સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.4-7

॥ સ્કન્દ ઉવાચ ॥
સ એવમુક્તોત્મવિદાં વરિષ્ઠો નારાયણેનોત્તમપૂરુષેણ ॥
જગાદ વાક્યં જગતાં ગરિષ્ઠં તમચ્યુતં લોકહિતાધિવાસમ્

નારદ ઉવાચ ॥
શ્રુતં મયા દેવ સમં ત્વયોક્તમૃષ્યાકૃતિચ્છાદિતભૂરિધામ્ના ॥
તવૈવ લીલા સકલેયમીશ સર્વેશ્વરસ્યેતિ વિદામિ ચિત્તે

ત્વદ્દર્શનેનૈવ હિ પૂર્ણકામો ભવામિ ભૂમન્સ્વહૃદીપ્સિતેન ॥
તથાપ્યહં તત્તવ પૂર્વરૂપં પ્રભો દિદૃક્ષામિ હિ કૌતુકં મે

શ્રીનારાયણ ઉવાચ ॥
ન તત્સ્વરૂપં મમ દાનયજ્ઞયોગૈશ્ચ વૈદેસ્તપસાપિ દૃશ્યમ્ ॥
એકાન્તિકૈર્ભક્તવરૈસ્તુ ભક્ત્યા હ્યનન્યયા નારદ દૃશ્યતે તત્

ભક્તિસ્તવ ત્વસ્તિ મયિ હ્યનન્યા જ્ઞાનં ચ વૈરાગ્યયુતં સ્વધર્મઃ ॥
અતશ્ચ તદ્દર્શનમાપ્સ્યસિ ત્વં સુરેશ્વરાદ્યૈરપિ યદ્દુરાપમ્

ત્વદીયભક્ત્યાઽતિતરા પ્રસન્નસ્ત્વાજ્ઞાપયામ્યદ્ય તદીક્ષણાય ॥
સિતાન્તરીપં વ્રજ તત્ર તેઽયં મનોરથઃ સેત્સ્યતિ વિપ્રવર્ય

સ્કન્દ ઉવાચ ॥
શ્રુત્વેતિ વાચં પરમેષ્ઠિપુત્રઃ સોપ્યર્ચ્ચયિત્વા તમૃષિં પુરાણમ્ ॥
ખમુત્પપાતોત્તમયોગયુક્તસ્તતોધિમેરૌ સહસા નિપેતે

તસ્યાવતસ્થે ચ મુનિર્મુહૂર્ત્તમેકાન્તમાસાદ્ય ગિરેઃ સ શૃંગે ॥
આલોકયન્નુત્તરપશ્ચિમેન દદર્શ ચાત્યદ્ભુતમન્તરીપમ્

ક્ષીરોદધેરુત્તરતો હિ દ્વીપઃ શ્વેતઃ સ નામ્ના પ્રથિતો વિશાલઃ ॥
દેદીપ્યમાનો વિતતેન સર્વતો જ્યોતિશ્ચયેનાતિસિ તેન નિત્યમ્

આમ્રૈરનેકૈરસનૈરશોકૈરામ્રાતકૈર્નિમ્બકદમ્બનીપૈઃ ॥
બિલ્વૈર્મધૂકૈઃ સુરદારુભિશ્ચ પ્લક્ષૈર્વટૈઃ કિંશુકચન્દનૈશ્ચ

સર્જ્જૈશ્ચ શાલૈઃ પનસૈસ્તમાલૈર્મુનિદ્રુમૈઃ કેતકચમ્પકૈશ્ચ ॥
કુન્દૈશ્ચ જાતીસુરમલ્લિકાભિદ્રુમૈર્વૃતઃ પુષ્પફલાવનમ્રૈઃ

કલ્પદ્રુમાણાં બહુભિશ્ચ વૃન્દૈઃ સુવર્ણરમ્ભાક્રમુકાલિભિશ્ચ ॥
મહદ્ભિરુદ્યાનવરૈરનેકૈઃ સરિત્સરોભિર્વિકચામ્બુજૈશ્ચ ॥
હંસાદિભિઃ પક્ષિવરૈઃ સુશબ્દૈર્ગણૈર્મૃગાણાં રુચિરૈશ્ચલદ્ભિઃ

સર્વેપિ જીવાઃ કિલ યત્ર મુક્તા વસન્તિ ચ સ્થાવરજઙ્ગમાશ્ચ ॥
તં વીક્ષમાણેન ચ તેન દૃષ્ટા ભક્તોત્તમાઃ શ્રીપુરુષોત્તમસ્ય

