સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 3.31-2

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
અશ્વત્થામા કથં સૂત સુપ્તમારણમાચરત્॥
કથં ચ મુક્તસ્તત્પાપાદ્ધનુષ્કોટૌ નિમજ્જનાત્

એતન્નઃ શ્રદ્દધાનાનાં બ્રૂહિ પૌરાણિકોત્તમ ॥
તૃપ્તિર્ન જાયતેઽ સ્માકં ત્વદ્વચોમૃતપાયિનામ્

ઇતિ પૃષ્ટસ્તદા સૂતો નૈમિષારણ્યવાસિભિઃ ॥
વક્તું પ્રચક્રમે તત્ર વ્યાસં નત્વા ગુરું મુદા ॥ ॥
॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
રાજ્યાર્થં કલહે જાતે પાંડવાનાં પુરા દ્વિજાઃ ॥
ધાર્તરાષ્ટ્રૈર્મહાયુદ્ધે મહદક્ષૌહિણીયુતે

યુદ્ધં દશદિનં કૃત્વા ભીષ્મે શાંતનવે હતે ॥
દ્રોણે પંચદિનં કૃત્વા કર્ણે ચ દ્વિદિનં તથા

તથૈવૈકદિનં યુદ્ધ્વા શલ્યે ચ નિધનં ગતે ॥
અષ્ટાદશદિને તત્ર રણે દુર્યોધને દ્વિજાઃ ॥

ભગ્નોરૌ ભીમગદયા પતિતે રાજસત્તમે ॥
સર્વે નૃપતયો વિપ્રા નિવેશાય કૃતત્વરાઃ

યે જીવિતાસ્તુ રાજાનસ્તે યયુર્હૃષ્ટમાનસાઃ ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્નશિખંડયાદ્યાઃ સૃઞ્જયાઃ સર્વ એવ હિ

અન્યે ચાપિ મહીપાલા જગ્મુઃ સ્વશિબિરાણ્યથ ॥
અથ પાર્થા મહાવીરા કૃષ્ણસાત્યકિસંયુતાઃ

દુર્યોધનસ્ય શિબિરં પ્રાવિશન્નિર્જનં દ્વિજાઃ ॥
વૃદ્ધૈરમાત્યૈસ્તત્રસ્થૈઃ ષંઢૈઃ સ્ત્રીરક્ષકૈસ્તથા

કૃતાંજલિપુટૈઃ પ્રહ્વૈઃ કાષાયમલિનાંબરૈઃ ॥
પ્રણમ્યમાનાસ્તે પાર્થાઃ કુરુરાજસ્ય વેશ્મનિ

તત્રત્યદ્રવ્યજાતાનિ સમાદાય મહા બલાઃ ॥
સુયોધનસ્ય શિબિરે ન્યવસંત સુખેન તે

અથ તાનબ્રવીત્પાર્થાઞ્છ્રીકૃષ્ણઃ પ્રીણયન્નિવ ॥
મંગલાર્થાય ચાસ્માભિર્વસ્તવ્યં શિબિરાદ્બહિઃ

ઇત્યુક્તા વાસુદેવેન તથેત્યુક્ત્વાથ પાંડવાઃ ॥
કૃષ્ણસાત્યકિસંયુક્તાઃ પ્રયયુઃ શિબિરાદ્બહિઃ

વાસુદેવેન સહિતા મંગલાર્થં હિ પાંડવાઃ ॥
ઓઘવત્યાઃ સમાસાદ્ય તીરં નદ્યા નરોત્તમાઃ

ઊષુસ્તાં રજનીં તત્ર હતશત્રુગણાઃ સુખમ્ ॥
કૃતવર્મા કૃપો દ્રૌણિસ્તથા દુર્યોધનાંતિકમ્

આદિત્યાસ્તમયાત્પૂર્વમપરાહ્ણે સમાયયુઃ ॥
સુયોધનં તદા દૃષ્ટ્વા રણપાંસુષુ રૂષિતમ્

ભગ્નોરુદણ્ડં ગદયા ભીમસેન સ્ય ભીમયા ॥
રુધિરાસિક્તસર્વાંગં ચેષ્ટમાનં મહીતલે

અશોચંત તદા તત્ર દ્રોણપુત્રાદયસ્ત્રયઃ ॥
શુશોચ સોઽપિ તાન્દૃષ્ટ્વા રણે દુર્યોધનો નૃપઃ

