં સ્તુતસ્તદા વિષ્ણુઃ પ્રોવાચ મધુરં વચઃ ॥
તુષ્ટોઽસ્મિ ધર્મ રાજેંદ્ર અહં સ્તોત્રેણ તે વિભો

કિંચિત્પ્રાર્થય મત્તોઽહં કરોમિ તવ વાંછિતમ્ ॥
યત્તેઽસ્ત્યભીપ્સિતં તુભ્યં તદ્દદામિ ન સંશયઃ

યમ ઉવાચ ॥ ॥
યદિ તુષ્ટોઽસિ દેવેશ વાંછિતં કુરુષે યદિ ॥
ધર્મારણ્યે મહાપુણ્યે ઋષીણામાશ્રમાન્કુરુ

વસંતિ વાડવા યત્ર યજંતિ ચૈવ યાજ્ઞિકાઃ ॥
વેદનિર્ઘોષસંયુક્તં ભાતિ તત્તીર્થમુત્તમમ્

અબ્રાહ્મણમિદં તીર્થં પીડયિષ્યંતિ જન્તવઃ ॥
તસ્માત્ત્વં વાડવાઞ્છૌરે સમાનય ઋષી ન્બહૂન્ ॥
ધર્મારણ્યં યથા ભાતિ ત્રૈલોક્યે સચરાચરે

તતો વિષ્ણુઃ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રશીર્ષઃ સહસ્રપાત્ ॥
સહસ્રશસ્તદા રૂપં કૃતવાન્ધર્મવત્સલઃ ॥
યસ્મિન્સ્થાને ચ યે વિપ્રાઃ સદાચારાઃ શુભવ્રતાઃ

અશેષધર્મકુશલાઃ સર્વશાસ્ત્રવિશારદાઃ ॥
તપોજ્ઞાને મહાખ્યાતા બ્રહ્મયજ્ઞપરાયણાઃ ॥
સ્થાપિતા ઋષયઃ સર્વે સહસ્રાણ્યષ્ટાદશૈવ તુ

નાનાદેશાત્સમાનીય સ્થાપિતાસ્તત્ર તૈઃ સુરૈઃ ॥
આશ્રમાંશ્ચ બહૂંસ્તત્ર કાજેશૈરપિ નિર્મિતાન્

ધર્મોપદેશાત્કૃષ્ણેન બ્રહ્મણા ચ શિવેન ચ ॥
સ્વેસ્વે સ્થાને યથાયોગ્યે સ્થાપયામાસ કેશવઃ

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥ ॥
કસ્મિન્વંશે સમુત્પન્ના બ્રાહ્મણા વેદપારગાઃ ॥
સ્થાપિતાઃ સપરીવારાઃ પુત્રપૌત્રસમાવૃતાઃ ॥
શિષ્યૈશ્ચ બહુભિર્યુક્તા અગ્નિહોત્રપરાયણાઃ ॥
તેષાં સ્થાનાનિ નામાનિ યથાવચ્ચ વદસ્વ મે

॥
વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
શ્રૂયતાં નૃપશાર્દૂલ ધર્મ્મારણ્યનિવાસિનામ્

મહાત્મનાં બ્રાહ્મણાનામૃષીણામૂર્ધ્વરેતસામ્ ॥
તેષાં વૈ પુત્રપૌત્રાણાં નામાનિ ચ વદામ્યહમ્

ચતુર્વિશતિગોત્રાણિ દ્વિજાનાં પાંડવર્ષભ ॥
તેષાં શાખાઃ પ્રશાખાશ્ચ પુત્રપૌત્રાદયસ્તથા

જજ્ઞિરે બહવઃ પુત્રાઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ ॥
ચતુર્વિશતિમુખ્યાનાં નામાનિ પ્રવદામિ તે ॥
દ્વિજાનામૃષયઃ પ્રોક્તાઃ પ્રવરાણિ તથા શૃણુ

ભારદ્વાજસ્તથા વત્સઃ કૌશિકઃ કુશ એવ ચ ॥
શાંડિલ્યઃ કાશ્યપશ્ચૈવ ગૌતમશ્છાંધનસ્તથા

જાતૂકર્ણ્યસ્તથા વત્સો વસિષ્ઠો ધારણસ્તથા ॥
આત્રેયો ભાંડિલશ્ચૈવ લૌકિકાશ્ચ ઇતઃ પરમ્

કૃષ્ણાયનોપમન્યુશ્ચ ગાર્ગ્યમુદ્ગલમૌષકાઃ ॥
પુણ્યાસનઃ પરાશરઃ કૌંડિન્યશ્ચ તતઃ પરમ્ ॥

તથા ગાન્યાસનશ્ચૈવ પ્રવરાણિ ચતુર્વિંશતિઃ ॥
જામદગ્ન્યસ્ય ગોત્રસ્ય પ્રવરાઃ પંચ એવ હિ

