સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.31-4

॥ અથ સુવર્ણમુખરીપ્રભાવશુશ્રૂષયા ભરદ્વાજં પ્રત્યર્જુનપ્રશ્રઃ ॥
॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
કૃતસાયન્તનવિધિં હુતાશનસમદ્યુતિમ્ ॥
સુખાસીનં મુનિપતિં પ્રણમ્ય ભરતર્ષભઃ

તદીયશીતલામોદસુધાપૂરાનુમોદિતઃ ॥
ગમ્ભીરં પ્રશ્રયોપેતમિદં વચનમબ્રવીત્

॥
॥ અર્જુન ઉવાચ ॥ ॥
મુનિપુંગવ લોકેઽસ્મિન્ધન્ય એકોઽહમેવ હિ ॥
પુત્રાવિશેષં ભવતા યદેવં સમ્યગાદૃતઃ

ભવદાદરસઞ્જાતકૌતુકં મમ માનસમ્ ॥
ભવદ્વાક્યામૃતં દિવ્યં પાતું ત્વરયતીવ મામ્

કસ્માચ્છૈલાદિયં જાતા કેનાનીતા મહાનદી ॥
કિં પુણ્યં સ્નાનદાનાદ્યૈઃ કૃતૈસ્તત્રોપલભ્યતે

અસ્યાઃ પ્રભાવં પ્રભવં પ્રહ્વસ્ય મમ સન્મુને ॥
વક્તુમર્હસિ કાર્યો હિ ભક્તાનુગ્રહ એવ તે

અર્જુનસ્ય વચઃ શ્રુત્વા ભરદ્વાજો દ્વિજોત્તમઃ ॥
તદાનનં સમાલોક્ય વાક્યં વાક્યવિદબ્રવીત્

॥ ભરદ્વાજ ઉવાચ ॥ ॥
ત્વમર્જુન મહાબાહો કૌરવાન્વયપાવનઃ ॥
વિશેષાન્મમ માન્યોઽસિ ધર્મપુત્રાનુજો યતઃ

અનેકે ભૂમિપા દૃષ્ટા ન તે ત્વમિવ ફાલ્ગુન ॥
લીલાર્જવદયૌદાર્યધૈર્યગામ્ભીર્યશાલિનઃ

કુલં વિદ્યા ધનં ચૈવ બલિનાં મદકારણમ્ ॥
ભવાદૃશાનાં ભવ્યાનાં તાનિ પ્રશ્રયકારણમ્

પ્રાજ્યેષુ રાજ્યભોગેષુ વિદ્યમાનેષુ કૌરવ ॥
ઋતે ભવન્તં કો વાન્યો નોપૈતિ વિકૃતેર્વશમ્

પરવાનસ્મિ કૌન્તેય ગુણૈલાકોત્તરૈસ્તવ ॥
કિમસ્ત્યકથનીયં તે કૌતુકોપેતમાનસ

શૃણુ રાજન્કથાં દિવ્યાં મયા મુનિમુખાચ્છુતામ્ ॥
યાં શ્રુત્વા પાતકાતઙ્કાન્મુચ્યન્તે સર્વજન્તવઃ

॥ અથ ભરદ્વાજકથિત શંકરવિવાહપ્રક્રિયા ॥ ॥
પૂર્વં દાક્ષાયણી દેવી જનકેનાવમાનિતા ॥
ત્યક્ત્વા તનું તાં નીહારગિરેરભવદાત્મજા

સપ્તર્ષિભિરુપાગમ્ય પ્રાર્થિતો ધરણીધરઃ ॥
મૃત્યુંજયાય સ્વાં પુત્રીં વિવાહે દાતુમુદ્યતઃ

વૃષભાંકો જગત્સ્વામી વિવોઢું સર્વમંગલામ્ ॥
પ્રાપ્તો હિમવદાવાસમોષધીપ્રસ્થનામકમ્

તચ્છાસનાત્સમાજગ્મુઃ સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ ॥
ભૂતાનિ ભૂતનાથસ્ય કલ્યાણમભિનંદિતુમ્

તદ્ભૂરિભારસંભગ્ના ભૂમિરુત્તરસંશ્રયા ॥
નિમ્નતામાયયૌ તાવદ્યાવત્પાતાલમાસ્થિતા

નિર્ભારલાઘવાદસ્માદ્ભૃશં દક્ષિણગામિની ।
ઊર્ધ્વં ગતા ચ તં દૃષ્ટ્વા સર્વેષામભવદ્ભયમ્