દૃષ્ટ્વા તથા તુ રાજાનં બાષ્પવ્યાકુલલોચનમ્ ॥
અશ્વત્થામા તદા કોપાજ્જ્વલન્નિવ મહાનલઃ

પાણૌ પાણિં વિનિષ્પિષ્ય ક્રોધ વિસ્ફારિતેક્ષણઃ ॥
અશ્રુવિક્લવયા વાચા દુર્યોધનમભાષત

પિતા મે પાતિતઃ ક્ષુદ્રૈશ્છલેનૈવ રણાજિરે ॥
ન તથા તેન શોચામિ યથા નિષ્પાતિતે ત્વયિ

શૃણુ વાક્યં મમાદ્ય ત્વં યથાર્થં વદતો નૃપ ॥
સુકૃતેન શપે ચાહં સુયોધન મહામતે

અદ્ય રાત્રૌ હનિષ્યામિ પાંડવા ન્સહ સૃંજયૈઃ ॥
પશ્યતો વાસુદેવસ્ય ત્વમનુજ્ઞાં પ્રયચ્છ મે

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા દ્રૌણિં રાજા તદાઽબ્રવીત્ ॥
તથાસ્ત્વિતિ પુનઃ પ્રાહ કૃપં રાજા દ્વિજોત્તમાઃ

આચાર્યૈનં દ્રોણપુત્રં કલશોત્થેન વારિણા ॥
સૈનાપત્યેઽભિષિંચસ્વેત્યથ સોપિ તથાઽકરોત્

સોભિષિક્તસ્તદા દ્રૌણિઃ પરિષ્વજ્ય નૃપોત્તમમ્ ॥
કૃતવર્મકૃપાભ્યાં ચ સહિતસ્ત્વરિતં યયૌ

તતસ્તે તુ ત્રયો વીરાઃ પ્રયાતા દક્ષિણોન્મુખાઃ ॥
આદિત્યાસ્તમયાત્પૂર્વં શિબિરાંતિકમાસત

પાર્થાનાં ભીષણં શબ્દં શ્રુત્વા તત્ર જયૈષિણઃ ॥
પાંડવાનુદ્રુતા ભીતાસ્તદા દ્રૌણ્યાદયસ્ત્રયઃ

પ્રાઙ્મુખા દુદ્રુવુર્ભીત્યા કિયદ્દૂરં શ્રમાતુરાઃ ॥
મુહુર્તં તે તતો ગત્વા ક્રોધામર્ષવશાનુગાઃ

દુર્યોધનવધાર્તાસ્તે ક્ષણં તત્રાવતસ્થિરે ॥
તતોઽપશ્યન્નરણ્યં વૈ નાનાતરુલતાવૃતમ્

અનેકમૃગસંબાધં ક્રૂરપક્ષિગણાકુલમ્ ॥
સમૃદ્ધજલસંપૂર્ણતટાકપરિશોભિતમ્

પદ્મેંદીવરકહ્લારસરસી શતસંકુલમ્ ॥
તત્ર પીત્વા જલં તે તુ પાયયિત્વા હયાંસ્તથા

અનેકશાખાસંબાધન્યગ્રોધં દદૃશુસ્તતઃ ॥
સંપ્રાપ્ય તુ મહાવૃક્ષં ન્યગ્રોધં તે ત્રયસ્તદા

