સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 3.12-3

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
સીતાકુણ્ડે મહાપુણ્યે નરઃ સ્નાત્વા દ્વિજોત્તમાઃ ॥
તતસ્તુ મંગલં તીર્થમભિગચ્છેત્સમાહિતઃ

સન્નિધત્તે સદા યત્ર કમલા વિષ્ણુવલ્લભા ॥
અલક્ષ્મીપરિહારાય યસ્મિન્સરસિ વૈ સુરાઃ

શતક્રતુમુખાઃ સર્વે સમાગચ્છંતિ નિત્યશઃ ॥
તદેતત્તીર્થમુદ્દિશ્ય ઋષયો લોકપાવનમ્

ઇતિહાસં પ્રવક્ષ્યામિ પુણ્યં પાપવિનાશનમ્ ॥
પુરા મનોજવો નામ રાજા સોમકુલોદ્ભવઃ

પાલયામાસ ધર્મેણ ધરાં સાગરમેખલામ્ ॥
અયષ્ટ સ સુરાન્યજ્ઞૈ ર્બ્રાહ્મણાનન્નસંચયૈઃ

તર્પયામાસ કવ્યેન પ્રત્યબ્દં પિતૃદેવતાઃ ॥
ત્રયીમધ્યૈષ્ટ સતતમપાઠીચ્છાસ્ત્રમર્થવત્ । ૬ ॥
વ્યજેષ્ટ શત્રૂન્વીર્યેણ પ્રાણં સીદીશકેશવૌ ॥
અરંસ્ત નીતિશાસ્ત્રેષુ તથાપાઠીન્મહામનૂન્

એવં સ ધર્મતો રાજા પાલયામાસ મેદિનીમ્ ॥
રક્ષતસ્તસ્ય રાજ્ઞોઽભૂદ્રાજ્યં નિહત કંટકમ્

અહંકારોઽભવત્તસ્ય પુત્રસંપદ્વિનાશનઃ ॥
અહંકારો ભવેદ્યત્ર તત્ર લોભો મદસ્તથા

કામઃ ક્રોધશ્ચ હિંસા ચ તથાઽસૂયા વિમોહિની ॥
ભવંત્યેતાનિ વિપ્રેંદ્રાઃ સંપદાં નાશહેતવઃ

એતાનિ યત્ર વિદ્યંતે પુરુષે સ વિનશ્યતિ ॥
ક્ષણેન પુત્રપૌત્રૈશ્ચ સાર્દ્ધં ચાખિલસંપદા ॥

બભૂવ તસ્યાસૂયા ચ જનવિદ્વેષિણી સદા ॥
અસૂયાકુલચિત્તસ્ય વૃથાહંકારિણસ્તથા

લુબ્ધસ્ય કામદુષ્ટસ્ય મતિરેવં બભૂવ હ ॥
વિપ્રગ્રામે કરાદાનં કરિષ્યામીતિ નિશ્ચિતઃ

અકરોચ્ચ તથા રાજા નિશ્ચિત્ય મનસા તદા ॥
ધનં ધાન્યં ચ વિપ્રાણાં જહાર કિલ લોભતઃ ॥

શિવવિષ્ણ્વાદિદેવાનાં વિત્તાન્યાદત્ત રાગતઃ ॥
શિવવિષ્ણ્વાદિદેવાનાં વિપ્રાણાં ચ મહાત્મનામ્

ક્ષેત્રાણ્યપજહારાયમહંકાર વિમૂઢધીઃ ॥
એવમન્યાયયુક્તસ્ય દેવદ્વિજવિરોધિનઃ

દુષ્કર્મપરિપાકેન ક્રૂરેણ દ્વિજપુંગવાઃ ॥
પુરં રુરોધ બલવાન્પરદેશાધિપો રિપુઃ

ગોલભોનામ વિપ્રેંદ્રાશ્ચતુરંગબલૈર્યુતઃ ॥
ષણ્માસં યુદ્ધમભવદ્ગોલભેન દુરાત્મનઃ

મનોજવસ્ય નૃપતેરહંકારરતાત્મનઃ ॥
તતઃ સ ગોલભેનાજૌ જિતો રાજ્યાત્પરિચ્યુતઃ

વનં સપુત્રદારઃ સન્પ્રપેદે સ મનોજવઃ ॥
ગોલભઃ પાલયન્નાસ્તે મનોજવપુરે ચિરમ્

ચતુરંગબલોપેતસ્તમુદ્વાસ્ય રણે બલી ॥
મનોજવોપિ વિપ્રેંદ્રાઃ શોચન્સ્ત્રીપુત્રસંયુતઃ

ક્ષુત્ક્ષામઃ પ્રસ્ખલઞ્છશ્વત્પ્રવિવેશ મહાવનમ્ ॥
ઝિલ્લિકાગણસંઘુષ્ટં વ્યાઘ્રશ્વાપદ ભીષણમ્

