સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.43

॥ જૈમિનિરુવાચ ॥ ॥
ફાલ્ગુને માસિ કુર્વીત દોલારોહણમુત્તમમ્ ॥
યત્ર ક્રીડતિ ગોવિંદો લોકાનુગ્રહણાય વૈ

પ્રત્યર્ચાં દેવદેવસ્ય ગોવિંદાખ્યાં તુ કારયેત્ ॥
પ્રાસાદપુરતઃ કુર્યાત્ષોડશ સ્તંભમુચ્છ્રિતમ

ચતુરસ્રં ચતુર્દ્વારં મણ્ડપં વેદિકાન્વિતમ્ ॥
ચારુચંદ્રાતપં માલ્યચામરધ્વજશોભિતમ્

ભદ્રાસનં વેદિકાયાં શ્રીપર્ણીકાષ્ઠનિર્મિતમ્ ॥
ફલ્ગૂત્સવં પ્રકુર્વીત પઞ્ચાહાનિ ત્ર્યહાણિ વા

ફાલ્ગુન્યાં પૂર્વતો વિપ્રાશ્ચતુર્દશ્યાં નિશામુખે ॥
વહ્ન્યુત્સવં પ્રકુર્વીત દોલામણ્ડપપૂર્વતઃ

ગોવિંદાનુગૃહીતં તુ યાત્રાંગં તત્પ્રકીર્તિતમ્॥
આચાર્યવરણં કૃત્વા વહ્નિં નિર્મથનોદ્ભવમ્

ભૂમિં સંસ્કૃત્ય વિધિવત્તૃણરાશિં મહોચ્છ્રયમ્॥
સુસમં કારયિત્વા તુ વહ્નિં તત્ર વિનિક્ષિપેત્

પૂજયિત્વા વિધાનેન કૂષ્માંડવિધિના હુનેત્ ॥
ગોવિંદં પૂજયિત્વા તુ ભ્રામયેત્સ તત વિભુમ્

યત્નાત્તં રક્ષયેદ્વહ્નિં યાવદ્યાત્રા સમાપ્યતે ॥
પ્રાતર્યામે ચતુર્દશ્યાં ગોવિંદપ્રતિમાં શુભામ્

વાસયિત્વા હરેરગ્રે પૂજયેત્પુરુષોત્તમમ્ ॥
ઉપચારાવશિષ્ટૈસ્તુ પ્રત્યર્ચામપિ પૂજયેત્

તતોઽવરોપ્ય વસનં માલાં ચ દ્વિજસત્તમાઃ ॥
અર્ચાયાં વિન્યસેન્મંત્રી પરં જ્યોતિર્વિભાવયન્

તતઃ સા પ્રતિમા સાક્ષાજ્જાયતે પુરુષોત્તમઃ ॥
રત્નાંદોલિકયા તાં વૈ નયેત્સ્નાનસ્ય મંડપમ્ ॥

તત્ર નાના તૂર્યનાદૈઃ શંખધ્વનિપુરઃસરમ્॥
જયશબ્દૈસ્તથા સ્તોત્રૈઃ પુષ્પવૃષ્ટિભિરેવ ચ

છત્રધ્વજપતાકાભિશ્ચામરૈર્વ્યજનૈસ્તથા ॥
નિરંતરં દીપિકાભિસ્તદા કુર્યાન્મહોત્સવમ્

આગચ્છંતિ તદા દેવાઃ પિતામહપુરોગમાઃ ॥
દ્રષ્ટું ચર્ષિગણૈઃ સાર્દ્ધં ગોવિંદસ્ય મહોત્સવમ્ ॥

ભદ્રાસનેઽધિવાસ્યૈવ પૂજયેદુપચારકૈઃ ॥
મહાસ્નાનસ્ય વિધિના સ્નપનં તસ્ય કારયેત્

પંચામૃતૈશ્ચ સર્વૈશ્ચ તેષામન્યતમેન વા ॥
સ્નાનાંતે ગંધતોયેન શ્રીસૂક્તેનાભિષેચયેત્

સંપ્રોક્ષ્ય ભૂષયેદ્દેવં વસ્ત્રાલંકારમાલ્યકૈઃ ॥
નીરાજયિત્વા સંપૂજ્ય પ્રાસાદં પરિવેષ્ટયેત્

સપ્તકૃત્વસ્તતો દેવં દોલામંડપમાનયેત્ ॥
સુસંસ્કૃતાયાં રથ્યાયાં પતાકાતોરણાદિભિઃ ॥
અધોદેશે મંડપં તં સપ્તશો ભ્રામયેત્પુનઃ

ઊર્દ્ધ્વદેશે પુનઃ સપ્ત સ્તંભવેદ્યાં ચ સપ્ત વૈ ॥
યાત્રાવસાને ચ પુનર્ભ્રામયેદેકવિંશતિમ્