અવતીર્ય રથેભ્યશ્ચ મોચયિત્વા તુરંગમાન્ ॥
ઉપસ્પૃશ્ય જલં તત્ર સાયંસંધ્યામુપાસત

અથ ચાસ્તગિરિં ભાનુઃ પ્રપેદે ચ ગતપ્રભઃ ॥
તતશ્ચ રજની ઘોરા સમભૂત્તિમિરાકુલા

રાત્રિચરાણિ સત્ત્વાનિ સંચરંતિ તતસ્તતઃ ॥
દિવાચરાણિ સત્ત્વાનિ નિદ્રાવશમુપા યયુઃ

કૃતવર્મા કૃપો દ્રૌણિઃ પ્રદોષસમયે હિ તે ॥
ન્યગ્રોધસ્યોપવિવિશુરંતિકે શોકકર્શિતાઃ

કૃપભોજૌ તદા નિદ્રાં ભેજાતેઽતિપ યાક્રમૌ ॥
સુખોચિતાસ્ત્વદુઃખાર્હા નિષેદુર્ધરણીતલે

દ્રોણપુત્રસ્તુ કોપેન કલુષીકૃતમાનસઃ ॥
યયૌ ન નિદ્રાં વિપ્રેંદ્રા નિશ્વસન્નુરગો યથા

તતોઽવલોકયાંચક્રે તદરણ્યં ભયાનકમ્ ॥
ન્યગ્રોધં ચ તતોઽપશ્યદ્બહુવાયસસંકુલમ્

તત્ર વાયસવૃન્દાનિ નિશાયાં વાસમાય યુઃ ॥
સુખં ભિન્નાસુ શાખાસુ સુષુપુસ્તે પૃથક્પૃથક્

કાકેષુ તેષુ સુપ્તેષુ વિશ્વસ્તેષુ સમંતતઃ ॥
તતોઽપશ્યત્સમાયાંતં ભાસં દ્રૌણિર્ભયંકરમ્ ॥

કૂરશબ્દં ક્રૂરકાયં બભ્રુપિંગકલેવરમ્ ॥
સ ભાસોઽથ ભૃશં શબ્દં કૃત્વાલીયત શાખિનિ

ઉત્પ્લુત્ય તસ્ય શાખાયાં ન્યગ્રોધસ્ય વિહંગમઃ ॥
સુપ્તાન્કાકાન્નિજઘ્નેઽસાવનેકાન્વાયસાંતકઃ

કાકાનામભિનત્પક્ષાન્સ કેષાંચિદ્વિહંગમઃ ॥
ઇતરેષાં ચ ચરણાઞ્છિરાંસિ ચરણા યુધઃ

વિચકર્ત ક્ષણેનાસાવુલૂકો વલવાન્દ્વિજાઃ ॥
સ ભિન્નદેહાવયવૈઃ કાકાનાં બહુભિસ્તદા

સમંતાદાવૃતં સર્વં ન્યગ્રોધપરિ મણ્ડલમ્ ॥
વાયસાંસ્તાન્નિહત્યાસાવુલૂકો મુમુદે તદા

દ્રૌણિર્દૃષ્ટ્વા તુ તત્કર્મ ભાસેનૈવં કૃતં નિશિ ॥
કરિષ્યામ્યહમપ્યેવં શત્રૂણાં નિધનં નિશિ

ઇત્યચિંતયદેકઃ સન્નુપદેશમિમં સ્મરન્ ॥
જેતું ન શક્યાઃ પાર્થા હિ ઋજુમાર્ગેણ યુદ્ધ્યતા

મયા તચ્છદ્મના તેઽથ હંતવ્યા જિતકાશિનઃ ॥
સુયોધનસકાશે ચ પ્રતિજ્ઞાતો મયા વધઃ

ઋજુમાર્ગેણ યુદ્ધે મે પ્રાણનાશો ભવિષ્યતિ ॥
છલેન યુધ્યમાનસ્ય જયશ્ચાસ્ય રિપુક્ષયઃ

યચ્ચ નિંદ્યં ભવેત્કાર્યં લોકે સર્વજનૈરપિ ॥
કાર્યમેવ હિ તત્કર્મ ક્ષત્રધર્માનુવર્તિના

પાર્થૈરપિ છલેનૈવ કૃતં કર્મ સુયોધને ॥
અસ્મિન્નર્થે પુરાવિદ્ભિઃ પ્રોક્તાઃ શ્લોકા ભવંતિ હિ

પરિશ્રાંતે વિદીર્ણે ચ ભુંજાને ચ રિપોર્બલે ॥
પ્રસ્થાને ચ પ્રવેશે ચ પ્રહર્તવ્યં ન સંશયઃ

નિદ્રાર્તમર્ધરાત્રે ચ તથા ત્યક્તાયુધં રણે ॥
ભિન્નયોધં બલં સર્વં પ્રહર્તવ્યમરાતિભિઃ

એવં સ નિયમં કૃત્વા સુપ્તમારણકર્મણિ ॥
પ્રાબોધયદ્ભોજકૃપૌ સુપ્તૌ રાત્રૌ સ સાહસી ॥
દ્રૌણિર્ધ્યાત્વા મુહૂર્તં તુ તાવુભાવભ્યભાષત

