સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.9-6

॥ અથ વસુનામકનિષાદવૃત્તાંતઃ ॥
॥ ધરણ્યુવાચ ॥ ॥
કલૌ યુગે ભૂમિધર કેન ત્વં દ્રક્ષ્યસે પ્રિય ॥
વિમાનં કેન તે દેવ કાર્યતેઽસ્મિન્મહીધરે

શ્રીનિવાસોઽપિ કેનૈવ દ્રક્ષ્યતે સુભગાકૃતિઃ ॥
એતદ્બ્રૂહિ મમ પ્રીત્યા શ્રોતું કૌતૂહલં વિભો

॥ શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥ ॥
વક્ષ્યામિ શૃણુ હે દેવિ ભવિષ્યદ્યદ્વદામિ તે ॥
અસ્મિન્મહીધરે પુણ્યે નિષાદો વસુનામકઃ

શ્યામાકવનપાલોઽભૂદ્ભક્તિમાન્પુરુષોત્તમે ॥
શ્યામાકતંડુલાન્પક્ત્વા મધુના પરિષિચ્ય ચ

નિવેદ્ય દેવદેવાય શ્રીભૂમિ સહિતાય ચ ॥
એવં ભક્તિમતસ્તસ્ય ભાર્યા ચિત્રવતી શુભા

અસૂત તનયં બાલા વીરનામાનમુત્તમમ્ ॥
વસુઃ પુત્રેણ સહિતો ભાર્યયા પતિભક્તયા

કસ્મિંશ્ચિદ્દિવસે પુત્રં શ્યામાકં પાલયેતિ ચ ॥
વિસૃજ્ય પત્ન્યા સહિતો મધ્વન્વેષણતત્પરઃ

ગતો વનાન્તરં શીઘ્રં મધુચ્છત્રદિદૃક્ષયા ॥
બાલઃ શ્યામાકપક્વાનિ ગૃહીત્વાગ્નૌ નિધાય ચ

પિષ્ટ્વા નિવેદયામાસ વૃક્ષમૂલે શ્રિયઃ પતેઃ ॥
નૈવેદ્યં ભક્ષયિત્વૈવ વીરસ્ત્વાસ સુખેન વૈ

તદન્તરે વસુશ્ચાપિ મધ્વાદાય સમાગતઃ ॥
શ્યામાકાન્ભક્ષિતાન્દૃષ્ટ્વા સંતર્જ્ય સુતમાત્મનઃ

ખડ્ગમાદાય તં હન્તું ત્વરયા હસ્તમુદ્દધૌ

॥ અથ સુતહનનોદ્યુક્તં વસું પ્રતિ ભગવદુક્તિઃ ॥ ॥
તદ્વૃક્ષસ્થસ્તદા વિષ્ણુઃ ખડ્ગં જગ્રાહ પાણિના ॥
ખડ્ગો ગૃહીતઃ કેનેતિ પશ્યન્વૃક્ષં દદર્શ સઃ

શઙ્ખચક્રગદાપાણિં વૃક્ષારૂઢાર્ધવિગ્રહમ્ ॥
મુક્ત્વા વસુશ્ચ તં ખડ્ગં પ્રણમ્યોવાચ કેશવમ્

કિમિદં દેવદેવેશ ચેષ્ટિતં ક્રિયતે ત્વયા

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
વસો શૃણુ વચો મે ત્વં પુત્રસ્તે ભક્તિમાન્મયિ ॥
ત્વત્તોઽપિ મે પ્રિયતમસ્તસ્માત્પ્રત્યક્ષમાગતઃ

અસ્ય સર્વત્ર તિષ્ઠામિ તવ સ્વામિસરસ્તટે ॥
ઇતિ દેવવચઃ શ્રુત્વા પ્રીતિમાનભવદ્વસુઃ

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ પાંડ્યદેશાત્સમાગતઃ ॥
બાલ્યાત્પ્રભૃતિ શૂદ્રોઽપિ વિષ્ણુભક્તિસમન્વિતઃ

