સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.4-8

॥ અથ ઉદ્યાનવાસિન્યાઃ પદ્માવત્યાઃ સમીપે નારદાગમનમ્ ॥
॥ ધરણ્યુવાચ ॥ ॥
ઉક્તં ભગવતા તસ્ય વિયત્પુત્રસ્ય નામ ચ ॥
અયોનિજાયાસ્તત્પુત્ર્યાઃ કિં નામ ચ તદાઽકરોત્

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
ઇતિ પૃષ્ટઃ પુનઃ પ્રાહ શ્રીવરાહો જગત્પતિઃ

॥ શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥ ॥
આકાશરાજો મતિમાંસ્તાં દૃષ્ટ્વા કમલેશયામ્

પદ્મિનીતિ ચ નામ્ના વૈ ચકાર વસુધાસુતામ્ ॥
તાં તુ યૌવનસમ્પન્નાં સખીભિઃ પરિવારિતામ્

આરામે વિહરંતીં ચ શુકકોકિલનાદિતે ॥
યદૃચ્છયાઽઽગતસ્તત્ર નારદો મુનિસત્તમઃ

વનલક્ષ્મીમિવાલોક્ય વિસ્મયાદિદમબ્રવીત્

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
કાસિ કસ્ય સુતા ભીરુ હસ્તં દર્શય મે તવ ॥
ઇત્યુક્તા સા સુચાર્વંગી સ્વાત્માનં મુનયેઽબ્રવીત્

વિયદ્રાજસુતા બ્રહ્મઁલ્લક્ષણાનિ વદસ્વ મે ॥
ઇત્યુક્તઃ સ તદા પ્રાહ નારદો મુનિસત્તમઃ

॥ અથ નારદોદીરિત પદ્માવતીશરીરલક્ષણાનિ ॥
॥ નારદૌવાચ ॥
શૃણુ ત્વં ચારુવદને લક્ષણાનિ વદામિ તે ॥
પાદૌ પ્રતિષ્ઠિતૌ સુભ્રુ રક્તપદ્મદલાન્વિતૌ

પાદાંગુલ્યઃ સમા રક્તા રક્તતુંગનખાન્વિતાઃ ॥
ગુલ્ફૌ ગૂઢૌ સમાવેતૌ જંઘે ચારોમશે શુભે

જાનુની સમસુસ્નિગ્ધે સમાવૂરૂ ક્રમાદુરૂ ॥
નિતંબૌ પૃથુલૌ પીનૌ જઘનં ચિંત્યમેવ હિ

નાભિર્મંડલવાન્નિમ્નઃ પાર્શ્વૌ તે મેદુરાવુભૌ ॥
ત્રિવલીલલિતં મધ્યં રોમરાજિવિરાજિતમ્

સ્તનૌ પીનૌ ઘનૌ સ્નિગ્ધાબુન્નતૌ મગ્નચૂચુકૌ ॥
કરૌ તે રક્તપદ્માભૌ પદ્મરેખાસમન્વિતૌ ॥
સુસૂક્ષ્મૌ રક્તસત્પર્વ નિરન્તરસમાંગુલી

શુકતુંડસમાકારનખપંક્તિવિરાજિતૌ ॥
દીર્ઘૌ ચ કોમલૌ ભદ્રે ભુજૌ તે પુષ્પદંડવત્

પૃષ્ઠં તે વેદિવદ્ભાતિ વિલગ્નમૃજુ મધ્યમમ્ ॥
કંઠસ્તુ રક્તો દીર્ઘશ્ચ સ્કન્ધૌ ચાવનતૌ શુભે

મુખં પ્રસન્નં સતતમકલંકશશિપ્રભમ્ ॥
કપોલૌ કનકાદર્શસદૃશૌ કુંડલોજ્જ્વલૌ

તિલપુષ્પસમાકારા નાસિકા તે શુભાનને ॥
અકલંકાષ્ટમીચંદ્રસદૃશોઽતિમનોહરઃ

દૃશ્યતેઽયં લલાટસ્તે નીલાલકસુશોભિતઃ ॥
મૂર્ધા તે સમવૃત્તશ્ચ સ્નિગ્ધાયતકચાન્વિતઃ

સ્મિતસંશોભિદશનં બિંબાધરસમન્વિતમ્ ॥
મુખં તે વિષ્ણુયોગ્યં સ્યાદિતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ

નાભિસ્તે દક્ષિણાવર્ત આવર્ત ઇવ ગાંગજઃ ॥
ત્વં હિ ક્ષીરાબ્ધિસમ્ભૂતા લક્ષ્મીરિવ હિ દૃશ્યસે

॥ શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા પૂજિતસ્તાભિર્નારદોઽન્તર્દધે તદા ॥
એતચ્છ્રુત્વાઽથ તત્સખ્યસ્તામૂચુઃ પદ્મિનીં સખીમ્

અથ પદ્માવત્યાઃ સ્વસખીભિઃ સાકં પુષ્પાટવી ગમનમ્ ॥ ॥
વનં ગચ્છામ પુષ્પાર્થં વસન્તઃ સમુપાગતઃ ॥
કર્ણિકારાશ્ચ ચૂતાશ્ચ ચંપકાઃ પારિભદ્રકાઃ

પલાશાઃ પાટલાઃ કુન્દા રક્તાશોકાશ્ચ પુષ્પિતાઃ॥
પદ્મિન્યઃ સિન્ધુવારાશ્ચ માલત્યો યૂથિકાલતાઃ

કહ્લારકરવીરાશ્ચ સંઘર્ષાદિવ પુષ્પિતાઃ ॥
પુષ્પાવચયનં કુર્મો વનેઽસ્મિન્સુમનોહરે

ઇત્યુક્ત્વા તા વનં જગ્મુરાકાશતનયાયુતાઃ ॥
પુષ્પાણ્યાહરમાણાસ્તુ વિચરન્ત્યસ્તતસ્તતઃ

કંચિદ્ગજેંદ્રં દદૃશુઃ શુભ્રદન્તદ્વયોજ્જ્વલમ્ ॥
ગણ્ડભિત્તિતલોદ્ભૂતમદધારાદ્વયોજ્જ્વલમ્

ઉન્નતં કરિણીયૂથૈઃ સમુપેતં રજોજ્જ્વલમ્ ॥
ફૂત્કારિપુષ્કરપ્રોદ્યચ્છીકરાપૂરિતાનનમ્

દૃષ્ટ્વા ચોદ્વિગ્નહૃદયા વનસ્પતિમુપાશ્રિતાઃ ॥
એતસ્મિન્નંતરે ચાશુ દદૃશુર્હયમુત્તમમ્

અથ મૃગયાર્થં પુષ્પાટવીં પ્રતિ શ્રીનિવાસાગમનમ્॥
અકલંકેન્દુધવલં જામ્બૂનદપરિષ્કૃતમ્ ॥
સ્ફુરદ્વિદ્યુલ્લતાયુક્તશરન્મેઘમિવોન્નતમ્

તસ્મિંસ્તુ પુરુષં કૃષ્ણં મદનાકારવર્ચસમ્॥
પુંડરીકદલાકારકર્ણાન્તાયતલોચનમ્

સુસૂક્ષ્મક્ષૌમસંવીતનીલચૂલિકયોજ્જ્વલમ્ ॥
પદ્મરાગમણિદ્યોતિસ્ફુરત્કુંડલમણ્ડિતમ્

સુવર્ણરત્નખચિતશાર્ઙ્ગદિવ્યધનુર્ધરમ્ ॥
અપરેણ કરેણૈવ વહન્તં કાઞ્ચનં શરમ્

પીતકક્ષોમસંવીતકટિદેશં સુમધ્યમમ્ ॥
રત્નકંકણકેયૂરકટિસૂત્રવિરાજિતમ

વિશાલવક્ષઃ સંશોભિદક્ષિણાવર્તસંયુતમ્ ॥
સ્વર્ણયજ્ઞોપવીતેન સ્ફુરત્સ્કન્ધં મનોહરમ્

ઈહામૃગં સમુદ્દિશ્ય મહાવેગાદનુદ્રુતમ્ ॥
તં દૃષ્ટ્વા વિસ્મિતા નાર્યઃ સસ્મિતાસ્તસ્થુરત્ર વૈ

તં દૃષ્ટ્વા હયમારૂઢં ગજેન્દ્રો નમ્રમસ્તકઃ ॥
તુણ્ડમુદ્ધૃત્ય ગર્જન્વૈ વિનિર્વૃત્ય યયૌ વનમ્