વ્યાપ્તદ્વિરદચીત્કારં વરાહમહિષાકુલમ્ ॥
તસ્મિન્વને મહાઘોરે ક્ષુધયા પરિપીડિતઃ

અયાચતાન્નં પિતરં મનોજવસુતઃ શિશુઃ ॥
અંબ મેન્નં પ્રયચ્છ ત્વં ક્ષુધા માં બાધતે ભૃશમ્

એવં સ્વજનનીં ચાપિ પ્રાર્થયામાસ બાલકઃ ॥
તન્માતાપિતરૌ તત્ર શ્રુત્વા પુત્રસ્ય ભાષિતમ્

શોકાભિભૂતૌ સહસા મોહં સમુપજગ્મતુઃ ॥
ભાર્યામથાબ્રવીદ્રાજા સુમિત્રાનામ નામતઃ

મુહ્યમાનશ્ચ સ મુહુઃ શુષ્કકંઠૌષ્ઠતાલુકઃ ॥
સુમિત્રે કિં કરિષ્યામિ કુત્ર યાસ્યામિ કા ગતિઃ

મરિષ્યત્યચિરાદેષ સુતો મે ક્ષુધયાર્દિતઃ ॥
કિમર્થં સસૃજે વેધા દુર્ભાગ્યં માં વૃથા પ્રિયે

કો વા મોચયિતા દુઃખમેતદ્દુષ્કર્મજં મમ ॥
ન પૂજિતો મયા શંભુર્હરિર્વા પૂર્વજન્મસુ

તથાન્યા દેવતાઃ સૂર્યવિભાવસુમુખાઃ પ્રિયે ॥
તેન પાપેન ચાદ્યાહમસ્મિઞ્જન્મનિ શોભને

અહંકારાભિભૂતોઽસ્મિ વિપ્રક્ષેત્રાણ્યપાહરમ્ ॥
શિવવિષ્ણ્વાદિદેવાનાં વિત્તં ચાપહૃતં મયા

એવં દુષ્કર્મબાહુલ્યાદ્ગોલભેન પરાજિતઃ ॥
વનં યાતોસ્મિ વિજનં ત્વયા સહ સુતેન ચ

નિરન્નો નિર્ધનો દુઃખી ક્ષુધિતો ઽહં પિપાસિતઃ ॥
કથમન્નં પ્રદાસ્યામિ ક્ષુધિતાય સુતાય મે

ન મયાન્નાનિ દત્તાનિ બ્રાહ્મણેભ્યઃ શુચિસ્મિતે ॥
ન મયા પૂજિતઃ શંભુર્વિષ્ણુર્વા દેવતાંતરમ્

તેન પાપેન મે ત્વદ્ય દુઃખમેતત્સમાગતમ્ ॥
ન મયાગ્નૌ હુતં પૂર્વં ન તીર્થમપિ સેવિતમ્

માતૃશ્રાદ્ધં પિતૃશ્રાદ્ધં મૃતાહ દિવસે તયોઃ॥
નૈકોદ્દિષ્ટવિધાનેન પાર્વણેનાપિ વૈ પ્રિયે

કૃતં ન હિ મયા ભદ્રે ભૂરિભોજનમેવ વા ॥
તેન પાપેન મે ત્વદ્ય દુઃખમેતત્સમાગતમ્ ॥

ચૈત્રમાસે પ્રિયે ચિત્રાનક્ષત્રે પાનકં મયા ॥
પનસાનાં ફલં સ્વાદુ કદલીફલમેવ વા

તથા છત્રં સદંડં ચ રમ્યં પાદુકયોર્દ્વયમ્ ॥
તાંબૂલાનિ ચ પુષ્પાણિ ચંદનં ચાનુલેપનમ્

ન દત્તં વેદવિદ્ભ્યસ્તુ ચિત્રગુપ્તસ્ય તુષ્ટયે ॥
તેન પાપેન મે ત્વદ્ય દુઃખમેતત્સમાગતમ્