॥ અથ રંગદાસસ્ય શ્રીનિવાસસેવાર્થં શ્રીશેષાચલાગમનમ્ ॥ ॥
નારાયણપુરીં પ્રાપ્ય શ્રીવરાહં પ્રણમ્ય ચ ॥
તત્ર શ્રુત્વા શ્રીનિવાસં વેંકટાદ્રિનિવાસિનમ્

સ્વયંભુવં દેવદેવસેવિતં પ્રયયૌ તતઃ ॥
સુવર્ણમુખરીં પ્રાપ્ય સ્નાત્વા ચોત્તીર્ય તત્તટે

કમલાખ્યે સરસિ ચ સ્નાત્વા પુણ્યપ્રદાયિનિ ॥
તત્તીરવાસિનં દેવં કૃષ્ણં રામેણ સંવૃતમ્

નમસ્કૃત્ય તતઃ પ્રાયાદ્વનં ગજઘટાયુતમ્ ॥
શનૈઃ સંપ્રાપ્ય શેષાદ્રિં નિર્ઝરં સંદદર્શ હ

તત્સમીપં સમાસાદ્ય કપિલાપૂજિતં શિવમ્ ॥
તત્પુરશ્ચક્રતીર્થં તદગાધં પાપનાશનમ્

તત્ર સ્નાત્વા તતોઽગચ્છદ્વેંકટાદ્રિં શનૈઃશનૈઃ ॥
આરાદ્ધું ગચ્છતા માર્ગે યુક્તો વૈખાનસેન ચ

રંગદાસસ્ત્વારુરોહ બાલો દ્વાદશવાર્ષિકઃ ॥
સ્વામિપુષ્કરિણીં પ્રાય સ્નાત્વા ભક્તિસમન્વિતઃ

વૈખાનસેન મુનિના ગોપીનાથેન પૂજિતમ્ ॥
વનમધ્યે તરોર્મૂલે સ્વામિપુષ્કરિણીતટે

તિષ્ઠન્તં પુણ્ડરીકાક્ષં શ્રીભૂમિસહિતં હરિમ્ ॥
આકાશસ્થં સંદદર્શ પીતનીલાકૃતિં શુભમ્

પાર્શ્વસ્થશંખચક્રાભ્યાં ગદાસિભ્યાં નિષેવિતમ્॥
પક્ષૌ વિસ્તાર્ય ચાકાશે દેવમૂર્ધ્નિ વિતાનવત્

સ્થિતં ચ ગરુડેશાનં પશ્ચાચ્છાર્ઙ્ગં શરં તથા

॥
અથ શ્રીનિવાસાર્થં રંગદાસકૃતદિવ્યોદ્યાનમણ્ડપાદિનિર્માણાનિ ॥ ॥
એવં દૃષ્ટ્વા શ્રીનિવાસં વિસ્મિતો રંગદાસકઃ ॥
અસ્ય દેવસ્ય ચારામં કરિષ્યામીત્યચિન્તયત્

નિશ્ચિત્ય મનસા સર્વં તરુમૂલેઽવસત્સુધીઃ ॥
કૃત્વા વૈખાનસાદ્વિષ્ણોર્નૈવેદ્યં ચ દિનેદિને

શનૈશ્છિત્ત્વા વનં ઘોરં વૃક્ષાંશ્ચિચ્છેદ પાર્શ્વગાન્ ॥
આસ્થાનચિઞ્ચાં દેવસ્ય રમાયાશ્ચમ્પકં તરુમ્

