સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.30-2

॥ મુનય ઊચુઃ ॥ ॥
ચકાર કેન વિધિના જન્મસ્નાનં શ્રિયઃ પતેઃ ॥
અન્યાનપ્યુત્સવાન્સર્વાન્વિધિવદ્બ્રૂહિ નો મુને

નારદેન પુરા પ્રોક્તં સર્વં તે મુનિસત્તમ ॥
સ હિ વેદ તમઃપારે બ્રહ્મ બ્રહ્મસુતો મુનિઃ

તત્સર્વં બ્રૂહિ તત્ત્વેન મુને ક્રૌતૂહલં હિ નઃ ॥
અહો ભાગ્યં નરપતેરિંદ્રદ્યુમ્નસ્ય ભો મુને

તસ્ય તાવતિ કર્માંતે અત્યદ્ભુતમિદં મહત્ ॥
ન શ્રુતા હિ ન દૃષ્ટા હિ પ્રતિમા દારુનિર્મિતા

સજીવતનુવત્સાક્ષાદ્વારં દદ્યાન્મનુષ્યવત્ ॥
સ્મારંસ્મારં ભગવતશ્ચરિતં પાપનાશનમ્

ચરિતં તસ્ય નૃપતેર્દુર્લભં મર્ત્યવાસિનામ્ ॥
ન સન્તોષોઽસ્તિ ભગવઞ્શૃણ્વતાં નો મહામુને

તદ્વદાનુક્રમેણાસ્માન્યાત્રાઃ સર્વાઘનાશનાઃ ॥
યાસાં સંદર્શનાદ્વાસો વૈકુણ્ઠ ઇતિ નિશ્ચિતમ્

યાત્રામાહાત્મ્યવક્તાસૌ યત્સાક્ષાન્મધુસૂદનઃ ॥
તન્નો વદ મહાભાગ જગતાં હિતકામ્યયા

॥
॥ જૈમિનિરુવાચ ॥ ॥
જ્યેષ્ઠસ્નાનં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુધ્વં મુનયોઽધુના ॥
જ્યેષ્ઠશુક્લદશમ્યાં તુ વ્રતં સંકલ્પ્ય વાગ્યતઃ

પ્રાતરુત્થાય કુર્વીત પંચતીર્થવિધાનતઃ ॥
માર્કંડેય વટં ગત્વા આચમ્ય પ્રયતઃ પુમાન્

પ્રાર્થયેચ્છંકરં નત્વા કૃતાંજલિપુટોઽગ્રતઃ

અતિતીક્ષ્ણ મહાકાય કલ્પાંતદહનોપમ ॥
ભૈરવાય નમસ્તુભ્યમનુજ્ઞાં દાતુમર્હસિ

તતઃ પ્રવિશ્ય તીર્થં તુ વૈદિકૈઃ પંચ વારુણૈઃ ॥
અઘમર્ષણસૂક્તેન ત્રિરાવૃત્તેન વા દ્વિજાઃ ॥
સ્નાત્વા યથાવત્સ્નાયીત મન્ત્રેણાનેન ચાંતતઃ

નમઃ શિવાય શાંતાય સર્વપાપહરાય ચ ॥
સ્નાનં કરોમિ દેવેશ મમ નશ્યતુ પાતકમ્

સંસારસાગરે મગ્નં પાપગ્રસ્તમચેતનમ્ ॥
ત્રાહિ માં ભગનેત્રઘ્ન ત્રિપુરારે નમોઽસ્તુ તે

એવં સ્નાત્વા બહિર્ગત્વા ધૌતવાસા સપુણ્ડ્રકઃ ॥
દેવાનૃષીન્પિતૄંશ્ચૈવ તર્પયિત્વા યથાવિધિ

પ્રવિશ્ય શંકરાગારં સ્પૃષ્ટ્વા વૃષણયોર્વૃષમ્ ॥
મન્ત્રેણાનેન ભો વિપ્રાઃ સર્વક્રતુફલં લભેત્

ધર્મશ્ચતુષ્પાદ્યજ્ઞસ્ત્વં સ્વર્ણશૃંગસ્ત્રયીવપુઃ ॥
ગોપતે વાહરૂપસ્ત્વં શૂલિનં ત્વાં નમામ્યહમ્

અઘોરમન્ત્રેણ તતઃ પૂજયેદ્વૃષવાહનમ્ ॥
પઞ્ચબ્રહ્મભિરૃગ્ભિસ્તુ સંસ્પૃશેલ્લિંગમુત્તમમ્

અંગુષ્ઠેન સ્પૃશેલ્લિગં મુષ્ટિના શક્તિમેવ ચ ॥
પૂજયિત્વા તુ વિધિવત્સ્તુત્વા દેવં પુરદ્વિષમ્

