સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.44

॥ જૈમિનિરુવાચ ॥ ॥
અત્ર વઃ કથયિષ્યામિ વ્રતં સાંવત્સરં પરમ્॥
સંવત્સરસ્યાદિદિને પૌર્ણમાસ્યાં તુ ફાલ્ગુને

અનાદિદેવસ્ય હરેર્મૂર્ત્તયો દ્વાદશૈવ યાઃ॥
વિષ્ણ્વાદિનામપ્રથિતાઃ પ્રતિમાસં પ્રપૂજયેત્

એકૈકાં મૂર્તિમેતાસાં માસેષુ દ્વાદશસ્વપિ ॥
પ્રત્યહં પૂજયેત્પુષ્પૈઃ ફલૈર્દ્વાદશભિસ્તથા

અશોકો મલ્લિકા ચૈવ પાટલં ચ કદંબકમ્ ॥
કરવીરં જાતિપુષ્પં માલતીશતપત્રકમ્

ઉત્પલં ચૈવ વાસંતી કુંદં પુન્નાગકં તથા॥
એતાનિ ક્રમશો દદ્યાત્કુસુમાનિ હરેર્મુદા

દાડિમં નારિકેલં ચ આમ્રં ચ પનસં તથા ॥
ખર્જૂરં તૃણરાજં ચ પ્રાચીનામલકં તથા

શ્રીફલં નાગરંગં ચ ક્રમુકં કરમઙ્ગકમ્ ॥
જાતીફલં ચ ક્રમશઃ ફલાન્યેતાનિ વૈ દદેત્

ભક્ષ્યભોજ્યાનિ ચોષ્યાણિ લેહ્યાનિ મધુરાણિ ચ ॥
આસનાદ્યુપચારાંશ્ચ દત્ત્વા સ્તુત્વા જગદ્ગુરુમ્

સર્વવ્યાપિઞ્જગન્નાથ ભૂતભવ્યભવત્પ્રભો ॥
ત્રાહિ માં પુંડરીકાક્ષ વિષ્ણો સંસારસાગરાત્

એકાર્ણવજલે રૌદ્રે નિરાલંબે પુરા મધુમ્॥।
અવધીર્વિશ્વરક્ષાર્થ મધુસૂદન રક્ષ મામ્

ત્રીન્વિક્રમાન્ક્રમિત્વા યો હત્વા દૈત્યબલં મહત્॥
ત્રૈલોક્યં પાલયામાસ ત્રિવિક્રમ નમોસ્તુ તે

કૃત્વા વામનકં રૂપમૃગ્યજુઃસામગર્ભકમ્ ॥
મોહયિત્વાદ્ભુતં રૂપં તસ્મૈ માયાવિને નમઃ

યઃ શ્રિયં ધારયેન્નિત્યં હૃદિ ભક્તેભ્ય એવ ચ ॥
દદાત્યપિ શ્રિયં તસ્મૈ શ્રીધરાય નમોઽસ્તુ તે

ઇંદ્રિયાણામધિષ્ઠાતા યઃ સર્વેષાં સદા પ્રભુઃ ॥
સુખૈકહેતુર્ભક્તાનાં હૃષીકેશ નમોઽસ્તુ તે

યન્નાભિપદ્મસંભૂતં જગદેતચ્ચરાચરમ્ ॥
વિધાતુરાસનં નિત્યં પદ્મનાભ નમોઽસ્તુ તે

યસ્યૈતત્ત્રિગુણૈર્બદ્ધં જગદેતચ્ચરાચરમ્॥
દામ્ના બદ્ધઃ સ ગોપ્યા તુ દામોદર નમોઽસ્તુ તે

ત્રૈલોક્યવિપ્લવકરં હતવાન્કેશિદાનવમ્॥
ઈશિતા સર્વસૌખ્યાનાં ત્રાહિ કેશવ માં પ્રભો

સ્રષ્ટા સસર્જ ભૂતાનિ જગતામાદિકારણમ્ ॥
અચિંત્યમહિમન્વિષ્ણો નારાયણ નમોઽસ્તુ તે

માયયા યસ્ય વિશ્વં વૈ મોહિતં યદનાદ્યયા ॥
સર્વધર્મસ્વરૂપાય માધવાય નમો નમઃ

જ્ઞાનિનાં જ્ઞાનગમ્યસ્ત્વમગતીનાં ગતિપ્રદઃ ॥
સંપૂર્ણમસ્તુ ગોવિંદ ત્વત્પ્રસાદાદ્વ્રતં મમ