॥
॥ અશ્વત્થામોવાચ ॥ ॥
મૃતઃ સુયોધનો રાજા મહાબલપરાક્રમઃ

શુદ્ધકર્મા હતઃ પાર્થૈર્બહુભિઃ ક્ષુદ્રકર્મભિઃ ॥
ભીમેનાતિનૃશંસેન શિરો રાજ્ઞઃ પદા હતમ્

તતોઽદ્ય રાત્રૌ પાર્થાનાં સમેત્ય પટમણ્ડપમ્ ॥
સુખસુપ્તાન્હનિષ્યામઃ શસ્ત્રૈર્નાનાવિધૈર્વયમ્ ॥
કૃપઃ પ્રોવાચ તત્રૈન મિતિ શ્રુત્વા દ્વિજોત્તમાઃ

॥ કૃપ ઉવાચ ॥ ॥
સુપ્તાનાં મારણં લોકે ન ધર્મો ન ચ પૂજ્યતે

તથૈવ ત્યક્તશસ્ત્રાણાં સંત્યક્તરથવાજિ નામ્ ॥
શૃણુ મે વચનં વત્સ મુચ્યતાં સાહસં ત્વયા

વયં તુ ધૃતરાષ્ટં ચ ગાંધારીં ચ પતિવ્રતામ્ ॥
પૃચ્છામો વિદુરં ચાપિ તદુક્તં કરવા મહે ॥
ઇત્યુક્તઃ સ તદા દ્રૌણિઃ કૃપં પ્રોવાચ વૈ પુનઃ

॥અશ્વત્થામોવાચ ॥ ॥
પાંડવૈશ્ચ પુરા યન્મે છલાદ્યુદ્ધે પિતા હતઃ

તન્મે સર્વાણિ મર્માણિ નિકૃન્તતિ હિ માતુલ ॥
દ્રોણહંતાહમિત્યેતદ્ધૃષ્ટદ્યુમસ્ય યદ્વચઃ

કથં જનસમક્ષે તદ્વચનં સંશૃણોમ્યહમ્ ॥
તૈરેવ પાંડવૈઃ પૂર્વં ધર્મસેતુર્નિરાકૃતઃ

સમક્ષમેવ યુષ્માકં સર્વેષામેવ ભૂભૃતામ્ ॥
ત્યક્તાયુધો મમ પિતા ધૃષ્ટદ્યુમ્નેન પાતિતઃ

તથા શાંતનવો ભીષ્મસ્ત્યક્તચાપો નિરાયુધઃ ॥
શિખંડિનં પુરોધાય નિહતઃ સવ્યસાચિના

એવમન્યેઽપિ ભૂપાલાશ્છલેનૈવ હતાસ્તુ તૈઃ ॥
તથૈવાહં કરિષ્યામિ સુપ્તાનાં મારણં નિશિ

એવમુક્ત્વા તદા દ્રૌણિઃ સંયુક્તતુરગં રથમ્॥
પ્રાયાદભિમુખઃ શત્રૂન્સમારુહ્ય ક્રુધા જ્વલન્

તં યાંતમ ન્વગાતાં તૌ કૃતવર્મકૃપાવુભૌ ॥
યયુશ્ચ શિબિરે તેષાં સંપ્રસુપ્તજનં તદા

શિબિરદ્વારમાસાદ્ય દ્રોણપુત્રો વ્યતિષ્ઠત ॥
રાત્રૌ તત્ર સમારાધ્ય મહાદેવં ઘૃણાનિધિમ્

અવાપ વિમલં ખઙ્ગં મહાદેવાદ્વરપ્રદાત્ ॥
તતો દ્રૌણિરવસ્થાપ્ય કૃતવર્મકૃપાવુભૌ

દ્વારદેશે મહાવીરઃ શિબિ રાંતઃ પ્રવિષ્ટવાન્ ॥
પ્રવિષ્ટે શિબિરે દ્રૌણૌ કૃતવર્મકૃપાવુભૌ

દ્વારદેશે વ્યતિષ્ઠેતાં યત્તૌ પરમધન્વિનૌ ॥
અથ દ્રૌણિઃ સુસંક્રુદ્ધસ્તેજસા પ્રજ્વલન્નિવ

ખઙ્ગં વિમલમાદાય વ્યચરચ્છિબિરે નિશિ ॥
તતસ્તુ ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્ય શિબિરં મંદમાયયૌ

