સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.9-4

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
નૈવેદ્યસ્ય વિધિં બ્રૂહિ દેવ મે તત્ત્વતઃ પ્રભો ॥
અન્નં કતિવિધં ચેષ્ટં વ્યંજનાદીન્યશેષતઃ

॥શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
સાધુ પૃષ્ટં ત્વયા વત્સ મમ પ્રીતિકરં પરમ્ ॥
વક્ષ્યામિ તેઽન્નપાનાદિવ્યંજનાદીન્યશેષતઃ

આદૌ હિરણ્મયં પાત્રં તદભાવે ચ રાજતમ્ ॥
તદભાવે ચ પાલાશં વિસ્તીર્ણં બહુસુન્દરમ્

કચોલાઃ શતશઃ કાર્યાઃ પાત્રે વૈ પરિતોઽનઘ ॥
તન્મધ્યે વ્યંજના દેયા નાનાફલમયાઃ શુભાઃ

પાયસં ચન્દ્રસંકાશં પાત્રે વૈ શર્કરાયુતમ્ ॥
ભક્તં કુમુદસંકાશં મુદ્ગાન્કાચપ્રભાઞ્છુભાન્

નાનાવ્યંજનસંરુદ્ધં ત્રિભિઃ પંક્તિભિરેવ ચ ॥
નિંબૂરસેન ચંદ્રેણ ફલમૂલયુતેન ચ

વૈકૃતાશ્ચ તદા કાર્યાઃ શતશો ભોજને મમ ॥
દ્રાક્ષાસ્તુ મિશ્રિતાશ્ચૂતકરમર્દ કૃતાઃ શુભાઃ

મરીચપિપ્પલીસાર્દ્રકૈલાચંદ્રકસંયુતાઃ ॥
ક્વાથિતાઃ કથિકાઃ કાર્યાઃ શતશો ભોજને મમ

પ્રલેહનાસ્તથા કાર્યાઃ કચોલશતસંકુલાઃ ॥
નાનાકુસુમસંમોદયુક્તાઃ સહસિ મે પ્રિયાઃ

મંડકા વર્તુલા રમ્યાઃ સમાઃ સર્વત્ર બિંદુવત્ ॥
સિતયા સહિતેનાઽથ દુગ્ધેન ક્વથિતેન ચ

મધુવર્ણેન ગવ્યેન યુક્તે તસ્મિન્સુભોજને ॥
કચોલે સુપ્રભે વત્સ સ્થિતં કાંચનસુપ્રભમ્

ઘૃતં સુવાસિતં પ્રીત્યા દેયં હિ મમ ભોજને ॥
તત્ર ગોધૂમપાત્રેણ ચંદ્રકેણ હિ ચોજ્જ્વલમ્

સૌવાહ્લિકાઃ પૂરિકાસ્તુ શતચ્છિદ્રાઃ સવેષ્ટિકાઃ ॥
અપૂપાશ્ચ તથા ક્ષીરં પ્રકારાંસ્તુ પ્રકારયેત્

