સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.30

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
અદ્ભુતોઽયં ત્વયા પ્રોક્તો મહિમા કાર્તિકસ્ય તુ ॥
સ્વસ્ય કર્તુમસામર્થ્યં કથમેતત્કૃતં ભવેત્

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
નાસ્તિ કર્તું સ્વસામર્થ્યમુપાયાત્પ્રાપ્યતે ફલમ્ ॥
દ્રવ્યં દત્ત્વા બ્રાહ્મણાય ગૃહ્ણીયાત્ફલમુત્તમમ્

શિષ્યાદ્વા ભૃત્યવર્ગાદ્વા સ્ત્રીભ્યો વાઽઽપ્તાચ્ચ કારયેત્ ॥
તસ્માદપિ ફલં ગૃહ્ણન્ફલભાગ્જાયતે નરઃ

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
અદત્તાન્યપિ પુણ્યાનિ પ્રાપ્યંતે કેનચિત્ક્વચિત્ ॥
એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું કૌતુકં મમ વર્તતે

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
અદત્તાન્યપિ પુણ્યાનિ લભંતે પાતકાન્યપિ ॥
યેનોપાયેન તદ્વચ્મિ શૃણુષ્વૈકમના દ્વિજ

સુકૃતં વા દુષ્કૃતં વા કૃતમેકેન યત્કૃતે ॥
જાયતે તસ્ય તદ્રાષ્ટ્રે ત્રેતાયાં તુ પુરો ભવેત્

દ્વાપરે વંશમધ્યે તુ કલૌ કર્તૈવ કેવલમ્॥
આજ્ઞાનાદ્યત્કૃતં કર્મ બાલ્યે સ્વપ્ને તુ તત્ફલમ્

અજ્ઞાનાદ્યચ્ચ તારુણ્યે બાલ્યે તસ્ય ફલં ભવેત્ ॥
જ્ઞાનપૂર્વં કૃતં કર્મ આજન્માંતં ચ તત્ફલમ્

ષણ્માસં પાપિસંગેન નરઃ પાપી પ્રજાયતે ॥
પાપિનાં વા ધર્મિણાં વા સંસર્ગાદ્દશમાસિકમ્

ભોજનાદેકપંક્તૌ ચ વિંશાંશઃ પુણ્યપાપયોઃ ॥
એકાસને દ્વયોર્વાસાત્સહસ્રાંશેન લિપ્યતે

યો વૈ યસ્યાન્નમશ્નાતિ સ ભુંક્તે તસ્ય કિલ્બિષમ્ ॥
જપાદૌ પાપિસંસર્ગાત્ષોડશાંઽશો વિનશ્યતિ

પરસ્ય સ્તવનાદ્યાનાદેકપાત્રસ્થભોજનાત્ ॥
એકશય્યાપ્રાવરણાત્ષષ્ઠાંશઃ પુણ્યપાપયોઃ

પુરુષો હરતે સર્વં ભાર્યાયા ઔરસસ્ય ચ ॥
અર્દ્ધં શિષ્યાચ્ચતુર્થાંશં પાપં પુણ્યં તથૈવ ચ

ભર્તુરાજ્ઞાકરી નારી ભર્તુરર્દ્ધં વૃષં હરેત્ ॥
યદ્ધસ્તપક્વં ભુજીયાદ્દશાંશં તદઘં હરેત્

વર્ષાઽશનં તુ યો દત્તે તદર્દ્ધાઘસ્ય ભાગયમ્ ॥
વર્ષાશનાર્દ્ધં પુણ્યં તુ ભુંક્તે વર્ષાશની નરઃ

પુરોહિતસ્ય ષષ્ઠાંશં પાપં વા પુણ્યમેવ વા ॥
યજમાનો ભુનક્ત્યેવ તદ્દશાંશં પુરોહિતઃ

ઉદ્યોગી ચાનુમન્તા ચ યશ્ચોપકરણપ્રદઃ ॥
ષષ્ઠાંશં પુણ્યપાપાનામુપદ્રષ્ટા દશાંશકમ્

યદ્ધસ્તાત્કાર્યતે કર્મ નાન્નમસ્મૈ પ્રયચ્છતિ ॥
વિના ભૃતકશિષ્યાભ્યાં ષષ્ઠાંશં પુણ્યમાહરેત્