ધૃષ્ટદ્યુમ્નાદયસ્તત્ર મહાયુદ્ધેન કર્શિતાઃ ॥
સુષુપુર્નિશિ વિશ્વસ્તાઃ સ્વસ્વસૈન્યસમાવૃતાઃ

ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્ય શિબિરં પ્રવિશ્ય દ્રૌણિરસ્ત્રવિત્ ॥
તં સુપ્તં શયને શુભ્રે દદર્શારાન્મહાબલમ્

પાદેનાઘાતયદ્રોષાત્સ્વપંતં દ્રોણનંદનઃ ॥
સ બુદ્ધશ્ચરણાઘાતાદુત્થાય શયનાદથ

વ્યલોકયત્તદા વીરો દ્રોણપુત્રં પુરઃ સ્થિતમ્ ॥
તમુત્પતંતં શયનાદ્દ્રોણાચાર્યસુતો બલી

કેશેષ્વાકૃષ્ય બાહુભ્યાં નિષ્પિપેષ ધરાતલે ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તદા તેન નિષ્પિષ્ટઃ સ ભયા તુરઃ

નિદ્રાંધઃ પાદઘાતાતો ન શશાક વિચેષ્ટિતુમ્ ॥
દ્રૌણિસ્ત્વાક્રમ્ય તસ્યોરઃ કણ્ઠં બદ્ધ્વા ધનુર્ગુણૈઃ

નદંતં વિસ્ફુરંતં તં પશુમારમમારયત્ ॥
તસ્ય સૈન્યાનિ સર્વાણિ ન્યવધીચ્ચ તથૈવ સઃ

યુધામન્યું મહાવીર્યમમુત્તમૌજસમેવ ચ ॥
તથૈવ દ્રૌપદીપુત્રાનવશિષ્ટાંશ્ચ સોમકાન્

શિખંડિપ્રમુખાનન્યાન્ખઙ્ગેનામારયદ્બહૂન્ ॥
તદ્ભયાદ્દ્વારનિર્યાતાન્સર્વાનેવ ચ સૈનિકાન્

પ્રાપયામાસતુર્મૃત્યું કૃતવર્મકૃપા વુભૌ ॥
એવં નિહતસૈન્યં તચ્છિબિરં તૈર્મહાબલૈઃ

તત્ક્ષણે શૂન્યમભવત્ત્રિજગત્પ્રલયે યથા ॥
એવં હત્વા તતઃ સર્વાન્દ્રોણપુત્રાદયસ્ત્રયઃ

નિરગુઃ શિબિરાત્તસ્માત્પાર્થભીતા ભયાતુરાઃ ॥
સર્વે પૃથક્પૃથગ્દેશાન્દુદ્રુવુઃ શીઘ્રગામિનઃ

અથ દ્રૌણિર્યયૌ વિપ્રા રેવાતીરં મનોરમમ્ ॥
તત્ર હ્યનેકસાહસ્રા ઋષયો વેદવાદિનઃ

કથયંતઃ કથાઃ પુણ્યાસ્તપશ્ચક્રુરનુત્તમમ્ ॥
તત્રાયં પ્રયયૌ દ્રૌણિરૃષીણામાશ્રમેષ્વથ

પ્રવિષ્ટમાત્રે તસ્મિંસ્તુ મુનયો બ્રહ્મવાદિનઃ ॥
દ્રૌણેર્દુશ્ચરિતં જ્ઞાત્વા પ્રાહુર્યોગબલેન તમ્

સુપ્તમા રણકૃત્પાપી દ્રૌણે ત્વં બ્રાહ્મણાધમઃ ॥
ત્વદ્દર્શનેન હ્યસ્માકં પાતિત્યં ભવતિ ધ્રુવમ્

ત્વત્સંભાષણમાત્રેણ બ્રહ્મહત્યાયુતં ભ વેત્ ॥
અતોઽસ્મદાશ્રમેભ્યસ્ત્વં નિર્ગચ્છ પુરુષાધમ

ઇત્યબ્રુવંસ્તદા દ્રૌણિં તત્રત્યા મુનયો દ્વિજાઃ ॥
ઇતીરિતસ્તતો દ્રૌણિર્મુનિભિર્બ્રહ્મ વાદિભિઃ

લજ્જિતો નિલાત્તસ્માદાશ્રમાન્મુનિસેવિતાત્ ॥
એવં કાશ્યાદિતીર્થેષુ પુણ્યેષુ પ્રયયૌ ચ સઃ