દશાનામશ્વમેધાનાં ફલં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમમ્ ॥
માર્કંડેયવટે સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા દેવં તુ શંકરમ્

ફલં પ્રાપ્નોત્યવિકલં રાજસૂયાશ્વમેધયોઃ ॥
અન્તે શિવસ્ય સાલોક્યં પ્રાપ્ય જ્ઞાનં તતો નરઃ

ક્રમાચ્ચ લભતે મુક્તિં જગન્નાથપ્રસાદતઃ ॥
તતો મૌની વ્રજેદ્દેવં નારાયણમનામયમ્

તદ્દક્ષિણસ્થિતં વિષ્ણુરૂપં ન્યગ્રોધમુત્તમમ્ ॥
દર્શનાદપિ પાપાનાં પાપસંહતિનાશનમ્

તં દૃષ્ટ્વા પ્રણમેદ્દૂરાદ્ભાવયન્પુરુષોત્તમમ્ ॥
પ્રદક્ષિણં તતઃ કુર્યાદિમં મન્ત્રમુદીરયન્

અમરસ્ત્વં સદા કલ્પ વિષ્ણોરાયતનં મહત્ ॥
ન્યગ્રોધ હર મે પાપં વિષ્ણુરૂપ નમોઽસ્તુ તે

નમોઽસ્ત્વવ્યક્તરૂપાય મહાપ્રલયસ્થાયિને ॥
એકાશ્રયાય જગતાં કલ્પવૃક્ષાય તે નમઃ

સ્તુવઞ્જપેત્તુ તદ્ભક્ત્યા મૂલે તસ્ય જનાર્દનમ્ ॥
કોટિજન્મશતોદ્ભૂતપાપાદેવ વિમુચ્યતે

તચ્છાયાક્રમણેનાપિ નિષ્પાપો જાયતે નરઃ ॥
તતઃ સુપર્ણં પ્રણમેદ્યાનરૂપં હરેઃ પુરઃ

સ્થિતો ભક્તિનતો વિષ્ણોઃ કૃતાંજલિપુટો મુદા ॥
છન્દોમય જગદ્ધામન્યાનરૂપ ત્રિવૃદ્વપુઃ

યજ્ઞરૂપ જગદ્વ્યાપિન્પ્રીયમાણાય તે નમઃ ॥
સ્તુત્વેત્થં ગરુડં પાપાન્મુચ્યતેઽનેકજન્મજાત્

વાઙ્મનઃકર્મનિયતો ગચ્છેદેવં વિચિંતયન્ ॥
પ્રવિશ્ય દેવતાગારં કૃત્વા તં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણમ્

પૂજયેન્મન્ત્રરાજેન સૂક્તેન પુરુષસ્ય વા ॥
દ્વાદશાક્ષરમંત્રેણ યત્ર વા જાયતે રુચિઃ

પૂજાધિકારિણઃ સર્વે બ્રહ્મક્ષત્રવિશસ્તતઃ ॥
અન્યેષાં દર્શન ભક્ત્યા તયોર્નામાનુકીર્તનાત્

પંચોપચારવિધિના પૂજયેત્પરમેશ્વરમ્ ॥
કૃતાંજલિપુટો ભૂત્વા ઇદં સ્તોત્રમુદીરયેત્

દેવદેવ જગન્નાથ સંસારાર્ણવતારક ॥
ભક્તાનુગ્રાહક સદા રક્ષ માં પાદયોર્નતમ્

જય કૃષ્ણ જગન્નાથ જય સર્વાઘનાશન ॥
જયાશેષજગદ્વંદ્ય પાદાંભોજ નમોઽસ્તુ તે

જય બ્રહ્માંડકોટીશ વેદનિઃશ્વાસવાતક ॥
અશેષજગદાધાર પરમાત્મન્નમોઽસ્તુ તે

જય બ્રહ્મેંદ્રરુદ્રાદિ દેવૌઘપ્રણતાર્તિનુત્ ॥
જયાખિલજગદ્ધામન્નંતર્યામિન્નમોઽસ્તુ તે

