સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.4-5

॥ શ્રીઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
સાધુ સૂત ચિરં જીવ ચિરમેવં પ્રશાધિ નઃ ॥
શ્રીભાગવતમાહાત્મ્યમપૂર્વં ત્વન્સુખાચ્છ્રુતમ્

તત્સ્વરૂપપ્રમાણં ચ વિધિં ચ શ્રવણે વદ ॥
તદ્વક્તુર્લક્ષણં સૂત શ્રોતુશ્ચાપિ વદાધુના

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
શ્રીમદ્ભાગવતસ્યાથ શ્રીમદ્ભગવતઃ સદા ॥
સ્વરૂપમેકમેવાસ્તિ સચ્ચિદાનન્દલક્ષણમ્

શ્રીકૃષ્ણાસક્તભક્તાનાં તન્માધુર્ય્યપ્રકાશકમ્ ॥
સમુજ્જૃમ્ભતિ યદ્વાક્યં વિદ્ધિ ભાગવતં હિ તત્

જ્ઞાનવિજ્ઞાનભક્ત્યઙ્ગચતુષ્ટયપરં વચઃ ॥
માયામર્દન દક્ષં ચ વિદ્ધિ ભાગવતં ચ તત્

પ્રમાણં તસ્ય કો વેદ હ્યનંતસ્યાક્ષરાત્મનઃ ॥
બ્રહ્મણે હરિણા તદ્દિક્ચતુઃશ્લોક્યા પ્રદર્શિતા

તદાનંત્યાવગાહેન સ્વેપ્સિતાવહનક્ષમાઃ ॥
ત એવ સંતિ ભો વિપ્રા બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદયઃ

મિતબુદ્ધ્યાદિવૃત્તીનાં મનુષ્યાણાં હિતાય ચ ॥
પરીક્ષિચ્છુકસંવાદો યોઽસૌ વ્યાસેન કીર્તિતઃ

ગ્રન્થોઽષ્ટાદશસાહસ્રો યોઽસૌ ભાગવતાભિધઃ ॥
કલિગ્રાહગૃહીતાનાં સ એવ પરમાશ્રયઃ

શ્રોતારો ઽથ નિરૂપ્યન્તે શ્રીમદ્વિષ્ણુકથાશ્રયાઃ ॥
પ્રવરા અવરાશ્ચતિ શ્રોતારો દ્વિવિધા મતાઃ

પ્રવરાશ્ચાતકો હંસઃ શુકો મીનાદયસ્તથા ॥
અવરા વૃકભૂરુણ્ડવૃષોષ્ટ્રાદ્યાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

અખિલોપેક્ષયા યસ્તુ કૃષ્ણશાસ્ત્રશ્રુતૌ વ્રતી ॥
સ ચાતકો યથામ્ભોદમુક્તે પાથસિ ચાતકઃ

હંસઃ સ્યાત્સારમાદત્તે યઃ શ્રોતા વિવિધાચ્છ્રુતાત્ ॥
દુગ્ધેનૈક્યં ગતાત્તોયાદ્યથા હંસોઽમલં પયઃ

શુકઃ સુષ્ટુ મિતં વક્તિ વ્યાસં શ્રોતૃંશ્ચ હર્ષયન્ ॥
સુપાઠિતઃ શુકો યદ્વચ્છિક્ષકં પાર્શ્વગાનપિ

શબ્દં નાનિમિષો જાતુ કરોત્યાસ્વાદયન્રસમ્ ॥
શ્રોતા સ્નિગ્ધો ભવેન્મીનો મીનઃ ક્ષીરનિધૌ યથા

યસ્તુદન્રસિકાઞ્ચ્છ્રોતૄન્વિરૌત્યજ્ઞો વૃકો હિ સઃ ॥
વેણુસ્વનરસાસક્તાન્વૃકોઽરણ્યે મૃગાન્યથા