તત્રતત્ર દ્વિજૈઃ સર્વૈ ર્નિંદિતોઽસૌ મહાત્મભિઃ ॥
વ્યાસં શરણમાપેદે પ્રાયશ્ચિત્તચિકીર્ષયા

તતો બદરિકારણ્યે સમાસીનં મહામુનિમ્ ॥
દ્વૈપાયનં સમાગમ્ય પ્રણનામ સભક્તિકમ્

તતો વ્યાસોઽબ્રવીદેનં દ્રોણાચાર્યસુતં મુનિઃ ॥
ત્વમસ્મદાશ્રમાદદ્રૌણે નિર્યાહિ ત્વરયા ત્વિતિ

સુપ્તમારણ દોષેણ મહાપાતકવાન્ભવાન્ ॥
અતો મે ભવતાલાપાન્મહત્પાપં ભવિષ્યતિ ॥
ઇત્યુક્તઃ સ તદા દ્રૌણિઃ પ્રોવાચેદં વચો મુનિઃ

॥ અશ્વત્થામોવાચ ॥ ॥
ભગવન્નિંદિતઃ સર્વૈસ્ત્વામસ્મિ શરણં ગતઃ

બ્રવીષિ ચેત્ત્વમપ્યેવં કોઽન્યો મે શરણં ભવેત્ ॥
કૃપાં કુરુ મયિ બ્રહ્મન્સાધવો દીનવત્સલાઃ

સુપ્તમારણદોષસ્ય શાંત્યર્થં ભગવન્મમ ॥
પ્રાયશ્ચિત્તં વિધેહિ ત્વં સર્વજ્ઞોઽસિ ભવાન્યતઃ ॥
ઇત્યુક્તો દ્રૌણિના વ્યાસશ્ચિરં ધ્યાત્વા તમબ્રવીત્

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
એતત્પાપસ્ય શાંત્યર્થં પ્રાયશ્ચિત્તં સ્મૃતૌ ન હિ

તથાપ્યુપાયં વક્ષ્યામિ તવૈતદ્દોષ શાંતયે ॥
દક્ષિણાંબુનિધૌ પુણ્યે રામસેતૌ વિમુક્તિદે

ધનુષ્કોટિરિતિખ્યાતં તીર્થમસ્તિ મહત્તરમ્ ॥
અસ્તિ પુણ્યતમં દ્રૌણે મહાપાત કનાશનમ્

સ્વર્ગમોક્ષપ્રદં પુંસાં બ્રહ્મહત્યાદિશોધકમ્ ॥
સર્વમંગલમાંગલ્યં સર્વાભીષ્ટપ્રદાયકમ્

પવિત્રાણાં પવિત્રં ચ તીર્થાનાં ચ તથોત્તમમ્ ॥
દુઃસ્વપ્નનાશનં પુણ્યં નરકક્લેશનાશનમ્

અકાલમૃત્યુશમનં પુંસાં વિજયવર્દ્ધનમ્ ॥
દારિદ્ર્યનાશનં પુંસામાયુર્વર્ધનકાર ણમ્

ચિત્તશુદ્ધિપ્રદં નૃણાં શાંતિદાંત્યાદિકારણમ્ ॥
તત્ર ગત્વા ધનુષ્કોટૌ રામસેતૌ વિમુક્તિદે

સ્નાનં કુરુષ્વ દ્રૌણે ત્વં માસમાત્રં નિરં તરમ્ ॥
સુપ્તમારણદોષાત્ત્વં સદ્યઃ પૂતો ભવિષ્યસિ

કુરુષ્વ વચનં શીઘ્રં મમ ત્વં દ્રોણનંદન ॥
એવમુક્તસ્તદા દ્રૌણિર્વ્યાસેન પરમર્ષિણા

રામસેતું સમાસાદ્ય ધનુષ્કોટિં પવિત્રદામ્ ॥
સસ્નૌ સંકલ્પપૂર્વં તુ માસમેકં નિરન્તરમ્

ત્રિસંધ્યં રામનાથં ચ સિષેવે સ દિને દિને ॥
તતસ્ત્રિંશદ્દિને તોયસ્નાનાદ્દ્રોણાત્મજસ્તદા

જજાપ ચ ધનુષ્કોટ્યાં મંત્રં પંચાક્ષરં તદા ॥
અકાર્ષીદુપવાસં ચ દ્રોણપુત્રસ્તુ તદ્દિને