જય નિર્વ્યાજકરુણાપાથોધે દીનવત્સલ ॥
દીનાનાથૈકશરણ વિશ્વસાક્ષિન્નમોઽસ્તુ તે

સંસારસિંધુસલિલે મોહાવર્ત્તે સુદુસ્તરે ॥
ષડૂર્મિકુલદુષ્પારે કુકર્મગ્રાહદારુણે

નિરાશ્રયે નિરાલંબે નિઃસારે દુઃખફેનિલે ॥
તવ માયાગુણૈર્બદ્ધમવશં પતિતં તતઃ

માં સમુદ્ધર દેવેશ કૃપાપાંગવિલોકનૈઃ ॥
તત્ર મગ્નં સુરશ્રેષ્ઠ સુપ્રસાદપ્રકાશક

એક એવ જગન્નાથ બન્ધુસ્ત્વં ભવભીરુણામ્ ॥
બુભુક્ષા ચ પિપાસા ચ પ્રાણસ્ય મનસઃ સ્મૃતૌ

શોકમોહૌ શરીરસ્ય જરા મૃત્યુર્વપુર્ભવઃ ॥
ત્વત્સૃષ્ટૌ તાદૃશો નાસ્તિ યો દીનપરિપાલકઃ

અવતીર્ણોસિ લોકાનામનુગ્રહધિયા વિભો ॥
પૂર્ણકામસ્ય તે નાથ કિમન્યત્કારણં ક્ષિતૌ

ત્વત્પાદપદ્મમાસાદ્ય ન ચિંતાસ્તિ જગત્પતે ॥
યતસ્તે ચરણાંભોજં ચતુર્વર્ગેકસાધનમ્

દર્શનાત્સર્વલોકાનાં સર્વવાંછા ફલપ્રદમ્ ॥
તતઃ સીરધ્વજં શેષમન્ત્રેણ પરિપૂજયેત્

દ્વાદશાક્ષરમન્ત્રેણ નામ્ના વા પ્રણવાદિના ॥
એકાગ્રમાનસો ભૂત્વા પ્રણિપત્ય પ્રસાદયેત્

જય રામ સદારામ સચ્ચિદાનદવિગ્રહ ॥
અવિદ્યાપંકરહિત નિર્મલાકૃતયે નમઃ

જયાખિલજગદ્ભારધારણશ્રમવર્જિત ॥
તાપત્રયવિકર્ષાય હલં કલયસે સદા

પ્રપન્નદીનત્રાણાય સ્ફુટનેત્રસરોરુહ ॥
ત્વમેવેશ પરાશેષકલુષક્ષાલનપ્રભુઃ

પ્રસન્નકરુણાસિંધો દીનબન્ધો નમોઽસ્તુ તે ॥
ચરાચરાફણાગ્રેણ ધૃતા યેન વસુન્ધરા

મામુદ્ધરાસ્માદ્દુષ્પારાદ્ભવાંભોધેરપારતઃ ॥
પરાપરાણાં પરમપરમેશ નમોઽસ્તુ તે

સ્તુત્વૈવં નાગરાજાનં બલં મુસલધારિણમ્ ॥
પૂજયેજ્જગતામાદિકારણાં ભદ્રલોચનામ્

સ્તુત્વા જયાં તાં ભો વિપ્રાઃ પ્રણિપત્ય પ્રસાદયેત્ ॥
જય દેવિ મહાદેવિ પ્રસીદ ભવતારિણિ

સુખારણિ શ્રિતવતાં જય સંતુષ્ટિકારિણિ॥
કાર્યં કાર્યસ્વરૂપાણાં કારણાનાં ચ કારણમ્

ધારણાં ધાર્યમાણાનાં ત્વામાદિં પ્રણમામ્યહમ્ ॥
વક્ષઃસ્થલસ્થિતાં વિષ્ણોઃ શંભોરર્દ્ધાંગધારિણીમ્

પદ્મયોનિ મુખાબ્જસ્થાં પ્રણમામિ જગત્પ્રિયામ્ ॥
સૃષ્ટિસ્થિતિવિનાશાદિકર્મણાં પરમાત્મનઃ

ત્વમેકા શક્તિરતુલા ત્વાં વિના સોઽપિ નેશ્વરઃ ॥
ત્વાં સર્વલોકજનનીં વિષ્ણુમાયાં તપસ્વિનીમ્

સુભદ્રાં ભદ્રરૂપાં તાં મૂલભૂતાં નમામ્યહમ્ ॥
તતઃ સાગરસ્નાનાય પ્રાર્થયેત્પુરુષોત્તમમ્

નમસ્તે ભગવન્વિષ્ણો જગદ્વ્યાપિંશ્ચરાચર ॥
નિર્વિઘ્નં સિદ્ધિમાયાતુ સિંધુસ્નાનં મમ પ્રભો

નમસ્તે જગતામીશ શંખચક્રગદાધર ॥
દેહિ દેવ મમાનુજ્ઞાં તવ તીર્થનિષેવણાત્

તતો મૌનં વ્રજેદ્વિષ્ણું ચિંતયન્સરિતાં પતિમ્ ॥
ઉગ્રસેનં સ્થિતં માર્ગે અનુજ્ઞાપ્ય સમાહિતઃ