ભાર્ગવશ્ચ્યવનાપ્નુવાનૌર્વશ્ચ જમદગ્નિકઃ ॥
પંચૈતે પ્રવરા રાજન્વિખ્યાતા લોકવિશ્રુતાઃ

એવં ગોત્રસમુત્પન્ના વાડવા વેદપારગાઃ ॥
દ્વિજપૂજાક્રિયાયુક્તા નાનાક્રતુક્રિયાપરાઃ

ગુણેન સંહિતા આસન્ ષટ્કર્મનિરતાશ્ચ યે ॥
એવંવિધા મહાભાગા નાનાદેશભવા દ્વિજાઃ

ભામેવસં તૃતીયં ચ પ્રવરાઃ પંચ એવ હિ ॥
ભાર્ગવચ્યાવનાપ્નુવાનૌર્વજામદગ્ન્યસંયુતાઃ ॥
આત્રેયોઽર્ચનાનસશ્ચ શ્યાવાસ્યેતિ તૃતીયકઃ

અસ્મિન્ગોત્રે ભવા વિપ્રા દુષ્ટાઃ કુટિલગામિનઃ ॥
ધનિનો ધર્મનિષ્ઠાશ્ચ વેદવેદાંગપારગાઃ

દાનભોગરતાઃ સર્વે શ્રૌતસ્માર્તેષુ સંમતાઃ ॥
માંડવ્યગોત્રે વિજ્ઞેયાઃ પ્રવરૈઃ પંચભિર્યુતાઃ

ભાર્ગવશ્ચ્યાવનો ઽત્રિશ્ચાપ્નુવાનૌર્વસ્તથૈવ ચ ॥
અસ્મિન્ગોત્રે ભવા વિપ્રાઃ શ્રુતિસ્મૃતિપરાયણાઃ

રોગિણો લોભિનો દુષ્ટા યજને યાજને રતાઃ ॥
બ્રહ્મક્રિયા પરાઃ સર્વે માંડવ્યાઃ કુરુસત્તમ

ગાર્ગ્યસ્ય ગોત્રે યે જાતાસ્તેષાં તુ પ્રવરાસ્ત્રયઃ ॥
અંગિરાશ્ચાંબરીષશ્ચ યૌવનાશ્વસ્તૃતીયકઃ

અસ્મિન્ગોત્રે સમુત્પન્નાઃ સદ્વૃત્તાઃ સત્યભાષિણઃ ॥
શાંતાશ્ચ ભિન્નવર્ણાશ્ચ નિર્દ્ધનાશ્ચ કુચૈલિનઃ

સંગવાત્સલ્યયુક્તાશ્ચ વેદશાસ્ત્રેષુ નિશ્ચલાઃ ॥
વત્સગોત્રે દ્વિજા ભૂપ પ્રવરાઃ પંચ એવ હિ

ભાર્ગવશ્ચ્યવનાપ્નુવાનૌર્વશ્ચ જમદગ્નિકઃ ॥
એભિસ્તુ પંચ વિખ્યાતા દ્વિજા બ્રહ્મસ્વરૂપિણઃ