પ્રતિમાસં પૂજનાંતે મંત્રૈરેતૈઃ કૃતાંજલિઃ ॥
પ્રાર્થયેત્પરયા ભક્ત્યા ભજનાંતં જનાર્દનમ્

એવં સંવત્સરં નીત્વા વ્રતં વૈ મૂર્તિપંજરમ્ ॥
સંપૂર્ણફલસિદ્ધ્યર્થં પ્રતિષ્ઠાવિધિમાચરેત્

સુવર્ણનિર્મિતા વિષ્ણોર્મૂર્તયો દ્વાદશૈવ તુ ॥
યથાશક્તિ કૃતાઃ સ્થાપ્યાઃ કુંભેષુ દ્વાદશસ્વપિ

આમ્રપાત્રાચ્છાદિતેષુ સાક્ષાત્તેષુ પૃથક્પૃથક્ ॥
શ્વેતવસ્ત્રાવનદ્ધેષુ ગંધપલ્લવવારિષુ

અષ્ટદિક્ષુ ચતુર્દિક્ષુ સર્વતોભદ્રમંડલે ॥
સ્થાપનીયાશ્ચ તે કુંભાસ્તેષુ પૂજ્યાશ્ચ મૂર્તયઃ

દ્વાદશાક્ષરમંત્રેણ ઉપચારૈઃ પૃથક્પૃથક્ ॥
પંચામૃતૈશ્ચ સ્નપનં સર્વેષામાદિતો દ્વિજાઃ

ગીતવાદિત્રનૃત્યાદ્યૈસ્તથા બ્રાહ્મણપૂજનૈઃ ॥
વસ્ત્રયુગ્મૈર્દ્વાદશભિશ્છત્રોપાનદ્યુગૈસ્તથા

વ્યજનૈરુદકુંભૈશ્ચ શયનીયૈઃ સપીઠકૈઃ ॥
ગંધૈર્માલ્યૈઃ સુતાંબૂલૈર્મુદ્રિકાકુંડલૈસ્તથા

પ્રદીપાઃ સર્પિષા જ્વાલ્યા દ્વાદશદ્વાદશ ક્રમાત્ ॥
નીત્વા ત્રિયામામિત્થં વૈ પ્રભાતે વહ્નિકર્મ ચ

સમિદાજ્યચરૂણાં વૈ પ્રતિદેવં શતત્રયમ્॥
અષ્ટોત્તરસહસ્રં તુ તિલૈર્વ્યાહૃતિભિસ્તતઃ

હોમાંતે પ્રાશનં કૃત્વા દદ્યાદાચાર્યદક્ષિણામ્ ॥
કપિલા ધેનવો દેયાઃ સાલંકારાશ્ચ દ્વાદશ

શતં ચતુશ્ચત્વારિંશદ્બ્રાહ્મણાન્ભોજયેત્તતઃ ॥
તદ્દેવવૃંદં સઘટં સવિતાનં સચામરમ્

સર્વોપચારસહિતમાચાર્યાય નિવેદયેત્॥
વ્રતરાજમિમં કૃત્વા સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્

ગુંડિચાદ્યાસ્તુ યા યાત્રા વિષ્ણોર્દ્વાદશ કીર્તિતાઃ ॥
તાસાં દર્શનજં પુણ્યં વ્રતેનાનેન લભ્યતે

ઐંદ્રં પદં સાર્વભૌમં ચક્રવર્તિત્વમેવ ચ ॥
અષ્ટૈશ્વર્યમવાપ્નોતિ દેવદેવપ્રસાદતઃ

એતન્મહાપુણ્યતમં નારદઃ કૃતવાન્વ્રતમ્ ॥
કૃત્વા દ્વાદશ વર્ષાણિ જીવન્મુક્તોઽભવન્મુનિઃ

અન્યે ચ વૈષ્ણવા યે વૈ ચક્રુસ્તે બહુશઃ પુરા ॥ વ્રતં નાતઃ પરતરં ભગવત્પ્રીતિકારકમ્

ધર્મ્યં યશસ્યમાયુષ્યં બ્રાહ્મણ્યં વંશવર્દ્ધનમ્॥
ભવંતોઽપિ યતાત્માનઃ કુર્વંતિ વ્રતમુત્તમમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે પુરુષોત્તમક્ષેત્રમાહાત્મ્યે જ્યેષ્ઠપંચકવ્રતવર્ણનંનામ ચતુશ્ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