ઉગ્રસેન મહાબાહો વલવન્નુગ્રવિક્રમ ॥
લબ્ધ્વા વરં સુપ્રસન્નાત્સમુદ્રતટમાસ્થિતઃ

તીર્થરાજકૃતસ્નાનસુસંપૂર્ણફલપ્રદ ॥
સિંધુસ્નાનં કરિષ્યામિ અનુજ્ઞાં દાતુમર્હસિ

તતો ગચ્છેદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ સ્વર્ગદ્વારં તતઃ પરમ્ ॥
યેન દેવાઃ સમાયાંતિ ક્ષેત્રેઽસ્મિન્પુરુષોત્તમે

ભૂસ્વર્ગે જગદીશસ્ય દર્શનાય દિનેદિને ॥
સ્વર્ગાવતારમાર્ગેણ તત્રસ્થૌ વાં નમામ્યહમ્

મામપ્યૂર્ધ્વં નયેતાં વૈ સાક્ષિણૌ કર્મણાં સતામ્ ॥
સાગરાંભઃ સમુત્પન્નૌ શ્રેષ્ઠૌ સર્વગુણાન્વિતૌ

મધ્યેન યુવયોર્યામિ સ્વર્ગદ્વારમપાવૃતમ્ ॥
પ્રાર્થયિત્વા તતો ગચ્છેત્તીર્થરાજસ્ય સંનિધિમ્

યં દૃષ્ટ્વા દૂરતઃ પાપાન્મુચ્યતે મહતો ધુવમ્ ॥
પ્રક્ષાલિતકરાંઘ્રિક આચાંતઃ શુચિવિષ્ટરે

આસીનઃ પ્રાઙ્મુખોભૂત્વા લિખેન્મંડલમગ્રતઃ ॥
ચતુરસ્રં ચતુર્દ્વારં ચતુઃસ્વસ્તિકકોણકમ્

તન્મધ્યે વિલિખેત્પદ્મમષ્ટપત્રં સુશોભનમ્॥
તતોઽષ્ટાક્ષરમંત્રં તુ કરયોશ્ચ તનૌ ન્યસેત્

ષડ્ભિર્વર્ણૈઃ ષડંગાનાં ન્યાસઃ પ્રોક્તો મનીષિભિઃ॥
શેષૌ કુક્ષૌ ચ પૃષ્ઠે ચ ન્યસ્તવ્યૌ ચ તતઃ પુનઃ

પાદયોર્જંઘયોરૂર્વોઃ સ્ફિચોશ્ચ પાર્શ્વયોઃ પુનઃ ॥
નાભૌ પૃષ્ઠે બાહુયુગ્મે હૃદિ કણ્ઠે ચ કક્ષયોઃ

ઓષ્ઠયોઃ કર્ણયોરક્ષ્ણોર્ગંડયોર્નાસયોસ્તથા ॥
ભ્રુવોર્લલાટે શિરસિ મંત્રવર્ણાન્યથાક્રમમ્

વિન્યસ્ય વ્યાપકં સર્વૈર્ન્યાસં કુર્યાત્સમાહિતઃ ॥
પ્રાણાયામત્રયં કુર્યાન્મૂલેન પંચવિંશતિમ્

બધ્નીયાત્કવચં દિવ્યં સર્વપાપાપનોદનમ્ ॥
પૂર્વે માં પાતુ ગોવિંદો વારિજાક્ષસ્તુ દક્ષિણે

પ્રદ્યુમ્નઃ પશ્ચિમે પાતુ હૃષીકેશસ્તથોત્તરે ॥
આગ્નેય્યાં નરસિંહસ્તુ નૈરૃત્યાં મધુસૂદનઃ

વાયવ્યાં શ્રીધરઃ પાતુ ઐશાન્યાં ચ ગદાધરઃ ॥
ઊર્ધ્વં ત્રિવિક્રમઃ પાતુ અધો વારાહરૂપધૃક્

સર્વત્ર પાતુ માં દેવઃ શંખચક્રગદાધરઃ ॥
નારાયણો મનઃ પાતુ ચૈતન્યં ગરુડધ્વજઃ

પાતુ મે બુદ્ધ્યહંકારૌ ત્રિગુણાત્મા જનાર્દનઃ ॥
ઇંદ્રિયાણિ સદા પાતુ દૈત્યવર્ગનિકૃન્તનઃ

એવં બદ્ધ્વા ચ કવચં નિષ્પાપો જાયતે પુમાન્ ॥
ષોડશૈરુપચારૈશ્ચ મનસા કલ્પિતૈર્નરઃ

પુરુષોત્તમં પૂજયિત્વા યથાવદ્વિધિતો દ્વિજાઃ ॥
આવાહ્ય મણ્ડલે તસ્મિન્દેવદેવમનામયમ્

પૂજયિત્વા વિધાનેન યથાશક્ત્યુપબૃંહિતૈઃ ॥
આત્માનં તીર્થરાજસ્ય દેવદેવસ્ય ચિંતયન્

એવં બદ્ધાંજલિપુટમિમં મન્ત્રમુદીરયેત્ ॥
સુદર્શન નમસ્તેઽસ્તુ કોટિસૂર્યસમપ્રભ

અજ્ઞાનતિમિરાંધસ્ય વિષ્ણોર્માર્ગં પ્રદર્શય ॥
એવં સંપ્રાર્થ્ય ભો વિપ્રાસ્તીર્થરાજજલાંતિકે