શાંતા દાંતાઃ સુશીલાશ્ચ ધર્મપુત્રૈઃ સુસંયુતા ॥
વેદાધ્યયનહીનાશ્ચ કુશલાઃ સર્વકર્મસુ

સુરૂપાશ્ચ સદાચારાઃ સર્વધર્મેષુ નિષ્ઠિતાઃ॥
દાનધર્મ રતાઃ સર્વે અન્નદા જલદા દ્વિજાઃ

દયાલવઃ સુશીલાશ્ચ સર્વભૂતહિતે રતાઃ ॥
કાશ્યપા બ્રાહ્મણા રાજન્પ્રવરત્રયસંયુતાઃ

કાશ્યપશ્ચાપવત્સારો નૈધ્રુવશ્ચ તૃતીયકઃ ॥
વેદજ્ઞા ગૌરવર્ણાશ્ચ નૈષ્ઠિકા યજ્ઞકારકાઃ

પ્રિયવાસા મહાદક્ષા ગુરુભક્તિરતાઃ સદા ॥
પ્રતિષ્ઠામાનવ ન્તશ્ચ સર્વભૂતહિતે રતાઃ

યજંતે ચ મહાયજ્ઞાન્કાશ્યપેયા દ્વિજાતયઃ॥
ધારીણસગોત્રજાશ્ચ પ્રવરૈસ્ત્રિભિરન્વિતાઃ

અગસ્તિદર્વિશ્વેતાશ્વ દધ્યવાહનસંજ્ઞકાઃ ॥
અસ્મિન્ગોત્રે ચ યે જાતા ધર્મકર્મસમાશ્રિતાઃ

કર્મક્રૂરાશ્ચ તે સર્વે તથૈવોદરિણસ્તુ તે ॥
લંબકર્ણા મહાદંષ્ટ્રા દ્વિજા ધનપરાયણાઃ

ક્રોધિનો દ્વેષિણશ્ચૈવ સર્વસત્ત્વભયંકરાઃ ॥
લૌગાક્ષસોદ્ભવા યે વૈ વાડવાઃ સત્યસંશ્રિતાઃ

પ્રવરાશ્ચ ત્રયસ્તેષાં તત્ત્વજ્ઞાનસ્વરૂપકાઃ ॥
કશ્યપશ્ચૈવ વત્સશ્ચ વસિષ્ઠશ્ચ તૃતીયકઃ

સદાચારાસ્તુ વિખ્યાતા વૈષ્ણવા બહુવૃ ત્તયઃ ॥
રોમભિર્બહુભિર્વ્યાપ્તાઃ કૃષ્ણવર્ણાસ્તુ વાડવાઃ

શાંતા દાતાઃ સુશીલાશ્ચ સ્વદારનિરતાઃ સદા ॥
કુશિકસગોત્રે યે જાતાઃ પ્રવરૈસ્ત્રિભિરન્વિતાઃ

વિશ્વામિત્રો દેવરાત ઔદલશ્ચ ત્રયશ્ચ યે ॥
અસ્મિન્ગોત્રે તુ યે જાતા દુર્બલા દીનમાનસાઃ

અસત્યભાષિણો વિપ્રાઃ સુરૂપા નૃપસત્તમાઃ ॥
સર્વ્વવિદ્યાકુશલિનો બ્રાહ્મણા બ્રહ્મસત્તમાઃ

ઉપમન્યુસગોત્રેયાઃ પ્રવરત્રયસંયુતાઃ ॥
વસિષ્ઠશ્ચ ભરદ્વાજસ્ત્વિંદ્રપ્રમદ એવ વા

અસ્મિન્ગોત્રે તુ યે વિપ્રાઃ ક્રૂરાઃ કુટિલગામિનઃ ॥
દૂષણા દ્વેષિણસ્તુચ્છાઃ સર્વસંગ્રહતત્પરાઃ

કલહોત્પાદને દક્ષા ધનિનો માનિનસ્તથા ॥
સર્વદૈવ પ્રદુષ્ટાશ્ચ દુષ્ટસંગરતાસ્તથા

રોગિણો દુર્બલાશ્ચૈવ વૃત્ત્યુપકલ્પવર્જિતાઃ ॥
વાત્સ્યગોત્રે ભવા વિપ્રાઃ પ્રવરૈઃ પંચભિર્યુતાઃ

ભાર્ગવચ્યાવનાપ્નુવાનૌર્વશ્ચ જમદગ્નિકઃ ॥
અસ્મિન્ગોત્રે ભવા વિપ્રાઃ સ્થૂલાશ્ચ બહુબુદ્ધયઃ

સર્વકર્મરતા શ્ચૈવ સર્વધર્મેષુ નિશ્ચલાઃ ॥
વેદશાસ્ત્રાર્થનિપુણા યજને યાજને રતાઃ

સદાચારાઃ સુરૂપાશ્ચ બુદ્ધિતો દીર્ઘદર્શિનઃ ॥
વાત્સ્યાયનસગોત્રેયાઃ પ્રવરૈઃ પંચભિર્યુતાઃ

ભાર્ગવચ્યાવનાપ્નુવાનૌર્વશ્ચ જમદગ્નિકઃ ॥
પૂર્વોક્તાઃ પ્રવરાશ્ચાસ્ય કથિતાસ્તવ ભારત

અસ્મિન્ગોત્રે તુ યે જાતા પાકયજ્ઞરતાઃ સદા ॥
લોભિનઃ ક્રોધિનશ્ચૈવ પ્રજાયન્તે બહુપ્રજાઃ