અતીન્દ્રિયા નિર્ગતસર્વપાપા નિષ્યન્દહીનાશ્ચ સુગન્ધિનશ્ચ ॥
દ્વિબાહવઃ કેપિ ચતુર્ભુજાશ્ચ શ્વેતાશ્ચ કેચિન્નવનીરદાભાઃ॥

પદ્મચ્છદાક્ષાઃ સમમાનગાત્રાઃ સુરૂપદિવ્યાવયવાઃ સુસારાઃ ॥
વિકીર્ણકેશાશ્ચ સદા કિશોરા સદ્ભિશ્ચ ચિહ્નૈર્ન્નિખિલૈરુપેતાઃ

સરોજરેખાઙ્કિતપાણિપાદાઃ ષડૂર્મિહીના મિહિરાતિતેજસઃ ॥
સિતાંશુકા ધ્યાનપરાશ્ચ સૌમ્યાઃ કાલોપિ યેભ્યો ભયમેતિ નિત્યમ્

સાવર્ણિરુવાચ ॥
અતીન્દ્રિયા નિરાતઙ્કા અનિષ્યન્દાઃ સુગન્ધિનઃ ॥ કે તે નરાઃ કથં જાતાસ્તાદૃશાઃ કા ચ તદ્ગતિઃ

શ્વેતદ્વીપઃ પયોમ્ભોધૌ વર્ત્તતે હિ ધરાતલે ॥ તદ્વાસિનામપિ કથં પ્રોક્તાઽતીન્દ્રિયતા ત્વયા

યે બ્રહ્મણ્યક્ષરે ધામ્નિ સચ્ચિદાનન્દરૂપિણિ॥ સ્થિતાઃ સ્યુશ્ચિન્મયા મુક્તાસ્તે તથા સ્યુર્ન્નહીતરે

એતં મે સંશયં છિન્ધિ પરં કૌતૂહલં હિ મે ॥ ત્વં હિ સર્વકથાભિજ્ઞસ્તતસ્ત્વામાશ્રિતોસ્મયહમ્

સ્કન્દ ઉવાચ ॥
એકાન્તોપાસનેનૈવ પ્રાક્કલ્પેષુ રમાપતેઃ ॥ યે બ્રહ્મભાવં સંપ્રાપ્તા અજરામરતાં ગતાઃ

અક્ષરાખ્યાઃ પુમાંસસ્તે શ્વેતદ્વીપેઽત્ર ધામનિ ॥ સેવિતું વાસુદેવં તં સ્થિતા દેવર્ષિણેક્ષિતાઃ

પ્રાપ્તે પ્રલયકાલે તુ પુનશ્ચાક્ષરધામનિ ॥ સ્થાસ્યન્તિ તે સ્વતન્ત્રાશ્ચ કાલમાયાભયોજ્ઝિતાઃ

અત્રાપિ પુરુષા યે તુ માયાજાતા અતઃ ક્ષરાઃ ॥ તેપિ સદ્ભિઃ સાધનૈર્વૈ જાયન્તે તાદૃશાઃ કિલ

અહિંસયા ચ તપસા સ્વધર્મેણ વિરાગતઃ ॥ વાસુદેવસ્ય માહાત્મ્યજ્ઞાનેનૈવાત્મનિષ્ઠયા

ભક્ત્યા પરમયા નિત્યં પ્રસઙ્ગેન મહાત્મનામ્ ॥ હરિસેવાવિહીનાનાં મુક્તીનામપ્યનિચ્છયા

સિદ્ધીનામણિમાદીનાં સર્વાસાં ચાપ્યકાંક્ષયા ॥ અન્યોન્યં શ્રુતિકીર્તિભ્યાં શ્રીહરેર્જન્મકર્મણામ્ ॥
ભવન્તિ તાદૃશા નૂનં પુરુષા મુનિસત્તમ

જગત્સર્ગે જાયમાનેપ્યેતે કાલવશાત્ક્વચિત્ ॥ ન જાયન્તે સ્વતંત્રત્વાન્ન નશ્યન્તિ લયેઽન્યવત્

અત્ર તે કથયિષ્યામિ કથાં પૌરાણિકીં મુને ॥ યથાત્રત્યોપિ મનુજસ્તથા ભાવમુપેયિવાન્

વિસ્તીર્ણૈષા કથા બ્રહ્મઞ્છ્રુતા મે પિતૃસન્નિધૌ ॥ સૈષાદ્ય તવ વક્તવ્યા કથાસારો હિ સ સ્મૃતઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીવાસુદેવમાહાત્મ્યે શ્વેતદ્વીપમુક્તવર્ણનં નામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