ભૂરુણ્ડઃ શિક્ષયેદન્યાઞ્ચ્છ્રુત્વા ન સ્વયમાચરેત્ ॥
યથા હિમવતઃ શૃંગે ભૂરુણ્ડાખ્યો વિહંગમઃ

(ભારુણ્ડ)
સર્વં શ્રુતમુપાદત્તે સારાસારાન્ધધીર્વૃષઃ ॥
સ્વાદુ દ્રાક્ષાં ખલિં ચાપિ નિર્વિશેષં યથા વૃષઃ

સ ઉષ્ટ્રો મધુરં મુઞ્ચન્વિપરીતે રમેત યઃ ॥
યથા નિમ્બં ચરત્યુષ્ટ્રો હિત્વાઽઽમ્રમપિ તદ્યુતમ્

અન્યેઽપિ બહવો ભેદા દ્વયોર્ભૃંગખરાદયઃ ॥
વિજ્ઞેયાસ્તત્તદાચારૈસ્તત્તત્પ્રકૃતિસંભવૈઃ

યઃ સ્થિત્વાઽભિમુખં પ્રણમ્ય વિધિવત્ત્યક્તાન્યવાદો હરેર્લીલાઃ શ્રોતુમભીપ્સતેઽતિનિપુણો નમ્રો ઽથ ક્લૃપ્તાઞ્જલિઃ ॥
શિષ્યો વિશ્વસિતોઽનુચિન્તનપરઃ પ્રશ્નેઽનુરક્તઃ શુચિર્નિત્યં કૃષ્ણજનપ્રિયો નિગદિતઃ શ્રોતા સ વૈ વક્તૃભિઃ

ભગવન્મતિરનપેક્ષઃ સુહૃદો દીનેષુ સાનુકમ્પો યઃ ॥
બહુધાબોધનચતુરો વક્તા સંમાનિતો મુનિભિઃ

અથ ભારતભૂસ્થાને શ્રીભાગવતસેવને ॥
વિધિં શૃણુત ભો વિપ્રા યેન સ્યાત્સુખસંતતિઃ

રાજસં સાત્ત્વિકં ચાપિ તામસં નિર્ગુણં તથા ॥
ચતુર્વિધં તુ વિજ્ઞેયં શ્રીભાગવત સેવનમ્

સપ્તાહં યજ્ઞવદ્યત્તુ સશ્રમં સત્વરં મુદા ॥
સેવિતં રાજસં તત્તુ બહુપૂજાદિશોભનમ્

માસેન ઋતુના વાપિ શ્રવણં સ્વાદસંયુતમ્॥
સાત્ત્વિકં યદનાયાસં સમસ્તાનન્દવર્દ્ધનમ્

તામસં યત્તુ વર્ષેણ સાલસં શ્રદ્ધયાઽયુતમ્ ॥
વિસ્મૃતિસ્મૃતિસંયુક્તં સેવનં તચ્ચ સૌખ્યદમ્

વર્ષમાસદિનાનાં તુ વિમુચ્ય નિયમાગ્રહમ્ ॥
સર્વદા પ્રેમભક્ત્યૈવ સેવનં નિર્ગુણં મતમ્

પારીક્ષિતેઽપિ સંવાદે નિર્ગુણં તત્પ્રકીર્તિતમ્॥
તત્ર સપ્તદિનાખ્યાનં તદાયુર્દિનસંખ્યયા

અન્યત્ર ત્રિગુણં ચાપિ નિર્ગુણં ચ યથેચ્છયા ॥
યથા કથંચિત્કર્તવ્યં સેવનં ભગવચ્છ્રુતેઃ

યે શ્રીકૃષ્ણવિહારૈકભજનાસ્વાદલોલુપાઃ ॥
મુક્તાવપિ નિરાકાંક્ષાસ્તેષાં ભાગવતં ધનમ્

યેઽપિ સંસારસંતાપનિર્વિણ્ણા મોક્ષકાંક્ષિણઃ ॥
તેષાં ભવૌષધં ચૈતત્કલૌ સેવ્યં પ્રયત્નતઃ

