સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 3.29-2

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
સ્નાત્વા સાધ્યામૃતે તીર્થે નૃપશાપવિમોક્ષણે ॥
સર્વતીર્થં તતો ગચ્છેન્મનુજો નિયમાન્વિતઃ

સર્વતીર્થં મહાપુણ્યં મહાપાતકનાશનમ્ ॥
મહાપાતકયુક્તો વા યુક્તો વા સર્વપાતકૈઃ

શુદ્ધ્યેત તત્ક્ષણાદેવ સવર્તીર્થનિમજ્જનાત્ ॥
તાવત્સર્વાણિ પાપાનિ દેહે તિષ્ઠંતિ સુવ્રતાઃ

ન યાવત્સર્વતીર્થેસ્મિન્નિમજ્જેત્પાપપૂરુષઃ ।૧
સ્નાનાર્થં સર્વતીર્થેઽસ્મિન્દૃષ્ટ્વા યાંતં દ્વિજા નરમ્

વેપંતે સર્વપાપાનિ નાશોઽસ્માકં ભવેદિતિ ॥
ગર્ભવાસાદિદુઃખાનિ તાવદ્યાતિ નરો ભુવિ

ન સ્નાયાત્સર્વતીર્થેઽસ્મિન્યાવદ્બ્રાહ્મણપુંગવાઃ॥
અનુષ્ઠિતૈર્મહાયાગૈસ્તથા તીર્થનિષેવણૈઃ

ગાયત્ર્યાદિમહામંત્રજપૈર્નિયમપૂર્વકમ્ ॥
ચતુર્ણામપિ વેદાનામાવૃત્ત્યા શતસંખ્યયા

શિવવિષ્ણ્વાદિદેવાનાં પૂજયા ભક્તિ પૂર્વકમ્ ॥
એકાદશ્યાદિતિથિષુ તથૈવાનશનેન ચ॥
યત્ફલં લભતે મર્ત્યસ્તલ્લભેદત્ર મજ્જનાત્

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
સર્વતીર્થમિતિ ખ્યાતિઃ સૂતાસ્ય કથમાગતા ॥
બ્રૂહ્યસ્માકમિદં પુણ્યં વિસ્તરાચ્છૃણ્વતાં મુને

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
પુરા સુચરિતોનામ મુનિર્નિયમસંયુતઃ ॥

ભૃગુવંશસમુદ્ભૂતો જાત્યંધો જરયાતુરઃ ॥
અશક્તસ્તીર્થયાત્રાયાં નેત્રાભાવેન સ દ્વિજાઃ

સર્વેષામેવ તીર્થાનાં સ્નાતુકામો મહામુ નિઃ ॥
દક્ષિણાંબુનિધૌ પુણ્યં ગંધમાદનપર્વતમ્

ગત્વા શંકરમુદ્દિશ્ય તપસ્તેપે સુદુષ્કરમ્ ॥
ત્રિકાલમર્ચયઞ્છંભુમુપવાસી જિતેંદ્રિયઃ

તથા ત્રિષવણસ્નાનાત્તથૈવાતિથિપૂજકઃ ॥
શિશિરે જલમધ્યસ્થો ગ્રીષ્મે પંચાગ્નિમધ્યગઃ

વર્ષાસ્વાસારસહન અબ્ભક્ષો વાયુભોજનઃ ॥
ઉદ્ધૂલનં ત્રિપુંડ્રં ચ ભસ્મના ધારયન્સદા

જાબાલોપનિષદ્રીત્યા તથા રુદ્રાક્ષધારકઃ ॥
એવમુગ્રં તપશ્ચક્રે દશસંવત્સરં દ્વિજઃ

તપસા તસ્ય સંતુષ્ટઃ શંકરશ્ચંદ્રશેખરઃ ॥
પ્રાદુરાસીન્મુનેસ્તસ્ય દ્વિજાઃ સુચરિતસ્ય વૈ