દેવાજ્ઞપ્તો વર્જયિત્વા તાવુભૌ દેવસેવિતૌ ॥
દેવસ્યપરિતો ભૂમૌ શિલાકુડ્યં તદાકરોત્

તત્કુડ્યસ્યૈવ પરિતઃ પુષ્પારામાંશ્ચકાર હ ॥
મલ્લિકાકરવીરાબ્જકુન્દમંદારમાલતીઃ

તુલસીચમ્પકાનાં તુ વનાન્યેવ ચકાર હ ॥
ખનિત્વા તત્ર કૂપં તુ વર્ધયંસ્તજ્જલૈર્વનમ્

આરામપુષ્પાણ્યાદાય સ્વયં દામાન્યથાકરોત્ ॥
વિચિત્રાણિ તદા બદ્ધ્વા પૂજકસ્ય કરે દદૌ

આદાય પૂજકસ્તાનિ સ્કન્ધે મૂર્ધ્નિ બબન્ધ ચ ॥
શ્રીનિવાસસ્ય દેવસ્ય શ્રીભૂમિસહિતસ્ય ચ

એવં દેવસ્ય કૈંકર્યં કુર્વંસ્તસ્થાવુદારધીઃ ॥
તસ્યૈવં વર્તમાનસ્ય સમાસ્ત્વા સપ્તતેર્ગતાઃ

કુર્વાણે પુષ્પાવચયં રંગદાસે મહાત્મનિ

॥ અથ રંગદાસસ્ય ગન્ધર્વક્રીડાદર્શનેન ભગવત્કૈંકર્યવિસ્મૃતિઃ ॥ ॥
આરામે સરસિ સ્નાતું ગન્ધર્વઃ કશ્ચિદાયયૌ ॥
ગન્ધર્વરાજકન્યાભિસ્તરુણીભિઃ સમન્વિતઃ

જલક્રીડાં કરોતિ સ્મ દિવિ સ્થાપ્ય વિમાનકમ્॥
સુરૂપાભિશ્ચ સહિતં ક્રીડન્તં કમલાકરે

પશ્યઞ્છ્રીરંગદાસોઽયં વ્યસ્મરન્માલ્યસઞ્ચયમ્ ॥
જિતેન્દ્રિયોઽપિ તત્કક્રીડાં પશ્યન્રેતઃ સસર્જ હ

પશ્યતસ્તસ્ય સરસઃ સમુત્તીર્ય મનોહરમ્ ॥
દિવ્યવસ્ત્રાણિ ચાચ્છાદ્ય કાન્તાભિઃ સહ સસ્મિતમ્ ॥

અધિરુહ્ય વિમાનં તુ યયૌ સ ધનદાલયમ્ ॥
ગતે ગન્ધર્વરાજે તુ રંગદાસો વિમોહિતઃ

ત્યક્ત્વા ચ તાનિ માલ્યાનિ સ્નાત્વા સરસિ લજ્જિતઃ ॥
પુનરાહૃત્ય પુષ્પાણિ શનૈર્દેવાલયં યયૌ

વૈખાનસસ્તુ તં દૃષ્ટ્વા પૂજાકાલમતીત્ય ચ ॥
આગતં કિમિતિ પ્રાહ સખેઽતિક્રમ્ય ચાગતઃ

ન બદ્ધા માલિકાશ્ચાપિ ત્વયાઽઽરામે ચ કિં કૃતમ્

॥ શ્રીવરાહૌવાચ ॥ ॥
ઇત્થં પૃષ્ટો રંગદાસો નાવદલ્લજ્જયા તતઃ ॥
લજ્જિતં રંગદાસં તં પ્રોવાચ મધુસૂદનઃ

॥ અથ સ્વરૂપાનુસન્ધાનેન લજ્જિતં રંગદાસં પ્રતિ શ્રીનિવાસવચનમ્॥
॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
લજ્જયા કિં રંગદાસ મયા ત્વં મોહિતો હ્યસિ ॥
ત્વં તાવજ્જિતકામોઽસિ ધીરો ભવ મહામતે

ગન્ધર્વરાજવદ્રાજા ભવિતાસિ મહીતલે ॥
તત્ર ભુક્ત્વા મહાભોગાન્ભક્તિમાન્મયિ સર્વદા

પ્રાકારં ચ વિમાનં ચ કારયિષ્યસિ મે તદા ॥
તત્ર મુક્તિં પ્રદાસ્યામિ પ્રીત્યા પરમયા યુતઃ

