સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 3.19

॥ ॥ ॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
ઇન્દ્રસરે નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા ચેંદ્રેશ્વરં શિવમ્ ॥
સપ્તજન્મકૃતાત્પાપાન્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

॥ યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥ ॥
કેન ચાદૌ નિર્મિતં તત્તીર્થં સર્વોત્તમોત્તમમ્ ॥
યથાવદ્વર્ણય ત્વં મે ભગવન્દ્વિજસત્તમ

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
ઇન્દ્રેણૈવ મહારાજ તપસ્તપ્તં સુદુષ્કરમ્॥
ગ્રામાદુત્તરદિગ્ભાગે શતવર્ષાણિ તત્ર વૈ

શિવોદ્દેશં મહાઘોરમેકાંગુષ્ઠેન ભારત ॥
ઉર્દ્ધ્વબાહુર્મહાતેજાઃ સૂર્યસ્યાભિમુખોઽભવત્ ॥

વૃત્રસ્ય વધતો જ્ઞાતં યત્પાપં તસ્ય નુત્તયે ॥
એકાગ્રઃ પ્રયતો ભૂત્વા શિવસ્યારાધને રતઃ

તપસા ચ તદા શંભુસ્તોષિતઃ શશિશે ખરઃ ॥
તત્રાજગામ જટિલો ભસ્માંગો વૃષભધ્વજઃ

ખટ્વાંગી પંચવક્ત્રશ્ચ દશબાહુસ્ત્રિલોચનઃ ॥
ગંગાધરો વૃષારૂઢો ભૂતપ્રેતાદિવેષ્ટિતઃ

સુપ્રસન્નઃ સુરશ્રેષ્ઠઃ કૃપાલુર્વરદાયકઃ ॥
તદા હૃષ્ટમના દેવો દેવેન્દ્રમિદમૂચિવાન્

॥ હર ઉવાચ ॥ ॥
યત્ત્વં યાચયસે દેવ તદહં પ્રદ દામિ તે

॥ ઇન્દ્ર ઉવાચ ॥ ॥
યદિ તુષ્ટોસિ દેવેશ કૃપાસિંધો મહેશ્વર ॥
બ્રહ્મહત્યા હિ માં દેવ ઉદ્વેજયતિ નિત્યશઃ

વૃત્રાસુરસ્ય હનને જાતં પાપં સુરોત્તમ ॥
તત્પાપં નાશય વિભો મમ દુઃખપ્રદં સદા

॥ હર ઉવાચ ॥ ॥
ધર્મારણ્યે સુરપતે બ્રહ્મહત્યા ન પીડયેત્ ॥
હત્યા ગવાં દ્વિજાતીનાં બાલસ્ય યોષિતામપિ

વચનાન્મમ દેવેંદ્ર બ્રહ્મણઃ કેશવસ્ય ચ ॥
યમસ્ય વચનાજ્જિષ્ણો હત્યા નૈવાત્ર તિષ્ઠતિ ॥
પ્રવિશ્ય ત્વં મહારાજ અતોત્ર સ્નાનમાચર

॥ ઇન્દ્ર ઉવાચ ॥ ॥
યદિ ત્વં મમ તુષ્ટોઽસિ કૃપાસિંધો મહેશ્વર ॥
મન્નામ્ના ચ મહાદેવ સ્થાપિતો ભવ શંકર

તથેત્યુક્ત્વા મહાદેવઃ સુપ્રસન્નો હરસ્તદા ॥
દર્શયામાસ તત્રૈવ લિંગં પાપપ્રણાશનમ્

કૂર્મપૃષ્ઠાત્સમુત્પાદ્ય આત્મયોગેન શંભુના ॥
સ્થિતસ્તત્રૈવ શ્રીકણ્ઠઃ કાલત્રયવિદો વિદુઃ

વૃત્રહત્યાસમુત્ત્રસ્તદેવરાજસ્ય સન્નિધૌ ॥
ઇન્દ્રેશ્વરસ્તદા તત્ર ધર્મા રણ્યે સ્થિતો નૃપ

સર્વપાપવિશુદ્ધ્યર્થં લોકાનાં હિતકામ્યયા ॥
ઇન્દ્રેશ્વરં તુ રાજેંદ્ર પુષ્પધૂપાદિકૈઃ સદા

પૂજયેચ્ચ નરો ભક્ત્યા સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥
અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યાં માઘમાસે વિશેષતઃ