વ્યવહારાત્તથા પ્રીત્યા નિત્યં સંભાષણાદિભિઃ ॥
દશાંશં પુણ્યપાપાનાં લભતે નાત્ર સંશયઃ

સંસર્ગપુણ્યયોગેન એકદન્તો દ્વિજાધમઃ ॥
નરકાન્વિવિધાન્દૃષ્ટ્વા સ્વર્ગં પ્રાપ તદૈવ હિ

॥ ॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
ઈદૃશં કાર્તિકવ્રતમલ્પાયાસં મહત્ફલમ્ ॥
ન કુર્વંતિ જનાઃ કેચિત્કિમર્થં વૈ પિતામહ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
સ્વસૃષ્ટિવૃદ્ધયે વેધા ધર્માઽધર્મૌ સસર્જ હ ॥
ધર્મમેવાઽનુતિષ્ઠંતઃ પ્રાપ્નુવંતિ શુભાં ગતિમ્

અધર્મમનુતિષ્ઠંતો યાંતિ તેઽધોગતિં નરાઃ ॥
પુણ્યકર્મફલં નાકો નરકસ્તદ્વિપર્યયઃ

તયોઃ પાલનકર્તારૌ દ્વાવેવ વિધિના કૃતૌ ॥
શતક્રતુયમૌ તૌ ચ પુણ્યપાપાનુસારિણૌ

ગુરુતલ્પાદયઃ પુત્રાઃ કામસ્ય પ્રથિતા ભુવિ ॥
ક્રોધસ્ય પિતૃઘાતાદ્યા લોભસ્ય તનયાઞ્છૃણુ

બ્રહ્મસ્વહરણાદ્યાશ્ચ એતે નરકનાયકાઃ ॥
કૃતા યમેન તૈર્વ્યાપ્તા મનુજા ન હિ કુર્વતે

વ્રતાદિધર્મકૃત્યં યૈસ્તૈર્મુક્તાસ્તે હિ કુર્વતે

શ્રદ્ધા મેધા વિઘાતિન્યૌ વર્તેતે ભુવિ સર્વદા ॥
તાભ્યાં વ્યાપ્તસ્તુ મનુજઃ શ્રીવિષ્ણોઃ શ્રવણાદિકમ્

ન કરોતિ સુદુર્મેધા યેનાંધં યાતિ વૈ તમઃ ॥
કૃષ્ણેન સત્યભામાયૈ યદુક્તં તદ્વદામિ તે

અધ્યાપનાદ્યાજનાદ્વાઽપ્યેકપંક્ત્યશનાદપિ ॥
તુર્યાંશ પુણ્યપાપાનાં પરોક્ષં લભતે નરઃ

એકાસનાદેકયાનાન્નિશ્વાસસ્યાંગસંગતઃ ॥
ષડંશં ફલભાગી સ્યાન્નિયતં પુણ્યપાપયોઃ

સ્પર્શનાદ્ભાષણાદ્વાઽપિ પરસ્ય સ્તવનાદપિ ॥
દશાંશં પુણ્યપાપાનાં નિત્યં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

દર્શનશ્રવણાભ્યાં ચ મનોધ્યાનાત્તથૈવ ચ ॥
પરસ્ય પુણ્યપાપાનાં શતાંશં પ્રાપ્નુયાન્નરઃ

પરસ્ય નિંદાં પૈશુન્યં ધિક્કારં ચ કરોતિ યઃ ॥
તત્કૃતં પાતકં પ્રાપ્ય સ્વપુણ્યં પ્રદદાતિ સઃ