અકરોજ્જાગરં રાત્રૌ રામનાથસ્ય સન્નિધૌ ॥
અપરેદ્યુર્ધનુષ્કોટૌ સ્નાત્વા સંકલ્પપૂર્વકમ્

સિષેવે રામનાથં ચ સ્તુત્વા ભક્તિપુરઃસરમ્ ॥
નનર્ત પુરતઃ શંભોરાનંદાશ્રુપરિપ્લુતઃ

તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્પ્રાદુરાસીત્તદગ્રતઃ ॥
દૃષ્ટ્વા તત્ર મહાદેવં તુષ્ટાવ પરમેશ્વરમ્ ॥

॥ દ્રૌણિરુવાચ ॥ ॥
નમસ્તે દેવદેવેશ કરુણાકર શંકર ॥
આપદંબુધિમગ્નાનાં પોતાયિતપદાંબુજ

મહાદેવ કૃપામૂર્તે ધૂર્જટે નીલલોહિત ॥
ઉમાકાંત વિરૂપાક્ષ ચંદ્રશેખર તે નમઃ

મૃત્યુંજય ત્રિનેત્ર ત્વં પાહિ માં કૃપયા દૃશા ॥
પાર્વતીપતયે તુભ્યં ત્રિપુરઘ્નાય શંભવે

।
પિનાકપાણયે તુભ્યં ત્ર્યંબકાય નમોનમઃ ॥
અનંતાદિમહાનાગહારભૂષણભૂષિત

શૂલપાણે નમસ્તુભ્યં ગંગાધર મૃડાવ્યય ॥
રક્ષ માં કૃપયા દેવ પાપસંઘાતપંજરાત્ ॥
ઇતિ સ્તુતો મહાદેવો દ્રૌણિં પ્રોવાચ હર્ષિતઃ

॥ મહાદેવ ઉવાચ ॥ ॥
સુપ્તમારણદોષસ્તે ધનુષ્કોટૌ નિમજ્જનાત્

અશ્વત્થામન્વિનષ્ટોઽભૂદ્વરં વરય સુવ્રત ॥
મયિ પ્રસન્ને લોકેષુ કિમલભ્યં ભવેન્નૃણામ્

અતોઽભીષ્ટં વૃણીષ્વ ત્વં મત્તો દ્રોણાત્મજાધુના ॥
ઇત્યુક્તઃ શંભુના દ્રૌણિઃ પ્રાહ તં પરમેશ્વરમ્

તવાદ્ય દર્શનેનાહં કૃતાર્થોસ્મિ મહેશ્વરમ્ ॥
ત્વદ્દર્શનમપુણ્યાનામલભ્યં જન્મકોટિભિઃ

અતો યુષ્મત્પદાંભોજે નિશ્ચલા ભક્તિરસ્તુ મે ॥
ઇમમેવ વરં દેહિ મહ્યં શંભો નમોઽસ્તુ તે

ઉક્ત્વા તથાસ્ત્વિતિ દ્રૌણિં દેવદેવો મહેશ્વરઃ ॥
પશ્યતો દ્રોણપુત્રસ્ય તત્રૈવાંતરધીયત

અશ્વત્થામાપિ વિપ્રેંદ્રા ધૂતપાપો વિનિર્મલઃ ॥
રામચંદ્રધનુષ્કોટૌ સ્નાનમાત્રેણ તત્ક્ષણે

ધૂતપાપમિમં દ્રૌણિં સર્વે ચાપિ મહર્ષયઃ ॥
શુદ્ધં પ્રત્યગ્રહીષુસ્તે તદાપ્રભૃતિ નિર્મલમ્

।
એવં વઃ કથિતં વિપ્રા દ્રૌણિપાપવિમોક્ષણમ્ ॥
રામચંદ્રધનુષ્કોટિસ્નાનવૈભવમાત્રતઃ

યઃ પઠેદિમમધ્યાયં શૃણુયાદ્વા સમાહિતઃ ॥
સ વિધૂયેહ પાપાનિ શિવલોકે મહીયતે

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહરૂયાં સંહિતાયાં તૃતીયે બ્રહ્મખણ્ડે સેતુમાહાત્મ્યે ધનુષ્કોટિપ્રશંસાયામશ્વત્થામસુપ્તમારણદો ષશાંતિવર્ણનંનામૈકત્રિંશોઽધ્યાયઃ