અત્રૈવ કુરુ સેવાં ત્વમાશરીરવિમોક્ષણાત્ ॥
મદ્ભક્તાનાં સકામાનામેવં મુક્તિર્ભવિષ્યતિ

ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્વિષ્ણુઃ પુનર્નોવાચ કિંચન ॥
શ્રુત્વા તદ્રંગદાસોઽપિ ચકારારામમુત્તમમ્ ॥

॥ અથ તોણ્ડમાન્નામકનૃપવૃત્તાન્તઃ ॥ ॥
સાગ્રં શતાબ્દં સેવિત્વા ગતઃ સ્વર્ગમમન્દધીઃ ॥
જાતઃ સોમકુલે તુંગે તોણ્ડમાનિતિ વિશ્રુતઃ

સુવીરતનયો વીરો નન્દિનીગર્ભસંભવઃ ॥
સ પંચવર્ષાદુદ્ભૂતવિષ્ણુભક્તિઃ સ્વયં સુધીઃ ॥
સૌશીલ્યશૌર્યવીર્યાદિગુણાનામાકરો મહાન્

પાણ્ડ્યસ્ય તનયાં પદ્મામુપયેમે મનોહરામ્ ॥
તતો રાજા શતં કન્યા નાનાદેશ્યાઃ સ્વયંવરાઃ

રેમે દેવેંદ્રવદ્ભૂમૌ નારાયણપુરે વસન્॥
અનુજ્ઞાં પ્રાપ્ય પિતૃતઃ પુત્રઃ પંચાસ્યવિક્રમઃ

ઉદ્દિશ્ય મૃગયાં વીરો વેઙ્કટાદ્રેઃ સમીપતઃ

॥ અથ તોણ્ડમાન્નૃપસ્ય મૃગયાર્થં શ્રીશેષાચલગમનમ્ ॥ ॥
પાદચારેણ વિચરન્પરિવારૈઃ સમન્વિતઃ ॥
મદધારાં વિમુંચંતં દદર્શ ગજયૂથપમ્

તં દૃષ્ટ્વા વિસ્મિતો ભૂત્વા ગ્રહીતું તમનુદ્રુતઃ ॥
સુવર્ણમુખરીં તીર્ત્વા બ્રહ્માષ શુકમુત્તમમ્

નમસ્કૃત્યાભ્યનુજ્ઞાતસ્તતોઽગચ્છદ્વનાદ્વનમ્ ॥
દદર્શ રેણુકાં દેવીં વલ્મીકાકારસંસ્થિતામ્

ઇષ્ટદામિષ્ટભક્તાનાં દિવ્યારામનિવાસિનીમ્॥
પરિવારૈઃ સદોપેતાં પૂજિતાં ત્રિદશૈરપિ

તોણ્ડમાનપિ તાં નત્વા તતઃ પશ્ચાન્મુખો યયૌ

॥ અથ શ્રીનિવાસસમીપસ્થપંચવર્ણશુકવૃત્તાંતઃ ॥ ॥
પંચવર્ણં શુકં દૃષ્ટ્વા તં જિઘૃક્ષુરનુદ્રુતઃ ॥
સ વદઞ્છ્રીનિવાસેતિ ગિરિં શીઘ્રતરં યયૌ

અનુદ્રવન્સ રાજાપિ ગિરિરાજં સમારુહત્ ॥
દરીશ્ચ વિવિધાઃ પશ્યઞ્છિખરાણિ સમંતતઃ॥

શુકમન્વેષમાણોઽસૌ શ્યામાકવનમેયિવાન્ ॥
તમદૃષ્ટ્વા શુકવરં વનપાલં દદર્શ હ

તં તુ રાજાનમાયાંતં પ્રત્યુદ્ગચ્છન્સ સત્વરઃ ॥
પ્રણમ્ય વિનયોપેતઃ કૃતાઞ્જલિપુટઃ સ્થિતઃ