તસ્મિન્ગતે ગજે તત્ર હયારૂઢઃ સમાયયૌ ॥
ઈહામૃગં વિચિન્વાનઃ પુષ્પલાવીસમીપતઃ

॥ અથ ભગવતઃ કન્યકાનાં ચાન્યોન્યસંવાદઃ॥ ॥
તાઃ સમેત્ય સ ચોવાચ તુરગોપરિ સંસ્થિતઃ॥
અત્રાગતો મૃગઃ કશ્ચિદીહામૃગ ઇતીરિતઃ

દૃષ્ટો વા ભવતીભિઃ સ બ્રૂત મે કન્યકા ઇતિ ॥૩૯।
॥ શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥ ॥
પ્રત્યૂચુસ્તાસ્તુ તં કન્યા દૃષ્ટોસ્માભિર્ન કશ્ચન

કિમર્થમાગતોસ્માકં વનં વરધનુર્ધરઃ ॥
અત્રાવધ્યા મૃગાઃ સર્વે વર્તમાના નિષાદપ

આશુ ગચ્છ વનાદસ્માદાકાશનૃપપાલિતાત્ ॥
ઇતિ તાસાં વચઃ શ્રુત્વા હયાદવરુરોહ સઃ

કાસ્તુ યૂયમિયં ચાપિ કન્યકાંબુજસન્નિભા ॥
સુભગા ચારુસર્વાંગી પીનોન્નતપયોધરા ॥
બ્રૂત મેઽહં ગમિષ્યામિ શ્રુત્વા સ્વસ્યાલયં ગિરિમ્

ઇતિ તસ્યા વચઃ શ્રુત્વા ધરણ્યાત્મજયેરિતા ॥
સખી પદ્માવતી પ્રાહ નિષાદં પર્વતાલયમ્

આકાશરાજતનયા વસુધાતલસંભવા ॥
અસ્માકં નાયિકા શૂર પદ્મિનીનામ નામતઃ

બ્રૂહિ ત્વં સુભગાકાર કિન્નામા કસ્ય વા સુતઃ ॥
જાતિઃ કા કુત્ર તે વાસઃ કિમર્થં ત્વમિહાગતઃ ॥
ઇતિ પૃષ્ટઃ સ તાઃ પ્રાહ મન્દસ્મિતમુખાંબુજઃ

દિવાકરકુલં પ્રાહુરસ્માકં તુ પુરાવિદઃ ॥
યસ્ય નામાન્યનંતાનિ પાવનાનિ મનીષિણામ્

વર્ણતો નામતશ્ચાપિ કૃષ્ણં પ્રાહુસ્તપસ્વિનઃ ॥
બ્રહ્મદ્વિષાં સુરારીણાં યસ્ય ચક્રં ભયાવહમ્

યસ્ય શંખધ્વનિં શ્રુત્વા મોહમીયુર્હિ વૈરિણઃ ॥
યસ્ય વૈ ધનુષસ્તુલ્યં ધનુર્નૈવામરેષ્વપિ

તં માં વીરપતિં પ્રાહુર્વેંકટાદ્રિનિવાસિનમ્ ॥
તસ્માદદ્રિતટાત્સોઽહં નિષાદૈરનુગૈર્વૃતઃ

મૃગયાર્થં હયારૂઢો યુષ્માકં વનમાગતઃ ॥
મયાપ્યનુદ્રુતઃ કશ્ચિન્મૃગો વાયુગતિર્યયૌ

તમદૃષ્ટ્વા વનં પશ્યન્દૃષ્ટવાન્સુભગામિમામ્ ॥
કામાદિહાગતોઽહં વો મયા કિં લભ્યતે ન્વિયમ્

ઇતિ કૃષ્ણવચઃ શ્રુત્વા કુદ્ધાસ્તાઃ પુનરબ્રુવન્ ॥
આકાશરાજો દૃષ્ટ્વા ત્વાં કૃત્વા નિગડબન્ધનમ્ ॥
યાવન્નયતિ તાવત્ત્વં ગચ્છ શીઘ્રં સ્વમાલયમ્

તર્જિતસ્તાભિરેવં સ હયમારુહ્ય શીઘ્રગમ્ ॥
યુક્તઃ સ્વાનુચરૈઃ સર્વૈર્યયૌ દ્રુતતરં ગિરિમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીવેંકટાચલમાહાત્મ્યે ધરણીવરાહસંવાદ ઉદ્યાનવાસિન્યાઃ પદ્માવત્યાસ્સમીપે નારદાગમન શ્રીનિવાસમૃગયાદિવર્ણનંનામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