મણયઃ સૂત્રસંજ્ઞાશ્ચ માલતીકુસુમાદયઃ ॥
પર્પટા વર્પટા રમ્યા માષકૂષ્માંડસંભવાઃ

વટકાન્નવધા રમ્યાન્કુર્યાન્માસે સહે મમ ॥
દ્વિધા જાતીમરીચૈશ્ચ પૂરિતા દ્રોણકે શુભાઃ

યુક્તેન લવણેનાઽતિશુદ્ધતૈલેન પૂરિતાઃ ॥
કુંકુમાભાઃ સ્નેહહીનાઃ સક્ષતા ઇવ દુર્જનાઃ

દધિદુગ્ધયુતાઃ કેચિચ્ચિંચિણીચૂતસંભવાઃ ॥
દ્રાક્ષારસયુતાઃ કેચિત્તથૈવેક્ષુરસૈર્યુતાઃ

રાજિકા જલમધ્યસ્થાસ્તથાઽન્યે સિતયા સહ ॥
રસૈશ્ચતુર્વિધૈશ્ચાન્યૈર્વટકા નવધા મતાઃ

વજ્રપ્રભાઽનુકણિકાચારબીજસુખારિકૈઃ ॥
શકલૈર્નારિકેલસ્ય લવંગશતસંયુતાઃ

ઘૃતક્ષીરસિતાદ્યાસ્તાઃ કટાહે સુપ્રલોડિતાઃ ॥
લબ્ધાસિતાદિકૃસરરમ્યાઃ સ્નિગ્ધાશ્ચ ફેણિકાઃ

પરાકિકાસુ વૈ પક્વાઃ કૃતાશ્ચંદ્રેણ પોલિકાઃ ॥
મોદકાસ્તત્ર વૈ કાર્યાશ્ચારબીજભવાઃ પરે

સિતયા સહિતાઃ કાર્યા અન્યે દુગ્ધેન નિર્મિતાઃ ॥
નારિકેલફલૈશ્ચાઽન્યે વૃક્ષનિર્યાસનિર્મિતાઃ

બદામૈશ્ચ શુભાશ્ચાઽન્યે તિલૈશ્ચ કણબીજકૈઃ ॥
ઈદૃશાન્મોદકાંશ્ચાન્યાંસ્તુષ્ટ્યર્થં મમ કારયેત્

અર્શોઘ્નં મોચનીકંદં તથાઽઽર્દ્રં કરમર્દકમ્ ॥
નારિંગં ચિંચિણીકં ચ કંકોલફલમેવ ચ

દશારં ત્રિપુરીજાતં શુભં નિંબફલં બિસમ્ ॥
તિંદૂફલં લવંગં ચ શ્રીફલં તિલકં લુતિ

વલ્કલં વંશકારીરં તથા કાયફલં બલમ્ ॥
દ્રાક્ષાફલં ચૂતફલં રમ્યં કંટકિનીફલમ્

ધાત્રીફલં શુક્તિભવં ફલમંબાડવં તથા ॥
રંભાફલં પિપ્પલી ચ મરીચાશ્ચ મનોહરાઃ

શુદ્ધસર્ષપતૈલેન લવણેન સુવેધિતમ્ ॥
તથા રાજિકયા વિદ્ધં ત્રિભિર્વર્ષૈર્ઘટે સ્થિતમ્

એવંવિધાનિ જાતાનિ વ્યંજનાનિ ચ માનદ ॥
કર્તવ્યાનિ સહોમાસે મમ પ્રીતિકરાણિ વૈ

એતાદૃશે ભોજને ચેદસામર્થ્યં ભવેદ્યદિ ॥
એવં કાર્યં તદા તેન સંક્ષેપેણ શૃણુષ્વ મે

લડ્ડૂકમેકં ઘૃતપૂરમેકં ફેનદ્વયં કોકરસત્રયં ચ ॥
ઘૃતપ્લુતં મંડકષોડશાનાં વટાષ્ટદાયી નરકં ન પશ્યેત્

આઢકં સુચિરપર્યુષિતં ચ દુગ્ધં ખંડસ્ય ષોડશપલાનિ શશિપ્રભસ્ય ॥
સર્પિષ્પલં મધુપલં મરિચં દ્વિકર્ષં શુંઠ્યાઃ પલાર્ધમથવાઽર્ધપલં ચતુર્ણામ્

શ્લક્ષ્ણે પટે લલનયા મૃદુપાણિઘૃષ્ટાં કર્પૂરધૂલિધવલીકૃતભાંડસંસ્થામ્ ॥
એતાં શુભાં રસવતીં પ્રકરોતિ યો વૈ કામાન્દદામિ સકલાન્મનુજસ્ય તસ્ય

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે બ્રહ્મવિષ્ણુસંવાદે માર્ગશીર્ષમાહાત્મ્યે નૈવેદ્યવિધિકથનંનામ નવમોઽધ્યાયઃ