સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 3.13-3

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
મંગલાખ્યે મહાતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા વિકલ્મષઃ ॥
એકાંતરામનાથાખ્યં ક્ષેત્રં ગચ્છેત્તતઃ પરમ્

તત્ર રામો જગન્નાથો જાનક્યા લક્ષ્મણેન ચ ॥
હનુમત્પ્રમુખૈશ્ચાપિ વાનરૈઃ પરિવારિતઃ

સન્નિધત્તે સદા વિપ્રા લોકાનુગ્રહકામ્યયા ॥
વિદ્યતે પુણ્યદા તત્ર નામ્ના હ્યમૃતવાપિકા

તસ્યાં નિમજ્જતાં નૃણાં ન જરાંતકજં ભયમ્ ॥
અસ્યામમૃતવાપ્યાં યઃ સશ્રદ્ધં સ્નાતિ માનવઃ

અમૃતત્વં ભજત્યેષ શંકરસ્ય પ્રસાદતઃ ॥
મહાપાતકનાશિન્યામસ્યાં વાપ્યાં નિમજ્જતામ્

અમૃતત્વં હરો દાતું સન્નિધત્તે સદા તટે ॥
॥ । ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
ઇયં હ્યમૃતવાપીતિ કુતો હેતોર્નિગદ્યતે

અસ્માકમેતદ્બ્રૂહિ ત્વં કૃપયા વ્યાસશાસિત ॥
તથૈવામૃતનામિન્યા વાપિકાયાશ્ચ વૈભવમ્ ॥
તૃપ્તિર્ન જાયતેઽસ્માકં ત્વદ્વચોઽમૃતપાયિનામ્ ॥ ।૭ ॥
॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
અસ્યા અમૃતનામત્વં વૈભવં ચ મનોહરમ્

પ્રવક્ષ્યામિ વિશેષેણ શૃણુત દ્વિજસત્તમાઃ ॥
પુરા હિમવતઃ પાર્શ્વે નાનામુનિસમાકુલે

સિદ્ધચારણગંધર્વદેવકિન્નરસેવિતે ॥
સિંહવ્યાઘ્રવરાહેભમહિષાદિસમાકુલે

તમાલતાલહિંતાલચંપકાશોકસંતતે ॥
હંસકોકિલદાત્યૂહચક્રવાકાદિશોભિતે

પદ્મેંદીવરકહ્લારકુમુદાઢ્યસરો વૃતે ॥
સત્યવાઞ્છીલવાન્વાગ્મી વશી કુંભજસોદરઃ

આસ્તે તપશ્ચરન્નિત્યં મોક્ષાર્થી શંકરપ્રિયઃ ॥
ત્રિકાલમર્ચયઞ્છંભુ વન્યૈર્મૂલફલાદિભિઃ ।

આગતાન્સ્વાશ્રમાભ્યાશમતિથીન્વન્યભોજનૈઃ ॥
પૂજયન્નર્ચયન્નગ્નિં સંધ્યોપાસનતત્પરઃ

ગાયત્ર્યાદીન્મહામંત્રાન્કાલેકાલે જપન્મુદા ॥
નિદ્રાં પરિત્યજન્બ્રાહ્મે મુહૂર્તે વિષ્ણુચિંતકઃ

સ્નાનં કુર્વન્નુષઃકાલે નમન્સંધ્યાં પ્રસન્નધીઃ ॥
ગાયત્રીં પ્રજપન્વિપ્રાઃ પૂજયન્હરિશંકરૌ

વેદાધ્યાયી શાસ્ત્રપાઠી મધ્યાહ્નેઽતિથિપૂજકઃ ॥
શ્રોતાપુરાણપાઠાનામગ્નિકાર્યેષ્વતંદ્રિતઃ

પંચયજ્ઞપરો નિત્યં વૈશ્વદેવબલિપ્રદઃ ॥
પ્રત્યબ્દં શ્રાદ્ધકૃત્પિત્રોસ્તથાન્યશ્રાદ્ધકૃદ્દ્વિજાઃ

