સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.34-3

॥ અથાગસ્ત્યતીર્થાગસ્ત્યેશ્વરયોઃ પ્રભાવઃ ॥
॥ અર્જુન ઉવાચ ॥ ॥
શ્રોત્રાઞ્જલિભ્યાં પીત્વાપિ ભવદ્વાક્યામૃતં મુહુઃ ॥
મનો નોપૈતિ મે તૃપ્તિં ભૂયઃ શ્રવણકાઙ્ક્ષયા

ક્રિયાસમભિહારો મે ત્વદ્વાક્યાકર્ણનૈષિણઃ ॥
મનઃ ખેદાય મા ભૂત્તે કરુણાભરિતાત્મનઃ

ઇદાનીં શ્રોતુમિચ્છામિ નદ્યામસ્યાં મહામુને ॥
કુત્ર કુત્ર સમર્થાનિ તીર્થાન્યઘનિબર્હણે

કાઃ કાઃ પુણ્યતરંગિણ્યઃ સઙ્ગતા અનયા મુને ॥
કુત્ર સ્નાનેન કૃત્તાઘા નોપયાંતિ યમાદ્ભયમ્

હરાચ્યુતાદિદેવાનાં પુણ્યાન્યાયતનાનિ ચ ॥
યાનિયાનિ ચ પુણ્યાનિ તિષ્ઠન્ત્યસ્યાસ્તટદ્વયે ॥

તેષુ ક્ષેત્રેષુ મનુજૈર્યત્ફલં સમવાપ્યતે ॥
વિહિતૈર્વિધિવત્સ્નાનદાનાદિશુભકર્મભિઃ

સોપાખ્યાનમિદં સર્વં વેદિતં વેદવિત્તમ ॥
સંજાતા મહતી પ્રીતિર્વિસ્તાર્યાચક્ષ્વ મે ક્રમાત્

॥ ભરદ્વાજ ઉવાચ ॥ ॥
યત્પૃષ્ટં ભવતા પાર્થ ક્રમાદ્વિસ્તાર્ય કથ્યતે ॥
આરભ્યાગસ્ત્યતીર્થેન્દ્રાદસ્યાસ્તીર્થૌઘવૈભવમ્

અખણ્ડજ્ઞાનરૂપેણ સર્વલોકહિતૈષિણા ॥
સુરાસુરાણાં સંભાવ્યેનાગસ્ત્યેન મહાત્મના

વસુધામવતીર્ણાયાં પ્રથમં તદ્ધરાધરાત્ ॥
સ્નાત્વા યત્ર મહાનદ્યાં સંપ્રાપ્નોતિ કૃતાર્થતામ્

અગસ્ત્યતીર્થમિત્યુક્તં પાવનં તજ્જગત્ત્રયે ॥
તત્ર સ્નાનેન શુદ્ધિઃ સ્યાન્મહાપાતકિનામપિ

અનેકજન્માચરિતમહાપાતકસંહતિંમ્ ॥
નિર દિવિ મોદન્તે તત્ર સ્નાનરતા જનાઃ

યે તત્ર તીર્થે યતિનઃ કૃતસ્નાના યતેન્દ્રિયાઃ ॥
ગોભૂતિલહિરણ્યાદિમહાદાનાનિ કુર્વતે

તે પ્રાપ્નુવન્તિ સંપૂર્ણં ગંગાદ્વારે સમાહિતૈઃ ॥
વિહિતાનાં શતગુણં દાનાનાં ફલમર્જુન॥

અત્રાસ્તિ ભગવાનીશઃ ખ્યાતોઽગસ્ત્યેશસંજ્ઞયા ॥
સ્થાપિતોઽગસ્ત્યમુનિના લોકાનન્દવિધાયિના

સ્નાત્વા તસ્યાં મહાનદ્યાં તલ્લિંગં પૂજયન્તિ યે ॥
દશાનામશ્વમેધાનાં ફલં સંપ્રાપ્નુવંતિ તે

॥ અથ સુવર્ણમુખરીસ્નાનકાલનિર્ણયઃ ॥ ॥
ધનૂરાશિં પરિત્યજ્ય યદા મકરમંશુમાન્॥
વિશેત્તદયનં પુણ્યમુત્તરં પરિકીર્તિતમ્

તસ્મિન્દિને યે નિયતા નદ્યાં સ્નાત્વા સમાહિતાઃ ॥
પશ્યન્તિ પાર્વતીનાથમગસ્ત્યેશં સુરાર્ચિતમ્

અગ્નિષ્ટોમસહસ્રસ્ય વાજપેયશતસ્ય ચ ॥
ફલં સંપ્રાપ્ય મોદન્તે દિવિ દેવગણાર્ચિતાઃ

મૃગસંક્રમવેલાયાં પુરુષૈર્મંગલાર્થિભિઃ ॥
અવશ્યમેવ કર્તવ્યમગસ્ત્યેશસ્ય દર્શનમ્

॥ અથ દેવર્ષિપિતૃતીર્થમાહાત્મ્યમ્ ॥ ॥
ઐશાન્યાં તસ્ય તીર્થસ્ય દેશે ક્રોશમિતેઽર્જુન ॥
અસ્તિ તીર્થત્રયં ખ્યાતં દેવર્ષિપિતૃનામભિઃ

દેવર્ષિપિતરસ્તત્ર મુનિના તેન પૂજિતાઃ ॥
પ્રદદુર્હૃષ્ટમનસઃ સર્વાન્સમભિવાઞ્છિતાન્

તદા દેવર્ષિપિતૃભિરિદં તીર્થત્રયં ક્રમાત્ ॥
અસ્મન્નામભિરીડ્યં સ્યાદિત્યુક્તં તસ્ય સન્નિધૌ

