સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.45

॥ મુનય ઊચુઃ ॥ ॥
મુને વ્રતમિદં પુણ્યં શ્રુતં વૈ મૂર્તિપંજરમ્ ॥
અન્તઃપ્રમોદજનનં મહિમ્ના ચ મહત્તરમ્

યાત્રા દ્વાદશ પુણ્યા યા ઉદ્દિષ્ટા ભગવત્પ્રિયાઃ ॥
તાસાં દ્વે અવશિષ્ટે નઃ કથયસ્વ મહામુને

॥ જૈમિનિરુવાચ ॥ ॥
વાસંતિકાં સમાખ્યાસ્યે યાત્રાં દમનભંજિકામ્॥
યસ્યાં કૃતાયાં દૃષ્ટાયાં પ્રીણાતિ પુરુષોત્તમઃ

પુરા યત્કથિતં વિપ્રાસ્તૃણં દમનકાહ્વયમ્ ॥
ચૈત્રશુક્લત્રયોદશ્યામાહરેત્તત્સમૂલકમ્

તન્મધ્યે મંડલં કુર્યાત્સુશુભં પદ્મસંજ્ઞિતમ્ ॥
તદંતર્વાસયેદ્દેવપ્રત્યર્ચાં પ્રતિપૂજિતામ્

યુક્તાં શ્રીસત્યભામાભ્યાં પૂજયેદ્વિધિવચ્ચ તાઃ ॥
અર્દ્ધરાત્રે તુ કર્મેદં દેવદેવસ્ય કારયેત્

પુરા નિશીથેઽપિ વિભુર્બભંજ દમનાસુરમ્ ॥
ભંક્ત્વા લેભે પરાં પ્રીતિં તદંગોત્થં ચ તત્તૃણમ્

તસ્યામેવ ત્રયોદશ્યાં તૃણં દૈત્યં વિભાવયેત્ ॥
કૃતાંજલિપુટો ભૂત્વા વાક્યં ચેદમુદાહરેત્

અવધીર્દમનં દૈત્યં પુરા ત્રૈલોક્યકંટકમ્ ॥
સ એવેત્થં પરિણતઃ પુરતસ્તવ તિષ્ઠતિ

અસ્યોત્પત્તૌ તદા પ્રીતિરાસીદ્યા તવ માધવ ॥
અધુનાપિ તથૈવાસ્તાં પ્રીતિર્દમનભંજને

ઇત્યુક્ત્વા તૃણમેકે તુ કરે દેવસ્ય દાપયેત્ ॥
તતોઽવશિષ્ટાં રાત્રિં ચ નૃત્યગીતાદિભિર્નયેત્

તતશ્ચાભ્યુદિતે સૂર્યે દેવં તૃણપુરઃસરમ્ ॥
નયેચ્ચ જગદીશસ્ય સમીપં દ્વિજસત્તમાઃ

ઉપચારૈર્જગન્નાથં પૂજયેત્પૂર્વવત્તતઃ ॥
હિરણ્યકશિપું હત્વા હ્યન્ત્રમાલાં તદંગજામ્

કૃત્વા કણ્ઠે યથાઽપ્રીણાસ્તથેદં દમનં તૃણમ્ ॥
તવ પ્રીત્યૈ તુ ભગવન્મયા દત્તં તવાંગકે

ઇત્યુચ્ચાર્ય હરેર્મૂર્ધ્નિ દદ્યાદ્ગંધતૃણં શુભમ્ ॥
તદા દૃષ્ટ્વા હરેર્વક્ત્રપદ્મં પ્રીતિકરં મુદા ॥
ભવદુઃખપરિક્ષીણઃ સુખમાપ્નોત્યનુત્તમમ્

ગૃહીત્વા મૂર્ધ્નિ તચ્છાખાં વિષ્ણુમૂર્ધ્નોઽપકાષતામ્ ॥
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વસેદ્વિષ્ણુપુરે ધ્રુવમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે પુરુષોત્તમક્ષેત્રમાહાત્મ્યે દમનકભંજનવિધિવર્ણનંનામ પઞ્ચચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