સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.8-6

સાવર્ણિરુવાચ ॥
મહર્ષિવારિતૈર્દ્દેવૈસ્ત્યક્તે હિંસામયે મખે ॥
પુનઃ કથં સંપ્રવૃત્તા મખાઃ સર્વત્ર તાદૃશાઃ

દેવેષ્વૃષિષુ ભૂપેષુ પ્રાચીનાધુનિકેષુ ચ ॥
સનાતનઃ શુદ્ધધર્મો વિપર્યાસં કથં ગતઃ

અત્ર મે સંશયો ભૂયાન્સંજાતોઽદ્ય ષડાનન ॥
ત્વં સર્વશાસ્ત્રતત્ત્વજ્ઞસ્તમપાકર્ત્તુમર્હસિ

સ્કન્દ ઉવાચ ॥
કાલો બલીયાન્બલિનાં ભિદ્યન્તે તેન બુદ્ધયઃ ॥
કામક્રોધરસાસ્વાદલોભમાનવતાં મુને

અતિક્રમેણ મહતાં યથાર્થહિતભાષિણામ્ ॥
ક્રોધમાનવશાત્પુંસાં નશ્યન્ત્યેવ ચ સદ્ધિયઃ

અકાર્યમપિ તે કર્તું તદાનીં તુ બુધા અપિ ॥
પ્રવર્ત્તન્તેઽનુતપ્યન્તે બમ્ભ્રમ્યન્તેઽથ સંસૃતૌ

કામાદિભિર્વિહીના યે સાત્વતાઃ ક્ષીણવાસનાઃ ॥
તેષાં તુ બુદ્ધિભેદાય ક્વાપિ કાલો ન શક્નુતે

અનાશ્રિતસ્તુ સદ્ધર્મં પુમાન્કશ્ચન કર્હિચિત્ ॥
સંસૃતેર્મ્મુચ્યતે નૈવ સત્યમેતદ્વચો મમ

પ્રવૃત્તિં હિંસ્રયજ્ઞાદેરથ તે દ્વિજસત્તમ ॥
કથયામિ યથા પૂર્વં મયાઽશ્રાવિ પિતુર્મુખાત્

અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ॥
નારાયણસ્ય માહાત્મ્યં યત્ર લક્ષ્મ્યાશ્ચ કીર્તિતમ્

મુનીનાં બૃહતાં તેષામતિક્રમણદોષતઃ ॥
ઇન્દ્રસ્યાસીદ્વિશ્વજિતઃ સદ્બુદ્ધિવિલયો મુને

દુર્વાસાઃ શંકરસ્યાંશસ્તપસ્વી મુનિરેકદા ॥
ચરન્યદૃચ્છયા લોકાન્પુષ્પભદ્રાં નદીં યયૌ

જલક્રીડાર્થમાયાંતીં સ્વર્ગાત્તત્ર સખીવૃતામ્ ॥
વિદ્યાધરસ્ય સુમતેરઙ્ગનાં સ સમૈક્ષત

સ્વર્ગઙ્ગાહેમકમલૈર્ગ્રથિતામતિસૌરભામ્ ॥
દધતીં દક્ષિણે પાણૌ સ્રજં મદકલાભિધામ્

તામવેક્ષ્ય મુનિસ્તસ્યાઃ સમીપમુપગમ્ય સઃ ॥
ઉન્મત્તવદ્યયાચે તાં સ્રજં વિદ્યાધરીધૃતામ્॥

સાપિ પ્રણમ્ય તં સદ્યો માહાત્મ્યં તસ્ય જાનતી ॥
તત્કંઠે ધારયામાસ માલાં તાં પરમાદરાત્

તતઃ પ્રીતમના ગચ્છન્ગાયન્નુન્મત્તવન્મુનિઃ ॥
દદર્શ પથિ દેવેન્દ્રમાયાન્તં તાં મહાનદીમ્

અપ્સરોભિશ્ચ ગન્ધર્વૈઃ સતાલં મધુરસ્વરમ્ ॥
ઉપગીયમાનવિજયમધિરૂઢં ગજાધિપમ્

રમ્ભામધુરસંગીતશ્રવણાનન્દનિર્વૃતમ્ ॥
તન્મુખાબ્જસ્થિરદૃશં છત્રચામરશોભિતમ્

અનવેક્ષમાણમાત્માનં તં દૃષ્ટ્વા સોઽત્રિનન્દનઃ ॥
સ્વકણ્ઠસ્થાં સ્રજં તસ્મિંશ્ચિક્ષેપોન્મત્તવદ્ધસન્

ઇન્દ્રોપ્યધર્મસર્ગેણ સમાવિષ્ટઃ પુરૈવ યત્ ॥
તતસ્તદા કામવશસ્તાં ન્યધાદ્ગજકુમ્ભયોઃ ॥
તત્સૌરભાકૃષ્ટચેતાઃ કરીન્દ્રઃ શુણ્ડયાઽકૃષત્

કરાત્સા પતિતા ભૂમૌ તાં ચ ગચ્છન્કરી પદા ॥
મમર્દ્દ પશ્યતસ્તસ્ય મહર્ષેસ્તપસાં નિધેઃ

તતઃ ક્રુદ્ધઃ સ દુર્વાસાઃ પ્રલયાગ્ન્યરુણેક્ષણઃ ॥
પ્રાહેન્દ્રં મત્ત દુષ્ટાત્મન્સ્તબ્ધોસિ કામલમ્પટ

શ્રિયો ધામ સ્રજં પ્રીત્યા મદ્દત્તાં નાભિનન્દસિ ॥
પ્રણામમપિ રે મૂઢ ન કરોષિ ત્વમુન્મદઃ

ન વીક્ષસે મામપિ ત્વં ત્વાદૃઙ્મત્તૈકશિક્ષકમ્ ॥
ત્રૈલોક્યરાજ્યપ્રાપ્તાન્ધ્યઃ સમ્યક્ત્વાં શિક્ષયેઽધુના

યસ્યાઃ પ્રસાદાત્ત્રૈલોક્યરાજ્યસૌખ્યં ત્વમાપ્તવાન્ ॥
સૈવ શ્રીઃ સત્રિલોકં ત્વાં હિત્વા લીનાઽસ્તુ સાગરે

વજ્રપાતોપમં વાક્યં તન્નિશમ્યૈવ તત્ક્ષણમ્ ॥
ગજાદુત્પ્લુત્ય વિમદસ્તદંઘ્ર્યોર્ન્યપતદ્ધરિ

પ્રાર્થયામાસ ચ મુહુઃ પ્રણમંસ્તં સવેપથુઃ ॥
પ્રસાદં મયિ દાસે ત્વં કૃપાલો કર્તુમર્હસિ

તં પ્રાહાઽથ સ રે શક્ર નાહં વૈ ગૌતમો મુનિઃ ॥
અક્ષમાસારસર્વસ્વં દુર્વાસસમવેહિ મામ્

અન્યે તે મુનયો દુષ્ટાસ્તાવકાસ્તેઽનુવર્ત્તિનઃ ॥
અહં તુ ત્વાદૃશાન્કીટાન્ગણયે નૈવ નિઃસ્પૃહઃ

જ્વલજ્જટાકલાપાચ્ચ ભ્રુકુટીકુટિલેક્ષણાત્ ॥
કો વા ન બિભિયાન્મત્તો બ્રહ્માણ્ડે પાપકર્મકૃત્

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીવાસુદેવમાહાત્મ્યે દેવેન્દ્રશાપો નામાઽષ્ટમોઽધ્યાયઃ