સમારુહ્ય મહોક્ષાણં ભૂતવૃંદનિષેવિતઃ ॥
ગિરિજાર્ધ વપુઃ શૂલી સૂર્યકોટિસમપ્રભઃ

સ્વભાસા ભાસયન્સર્વા દિશો વિતિમિરાસ્તદા ॥
ભસ્મપાંડુરસર્વાંગો જટામંડલમંડિતઃ

અનંતા દિમહાનાગવિભૂષણવિભૂષિતઃ ॥
પ્રાદુર્ભૂતસ્તતઃ શંભુઃ પ્રાદાત્તસ્ય વિલોચને

આત્માવલોકનાર્થાય શંકરો ગિરિજાપતિઃ ॥
તતઃ સુચરિતો વિપ્રાઃ શંભુના દત્તદૃગ્દ્વયઃ ॥
આલોક્ય પરમેશાનં પ્રતુષ્ટાવ પ્રસન્નધીઃ

॥ સુચરિત ઉવાચ ॥ ॥
જય દેવ મહેશાન જય શંકર ધૂર્જટે

જય બ્રહ્માદિપૂજ્ય ત્વં ત્રિપુરઘ્ન યમાંતક ॥
જયોમેશ મહાદેવ કામાંતક જયામલ

જય સંસારવૈદ્ય ત્વં ભૂતપાલ શિવાવ્ય ય ॥
ત્રિયંબક નમસ્તુભ્યં ભક્તરક્ષણદીક્ષિત

વ્યોમકેશ નમસ્તુભ્યં જય કારુણ્યવિગ્રહ ॥
નીલકણ્ઠ નમસ્તુભ્યં જય સંસારમોચક

મહેશ્વર નમસ્તુભ્યં પરમાનંદવિગ્રહ ॥
ગંગાધર નમસ્તુભ્યં વિશ્વેશ્વર મૃડાવ્યય

નમસ્તુભ્યં ભગવતે વાસુદેવાય શંભવે ॥
શર્વાયોગ્રાય ગર્ભાય કૈલાસપતયે નમઃ

રક્ષ માં કરુણાસિંધો કૃપાદષ્ટ્યવલોકનાત્ ॥
મમ વૃત્તમનાલોચ્ય ત્રાહિ માં કૃપયા હર

શ્રીસૂત ઉવાચ॥
ઇતિ સ્તુતો મહાદેવસ્તમેનમિદમભ્યધાત્ ॥
મુનિં સુચરિતં વિપ્રા દયોદન્વાનુમાપતિઃ

॥ મહાદેવ ઉવાચ ॥ ॥
મુને સુચરિતાદ્ય ત્વં વરં વરય કાંક્ષિતમ્ ॥
વરં દાતું તવાયાતઃ પુણ્યેસ્મિન્નાશ્રમે શુભે ॥
ઇતીરિતો મુનિઃ પ્રાહ મહાદેવં દયાનિધિમ્

॥
॥ સુચરિત ઉવાચ ॥ ॥
ભગવંસ્ત્વં પ્રસન્નો મે યદિ સ્યાશ્ચંદ્રશેખર

તર્હિ ત્વાં પ્રવૃણોમ્યદ્ધા વરં મદભિકાંક્ષિતમ્ ॥
જરાપલિતદેહોહં કુત્રચિદ્ગંતુમક્ષમઃ

સર્વતીર્થેષુ ચ સ્નાતુમાકાંક્ષા મમ વિદ્યતે ॥
તસ્માત્સર્વેષુ તીર્થેષુ સ્નાનેન મનુજો હિ યત્ ॥
ફલં પ્રાપ્નોતિ મે બ્રૂહિ તત્ફલા વાપ્તિસાધનમ્