સ્નાનદાનાદિનિરતાઃ સર્વદાશ્ચ જિતેંદ્રિયાઃ ॥
વાપીકૂપતડાગાનાં કર્તારશ્ચ સહસ્રશઃ ॥
વ્રતશીલા ગુણજ્ઞાશ્ચ મૂર્ખા વેદવિવર્જિતાઃ

કૌશિકવંશે યે જાતાઃ પ્રવરત્રયસંયુતાઃ ॥
વિશ્વામિત્રોઽઘર્મષી ચ કૌશિકશ્ચ તૃતીયકઃ

અસ્મિન્ગોત્રે ચ યે જાતા બ્રાહ્મણા બ્રહ્મવેદિનઃ॥
શાંતા દાંતાઃ સુશીલાશ્ચ સર્વધર્મપરાયણાઃ

અપુત્રિણ સ્તથા રૂક્ષાસ્તેજોહીના દ્વિજોત્તમાઃ ॥
ભારદ્વાજસગોત્રેયાઃ પ્રવરૈઃ પંચભિર્યુતાઃ

અંગિરસો બાર્હસ્પત્યો ભારદ્વાજસ્તુ સૈન્યસઃ ॥
ગાર્ગ્યશ્ચૈ વેતિ વિજ્ઞેયાઃ પ્રવરાઃ પંચ એવ ચ

અસ્મિન્ગોત્રે ચ યે જાતા વાડવા ધનિનઃ શુભાઃ ॥
વસ્ત્રાલંકરણોપેતા દ્વિજભક્તિપરાયણાઃ

બ્રહ્મભોજ્યપરાઃ સર્વે સર્વધર્મપરાયણાઃ ॥
કાશ્યપગોત્રે યૈ જાતાઃ પ્રવરત્રયસંયુતાઃ

કાશ્યપશ્ચાપવત્સારો રૈભ્યેતિ વિશ્રુતાસ્ત્રયઃ ॥
અસ્મિન્ગોત્રે ભવા વિપ્રા રક્તાક્ષાઃ ક્રૂરદૃષ્ટયઃ

જિહ્વાલૌલ્યરતાઃ સર્વે સર્વે તે પારમાર્થિનઃ ॥
નિર્ધના રોગિણશ્ચૈતે તસ્કરાનૃતભાષિણઃ

શાસ્ત્રાર્થાવેદિનઃ સર્વે વેદસ્મૃતિવિવર્જિતાઃ ॥
શુનકેષુ ચ યે જાતા વિપ્રા ધ્યાનપરાયણાઃ

તપસ્વિનો યોગિનશ્ચ વેદવેદાંગપારગાઃ ॥
સાધવશ્ચ સદાચારા વિષ્ણુભક્તિપરાયણાઃ

હ્રસ્વકાયા ભિન્નવર્ણા બહુરામા દ્વિજોત્તમાઃ ॥
દયાલાઃ સરલાઃ શાંતા બ્રહ્મભોજ્યપરાયણાઃ ॥

શૌનકસેષુ યે જાતાઃ પ્રવરત્રયસંયુતાઃ ॥
ભાર્ગવશૌનહોત્રેતિ ગાર્ત્સ્યપ્રમદ ઇતિ ત્રયઃ

અસ્મિન્દેશે સમુત્પન્ના વાડવા દુઃસહા નૃપ ॥
મહોત્કટા મહાકાયાઃ પ્રલંબાશ્ચ મદોદ્ધતાઃ

ક્લેશરૂપાઃ કૃષ્ણવર્ણાઃ સર્વશાસ્ત્રવિશારદાઃ ॥
બહુભુજો માનિનો દક્ષા રાગ દ્વેષોપવર્જિતાઃ

સુવસ્ત્રભૂષારૂપા વૈ બ્રાહ્મણા બ્રહ્મવાદિનઃ ॥
વસિષ્ઠગોત્રે યે જાતાઃ પ્રવરત્રયસંયુતાઃ