જાનુભ્યામવનિં ગત્વા પ્રણમેદ્ભક્તિભાવિતઃ ॥
તીર્થરાજ નમસ્તુભ્યં જલરૂપાય વિષ્ણવે

જીવનાય ચ જંતૂનાં પરં નિર્વાણહેતવે

અગ્નિશ્ચ તે યોનિરિલા ચ દેહે રેતોધા વિષ્ણોરમૃતસ્ય નાભિઃ ॥
ઉપૈમિ તે રૂપમનન્યહેતુમાનંદસંપન્નમપ્રનુપ્રવિશ્ય

ઇતિ મન્ત્રં પઠન્વિપ્રાઃ પ્રવિશેજ્જલમધ્યતઃ ॥
આવાહયેત્તીર્થરાજં ભાવયઞ્જગતાંપતિમ્

જલાધીશં કૃતસ્નાનફલદાનેઽતઃ સ્થિતમ્ ॥
અઘમર્ષણસૂક્તેન નારાયણયુતેન ચ

ત્રિરાવૃત્તેન કુર્વીત પઞ્ચવારુણકેન ચ ॥
સકૃદાવાહનાદીનિ ષડંગાન્યભિષેચને ॥

આવાહનં પુર પ્રોક્તં સન્નિધાનમથોચ્યતે ॥
સ્નાતુરિષ્ટફલપ્રાપ્તૌ સાન્નિધ્યપરિકલ્પનમ્

અન્તઃશુદ્ધ્યર્થમાચામેત્પીત્વા તદભિમંત્રિતમ્॥
બાહ્યાવયવશુદ્ધ્યર્થં માર્જયેત્કુશવારિણા

અંતર્બહિર્વિશુદ્ધ્યર્થં મન્ત્રપૂતેન વારિણા ॥
ત્રીનંજલીન્મૂર્ધ્નિ સિંચેત્સિંધૌ નાંતર્જલે જપઃ

ત્રિઃ સ્નાનાયાત્સ્વકૃતાઘાનિ કોટિજન્મકૃતાનિ ચ ॥
પ્લાવિતાનિ જલે તસ્મિન્ભાવયન્નઘનાશનમ્

ઉત્થાયાચમ્ય વિધિવત્પ્રાર્થયેન્મન્ત્રમુચ્ચરન્ ॥
ત્વમગ્નિર્જગતાં નાથ રેતોધાઃ કામદીપનઃ

પ્રધાનં સર્વભૂતાનાં જીવાનાં પ્રભુરવ્યય ॥
અમૃતસ્યારણિસ્ત્વં હિ દેવયોનિરપાંપતે

વૃજિનં હર મે સર્વં તીર્થરાજ નમોસ્તુ તે ॥
જન્મકોટિસહસ્રેષુ યત્પાપં પૂર્વમર્જિતમ્

તદશેષં લયં યાતુ દેહિ મે બ્રહ્મ શાશ્વતમ્॥
સ્નાત્વાપિ ચ તતસ્તીરમુત્તીર્યાચમ્ય વાગ્યતઃ

ધારયેદ્વાસસી શુક્લે પુંડ્રકાનુજ્જ્વલાકૃતીન્ ॥
શંખચક્રગદાપદ્મતિલકાનિ ચ ભક્તિતઃ

દેવાન્પિતૄન્યથાન્યાયં ચિંતયન્ભગવદ્ધિયા ॥
તર્પ્પયેદ્વિધિવદ્વિપ્રાઃ સમ્યગવ્યગ્રમાનસઃ

તતઃ પૂર્વવદાલિખ્ય મણ્ડલં ચોત્તરામુખઃ ॥
પૂજયેન્મૂલમન્ત્રેણ મન્ત્રૈરેભિશ્ચ ભક્તિતઃ

નારાયણં ચતુર્બાહું શંખચક્રગદાધરમ્ ॥
ધરારમાભ્યાં સહિતં કેવલં વા દ્વિજોત્તમાઃ ॥
ધ્યાત્વાંતર્યાગસંતુષ્ટં બહિરાવાહયેત્તતઃ

આગચ્છ પરમાનંદ જગદ્વ્યાપિઞ્જગન્મય ॥
અનુગ્રહાય દેવેશ મણ્ડલે સન્નિધિં કુરુ

ચરાચરમિદં સર્વં જગદત્ર પ્રતિષ્ઠિતમ્॥
તદન્તસ્થસ્ત્વમેવેશ આસનં કલ્પયામિ તે

યસ્ય પાદાંબુજે ધૌતે ધર્મેણ બ્રહ્મરૂપિણા ॥
પુનાતિ તદ્ભવા ગંગા જગત્પાદ્યં દદામ્યહમ્