નાશ્વત્થશ્ચૂતવૃક્ષો વા ન્યગ્રોધસ્તિંતિણી તથા ॥
પિચુમંદઃ કપિત્થો વા તથૈવામલકીતરુઃ

નારિકેલતરુર્વાપિ સ્થાપિતોઽધ્વગશાંતયે ॥
તેન પાપેન મે ત્વદ્ય દુઃખમેતત્સમાગતમ્

સમ્માર્જનં ચ ન કૃતં શિવવિષ્ણ્વાલયે મયા ॥
ન ખાનિતં તટાકં ચ ન કૂપોપિ હ્રદોઽપિવા ॥

ન રોપિતં પુષ્પવનં તથૈવ તુલસીવનમ્ ॥
શિવવિષ્ણ્વાલયૌ વાપિ નિર્મિતો ન મયા પ્રિયે

તેન પાપેન મે ત્વદ્ય દુઃખમેતત્સમાગતમ્ ॥
ન મયા પૈતૃકે માસિ પિતૄનુદ્દિશ્ય શોભને ॥
મહાલયં કૃતં શ્રાદ્ધમષ્ટકાશ્રાદ્ધમેવ વા

નિત્યશ્રાદ્ધં તથા કામ્યં શ્રાદ્ધં નૈમિત્તિકં પ્રિયે ॥
ન કૃતાઃ ક્રતવશ્ચાપિ વિધિવદ્ભૂરિદક્ષિણાઃ

માસોપવાસો ન કૃતઃ એકાદશ્યામુપોષણમ્ ॥
ધનુર્માસેપ્યુષઃકાલે શંભુવિષ્ણ્વાદિદેવતાઃ

સંપૂજ્ય વિધિવદ્ભદ્રે નૈવેદ્યં ન કૃતં મયા ॥
તેન પાપેન મે ત્વદ્ય દુઃખમેતત્સમા ગતમ્

હરિશંકરયોર્નામ્નાં કીર્તનં ન મયા કૃતમ્ ॥
ઉદ્ધૂલનં ત્રિપુણ્ડ્રં ચ જાબાલોક્તૈશ્ચ સપ્તભિઃ

ન ધૃતં ભસ્મના ભદ્રે રુદ્રાક્ષં ન ધૃતં મયા ॥
જપશ્ચ રુદ્રસૂક્તાનાં પંચાક્ષરજપસ્તથા

તથા પુરુષસૂક્તસ્ય જપોઽપ્યષ્ટાક્ષરસ્ય ચ ॥
નૈવકારિ મયા ભદ્રે નૈવાન્યો ધર્મસંચયઃ

તેન પાપેન મે ત્વદ્ય દુઃખમેતત્સમાગતમ્ ॥
એવં સ વિલપન્રાજા ભાર્યામાભાષ્ય ખિન્નધીઃ

મૂર્ચ્છામુપાયયૌ વિપ્રાઃ પપાત ચ ધરાતલે ॥
સુમિત્રા પતિતં દૃષ્ટ્વા ભાર્યા સા પતિમંગના

આલિંગ્ય વિલલાપાથ સપુત્રા ભૃશદુઃખિતા ॥
મમ નાથ મહારાજ સોમાન્વયધુરંધર

માં વિહાય ક્વ યાતોઽસિ સપુત્રાં વિજને વને ॥
અનાથાં ત્વામનુગતાં સિંહત્રસ્તાં મૃગીમિવ

મૃતોઽસિ યદિ રાજેંદ્ર તર્હિ ત્વામહમપ્યરમ્ ॥
અનુવ્રજામિ વિધવા ન સ્થાસ્યે ક્ષણમપ્યુત

પિતરં પશ્ય પતિતં ચન્દ્રકાંત સુત ક્ષિતૌ ॥
ઇત્યુક્તશ્ચંદ્રકાંતોઽપિ સુતો રાજ્ઞઃ ક્ષુધાર્દિતઃ

પિતરં પરિરભ્યાથ નિઃશબ્દં પ્રરુરોદ સઃ ॥
એતસ્મિન્નંતરે વિપ્રા જટાવલ્કલસંવૃતઃ

ભસ્મોદ્ધૂલિતસર્વાંગસ્ત્રિપુણ્ડ્રાંકિતમસ્તકઃ ॥
રુદ્રાક્ષમાલાભરણઃ સિતયજ્ઞોપવીતવાન્

પરાશરોનામ મુનિરાજગામ યદૃચ્છયા ॥
તં શબ્દમભિલક્ષ્યાસૌ સાધુસજ્જનસંમતઃ

તતઃ સુમિત્રા તં દૃષ્ટ્વા પરાશરમુપાગતમ્ ॥
વવંદે ચરણૌ તસ્ય સપુત્રા સા પતિવ્રતા

તતઃ પરાશરેણેયં સુમિત્રા પરિસાંત્વિતા ॥
આશ્વાસિતા ચ મુનિના મા શોચસ્વેતિ ભામિનિ ॥
તતઃ સુમિત્રાં પપ્રચ્છ શક્તિપુત્રો મહામુનિઃ