યે ચાપિ વિષયારામાઃ સાંસારિકસુખસ્પૃહાઃ ॥
તેષાં તુ કર્મમાર્ગેણ યા સિદ્ધિઃ સાઽધુના કલૌ ॥

સામર્થ્યધનવિજ્ઞાનાભાવાદત્યન્તદુર્લ્લભા ॥
તસ્માત્તૈરપિ સંસેવ્યા શ્રીમદ્ભાગવતી કથા

ધનં પુત્રાંસ્તથા દારાન્વાહનાદિ યશો ગૃહાન્ ॥
અસાપત્ન્યં ચ રાજ્યં ચ દદ્યાદ્ભાગવતી કથા

ઇહ લોકે વરાન્ભુક્ત્વા ભોગાન્વૈ મનસેપ્સિતાન્ ॥
શ્રીભાગવતસંગેન યાત્યન્તે શ્રીહરેઃ પદમ્

યત્ર ભાગવતી વાર્તા યે ચ તચ્છ્રવણે રતાઃ ॥
તેષાં સંસેવનં કુર્યાદ્દેહેન ચ ધનેન ચ

તદનુગ્રહતોઽસ્યાપિ શ્રીભાગવતસેવનમ્ ॥
શ્રીકૃષ્ણવ્યતિરિક્તં યત્તત્સર્વં ધનસંજ્ઞિતમ્

કૃષ્ણાર્થીતિ ધનાર્થીતિ શ્રોતા વક્તા દ્વિધા મતઃ ॥
યથા વક્તા તથા શ્રોતા તત્ર સૌખ્યં વિવર્દ્ધતે

ઉભયોર્વૈપરીત્યે તુ રસાભાસે ફલચ્યુતિઃ॥
કિન્તુ કૃષ્ણાર્થિનાં સિદ્ધિર્વિલમ્બેનાપિ જાયતે

ધનાર્થિનસ્તુ સંસિદ્ધિર્વિધિસંપૂર્ણતાવશાત્ ॥
કૃષ્ણાર્થિનોઽગુણસ્યાપિ પ્રેમૈવ વિધિરુત્તમઃ

આસમાપ્તિ સકામેન કર્તવ્યો હિ વિધિઃ સ્વયમ્ ॥
સ્નાતો નિત્ય ક્રિયાં કૃત્વા પ્રાશ્ય પાદોદકં હરેઃ

પુસ્તકં ચ ગુરું ચૈવ પૂજયિત્વોપચારતઃ ॥
બ્રૂયાદ્વા શૃણુયાદ્વાપિ શ્રીમદ્ભાગવતં મુદા

પયસા વા હવિષ્યેણ મૌનં ભોજનમાચરેત્ ॥
બ્રહ્મચર્ય્યમધઃસુપ્તિં ક્રોધલોભાદિવર્જ્જનમ્

કથાન્તે કીર્તનં નિત્યં સમાપ્તૌ જાગરં ચરેત્ ॥
બ્રાહ્મણાન્ભોજયિત્વા તુ દક્ષિણાભિઃ પ્રતોષયેત્

ગુરવે વસ્ત્રભૂષાદિ દત્ત્વા ગાં ચ સમર્પયેત્ ॥
એવં કૃતે વિધાને તુ લભતે વાઞ્છિતં ફલમ્

દારાગારસુતાન્રાજ્યં ધનાદિ ચ યદીપ્સિતમ્ ॥
પરન્તુ શોભતે નાત્ર સકામત્વં વિડમ્બનમ્

કૃષ્ણપ્રાપ્તિકરં શશ્વત્પ્રેમાનન્દફલપ્રદમ્ ॥
શ્રીમદ્ભાગવતં શાસ્ત્રં કલૌ કીરેણ ભાષિતમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીમદ્ભાગવતમાહાત્મ્યે ચતુર્થોઽધ્યાયઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણે દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીભાગવતમહાપુરાણમાહાત્મ્યં સમાપ્તમ્ ॥ ૨-૬॥