ઇયં લીલા ભગવતઃ પિતામહમુખેરિતા ॥
રાજર્ષિણેંદ્રદ્યુમ્નેન કારિતા પૂર્વમેવ હિ

ફલપુષ્પોપનમ્રૈશ્ચ શાખિભિઃ પરિકલ્પિતે ॥
વૃંદાવનાંતરે રમ્યે મત્તભ્રમરરાવિણિ

કોકિલારાવમધુરે નાનાપક્ષિગણાકુલે ॥
નાનોપશોભારચિતનાનાગુરુસુધૂપિતે

પ્રફુલ્લકેતકીષંડગંધામોદિદિગંતરે ॥
મલ્લિકાશોકપુન્નાગચંપકૈરુપશોભિતે

તત્કાનનાંતર્ઘટિતે મંડપે ચારુતોરણે ॥
ભૂષિતે માલ્યવસનચામરૈરુપશોભિતે

રત્નખટ્વાંદોલિકાયાં તન્મધ્યે વાસયેત્પ્રભુમ્ ॥
સદ્રત્નમુકુટં તારહારશોભિતવક્ષસમ્

અનર્ઘ્યરત્નઘટિતકુંડલોદ્ભાસિતશ્રુતિમ્ ॥
યથાસ્થાનં યથાશોભં દિવ્યાલંકારમંજુલમ્

વિકચાંબુજમધ્યસ્થં વિશ્વધાત્ર્યા શ્રિયા યુતમ્

શંખચક્રગદાપદ્મધારિણં વનમાલિનમ્ ॥
સુપ્રસન્નં સુનાસં તં પીનવક્ષઃસ્થલોજ્જ્વલમ્

પુરો વ્યોમસ્થિતૈર્દેવૈર્બ્રહ્માદ્યૈર્નતમસ્તકૈઃ ॥
કૃતાંજલિપુટૈર્ભક્ત્યા જયશબ્દૈરભિષ્ટુતમ્

ગંધર્વૈરપ્સરોભિશ્ચ કિન્નરૈઃ સિદ્ધચારણૈઃ ॥
હાહાહૂહૂપ્રભૃતિભિઃ સત્વરં દિવ્યગાયનૈઃ

અહંપૂર્વિકયા નૃત્યગીતવાદિત્રકારિભિઃ ॥
નેત્રાંબુજસહસ્રૈશ્ચ પૂજ્યમાનં મુદાન્વિતૈઃ

કિરદ્ભિઃ સર્વતોદિક્ષુ ગંધચંદનજં રજઃ ॥
ઉપવેશ્યાથ ગોવિંદં પૂજયેદુપચારકૈઃ

બલ્લવીવૃંદમધ્યસ્થં કદંબતરુમૂલગમ્ ॥
હાવહાસ્યવિલાસૈશ્ચ ક્રીડમાનં વનાંતરે

ગોપીભિશ્ચૈવ ગોપાલૈર્લીલાંદોલિતયાનગમ્ ॥
ચિંતયિત્વા જગન્નાથં વિકિરેદ્ગંધચૂર્ણકૈઃ

સકર્પૂરૈ રક્તપીતશુક્લૈર્દિક્ષુ સમંતતઃ ॥
દિવ્યૈર્વસ્ત્રૈર્દિવ્યમાલ્યૈર્દ્દિવ્યૈર્ગંધૈઃ સુધૂપકૈઃ

ચામરાંદોલનૈર્ગીતૈઃ સ્તુતિભિશ્ચ સમર્ચિતમ્ ॥
આંદોલયેદ્દોલિકાસ્થં સપ્તવારાઞ્છનૈઃ શનૈઃ ॥

તદા પશ્યંતિ યે કૃષ્ણં મુક્તિસ્તેષાં ન સંશયઃ ॥
બ્રહ્મહત્યાદિપાપાનાં પંચકાનાં ક્ષયો ભવેત્

ત્રિરેવં દોલયેદ્દેવં સર્વપાપાપનોદનમ્ ॥
ભક્ત્યાનુગ્રાહકં પુંસાં ભુક્તિમુક્ત્યેકકારણમ્

લીલાવિચેષ્ટિતં યસ્ય કૃત્રિમં સહજં તથા ॥
અંહઃસંઘક્ષયકરં મૂલાવિદ્યાનિવર્ત્તકમ્

પશ્યન્દ્વિતીયં હરતિ ગોહત્યાદ્યુપપાતકમ્ ॥
હરત્યશેષપાપાનિ તૃતીયે નાત્ર સંશયઃ

દૃષ્ટ્વા દોલાયિતં દેવં સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥
આધ્યાત્મિકૈરાધિભૌતૈરાધિદૈવૈર્વિમુચ્યતે

ઇમાં યાત્રાં કારયિત્વા ચક્રવર્તી ભવેન્નૃપઃ ॥
બ્રાહ્મણસ્તુ ચતુર્વેદી જ્ઞાનવાઞ્જાયતે ધ્રુવમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે પુરુષોત્તમક્ષેત્રમાહાત્મ્યે દોલારોહણંનામ ત્રયશ્ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