॥ પરાશર ઉવાચ ॥
કા ત્વં સુશ્રોણિ કશ્ચાસૌ યશ્ચાયં પતિતોઽગ્રતઃ

અયં શિશુશ્ચ કસ્તે સ્યાદ્વદ તત્ત્વેન મે શુભે ॥
પૃષ્ટૈવં મુનિના સાધ્વી તમુવાચ મહામુનિમ્

॥ સુમિત્રોવાચ ॥ ॥
પતિર્મમાયમસ્યાહં ભાર્યા વૈ મુનિસત્તમ ॥
આવાભ્યાં જનિતશ્ચાયં ચંદ્રકાંતાભિધઃ સુતઃ

અયં મનોજવો નામ રાજા સોમકુલોદ્ભવઃ ॥
વિક્રમાઢ્યસ્ય તનયઃ શૌર્યે વિષ્ણુસમો બલી

સુમિત્રા નામ તસ્યાહં ભાર્યા પતિમનુવ્રતા ॥
યુદ્ધે વિનિર્જિતો રાજા ગોલભેન મનોજવઃ

રાજ્યાદ્ભ્રષ્ટો નિરાલંબો મયા પુત્રેણ ચાન્વિતઃ ॥
વનં વિવેશ બ્રહ્મર્ષે ક્રૂરસત્ત્વભયાનકમ્

ક્ષુધયા પીડિતઃ પુત્રો હ્યાવામન્નમયાચત ॥
નિરન્નો વિધુરો રાજા દૃષ્ટ્વા પુત્રં ક્ષુધાર્દિતમ્

શોકાકુલમના બ્રહ્મન્મૂર્ચ્છિતઃ પતિતો ભુવિ ॥
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા શોકપર્યાકુલાક્ષરમ્

શક્તિપુત્રો મુનિઃ પ્રાહ સુમિત્રાં તાં પતિવ્રતામ્ ॥
મનોજવસ્ય નૃપતેર્ભાર્યામગ્નિશિખોપમામ્ ॥

॥ પરાશર ઉવાચ ॥ ॥
મનોજવસ્ય ભાર્યે તે મા ભીર્ભૂયાત્કથંચન ॥
યુષ્માકમશુભં સત્યમચિરાન્નાશમેષ્યતિ

મૂર્ચ્છાં વિહાય તે ભદ્રે ક્ષણાદુત્થાસ્યતે પતિઃ ॥
તતઃ પરાશરો વિપ્રઃ પાણિના તં નરાધિપમ્

પસ્પર્શ મંત્રં પ્રજપન્ધ્યાત્વા દેવં ત્રિયંબકમ્ ॥
તતો મનોજવો રાજા કરસ્પૃષ્ટો મહામુનેઃ

ઉત્થિતઃ સહસા તત્ર ત્યક્ત્વા મૂર્ચ્છાં તમોમયીમ્ ॥
તતઃ પરાશરમુનિં પ્રણમ્ય જગતીપતિઃ ॥
ઉવાચ પરમપ્રીતઃ પ્રાંજલિર્વિપ્રસત્તમમ્

॥ મનોજવ ઉવાચ ॥ ॥
પરાશરમુને ત્વદ્ય ત્વત્પાદાબ્જનિષેવણાત્

મૂર્ચ્છા મે વિગતા સદ્યઃ પાતકં ચૈવ નાશિતમ્ ॥
ત્વદ્દર્શનમપુણ્યાનાં નૈવ સિધ્યેત્કદાચન

રક્ષ માં કરુણાદૃષ્ટ્યા ચ્યાવિતં શત્રુભિઃ પુરાત્ ॥
ઇત્યુક્તઃ સ મુનિઃ પ્રાહ રાજાનં તં મનોજવમ્

॥ પરાશર ઉવાચ ॥ ॥
ઉપાયં તે પ્રવક્ષ્યામિ રાજઞ્ચ્છત્રુજયાય વૈ ॥
રામસેતૌ મહાપુણ્યે ગંધમાદનપર્વતે