॥ મહાદેવ ઉવાચ ॥ ॥
અહમાવાહયિષ્યામિ તીર્થાન્યત્રૈવ કૃત્સ્નશઃ

રામસ્ય સેતુના પૂતે નગેઽસ્મિન્ગંધમાદને ॥
ઇત્યુક્ત્વા સ મહાદેવઃ પર્વતે ગન્ધમાદને

તીર્થાન્યાવાહયામાસ મુનિપ્રીત્યર્થમુત્તમઃ ॥
તતસ્સુચરિતં પ્રાહ શંકરઃ કરુણાનિધિઃ

મુને સુચરિતેદં તુ મહાપાતકનાશનમ્ ॥
સાંનિધ્યાત્સર્વતીર્થાનાં સર્વતીર્થાભિધં સ્મૃતમ્

મયાત્ર સર્વતીર્થાનાં મનસાકર્ષણાદિદમ્ ॥
માનસં તીર્થમિત્યાખ્યાં લપ્સ્યતે ભુક્તિમુક્તિદમ્

અતઃ સુચરિતાત્ર ત્વં સ્નાહિ સદ્યો વિમુક્તયે ॥
મહાપાતકસંઘાનાં દાવાનલસમદ્યુતૌ ॥

કામમોહભયક્રોધલોભરોગાદિનાશને ॥
વિના વેદાંતવિજ્ઞાનં સદ્યોનિર્વાણકારણે

જન્મમૃત્ય્વાદિનક્રૌઘસંસારાર્ણવતારણે ॥
કુમ્ભીપાકાદિસકલનરકાગ્નિવિનાશને

ઇતીરિતઃ સુચરિતઃ શમ્ભુના મદનારિણા ॥
સસ્નૌ વિપ્રાઃ સર્વતીર્થે મહાદેવસ્ય સંનિધૌ

સ્નાત્વોત્થિતઃ સુચરિતો દદૃશેઽખિલમાનવૈઃ ॥
જરાપલિતનિર્મુક્તસ્તરુણોઽતીવ સુન્દરઃ

દૃષ્ટ્વા સ્વદેહસૌંદર્યં તતઃ સુચરિતો મુનિઃ ॥
શ્લાઘયામાસ તત્તીર્થં બહુધાઽન્યે ચ તાપસાઃ

મહાદેવઃ સુચરિતં બભાષે તદનંતરમ્ ॥
અસ્ય તીર્થસ્ય તીરે ત્વં વસન્સુચરિત દ્વિજ ॥

સ્નાનં કુરુષ્વ સતતં સ્મરન્માં મુક્તિદાયકમ્ ॥
દેશાંતરીયતીર્થેષુ મા વ્રજ બ્રાહ્મણોત્તમ

અસ્ય તીર્થસ્ય માહાત્મ્યાન્મામંતે પ્રાપ્સ્યસિ ધ્રુવમ્॥
અન્યેઽપિ યેઽત્ર સ્નાસ્યંતિ તેઽપિ માં પ્રાપ્નુયુર્દ્વિજ

ઇત્યુક્ત્વા ભગવાનીશસ્તત્રૈવાંતરધીયત ॥
તસ્મિન્નંતર્હિતે રુદ્રે તતઃ સુચરિતો મુનિઃ

અનેકકાલં નિવસન્સર્વતીર્થસ્ય તીરતઃ ॥
સ્નાનં સમાચરંસ્તીર્થે માનસે નિયમાન્વિતઃ

દેહાંતે શંકરં પ્રાપ સર્વબન્ધવિમોચિતઃ ॥
સાયુજ્યં ચાપિ સંપ્રાપ સર્વતીર્થસ્ય વૈભવાત્

એવં વઃ કથિતં વિપ્રાઃ સર્વતીર્થસ્ય વૈભવમ્ ॥
એતત્પઠન્વા શૃણ્વન્વા મુચ્યતે સર્વ પાતકૈઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં તૃતીયે બ્રહ્મખણ્ડે સેતુમાહાત્મ્યે સર્વતીર્થપ્રશંસાયાં સર્વતીર્થસ્વરૂપ કથનંનામૈકોનત્રિંશોઽધ્યાયઃ