તસ્મિંસ્તીર્થત્રયે યે તુ સ્નાત્વા વિહિતતર્પણાઃ ॥
ઋણત્રયવિનિર્મુક્તાસ્તે યાન્તિ દિવમક્ષયામ્

॥ અથ વેણાસુવર્ણમુખરીસંગમવર્ણનમ્ ॥ ॥
તતઃ પ્રાગુત્તરક્ષોણ્યાં યોજનદ્વયસીમનિ ॥
પ્રાપ્તા સુવર્ણમુખરી વેણાનામ મહાનદી

સમુદગ્રરયાઘાતનિપાતિતતટદ્રુમા ॥
કુલ્યાનિર્ગતવાઃપૂરસમાપ્લાવિતકાનના

ઉત્તુઙ્ગપુલિનોત્સંગખેલત્કોકકુલાકુલા ॥
અમ્બુજામોદલોલાલિમાલાલીલારવાન્વિતા

અતિક્રમ્ય સમુત્તુંગાનનેકાન્ધરણીધરાન્॥
પ્રભૂતતોયરુચિરા સુવર્ણમુખરીં ગતા

નદીદ્વયવ્યતિકરે કૃતસ્નાના યથાવિધિ ॥
દશાનામશ્વમેધાનામખણ્ડં પ્રાપ્નુયુઃ ફલમ્

સંગતા વેણયા પુણ્યા સુવર્ણમુખરી નદી ॥
ગિરિદુર્ગમમાર્ગેણ યયાવુત્તરવાહિની

મધ્યગેન મહીધ્રાણાં માર્ગેણ વિષમેણ સા ॥
ગત્વા વિરેજે તટિની યોજનાનાં ચતુષ્ટયમ્

પૂર્વતસ્તસ્ય દેશસ્ય વિષયે સાર્ધયોજને ॥
ઉદક્કૂલે મહાનદ્યાઃ પ્રાગ્વાહિન્યા મનોહરે

અગસ્ત્યેશ્વર નામાસ્તે ખ્યાતં લિંગં પુરદ્વિષઃ ॥
સ્મરણં દેવમર્ત્યાનાં સમસ્તાઘનિવારણમ્

તત્ર સ્નાત્વા મહાનદ્યાં યે નરા નિયતેન્દ્રિયાઃ ॥
પશ્યન્તિ પાર્વતીનાથમગસ્ત્યેન પ્રતિષ્ઠિતમ્

અનેકૈઃ પૂર્વજનનૈરર્જિતં પાપસઞ્ચયમ્ ॥
તે નિરસ્ય સુરાવાસે મોદન્તે કાલમક્ષયમ્ ॥

તતઃ સોદઙ્મુખી ભૂત્વા સુવર્ણમુખરી યયૌ ॥
યોજનાર્ધમિદં દેશં તીર્થસંઘસમન્વિતા

॥ અથ સુવર્ણમુખર્યા વ્યાઘ્રપદાહ્વય નદીસંગમઃ ॥ ॥
તસ્મિન્દેશે તુ હિન્તાલતાલસાલમનોરમે ॥
ગતા સુવર્ણમુખરી નદી વ્યાઘ્રપદાહ્વયા

દુર્વારભૂરિદુરિતવિનિવારણપેશલા ॥
નીરંધતીરવાનીરવનમણ્ડલમંડિતા

સિદ્ધગંધર્વલલના લીલાગાહનશાલિની ॥
તપસ્વિકન્યાનિઃક્ષિપ્ત બલિપુષ્પવિરાજિતા ॥

હંસકારણ્ડવક્રૌઞ્ચકુલકોલાહલાકુલા ॥
પ્રાક્પ્રવાહા સમાગત્ય શૈલાન્તરગતાધ્વના

સંગમે સરિતોસ્તત્ર કૃતસ્નાના નરોત્તમાઃ ॥
સમગ્રમશ્વમેધાનાં દશાનાપ્રાપ્નુયુઃ ફલમ્

॥ અથ શંખતીર્થવર્ણનમ્ ॥ ॥
તત્ર વ્યાઘ્રપદાખ્યાયાસ્તટે લોકમલાપહે ॥
અનઘં સર્વપાપઘ્નં શંખતીર્થં વિરાજતે

બ્રહ્મર્ષિનિયતાવાસં સુરગન્ધર્વસેવિતમ્ ॥
દર્શનસ્નાનપાનાદ્યૈરમિતાનન્દદાયકમ્

તત્રાસ્તે ભગવાનીશઃ શંખેશોનામ ફાલ્ગુન ॥
શંખનામ્ના મુનીંદ્રેણ લિંગરૂપં પ્રતિષ્ઠિતમ્

યે તત્ર તીર્થે સુસ્નાતાઃ પશ્યન્તિ વૃષવાહનમ્ ॥
દશાશ્વમેધજં પુણ્યં લબ્ધ્વા યાંતિ સુરાલયમ્

યુક્તા તયા વ્યાઘ્રપદાભિધાનયા ગત્વા તતો યોજનસંમિતાં ભુવમ્ ॥
યયૌ મુનીન્દ્રૈર્વૃષભાચલાંતિકં સંસેવ્યમાના શુભનિર્મલોદકા

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીવેંકટાચલમાહાત્મ્યેઽગસ્ત્યતીર્થાદિવિવિધતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ચતુસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