તોણ્ડમાનપિ સંપૂજ્ય તં પપ્રચ્છ વનેચરમ્॥
પંચવર્ણઃ શુકઃ કશ્ચિદ્દૃષ્ટશ્ચાત્રાગતસ્ત્વયા

શ્રીનિવાસેતિ ચ વદન્ક્વ ગતોઽસૌ વનેચર

॥ વનેચર ઉવાચ ॥ ॥
સ પંચવર્ણો રાજેંદ્ર શ્રીનિવાસપ્રિયઃ સદા ॥
પાર્શ્વવર્તી સદા તસ્ય શ્રીભૂમિભ્યાં વિવર્ધિતઃ

સ્વામિપુષ્કરિણીતીરે સદાસ્તે દેવસન્નિધૌ ॥
ગ્રહીતું સ શુકઃ શ્રીમાન્ન તુ કેનાપિ શક્યતે

વિહૃત્ય સ્વેચ્છયા નિત્યમસ્મિન્ગિરિવરે શુભે ॥
દિનાંતે દેવમાસાદ્ય તત્સમીપે વસત્યયમ્

તં દેવમારાધયિતું ગમિષ્યામિ નૃપાત્મજ ॥
વિશ્રમ્યતાં વૃક્ષમૂલે યાવદાગમનં મમ

પુત્રેણાનેન સહિતો વિહર ત્વં યથાસુખમ્

॥ રાજોવાચ ॥ ॥
ત્વયા સહાગમિષ્યામિ દ્રષ્ટું દેવં જનાર્દનમ્ ॥
ત્વં મે દર્શય દેવેશં વેંકટાદ્રિનિવાસિનમ્

તસ્ય રાજ્ઞો વચઃ શ્રુત્વા શ્યામાકં મધુમિશ્રિતમ્ ॥
ચૂતપત્રપુટે ક્ષિપ્ત્વા રાજ્ઞા સહ યયૌ હરિમ્

॥ અથ તોણ્ડમાન્નૃપસ્ય નિષાદેન સહ શ્રીનિવાસસમીપાગમનમ્ ॥ ॥
ગત્વા સુદૂરમધ્વાનં પશ્યન્તૌ તૌ શિલાતલમ્ ॥
મુહૂર્તાદેવ સંપ્રાપ્તૌ સ્વામિપુષ્કરિણીં શુભામ્

સ્નાત્વા તત્ર વિધાનેન રાજ્ઞા સહ નિષાદપઃ ॥
દર્શયામાસ દેવશં રાજ્ઞસ્તસ્ય મહાત્મનઃ

સ્વામિપુષ્કરિણીતીરે સ્થિતં શ્રીવૃક્ષમૂલકે ॥
અતસીપુષ્પસંકાશમંબુજાયતલોચનમ્

ચતુર્ભુજમુદારાઙ્ગમીષત્સ્મિતમુખાંબુજમ્ ॥
દિવ્યપીતાંબરધરં કિરીટકટકોજ્જ્વલમ્

પાર્શ્વસ્થાભ્યાં સુરૂપાભ્યાં શ્રીભૂમિભ્યાં સમન્વિતમ્ ॥
પરિતઃ શંખચક્રાસિગદાશાર્ઙ્ગેષુસેવિતમ્ ॥

અન્યૈર્દિવ્યાયુધૈશ્ચાપિ દિવ્યમાલ્યૈર્નિષેવિતમ્ ॥
સ્કન્દેનારાધ્યમાનં તં ત્રિસન્ધ્યં પુરુષોત્તમમ્

વલ્મીકગૂઢપાદાબ્જમાજાનુપુરુષોત્તમમ્ ॥
તતો દૃષ્ટ્વા મુદા દેવં પ્રણેમતુરુભૌ તદા

રાજા તુ પ્રાંજલિર્ભૂત્વા વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનઃ ॥
આનંદલહરીં પ્રાપ્ય ન પ્રાજ્ઞાયત કિંચન