એવં નિનાય કાલં સ નિત્યાનુષ્ઠાનતત્પરઃ ॥
તસ્યૈવં વર્તમાનસ્ય તપશ્ચરત ઉત્તમમ્

સહસ્રવર્ષાણ્યગમઞ્ચ્છંકરાસક્તચેતસઃ ॥
તથાપિ શંકરો નાસ્યાયયૌ પ્રત્યક્ષતાં તદા

તતસ્ત્વગસ્ત્યભ્રાતાસૌ ગ્રીષ્મે પંચાનિમધ્યગઃ ॥
ભાસ્કરં દત્તદૃષ્ટિશ્ચ મૌનવ્રતસમન્વિતઃ

તિષ્ઠન્કનિષ્ઠિકાંગુલ્યાં વામપાદસ્ય નિશ્ચલઃ ॥
ઊર્ધ્વબાહુર્નિરાલંબસ્તપસ્તેપેઽતિદારુણમ્

અથ તસ્ય પ્રસન્નાત્મા મહાદેવો ઘૃણાનિધિઃ ॥
પ્રાદુરાસીત્સ્વયા દીપ્ત્યા દિશો દશ વિભાસયન્

તતોઽદ્રાક્ષીન્મુનિઃ શંભું સાંબં વૃષભસંસ્થિ તમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા પ્રણમ્ય તુષ્ટાવ ભવાનીપતિમીશ્વરમ્

॥ મુનિરુવાચ ॥ ॥
નમસ્તે પાર્વતીનાથ નીલકંઠ મહેશ્વર॥
શિવ રુદ્ર મહાદેવ નમ સ્તે શંભવે વિભો

શ્રીકંઠોમાપતે શૂલિન્ભગનેત્રહરાવ્યય ॥
ગંગાધર વિરૂપાક્ષ નમસ્તે રુદ્ર મન્યવે

અંતકારે કામશત્રો દેવદેવ જગત્પતે ॥
સ્વામિન્પશુપતે શર્વ નમસ્તે શતધન્વને ॥
દક્ષયક્ષવિનાશાય સ્નાયૂનાં પતયે નમઃ ॥
નિચેરવે નમસ્તુભ્યં પુષ્ટાનાં પતયે નમઃ ॥

ભૂયોભૂયો નમસ્તુભ્યં મહાદેવ કૃપાલય ॥
દુસ્તરાદ્ભવસિંધોર્માં તારયસ્વ ત્રિલોચન

અગસ્ત્યસોદરેણૈવં સ્તુતઃ શંભુરભાષત ॥।
પ્રીણયન્વચસા સ્વેન કુંભજસ્યાનુજં મુનિમ્

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
કુંભજાનુજ વક્ષ્યામિ મુક્ત્યુપાયં તવાનઘ ॥
સેતુમધ્યે મહાતીર્થં ગંધમાદનપર્વતે

મંગલાખ્યસ્ય તીર્થસ્ય નાતિદૂરેણ વર્તતે ॥
તત્ર ગત્વા કુરુ સ્નાનં તતો મુક્તિમવાપ્સ્યસિ

તત્તીર્થસેવનાન્નાન્યોમોક્ષો પાયો લઘુસ્તવ ॥
ન હિ તત્તીર્થવૈશિષ્ટ્યં વક્તું શક્યં મયાપિ ચ

સંદેહો નાત્ર કર્તવ્યસ્ત્વયાદ્ય મુનિસત્તમ॥
તસ્માત્તત્રૈવ ગચ્છ ત્વં યદીચ્છસિ ભવક્ષયમ્

ઇત્યુક્ત્વા ભગવાનીશસ્તત્રૈવાંતરધીયત ॥
તતો દેવસ્ય વચનાદગસ્ત્યસ્ય સહોદરઃ

ગત્વા સેતું સમુદ્રે તુ ગંધમાદનપર્વતે॥
ઈશ્વરણૈવ ગદિતં તીર્થં તચ્છીઘ્રમાસદત્

તત્ર તીર્થે મહાપુણ્યે સ્નાતાનાં મુક્તિદાયિનિ ॥
એકાંતરામનાથાખ્યે ક્ષેત્રાલંકરણે શુભે

સસ્નૌ નિયમપૂર્વં સ ત્રીણિ વર્ષાણિ વૈ દ્વિજઃ ॥
તતશ્ચતુર્થવર્ષે તુ સમાધિસ્થો મહામુનિઃ

