સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.4-4

॥ સ્કન્દ ઉવાચ ॥
વૈનતેયશિલાયાસ્તુ માહાત્મ્યં વદ મે પિતઃ ॥
કિં પુણ્યં કિં ફલં ચાસ્ય અનુભાવં ચ કિં ભવેત્

॥ શિવ ઉવાચ ॥ ॥
કશ્યપાદ્વિનતાગર્ભે મહાબલપરાક્રમૌ ॥
ગરુડારુણૌ પ્રજાતૌ દ્વાવરુણઃ સૂર્યસારથિઃ

બદર્ય્યા દક્ષિણે ભાગે ગન્ધમાદનશૃઙ્ગકે ॥
ગરુડસ્તપ આતેપે હરિવાહનકામ્યયા

ફલમૂલજલાહારો નિર્દ્વંદ્વો જપતાં વરઃ ॥
પદૈકેનોપસંક્રમ્ય ભુવિ જેપે નિરામયઃ

ત્રિંશદ્વર્ષસહસ્રાણિ હરિદર્શન લાલસઃ ॥
તતસ્તુ ભગવાન્સાક્ષાત્પીતવાસા નિજાયુધઃ

આવિરાસીદ્યથા પ્રાચ્યાં દિશીંદુરિવ પુષ્કલઃ ॥
ઉવાચ વચનં સમ્યઙ્મેઘગંભીરનિસ્વનઃ

તથાપિ ન બહિર્વૃત્તિર્દધ્મૌ દરવરં તતઃ ॥
તથાપિ ન બહિર્વૃત્તિર્ગરુડસ્ય મહાત્મનઃ

તતઃ પ્રવિશ્ય ભગવાનંતરં પવનક્રમાત્ ॥
બહિરુન્મુખતાં ચૈવ રચયન્બહિરાબભૌ

ભગવંતં હરિં દૃષ્ટ્વા ગરુડો ગતસાધ્વસઃ ॥
પુલકાંકિત સર્વાંગસ્તુષ્ટાવ વિહિતાંજલિઃ

॥ ગરુડ ઉવાચ ॥ ॥
જયજય ત્રિભુવનજનમનોભવન વિદલિતાઘગુણ સકલગીર્વાણવંદિત ચરણકમલયુગલપરિમલબહલરિપુવનવિભંજન વિદ્યોતમાન સકલસુરાસુરમુકુટકોટિવિલસિત નિજપીઠકમલનિરસિત નિજજનહૃદયતિમિરપટલબહલ હિમકર ઇવ ત્રિવિધસંતાપસંદોહહરણચરણ
જગદુદયસ્થિતિલયવિલાસવિલસિત ત્રિવિધમૂર્તિકીર્તિવિસ્ફૂર્જિત જગદુદયસંદોહ દિનકર ઇવ નિજજનમાનસસરોજષટ્પદવિદિત સકલવેદવિદ્યોતમાન માનસ નિજજનમુનિજનવન્દિત પદનખનીરપવિત્રીકૃત ગીર્વાણમુનિમાનસવંદિત ચરણરજઃપ્રસાદસારભૂત જગતામધીશ નમસ્તે નમસ્તે ॥

અપિ ચ ॥
અષ્ટશક્તિસહિતો વનમાલી પીતચૈલકુસુમાવલિશોભઃ ॥
પંકજાકરવિરાજિતપાદઃ પાતુ મામવહિતેન્દ્રિયવર્ગઃ

ભક્તહૃત્કમલરાજિતમૂર્તિર્દુષ્ટદૈત્યદલનોત્થિતકીર્તિઃ ॥
બદ્ધસેતુરવિતાશ્રિતલોકઃ પાતુ મામનુદિનં ભુવનેશઃ

સ્થિરચલત્રિવિધતાપહિમાંશુર્ભાસમાનતરણિપ્રતિભાસઃ ॥
એક એવ બહુધા કૃતવેષો માયયાવતુ મહામતિરીશઃ

ભક્તચિંતનકૃતે કૃતરૂપઃ શૈશવેન બહુશાસિતભૂપઃ ॥
વેદમાર્ગ ઉરુધા હિતકારી રીતિરીશિતુરિયં ગુણશાલી

યજ્ઞભુગ્ઘૃદયબંધનધારી વિશ્વમૂર્તિરબલાંશુકહારી॥
પાલનેઽપિ મહતાં બહુદેહો રાસ એષ તનુમાનવતાન્નઃ