નિષાદોઽપિ નિવેદ્યૈવ શ્યામાકં મધુમિશ્રિતમ્ ॥
રાજ્ઞે તદર્ધં દત્ત્વૈવ શિષ્ટાર્ધં ભુક્તવાન્સ્વયમ્

પીત્વા પુષ્કરિણીતોયં તેન રાજ્ઞા સમન્વિતઃ ॥
સ પુનઃ શ્યામકવને પુણ્યાં પર્ણકુટીં યયૌ

ઉષિત્વા ચૈકરાત્રં તુ પ્રાતરુત્થાય ભૂમિપઃ ॥
સ્વસૈન્યેન સમાયુક્તો નિવૃત્તઃ સ્વપુરં યયૌ

॥ અથ તોણ્ડમાન્નૃપં પ્રતિ રેણુકોક્તિઃ ॥ ॥
પુનર્દેવીવનં ગત્વા હયાદવતતાર હ ॥
ચૈત્રશુદ્ધનવમ્યાં તુ પૂજયામાસ રેણુકામ્

હવિષ્યં પરમાન્નં ચ સોપસ્કરમનેકશઃ ॥
પશૂપહારસહિતં ધૂપદીપસમન્વિતમ્

સુરાઘટીશતં દત્ત્વા જાતીકેસરવાસિતમ્ ॥
એવં સંપૂજિતા દેવી પ્રીતા રાજ્ઞે વરં દદૌ

આવિષ્ટઃ પુરુષઃ કશ્ચિદવદન્નૃપસત્તમમ્ ॥
શૃણુ રાજન્ભવિષ્યં તે રાજ્યં નિહતકંટકમ્

રાજંસ્તવૈવ નામ્નાત્ર રાજધાની ભવિષ્યતિ ॥
મત્સમીપે મહારાજ ચિરં રાજ્યં કરિષ્યસિ

દેવદેવપ્રસાદશ્ચ ભવિષ્યતિ તવાનઘ ॥
ઇતિ દત્ત્વા વરં તસ્મા આવિષ્ટઃ પ્રકૃતિં યયૌ

તતો લબ્ધવરો રાજા યયૌ શુકમુનિં પુનઃ

॥ અથ શુકવર્ણિતપદ્મસરોવરમાહાત્મ્યમ્ ॥ ॥
અભિવાદ્ય મુનિં તેન પૂજિતો મુદિતોઽભવત્ ॥
માહાત્મ્યં સરસો બ્રૂહિ કમલાખ્યસ્ય મે મુને

॥ શ્રીશુક ઉવાચ ॥ ॥
પુરા દુર્વાસસઃ શાપાદવતીર્ણા સુરાલયાત્ ॥
પદ્મા પદ્માક્ષદયિતા વિષ્ણુના સહિતા નૃપ

સરઃ કાંચનપદ્માઢ્યમિદં પ્રાપ્ય મહેશ્વરી ॥
તપશ્ચકાર વર્ષાણાં દિવ્યાનામયુતં રમા

તતો દેવા વિચિન્વન્તઃ શ્રિયં વિષ્ણુસમન્વિતામ્ ॥
પુરંદરેણ સંયુક્તા રાજન્નસ્મિન્સરોવરે

સ્થિતા સુવર્ણકમલે પુણ્ડરીકાક્ષસંયુતામ્ ॥
દૃષ્ટ્વા પ્રીતિસમાયુક્તાઃ પ્રણમ્યાંબુજધારિણીમ્ ॥
કૃતાઞ્જલિપુટાઃ સેન્દ્રાસ્તુષ્ટુવુર્લોકમાતરમ્ ॥