।
વિદ્યતે મંગલં તીર્થં સર્વૈશ્વર્યપ્રદાયકમ્ ॥
સર્વલોકોપકારાય તસ્મિન્સરસિ રાઘવઃ

સન્નિધત્તે સદા લક્ષ્મ્યા સીતયા રાજસત્તમ ॥
સપુત્રભાર્યસ્ત્વં તત્ર ગત્વા સ્નાત્વા સભક્તિકમ્

ક્ષેત્રશ્રાદ્ધાદિકં ચાપિ તત્તીરે કુરુ ભૂપતે ॥
એવં કૃતે ત્વયા રાજન્નલક્ષ્મીઃ ક્લેશકારિણી

વૈભવાત્તસ્ય તીર્થસ્ય નાશં યાસ્યત્યસંશયમ્ ॥
મંગલાનિ ચ સર્વાણિ પ્રાપ્સ્યસે ન ચિરાન્નૃપ

વિજિત્ય શત્રૂંશ્ચ રણે પુનર્ભૂમિં પ્રપત્સ્યસે ॥
અતસ્ત્વં ભાર્યયા સાર્દ્ધં પુત્રેણ ચ મનોજવ

ગચ્છ મંગલતીર્થં તદ્ગન્ધમાદનપર્વતે ॥
અહમપ્યાગમિષ્યામિ તવાનુગ્રહકામ્યયા

પરાશરસ્ત્વેવમુક્ત્વા રાજમુખ્યૈસ્ત્રિભિઃ સહ ॥
પ્રાયાત્સેતું સમુદ્દિશ્ય સ્નાતું મંગલતીર્થકે

રાજાદિભિઃ સહ મુનિર્વિલંઘ્ય વિવિધં વનમ્ ॥
વનપ્રદેશદેશાંશ્ચ દસ્યુગ્રામાનનેકશઃ

પ્રયયૌ મંગલં તીર્થં ગન્ધમાદનપર્વતે ॥
તત્ર સંકલ્પ્ય વિધિવત્સસ્નૌ સ મુનિપુંગવઃ

તાનપિ સ્નાપયામાસ રાજાદીન્વિધિપૂર્વકમ્ ॥
તત્ર શ્રાદ્ધં ચ ભૂપાલશ્ચકાર પિતૃતૃપ્તયે

તત્ર માસત્રયં સસ્નૌ રાજા પત્નીસુતસ્તથા ॥
તતઃ પરાશરમુનિઃ સસ્નૌ નિયમપૂર્વકમ્ ॥।

એવં માસત્રયં સસ્નૌ તૈઃ સાકં મુનિપુંગવઃ ॥
મંગલાખ્યે મહાપુણ્યે સર્વામંગલનાશને

તતઃ પરાશરમુનિઃ સર્વાનર્થવિનાશનમ્ ॥
રામસ્યૈકાક્ષરં મંત્રં તદંતે સમુપાદિશત્

ચત્વારિંશદ્દિનં તત્ર મંત્રમેકાક્ષરં નૃપઃ ॥
તત્ર તીર્થે જજાપાસૌ મુન્યુક્તેનૈવ વર્ત્મના