સર્વપાપવિશુદ્ધ્યર્થં શિવલોકે મહીયતે ॥
નીલોત્સર્ગં તુ યો મર્ત્યઃ કરોતિ ચ તદગ્રતઃ

ઉદ્ધરેત્સપ્ત ગોત્રાણિ કુલમેકોત્તરં શતમ્ ॥
સાંગરુદ્રજપં યસ્તુ ચતુર્દ્દશ્યાં કરોતિ વૈ

સર્વપાવિશુદ્ધાત્મા લભતે પરમં પદમ્

સૌવર્ણનયનં કૃત્વા મધ્યે રત્નસમન્વિતમ્ ॥
યો દદાતિ દ્વિજાતિભ્ય ઇન્દ્રતીર્થે તથોત્તમે

અન્ધતા ન ભવે ત્તસ્ય જન્માનિ ષષ્ટિસંખ્યયા ॥
નિર્મલત્વં સદા તેષાં નયનેષુ પ્રજાયતે ॥
મહારોગાસ્તથા ચાન્યે સ્નાત્વા યાંતિ તદગ્રતઃ

પૂજિતે ચૈકચિત્તે ન સર્વરોગાત્પ્રમુચ્યતે ॥
સ્નાત્વા કુણ્ડે નરો યસ્તુ સંતર્પયતિ યઃ પિતૄન્

તસ્ય તૃપ્તાઃ સદા ભૂપ પિતરશ્ચ પિતામહાઃ ॥
યે વૈ ગ્રસ્તા મહારોગૈઃ કુષ્ઠાદ્યૈશ્ચૈવ દેહિનઃ

સ્નાનમાત્રેણ સંશુદ્ધા દિવ્યદેહા ભવંતિ તે ॥
જ્વરાદિકષ્ટમાપન્ના નરાઃ સ્વાત્મહિતાય વૈ

સ્નાન માત્રેણ સંશુદ્ધા દિવ્યદેહા ભવંતિ તે ॥
સ્નાત્વા ચ પૂજયેદ્દેવં મુચ્યતે જ્વરબન્ધનાત્

એકાહિકં દ્વ્યાહિકં ચ ચાતુર્થં વા તૃતીયકમ્ ॥
વિષમજ્વરપીડા ચ માસપક્ષાદિકં જ્વરમ્

ઇન્દ્રેશ્વરપ્રસાદાચ્ચ નશ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥
વિજ્વરો જાયતે નૂનં સત્યંસત્યં ચ ભૂપતે

વન્ધ્યા ચ દુર્ભગા નારી કાકવન્ધ્યા મૃતપ્રજા ॥
મૃતવત્સા મહાદુષ્ટા સ્નાત્વા કુણ્ડે શિવાગ્રતઃ ॥
પૂજયેદેકચિત્તેન સ્નાનમાત્રેણ શુદ્ધ્યતિ

એવંવિધાશ્ચ બહુશો વરાન્દત્ત્વા પિનાકધૃક્ ॥
ગતોઽસૌ સ્વપુરં પાર્થ સેવ્યમાનઃ સુરાસુરૈઃ

તતઃ શક્રો મહાતેજા ગતો વૈ સ્વપુરં પ્રતિ ॥
જયંતેનાપિ તત્રૈવ સ્થાપિતં લિંગમુત્તમમ્

જયંતસ્ય હરસ્તુષ્ટસ્તસ્મિલ્લિંગે સ્તુતઃ સદા ॥
ત્રિકાલં પુત્રસંયુક્તઃ પૂજનાર્થં સુરેશ્વરઃ

આયાતિ ચ મહાબાહો ત્યક્ત્વા સ્થાનં સ્વકં હિ વૈ ॥
એતત્સર્વં સમાખ્યાતં સર્વસૌખ્યપ્રદાયકમ્

ઇન્દ્રેશ્વરં તુ યત્પુણ્યં જયંતેશસ્ય પૂજ નાત્ ॥
તદેવાપ્નોતિ રાજેન્દ્ર સત્યંસત્યં ન સંશયઃ

સ્નાત્વા કુણ્ડે મહારાજ સંપૂજ્યૈકાગ્રમાનસઃ ॥
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા ઇન્દ્રલોકે મહીયતે

યઃ શૃણોતિ નરો ભક્ત્યા સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥
સર્વાન્કામાનવાપ્નોતિ જયંતેશપ્રમાદતઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં તૃતીયે બ્રહ્મખણ્ડે પૂર્વભાગે ધર્મારણ્યમાહાત્મ્યે ઇન્દ્રેશ્વરજયંતેશ્વરમહિમવર્ણનોનામૈકોનવિંશોઽધ્યાયઃ