અનર્ઘ્યરત્નઘટિતચૂડામણિકરોત્કરૈઃ ॥
બ્રહ્માદયઃ પાદપદ્મં ચિંતયંતિ દિને દિને ॥
અનર્ઘ્યાયજગદ્ધામ્ને અર્ઘ્યમેતદ્દદામ્યહમ્

આચાંતસ્તીર્થરાજો વૈ યેનાગસ્ત્યસ્વરૂપિણા ॥
તસ્મૈ સુવાસિતં વારિ દદામ્યાચમનીયકમ્

યઃ પ્રાપ્ય મધુસંપર્કં ચકર્ષ જલરૂપિણમ્ ॥
અશેષાઘવિકર્ષાય મધુપર્કં દદામ્યહમ્

યઃ ક્રોડરૂપમાસ્થાય પ્રલયાર્ણવવિપ્લુતામ્ ॥
ઉજ્જહાર ધરામેતાં સ્નપયામિ તમંભસા

બ્રહ્માંડકોટયો યસ્ય વિશ્વરૂપસ્ય સંવૃતિઃ ॥
આચ્છાદનાય સર્વેષાં પ્રદદે વાસસી શુભે ॥

વિના યેનાનુષ્ઠિતોઽપિ યજ્ઞઃ સ્યાદકૃતો ધ્રુવઃ ॥
તસ્મૈ યજ્ઞેશ્વરાયેદમુપવીતં પ્રકલ્પયે

યદંગસંગમાસાય શોભંતે ભૂષણાનિ વૈ ॥
વિશ્વાલંકૃતયે તસ્મૈ ભૂષણાનિ પ્રકલ્પયે

યદંગસંસ્પર્શિમરુત્સંગાન્મલયજા દ્રુમાઃ ॥
સુગંધરસસંપન્નાસ્તસ્મૈ ગંધાનુલેપનમ્

યસ્ય સંચિતનાદેવ સૌમનસ્યં હતાંહસામ્ ॥
તસ્મૈ સુમનસાં માલાં સુગંધાં પરિકલ્પયે

યં ચિત્તે સ્થિરમાદાય ભવાગ્નિપરિધૂપનમ્ ॥
જહાતિ તસ્મૈ પ્રદદે સુગંધં ધૂપમુત્તમમ્

સ્વતેજસાખિલમિદં દીપિતં યસ્ય ભાસતઃ ॥
તસ્મૈ દીપપ્રદીપ્તાય દીપમેતં દદામ્યહમ્

ચરાચરં જગત્સર્વમત્તિ યો યશ્ચ ભાવયેત્ ॥
અનેન ચ પુનઃ પુષ્ટૌ તસ્માદન્નં નિવેદયે

યદીયમુખરાગેણ સહજાવાસિતેન ચ ॥
મોહિતાઃ સુરસુંદર્યસ્તસ્મૈ તાંબૂલમુત્તમમ્

પ્રદક્ષિણપ્રકમણાદ્ભવાંગણવિવર્ત્તનમ્ ॥
હંતિ યઃ કરુણાંભોધિસ્તં નમામિ જગદ્ગુરુમ્

મંત્રાસ્તુ કથિતા હ્યેત ઉપચારૈઃ પૃથક્પૃથક્ ॥
આવાહ્ય ચિંતયેદ્દેવં બહિઃસંસ્થિતમાત્મનઃ

રત્નસિહાસનં દત્ત્વા તત્રાસીનં વિચિંતયેત્ ॥
પાદપદ્મદ્વયે દદ્યાત્પાદ્યં શ્યામાકપંકજૈઃ

દૂર્વાપરાજિતાભ્યાં ચ સંસ્કૃતં મૂલમંત્રણાત્ ॥
સૌવર્ણે રાજતે વાપિ તામ્રે વા શંખ એવ વા

અર્ઘ્યં સંસ્કૃત્ય વિધિવદ્વારિચંદનપુષ્પકૈઃ ॥
યવદૂર્વાકુશાગ્રૈશ્ચ ફલસિદ્ધાર્થકૈસ્તિલૈઃ

દૂર્વાકુશાગ્રૈર્દેવસ્ય મૂર્ધ્નિ સિંચેત્તદગ્રતઃ ॥
સાવશેષં ક્ષિપેદ્ભૂમાવેષોઽર્ઘવિધિરીરિતઃ

જાતીફલૈર્વા કંકોલૈર્લવંગૈઃ સંસ્કૃતં જલમ્ ॥
દદ્યાદાચમનાર્થં તુ મધુપર્કં તતો દદેત્ ॥