॥ અથ દેવાદિકૃતશ્રીલક્ષ્મીસ્તુતિઃ ॥
॥ દેવા ઊચુઃ ॥ ॥
નમઃ શ્રિયૈ લોકધાત્ર્યૈ બ્રહ્મમાત્રે નમોનમઃ ॥
નમસ્તે પદ્મનેત્રાયૈ પદ્મમુખ્યૈ નમોનમઃ

પ્રસન્નમુખપદ્માયૈ પદ્મકાન્ત્યૈ નમોનમઃ ॥
નમો બિલ્વવનસ્થાયૈ વિષ્ણુપત્ન્યૈ નમોનમઃ

વિચિત્રક્ષૌમધારિણ્યૈ પૃથુશ્રોણ્યૈ નમોનમઃ ॥
પક્વબિલ્વફલાપીનતુંગસ્તન્યૈ નમોનમઃ

સુરક્તપદ્મપત્રાભકરપાદતલે શુભે ॥
સુરત્નાંગદકેયૂરકાંચીનૂપુરશોભિતે ॥
યક્ષકર્દમસંલિપ્તસર્વાંગે કટકોજ્જ્વલે

માંગલ્યાભરણૈશ્ચિત્રૈર્મુક્તાહારૈર્વિભૂષિતે ॥
તાટંકૈરવતંસૈશ્ચ શોભમાનમુખાંબુજે

પદ્મહસ્તે નમસ્તુભ્યં પ્રસીદ હરિવલ્લભે ॥
ઋગ્યજુઃસામરૂપાયૈ વિદ્યાયૈ તે નમોનમઃ

પ્રસીદાસ્માન્કૃપાદૃષ્ટિપાતૈરાલોકયાબ્ધિજે ॥
યે દૃષ્ટાસ્તે ત્વયા બ્રહ્મરુદ્રેંદ્રત્વં સમાપ્નુયુઃ

॥ અથ ઇંદ્રાદીન્પ્રતિ સ્તુતિપ્રસન્નલક્ષ્મીવચનમ્ ॥
॥ શ્રીશુક ઉવાચ ॥ ॥
ઇતિ સ્તુતા તદા દૈવૈર્વિષ્ણુવક્ષઃસ્થલાલયા ॥
વિષ્ણુના સહ સંદૃશ્યા રમા પ્રીતાવદત્સુરાન્

॥ શ્રીરુવાચ ॥ ॥
સુરારીન્સહસા હત્વા સ્વપદાનિ ગમિષ્યથ ॥
યે સ્થાનહીનાઃ સ્વસ્થાનાદ્ભ્રંશિતા યે નરા ભુવિ

તે મામનેન સ્તોત્રેણ સ્તુત્વા સ્થાનમવાપ્નુયુઃ ॥
અખંડૈર્બિલ્વપત્રૈર્મામર્ચયંતિ નરા ભુવિ

સ્તોત્રેણાનેન યે દેવા નરા યુષ્મત્કૃતેન વૈ ॥
ધર્માર્થકામમોક્ષાણામાકરાસ્તે ભવન્તિ વૈ

ઇદં પદ્મસરો દેવા યે કેચન નરા ભુવિ ॥
પ્રાપ્ય સ્નાનં કરિષ્યન્તિ માં સ્તુત્વા વિષ્ણુવલ્લભામ્

તેઽપિ શ્રિયં દીર્ઘમાયુર્વિદ્યાં પુત્રાન્સુવર્ચસઃ ॥
લબ્ધ્વા ભોગાંશ્ચ ભુક્ત્વાઽન્તે નરા મોક્ષમવાપ્નુયુઃ

ઇતિ દત્ત્વા વરં દેવી દેવેન સહ વિષ્ણુના ॥
આરુહ્ય ગરુડેશાનં વૈકુણ્ઠસ્થાનમાયયૌ ॥

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીવેંકટાચલમાહાત્મ્યે ધરણીવરાહસંવાદે વસુ નામક નિષાદવૃત્તાન્તપદ્મસરોમાહાત્મ્યાદિવર્ણનંનામ નવમોઽધ્યાયઃ