પ્રેમભક્તિપુરુષૈરુપલભ્યઃ પૂરુષઃ કૃતસમસ્તનિવાસઃ ॥
દાસ્યવૃંદહૃષિતો નિજદાસઃ પ્રેક્ષણૈકકરુણોવતુ વિશ્વમ્

કંઠલંબિતતરક્ષુનખાગ્રક્રુષ્ટગોપરમણીકુચભારઃ॥
લીલયા યુવતિભિઃ કૃતવેષઃ શેષ એષ ભવતાદુપશાંત્યૈ

દંડપાણિરયમેવ જનાનાં શાસિતાત્મનિયમોક્તહિતાનામ્॥
પાવનાય મહતામનુશાલી વિશ્વદુઃખશમનો ભવતાન્નઃ

એવં સ્તુતસ્તતઃ સાક્ષાદ્ગરુડેન મહાત્મના ॥
પૂજાર્થમાજુહાવૈનાં ગંગાં ત્રિપથગામિનીમ્

તતઃ પંચમુખી સાક્ષાદાવિરાસીન્નગોપરિ॥
તેનોદકેન પાદાર્ઘં ચકાર વિનતાસુતઃ

વ્રિયતાં વર ઇત્યુક્તો ગરુડો હરિણા તતઃ ॥
તવૈકવાહનઃ શ્રીમાન્બલવીર્યપરાક્રમઃ ॥
અજેયો દેવદૈત્યાનાં સ્યામહં તે પ્રસાદતઃ

ઇયં મન્નામવિખ્યાતા સર્વપાપહરા શિલા ॥
એતસ્યાઃ સ્મરણાત્પુંસાં વિષવ્યાધિર્ન જાયતામ્

એવમુક્ત્વા તતસ્તૂષ્ણીં બભૂવ વિનતાસુતઃ ॥
ઓમિત્યુક્ત્વા તતો વિષ્ણુરુવાચેદં વચો હિતમ્

બદરીં ત્વં પ્રયાહીતિ નારદેન નિષેવિતામ્ ॥
સ્નાનં નારદતીર્થાદાવુપવાસત્રયં શુચિઃ ॥
કૃત્વા મદ્દર્શનં તત્ર સુલભં તે ભવિષ્યતિ

ઇત્યુક્ત્વાંતર્દ્દધે વિષ્ણુસ્તડિત્સૌદામની યથા ॥
ગરુડસ્તુ તતઃ શીઘ્રમાગત્ય બદરીં મુદા

વહ્નિતીર્થં સમાસાદ્ય શિલામાશ્રિત્ય તત્પરઃ ॥
સ્નાત્વા નારદતીર્થેષુ વ્રતચર્યામથાકરોત્

તતસ્તુ નારદે તીર્થે દૃષ્ટ્વા ભગવતઃ સ્થિતિમ્ ॥
નમસ્કૃત્ય વિધાનેન તદાજ્ઞાતઃ પુરં યયૌ

તતઃ પ્રભૃતિ ત્રૈલોક્યે ગારુડીતિ શિલોચ્યતે

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
વારાહ્યા વદ માહાત્મ્યં કીદૃશં હીશ્વરેશ્વર ॥
કિં પુણ્યં કિં ફલં તસ્યા અભિધાનં તથા કથમ્

॥ શિવ ઉવાચ ॥ ॥
રસાતલાત્સમુદ્ધૃત્ય મહીં દૈવતવૈરિણમ્ ॥
હિરણ્યાક્ષં રણે હત્વા બદરીં સમુપાગતઃ

આકલ્પાંતં મહાદેવો યોગધારણયા સ્થિતઃ ॥
બદર્યાઃ સૌષ્ઠવાદેવ વિદધે સ્થિતિમાત્મનઃ

શિલારૂપેણ ભગવાન્સ્થિતિં તત્ર ચકાર હ ॥
તત્ર ગત્વા તુ મનુજઃ સ્નાત્વા ગંગાજલેઽમલે

દાનં દત્ત્વા સ્વશક્ત્યા વૈ ગંગાંભઃ શાંતમાનસઃ ॥
અહોરાત્રે સ્થિતો ભૂત્વા જપેદેકાગ્રમાનસઃ

શિલાયાં દેવદૃષ્ટિશ્ચ તસ્ય પુંસઃ પ્રજાયતે ॥
બહુના કિમિહોક્તેન યદ્વદિષ્યતિ સાધકઃ

તત્તસ્ય સિધ્યતિ ક્ષિપ્રં યદ્યપિ સ્યાત્સુદુષ્કરમ્

॥
॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
નારસિંહીશિલાયાસ્તુ માહાત્મ્યં વદ મે પ્રભો ॥
ત્વત્પ્રસાદાન્મહાદેવ દુર્લ્લભં શ્રુતવાનહમ્