મધુસર્પિર્યુતં ગવ્યં દધિ કાંસ્યે હિ નિર્મલે ॥
પાત્રે સ્થિતં ચ પિહિતં પાત્રેણાન્યેન તાદૃશા ॥
સુસંસ્કૃતં ફલયુતં સ્નપને જલમુચ્યતે ॥

પટ્ટકૌશેયકાપાસનિર્મિતે વાસસી શુભે ॥
યથાશક્તિ પ્રદેયે ચ વિત્તશાઠ્યં ન કારયેત્

હારકેયૂરમુકુટગ્રૈવેયાદિકભૂષણમ્ ॥
યથાશક્તિ યથાસ્થાનં દેવસ્યાંગે નિવેશયેત્

ઉપવીતં હરેર્દદ્યાત્પટ્ટસૂત્રવિનિર્મિતમ્ ॥
કાર્પાસમથવા વિપ્રા ગંધચંદનસંસ્કૃતમ્

ચંદ્રચંદનકસ્તૂરીકુંકુમૈરનુલેપનમ્

તુલસીદલમાલાં ચ જાતીપંકજચંપકૈઃ ॥
અશોકચ્છુરપુન્નાગનાગકેસરકેસરૈઃ

અન્યૈઃ સુગંધૈઃ કુસુમૈર્માલા માલ્યમથાપિ વા ॥
મુક્તકાનિ ચ પુષ્પાણિ દદ્યાદ્દેવસ્ય મૂર્દ્ધનિ

માલા સા પ્રપદીનાતુ માલ્યં કંઠોરુસંમિતમ્ ॥
ગર્ભકં કેશમધ્યે તુ મૂર્ધ્નિ પુષ્પાંજલિં ક્ષિપેત્

સગુગ્ગુલ્વગુરૂશીરસિતાજ્યમધુચંદનૈઃ ॥
ધૂપં દદ્યાત્સુગંધાઢ્યં દીપં ગોસર્પિષા શુભમ્ ॥
કર્પૂરગર્ભયા વર્ત્યા તિલતૈલેન વા દદેત્

અખંડિતસમુદ્ધૌતં શાલિતંડુલનિર્મિતમ્ ॥
સુપક્વમન્નં સુરભિ સર્પિષા ચ સુવાસિતમ્

સૌરભેયદધિક્ષીરપક્વરંભાસિતાયુતમ્ ॥
નાનાવ્યંજનસંકીર્ણં સોપદંશં સપૂપકમ્

નાનાફલયુતં હૃદ્યં સુગંધં સુરસં નવમ્ ॥
નૈવેદ્યં દેવદેવસ્ય પ્રસ્થાદૂનં ન શસ્યતે

ધૂપે દીપે ચ નૈવેદ્યે સ્નાનેઽર્ઘે મધુપર્કકે ॥
વસ્ત્રે યજ્ઞોપવીતે ચ દદ્યાદાચમનીયકમ્

અન્યત્ર કેવલં વારિ સંસ્કૃતં ત્વૌપચારિકમ્।
નૈવેદ્યાંતે ત્વાચમનં દદ્યાચ્ચ કરઘૃષ્ટિકમ્

સગંધચંદનં વિપ્રાસ્તાંબૂલં ચ દદેત્તતઃ॥
સકર્પૂરલવંગૈલાજાતીક્રમુકસંયુતમ્

અષ્ટોત્તરશતં જપ્ત્વા મૂલમંત્રમનન્યધીઃ ॥
સ્તુત્વા પ્રદક્ષિણં કૃત્વા પ્રાર્થયેત્પુરુષોત્તમમ્

દેવદેવ જગન્નાથ સર્વતીર્થપ્રવર્ત્તક ॥
સર્વતીર્થમયશ્ચાસિ સર્વદેવમય પ્રભો

ત્વત્પ્રસાદાન્મયા તીર્થરાજે સ્નાનં હિ યત્કૃતમ્ ॥
તદસ્તુ સફલં દેવ યથોક્તફલદો ભવ

સિંધુરાજસ્ત્વં ચ વિભો દ્રવરૂપોઽસ્યસંશયમ્ ॥
પાપાલયે નિમગ્નં માં પરિત્રાહિ નમોઽસ્તુ તે

ઇત્થં પ્રપૂજ્ય દેવેશં નારાયણમનામયમ્ ॥
તીર્થરાજકૃતસ્નાનઃ સર્વતીર્થફલં લભેત્

ગવાં કોટિપ્રદાનેન ક્રતુકોટિકૃતેન ચ ॥
કોટિબ્રાહ્મણભોજ્યેન મહાદાનૈશ્ચ કોટિશઃ ॥
યત્પુણ્યં કર્મિણાં પ્રોક્તં તદનેન હિ લભ્યતે