વસિષ્ઠો ભારદ્વાજશ્ચ ઇન્દ્રપ્રમદ એવ ચ ॥
અસ્મિન્ગોત્રે ભવા વિપ્રા વેદવેદાંગપારગાઃ

યાજ્ઞિકા યજ્ઞશીલાશ્ચ સુસ્વરાઃ સુખિનસ્તથા ॥
દ્વેષિણો ધનવંતશ્ચ પુત્રિણો ગુણિનસ્તથા

વિશાલહૃદયા રાજઞ્છૂરાઃ શત્રુનિબર્હણાઃ ॥
ગૌતમસગોત્રે યે જાતાઃ પ્રવરાઃ પંચ એવ હિ

કૌત્સગાર્ગ્યોમવાહાશ્ચ અસિતો દેવલસ્તથા ॥
અસ્મિન્ગોત્રે ચ યે જાતા વિપ્રાઃ પરમપાવનાઃ

પરોપકારિણઃ સર્વે શ્રુતિસ્મૃતિ પરાયણાઃ ॥
બકાસનાશ્ચ કુટિલાશ્છદ્મવૃત્તિપરાસ્તથા

નાનાશાસ્ત્રાર્થનિપુણા નાનાભરણભૂષિતાઃ ॥
વૃક્ષાદિકર્મકુશલા દીર્ઘરોષાશ્ચ રોગિણઃ

આંગિરસગોત્રે યે જાતાઃ પ્રવરત્રયસંયુતાઃ ॥
આંગિરસોંબરીષશ્ચ યૌવનાશ્વસ્તૃતીયકઃ

અસ્મિન્ગોત્રે ચ યે જાતાઃ સત્ય સંભાષિણસ્તથા ॥
જિતેંદ્રિયાઃ સુરૂપાશ્ચ અલ્પાહારાઃ શુભાનનાઃ

મહાવ્રતાઃ પુરાણજ્ઞા મહાદાનપરાયણાઃ ॥
નિર્દ્વેષિણો લોભયુતા વેદાધ્ય યનતત્પરાઃ

દીર્ઘદર્શિમહાતેજો મહામાયાવિમોહિતાઃ ॥
શાંડિલસગોત્રેયે પ્રવરત્રયસંયુતાઃ

અસિતો દેવલશ્ચૈવ શાંડિલસ્તુ તૃતીયકઃ ॥
અસ્મિન્ગોત્રે મહાભાગાઃ કુબ્જાશ્ચ દ્વિજસત્તમાઃ

નેત્રરોગી મહાદુષ્ટા મહાત્યાગા અનાયુષઃ ॥
કલહોત્પાદને દક્ષાઃ સર્વસંગ્રહ તત્પરાઃ

મલિના માનિનશ્ચૈવ જ્યોતિઃશાસ્ત્રવિશારદાઃ ॥
આત્રેયસગોત્રે યે જાતાઃ પંચપ્રવરસંયુતાઃ

આત્રેયોઽર્ચનાનસશ્યાવાશ્વોંગિર સોઽત્રિશ્ચ ॥
અસ્મિન્વંશે ચ યે જાતા દ્વિજાસ્તે સૂર્યવર્ચસઃ

ચંદ્રવચ્છીતલાઃ સર્વે ધર્મારણ્યે વ્યવસ્થિતાઃ ॥
સદાચારા મહાદક્ષાઃ શ્રુતિશાસ્ત્ર પરાયણાઃ

યાજ્ઞિકાશ્ચ શુભાચારાઃ સત્યશૌચપરાયણાઃ ॥
ધર્મજ્ઞા દાનશીલાશ્ચ નિર્મલાશ્ચ મહોત્સુકાઃ

તપઃસ્વાધ્યાયનિરતા ન્યાયધર્મપરાયણાઃ

॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥ ॥
કથયસ્વ મહાબાહો ધર્મારણ્યકથામૃતમ્ ॥
યચ્છ્રુત્વા મુચ્યતે પાપાદ્ઘોરાદ્બ્રહ્મવધાદપિ ॥

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ રાજન્પ્રવક્ષ્યામિ કથામેતાં સુદુર્લભામ્

યક્ષરક્ષઃપિશાચાદ્યા ઉદ્વેજયંતિ વાડવાન્ ॥
જૃંભકોનામ યક્ષોઽભૂદ્ધર્મ્મારણ્યસમીપતઃ

ઉદ્વેજયતિ નિત્યં સ ધર્મારણ્યનિવાસિનઃ ॥
તતસ્તૈશ્ચ દ્વિજાગ્ર્યૈસ્તુ દેવેભ્યો વિનિવેદિતમ્