બ્રહ્મનાડ્યા પ્રાણવાયું મૂર્દ્ધન્યારોપ્યયોગતઃ ॥
પ્રાણાન્નિર્ગમયામાસ બ્રહ્મરંધ્રેણ તત્ર સઃ

તતોઽગસ્ત્યાનુજઃ સોયં પરિત્યજ્ય કલેવરમ્ ॥
અવાપ મુક્તિં પરમાં તસ્ય તીર્થસ્ય વૈભવાત્

।
વિનષ્ટાશેષદુઃખસ્ય તત્તીર્થસ્નાનવૈભવાત્ ॥
મૃતત્વમભૂદ્યસ્માદગસ્ત્યાનુજજન્મનઃ

તતો હ્યમૃતવાપીતિપ્રથાઽસ્યાસીન્મુનીશ્વરાઃ॥
અત્ર તીર્થે નરા યે તુ વર્ષત્રયમતંદ્રિતાઃ

સ્નાનં કુર્વંતિ તે સત્યમમૃતત્વં પ્રયાંતિ હિ ॥
એવં ત્વમૃતવાપીતિ પ્રથા તદ્વૈભવં તથા ॥
યુષ્માકં કથિતં વિપ્રાઃ કિંભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છથ

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
એકાંતરામનાથાખ્યા તસ્ય ક્ષેત્રસ્ય વૈ મુને

કથં સમાગતા સૂત વક્તુમેતત્ત્વમર્હસિ ॥
અસ્માકં મુનિશાર્દૂલ તચ્છુશ્રૂષાતિભૂયસી

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
પુરા દાશરથી રામઃ સસુગ્રીવભિભીષણઃ ॥
લક્ષ્મણેન યુતો ભ્રાત્રા મંત્રજ્ઞેન હનૂમતા

વાનરૈર્બધ્યમાને તુ સેતાવંબુધિમધ્યતઃ ॥
ચિંતયન્મનસા સીતામેકાંતે સમમંત્રયત્

તેષુ મંત્ર યમાણેષુ રાવણાદિવધં પ્રતિ ॥
ઉલ્લોલતરકલ્લોલો જુઘોષ જલધિર્ભૃશમ્

અર્ણવસ્ય મહાભીમે જૃંભમાણે મહાધ્વનૌ ॥
અન્યોન્યકથિતાં વાર્તાં નાશૃણ્વંસ્તે પરસ્પરમ્

તતઃ કિંચિદિવ ક્રુદ્ધો ભૃકુટીકુટિલેક્ષણઃ ॥
ભ્રૂભંગલીલયા રામો નિયમ્ય જલધિં તદા ॥

ન્યમંત્રયત વિપ્રેંદ્રા રાક્ષસાનાં વધં પ્રતિ ॥
એકાંતેઽમંત્રયત્તત્ર તૈઃ સાર્ધં રાઘવો યતઃ

એકાંતરામનાથાખ્યં તત્ક્ષેત્રમભવદ્વિજાઃ ॥
સોયં નિયમિતો વાર્ધી રામભ્રૂભંગલીલયા

અદ્યાપિ નિશ્ચલજલસ્તત્પ્રદેશેષુ દૃશ્યતે ॥
એકાંતરામનાથાખ્યં તદેતત્ક્ષેત્રમુત્તમમ્

આગત્યામૃતવાપ્યાં ચ સ્નાત્વા નિયમપૂર્વકમ્ ॥
રામાદીનપિ સેવંતે તે સર્વે મુક્તિમાપ્નુયુઃ

અદ્વૈતવિજ્ઞાનવિવેકશૂન્યા વિરક્તિહીનાશ્ચ સમાધિ હીનાઃ ॥
યાગાદ્યનુષ્ઠાનવિવર્જિતાશ્ચ સ્નાત્વાત્ર યાસ્યંત્યમૃતં દ્વિજેંદ્રાઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં તૃતીયે બ્રહ્મખણ્ડે સેતુમાહાત્મ્યે અમૃતવાપીપ્રશંસાયામ્ અગસ્ત્યભ્રાતૃવિમુક્તિવર્ણનંનામ ત્રયોદશોઽધ્યાયઃ