ધ્યાનં દાનં તપો જાપ્યં શ્રાદ્ધં ચ સુરપૂજનમ્ ॥
સિંધુરાજે કૃતં સર્વં કોટિકોટિગુણં ભવેત્

અપિ નઃ સ કુલે કશ્ચિત્સિંધુસ્નાયી ભવિષ્યતિ ॥
દેવેભ્યશ્ચ પિતૃભ્યશ્ચ દાસ્યતે ચ તિલોદકમ્

ક્રંદંતિ સર્વપાપાનિ સંભ્રાંતાઃ સર્વપાતકાઃ ॥
અનિષ્ટાનિ પલાયન્તે સિંધુસ્નાનોદ્યતસ્ય વૈ

અન્યતીર્થે કૃતં પાપં સિંધુતીરે વિનશ્યતિ ॥
સિંધુતીરે કૃતં પાપં સિધુસ્નાને વિનશ્યતિ

સિંધુસ્નાનરતં નિત્યં દૃષ્ટ્વૈવ યમકિઙ્કરાઃ ॥
દિશો દશ પલાયન્તે સિંહં દૃષ્ટ્વા યથા મૃગાઃ

યમોઽપિ ભીતસ્તં દૃષ્ટ્વા પ્રણિપત્ય પ્રપૂજ્ય ચ ॥
ન શક્નોતિ તદા સ્થાતું તસ્યાગ્રે પુણ્યકર્મિણઃ

વાંછંતિ દેવતા નિત્યં માનુષ્યં પ્રાપ્નુયામહે ॥
સમ્યક્છુ(છ્રુ?)દ્ધતન્વો ભૂત્વા સિંધુસ્નાનં લભેમહિ

મેરુમન્દરમાત્રોઽપિ રાશિઃ પાપસ્ય કર્મણઃ ॥
સિંધુસ્નાનેન દગ્ધઃ સ્યાત્તૂલરાશિરિવાનલાત્

અપ્સુ નારાયણં દેવં સ્નાનકાલે સ્મરેત્સદા ॥
સાક્ષાદ્વિષ્ણુસ્વરૂપેઽત્ર સિંધૌ ચૈવ વિશેષતઃ

બ્રહ્મઘ્નો વા સુરાપો વા ગોઘ્નો વા પઞ્ચપાતકી ॥
સર્વે તે નિષ્કૃતિં યાંતિ સિંધુસ્નાનાન્ન સંશયઃ

કપિલાકોટિદાનાચ્ચ સિન્ધુસ્નાનં વિશિષ્યતે ॥
સકૃત્સિંધ્વવગાહેન કુલકોટિં સમુદ્ધરેત્

સર્વતીર્થેષુ યત્પુણ્યં સર્વેષ્વાયતનેષુ ચ॥
તત્ફલં લભતે સર્વં સિન્ધુસ્નાનાન્ન સંશયઃ

ય ઇચ્છેત્સફલં જન્મ જીવિતં શ્રુતમેવ વા ॥
સ પિતૄંસ્તર્પયેત્સિંધુમભિગમ્ય સુરાંસ્તથા

ચત્વારઃ સુલભા વેદાઃ સષડંગ પદક્રમાઃ ॥
સુલભાનિ કુરુક્ષેત્રે દાનાનિ વિવિધાનિ ચ

ચાંદ્રાયણાનિ કૃચ્છ્રાણિ તપાંસિ સુલભાન્યપિ ॥
અગ્નિષ્ટોમાદયો યજ્ઞાઃ સુલભા બહુદક્ષિણાઃ

સિન્ધુતોયૈશ્ચ સલિલૈર્દુર્લભં પિતૃતર્પણમ્ ॥
માસં તર્પણમાત્રેણ પિંડાનાં પાતનેન ચ

સિન્ધૌ વૈ પિતરઃ સર્વે વિમાનાન્સૂર્યવર્ચસઃ ॥
સિન્ધુતર્પણસંતુષ્ટાઃ શ્રાદ્ધપિંડસુતર્પિતાઃ ॥
આરુહ્ય સહસા યાંતિ બ્રહ્મલોકં સનાતનમ્

આદ્યંતયોર્જગન્નાથં પૂજયિત્વા યથાવિધિ ॥
તીર્થરાજેઽભિષિચ્ય સ્વં નરઃ સ્યાન્મુક્તિભાજનમ્

તતસ્તીર્થવિસર્ગં ચ કૃત્વા શુદ્ધમનાઃ પુમાન્ ॥
રામં કૃષ્ણં સુભદ્રાં ચ નત્વા રૂપં વિચિન્તયેત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે પુરુષોત્તમક્ષેત્રમાહાત્મ્યે ત્રિંશોઽધ્યાયઃ