યક્ષરક્ષાદિના ચૈવ પરિભૂતા વયં સુરાઃ ॥
ત્યક્ષ્યામોઽદ્ય વરં સ્થાનં તદ્ભયાન્નાત્ર સંશયઃ

તતો દેવૈઃ સંગધર્વૈઃ સ્થાપિતાસ્તત્ર ભૂમિષુ ॥
સિદ્ધાશ્ચ વરયોગિન્યઃ શ્રીમાતૃપ્રભૃતયસ્તથા

રક્ષણાર્થં હિ વિપ્રાણાં લોકાનાં હિતકામ્યયા ॥
ગોત્રાન્પ્રતિ તથૈકૈકા સ્થાપિતા યોગિની તદા

યસ્ય ગોત્રસ્ય યા શક્તી રક્ષણે પાલને ક્ષમા ॥
સા તસ્ય કુલદેવીતિ સાક્ષાત્તત્ર બભૂવ હ

શ્રીમાતા તારણી દેવી આશાપૂરી ચ ગોત્રપા ॥
ઇચ્છાઽઽર્તિનાશિની ચૈવ પિપ્પલી વિકારવશા

જગન્માતા મહામાતા સિદ્ધા ભટ્ટારિકા તથા ॥
કદંબા વિકરા મીઠા સુપર્ણા વસુજા તથા

માતંગી ચ મહાદેવી વાણી ચ મુકુટેશ્વરી ॥
ભદ્રી ચૈવ મહાશક્તિઃ સંહારી ચ મહાબલા

ચામુંડા ચ મહાદેવી ઇત્યેતા ગોત્રમાતરઃ ॥
બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાદ્યૈઃ સ્થાપિતાસ્તત્ર રક્ષણે

તાઃ પૂજયંતિ વિપ્રેંદ્રાઃ સ્વધર્મનિરતાઃ સદા ॥
તતઃ પ્રભૃતિ યોગિન્યઃ સ્વેસ્વે કાલે સુરક્ષિતાઃ

વાડવાઃ સ્વસ્થતાં જગ્મુઃ પુત્રપૌત્રૈઃ સમાવૃતાઃ ॥
તતો દેવાઃ સગંધર્વા હર્ષનિર્ભરમાનસાઃ ॥
વિમાનવરમારૂઢા જગ્મુર્નાકેઽમૃતાશનાઃ

ગતે વર્ષશતે રાજન્બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ॥
સ્મૃત્વા તુ ધર્મારણ્યસ્ય પ્રેક્ષણાર્થં કુતૂહલાત્

સમાજગ્મુસ્તદા રાજન્પ્રભાતે ઉદિતે રવૌ ॥
વિમાનવરમારુહ્ય અપ્સરોગણસેવિતાઃ

ગંધર્વૈર્ ગીયમાનાસ્તે સ્તૂયમાનાઃ પ્રબોધકૈઃ ॥
તત્ર સ્થાને દ્વિજા રાજન્સમિત્પુષ્પકુશાન્બહૂન્

આશ્રમાંસ્તાન્પરિત્યજ્ય ગતાઃ સર્વે દિશો દશ ॥
તમાશ્રમપદં દૃષ્ટ્વા શૂન્યં ચૈવ મહેશ્વરઃ

ઉવાચ વાક્યં ધર્મજ્ઞો વાડવાન્ક્લિશતે વિભો ॥
શુશૂષાર્થં હિ શુશ્રૂષન્કલ્પયેદિતિ મે મતિઃ

શ્રુત્વા તુ વચનં શંભોર્દેવદેવો જનાર્દનઃ ॥
સત્યંસત્યમિતિ પ્રોચ્ય બ્રહ્માણમિદમબ્રવીત્

ભોભો બ્રહ્મન્દ્વિજાતીનાં શુશ્રૂષાર્થં પ્રકલ્પય ॥
સૃષ્ટિર્હિ શાશ્વતીવાદ્ય દ્વિજોઘોપિ સુખી ભવેત્ ॥
વિષ્ણોર્વાક્યમભિશ્રુત્ય બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ

સંસ્મરન્કામધેનું વૈ સ્મરણેનૈવ તત્ક્ષણે॥
આગતા તત્ર સા ધેનુર્ધર્મારણ્યે પવિત્રકે

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં તૃતીયે બ્રહ્મખણ્ડે પૂર્વાર્ધે ધર્મારણ્યમાહાત્મ્યે ગોત્રપ્રવરગોત્રદેવીકથનંનામ નવમોઽધ્યાયઃ