એવમભ્યસતસ્તસ્ય મંત્રમેકાક્ષરં દ્વિજાઃ ॥
મુનિપ્રસાદાત્પુરતો ધનુઃ પ્રાદુરભૂદ્દૃઢમ્

અક્ષયાવિષુધી ચાપિ ખડ્ગૌ ચ કનકત્સરૂ ॥
એકં ચર્મ ગદા ચૈકા તથૈકો મુસલોત્તમઃ

એકઃ શંખો મહાનાદો વાજિયુક્તો રથસ્તથા ॥
સસારથિઃ પતાકા ચ તીર્થાદુત્તસ્થુરગ્રતઃ

।
કવચં કાંચનમયં વૈશ્વાનરસમપ્રભમ્ ॥
પ્રાદુર્બભૂવ તત્તીર્થાત્પ્રસાદેન મુનેસ્તથા

હારકેયૂરમુકુટકટકાદિવિભૂષણમ્॥
તીર્થાનાં પ્રવરાત્તસ્માદુત્થિતં નૃપતેઃ પુરઃ

દિવ્યાંબરસહસ્રં ચ તીર્થાત્પ્રાદુરભૂત્તદા ॥
માલા ચ વૈજયંત્યાખ્યા સ્વર્ણપંકજશોભિતા

એતત્સર્વં સમાલોક્ય મુનયેઽસૌ ન્યવેદયત્ ॥
તતઃ પરાશરમુનિર્જલમાદાય તીર્થતઃ

અભ્યષિંચન્નરપતિં મંત્રપૂતેનવારિણા ॥
તતોઽભિષિક્તો નૃપતિર્મુનિના પરિશોભિતઃ

સન્નદ્ધઃ કવચી ખડ્ગી ચાપબાણધરો યુવા ॥
હારકેયૂરમુકુટકટકાદિવિભૂષિતઃ

દિવ્યાંબરધરશ્ચાપિ વાજિયુક્ત રથસ્થિતઃ ॥
શુશુભેઽતીવ નૃપતિર્મધ્યાહ્ન ઇવ ભાસ્કરઃ

તસ્મૈ નૃપતયે તત્ર બ્રહ્માદ્યસ્ત્રં મહામુનિઃ ॥
સાંગં ચ સરહસ્યં ચ સોત્સર્ગં સોપ સંહૃતિ

ઉપાદિશચ્છક્તિપુત્રઃ સુમિત્રાજાનયે તદા ॥
મનોજવોઽથ મુનિના હ્યાશીર્વાદપુરઃસરમ્

પ્રેરિતો રથમાસ્થાય પ્રણમ્ય મુનિપુંગવમ્ ॥
પ્રદક્ષિણીકૃત્ય તદાભ્યનુજ્ઞાતો મહર્ષિણા

સાર્દ્ધં પત્ન્યા ચ પુત્રેણ પ્રયયૌ વિજયાય સઃ ॥
સ ગત્વા સ્વપુરં રાજા પ્રદધ્મૌ જલજં તદા

તતઃ શંખરવં શ્રુત્વા ગોલભસ્તુ સસૈનિકઃ ॥
યુદ્ધાય નિર્યયૌ તૂર્ણં મનોજવનૃપેણ સઃ

દિનત્રયં રણં જજ્ઞે ગોલભેન નૃપસ્ય વૈ ॥
તતશ્ચતુર્થે દિવસે ગોલભં તુ સસૈનિકમ્

મનોજવો નૃપો યુદ્ધે બ્રહ્માસ્ત્રેણ વ્યનાશયત્ ॥
તતઃ સપુત્ર ભાર્યોઽયં પુરં પ્રાપ્ય નિજં નૃપઃ

પાલયન્પૃથિવીં સર્વાં બુભુજે ભાર્યયા સહ ॥
તદાપ્રભૃતિ રાજાસૌ નાહંકારં ચકાર વૈ

અસૂયાદીંસ્તથા દોષાન્વર્જયામાસ ભૂપતિઃ ॥
અહિંસાનિરતો દાંતઃ સદા ધર્મપરોઽભવત્

સહસ્રં વત્સરાનેવં રરક્ષ સ મહીપતિઃ ॥
તતો વિરક્તો રાજેન્દ્રઃ પુત્રે રાજ્યં નિધાય તુ

જગામ મંગલં તીર્થં ગન્ધમાદનપર્વતે ॥
તપશ્ચચાર તત્રાસૌ ધ્યાયન્હૃદિ સદાશિવમ્

।
તતોઽચિરેણ કાલેન ત્યક્ત્વા દેહં મનોજવઃ ॥
શિવલોકં યયૌ રાજા તસ્ય તીર્થસ્ય વૈભવાત્

તસ્ય ભાર્યા સુમિત્રાપિ તસ્યાલિંગ્ય તનું તદા ॥
અન્વારૂઢા ચિતાં વિપ્રાઃ પ્રાપ તલ્લોકમેવ સા

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવં પ્રભાવં તત્તીર્થં શ્રીમન્મંગલનામકમ્ ॥
મનોજવો નૃપો યત્ર સ્નાત્વા તીર્થે મહત્તરે

શત્રૂન્વિજિત્ય દેહાંતે શિવલોકં યયૌ સ્ત્રિયા ॥
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન સેવ્યં મંગલતીર્થકમ્

તીર્થમેતદતિશોભનં શિવં ભુક્તિમુક્તિફલદં નૃણાં સદા ॥
પાપરાશિતૃણતૂલપાવકં સેવત દ્વિજવરા વિમુક્તયે

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં તૃતીયે બ્રહ્મખણ્ડે સેતુમાહાત્મ્યે મંગલતીર્થપ્રશંસાયાં મનોજવાલક્ષ્મીવિનાશવર્ણનંનામ દ્વાદશોઽધ્યાયઃ