જ્ઞાત્વા તાં વિકૃતિં ભૂમેર્દૃષ્ટ્વાગસ્ત્યંમહેશ્વરઃ ॥
ઇત એહિ મહાપ્રાજ્ઞેત્યુક્ત્વા વચનમબ્રવીત્

આગતેષુ સમસ્તેષુ ભૂતેષ્વત્ર વસુન્ધરા ॥
તદ્ભારેણ સમાક્રાન્તા વિકૃતિં સમુપાગતા

તદ્ભુવઃ સામ્યકરણે ત્વમર્હસિ મહામતે ॥
ઋતે ત્વામત્ર હિ ત્વત્તઃ પરેણૈતત્કથં ભવેત્

મત્તેજઃસંભવો હિ ત્વં લોકસંરક્ષણોદ્યતઃ ॥
તસ્માન્મદ્વચનાદ્વત્સ ભુવમેતાં સમીકુરુ

મત્પાણિગ્રહણાલ્લોકકૌતુકાયત્તબુદ્ધિષુ ॥
આગતેષુ સમસ્તેષુ સ્થાતવ્યં ભવતાઽપિ ચ

ત્વં ન તિષ્ઠસિ ચેદત્ર ન કશ્ચિદ્વિકૃતિં ભુવઃ ॥
અપનેતું હિ શક્નોતિ તદ્ગન્તવ્યં ત્વયાનઘ

ઇમાં ગિરિસુતાપાણિગ્રહકલ્યાણભાસુરામ્ ॥
મૂર્તિં પ્રદર્શયિષ્યામિ યત્ર તિષ્ઠસિ તત્ર તે

॥ અથ ભૂસામ્યકરણાયાગસ્ત્યસ્ય હિમાદ્રેર્દક્ષિણદિગ્ગમનમ્ ॥ ॥
ઇત્યુક્ત્વા તં પરિષ્વજ્ય વિસસર્જ મહેશ્વરઃ ॥
તથેતિ પ્રણમ્યાસૌ યયૌ યામ્યાં દિશં મુનિઃ

વિન્ધ્યાદ્રિં સમતિક્રમ્ય દક્ષિણામાગતે દિશમ્ ॥
અગસ્ત્યે મુનિશાર્દૂલે મહી સામ્યમુપાયયૌ

ભુવોઽપનીય વિકૃતિં સ્થિતં કલશજં મુનિમ્ ॥
તુષ્ટુવુર્હર્ષતરલાઃ સુરગન્ધર્વકિન્નરાઃ

સ દદર્શ તતો ગત્વા કશ્ચિચ્છૈલં સમુન્નતમ્ ॥
વિતતૈર્ધરણીં પાદૈર્ધૃત્વા સંસ્થિતમગ્રતઃ

મહૌષધીનાં રત્નાનામશેષાણાં સ્વયંભુવા ॥
અખણ્ડતેજોદીપ્તાનાં વિનિર્મિતમિવાકરમ્

સમુન્નતૈર્યઃ શિખરૈર્નિપતદ્વ્યોમભૂતલે ॥
ઉદારધારાસંપન્નૈર્દધાતીવ નિરન્તરમ્

શનૈરારુહ્ય તં શૈલમગસ્ત્યો મુનિપુંગવઃ ॥
નિવાસાય મતિં ચક્રે રમ્યે તચ્છિખરસ્થલે

તસ્યામૃતોપમેયસ્ય પદ્મોત્પલકુલશ્રિયઃ ॥
નાનાદ્રુમપરીતસ્ય કાસારસ્યોત્તરે તટે

મનોહરે મહીભાગે વિધાયાશ્રમમુત્તમમ્ ॥
આરાધ્ય પિતૃદેવર્ષીન્વિધિવદ્વાસ્તુદેવતામ્

ઉવાસ સુચિરં તત્ર મુનિસઙ્ઘસમન્વિતઃ ॥
દેવતાસિદ્ધગન્ધર્વાપ્સરોજુષ્ટમહીધરે

તપઃ સમાવેશિતવિત્તવૃત્તૌ તપોવને તિષ્ઠતિ કુમ્ભજાતે ॥
પ્રશસ્તસૌભાગ્યસમન્વિતોઽદ્રિરગસ્ત્યશૈલાહ્વયમાસસાદ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે વેંકટાચલમાહાત્મ્યે સુવર્ણમુખરીમાહાત્મ્યપ્રશંસાયામર્જુનભરદ્વાજસંવાદે શંકરવિવાહાગસ્ત્યદક્ષિણદિગ્ગમનવર્ણનનામૈકત્રિંશોઽધ્યાયઃ