॥ શિવ ઉવાચ ॥ ॥
હિરણ્યકશિપું હત્વા નખાગ્રેણૈવ લીલયા ॥
ક્રોધાગ્નિના પ્રદીપ્તાંગઃ પ્રલયાનલસન્નિભઃ

તદા દેવૈઃ સમાગત્ય સ્થિત્વા દૂરે દયાલુભિઃ ॥
સ્તુતોઽસૌ ભગવાન્દેવો લીલયા ધૃતવિગ્રહઃ

તદા પ્રસન્નો હરિરુગ્રવિક્રમઃ સ્વતેજસા વ્યાપ્તસુરાસુરોત્તમઃ ॥
ઉવાચ મત્તો વરમાવૃણીધ્વં ગીર્વાણનિર્વાણ સુખૈકહેતુમ્

તદાસુરાણામધિપઃ સ્વયંભૂરુવાચ વાક્યં સ્મિતશોભિતાનનઃ ॥
રૂપં તવાત્યુગ્રમશેષદેહિનાં ભયાવહં સંહર નારસિંહ

અનેકધૈતદ્વિધિવદ્વિધાય નિધાય શૈલાદિષુ દિવ્યમૂર્તિમ્ ॥
ઉવાચ કિં વઃ પ્રકરોમિ કૃત્યમહં પ્રસન્નસ્ત્રિદશાઃ પરંતપાઃ

તતોમરા ઊચુરનેન ચૈવ રૂપેણ સંક્ષોભિતવિશ્વમૂર્તે ॥
પ્રશાંતમંતઃસુખહેતુબંધિ ચતુર્ભુજત્વં વરમીપ્સિતં નઃ

તતો હરિર્વીક્ષ્ય નિરીક્ષણેન દિવ્યેન વિશ્વં પ્રયયૌ વિશાલામ્॥
ગંગાજલે ક્રીડતિ વિષ્ટચેતાઃ સુરાસુરેભ્યો ભગવાનુવાચ

તતોઽમરાઃ શાંતભયા અથૈનં નિરીક્ષ્ય દેવં જલમધ્યસંસ્થમ્ ॥ ॥
નત્વા પરિક્રમ્ય તદા સમાયયુર્નિરૂઢભાવાઃ સ્વપુરં તતઃ ક્રમાત્

તતઃ સમસ્તા ઋષયસ્તપોધનાઃ સમાયયુર્ભક્તિભરાવનમ્રાઃ ॥
નૃસિંહમત્યદ્ભુતવિકમં હરિં સમીડિરે બદ્ધકરા વચોભિઃ

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
નમોનમસ્તે જગતામધીશ વિશ્વેશ વિશ્વાભય વિશ્વમૂર્તે ॥
કૃપાંબુરાશે ભજનીયતીર્થ પાદાંબુજ શ્રીશ દયાં વિધેહિ

એકોઽસિ નાના નિજમાયયા સ્વયા ઘટે પયો યદ્વદુપાધિભિન્નમ્ ॥
ભક્તેચ્છયોપાત્તવિચિત્રવિગ્રહ પ્રસીદ વિશ્વાનન વિશ્વભાવન

તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્નૃસિંહઃ સિંહવિક્રમઃ ॥
ઉવાચ વચનં ચારુ વરં મે વ્રિયતામિતિ

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
યદિ પ્રસન્નો ભગવન્કૃપયા જગતાં પતે ॥
વિશાલા ન પરિત્યાજ્યા વરોઽસ્માકમભીપ્સિતઃ

એવમસ્તુ તતઃ સર્વે સ્વાશ્રમં હ્યૃષયો યયુઃ ॥
નૃસિંહોઽપિ શિલારૂપી જલક્રીડાપરોઽભવત્

ઉપવાસત્રયં કૃત્વા જપધ્યાનપરાયણઃ ॥
નૃસિંહરૂપિણં સાક્ષાત્પશ્યત્યેવ ન સંશયઃ

ય એતચ્છ્રદ્ધયા મર્ત્યઃ શૃણોતિ શ્રાવયઞ્છુચિઃ ॥
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વૈકુંઠે વસતિં લભેત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે બદરિકાશ્રમમાહાત્મ્યે શિવકાર્ત્તિકેયસંવાદે ગરુડશિલા વારાહીશિલા નારસિંહીશિલામાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