કુર્વતઃ પુણ્યકર્માણિ સેવાં યઃ કુરુતે નરઃ ॥
પત્નીભૃતકશિષ્યેભ્યો યદન્યઃ કોઽપિ માનવઃ

તસ્ય સેવાઽનુરૂપં ચ દ્રવ્યં કિંચિન્ન દીયતે ॥
સોઽપિ સેવાનુરૂપેણ તત્પુણ્યફલભાગ્ભવેત્

એકપંક્તિસ્થિતં યસ્તુ લંઘયેત્પરિવેષણમ્ ॥
તત્પુણ્યસ્ય ષડંશં ચ લભેદ્યસ્તુ વિલંઘિતઃ

સ્નાનસંધ્યાદિકં કુર્વન્યઃ સ્પૃશેદ્વાઽથ ભાષતે ॥
સ કર્મપુણ્યષષ્ઠાંશં દદ્યાત્તસ્મૈ વિનિશ્ચિતમ્

ધર્મોદ્દેશેન યો દ્રવ્યમપરં યાચતે નરઃ ॥
તત્પુણ્યકર્મજં તસ્ય ધનદસ્ત્વાપ્નુયાત્ફલમ્

અપહૃત્ય પરદ્રવ્યં પુણ્યકર્મ કરોતિ યઃ ॥
કર્મકૃત્પાપભાક્તત્ર ધનિનસ્તદ્ભવં ફલમ્

નાપકૃત્ય ઋણં યસ્તુ પરસ્ય મ્રિયતે નરઃ ॥
ધની તત્પુણ્યમાદત્તે તદ્ધનસ્યાઽનુરૂપતઃ

બુદ્ધિદાતાઽનુમન્તા ચ યશ્ચોપકરણપ્રદઃ ॥
બલકૃચ્ચાપિ ષષ્ઠાંશં પ્રાપ્નુયાત્પુણ્યપાપયોઃ

પ્રજાભ્યઃ પુણ્યપાપાનાં રાજા ષષ્ઠાંશમુદ્ધરેત્ ॥
શિષ્યાદ્ગુરુઃ સ્ત્રિયો ભર્તા પિતા પુત્રાત્તથૈવ ચ

સ્વપતેરપિ પુણ્યસ્ય યોષિદર્ધમવાપ્નુયાત્ ॥
ચિત્તસ્યાઽનુવ્રતા શશ્વદ્વર્તતે તુષ્ટિકારિણી

પરહસ્તેન દાનાદિ કુર્વતઃ પુણ્યકર્મણઃ ॥
વિના ભૃતકપુત્રાભ્યાં કર્તા ષષ્ઠાંશમુદ્ધરેત્

વૃત્તિદો વૃત્તિસંભોક્તુઃ પુણ્યં ષષ્ઠાંશમુદ્ધરેત્ ॥
આત્મનો વા પરસ્યાઽપિ યદિ સેવાં ન કારયેત્ ॥

ઇત્થં હ્યદત્તાન્યપિ પુણ્યપાપાન્યાયાંતિ નિત્યં પરસંચિતાનિ ॥
કલૌ ત્વયં વૈ નિયમો ન કાર્યઃ કર્તૈવ ભોક્તા ખલુ પુણ્યપાપયોઃ ॥

કલૌ જ્ઞાનં દૃઢં નાસ્તિ કલૌ ગર્વેણ સત્ક્રિયા ॥
કલૌ દમ્ભાઽન્વિતો યોગો નશ્યત્યેવ ન સંશયઃ

તપોનિષ્ઠઃ પુરા દમ્ભી સતી શુદ્ધપ્રભાવતઃ ॥
પિત્રોઃ પૂજાદર્શનેન ચોર્જસેવી પરં ગતઃ

**
॥ ॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
ભગવઞ્છ્રોતુમિચ્છામિ વ્રતાનામુત્તમં વ્રતમ્ ॥
વિધિં માસોપવાસસ્ય ફલં ચાસ્ય યથોચિતમ્

॥ ॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
સાધુ નારદ સર્વં તે યત્પૃષ્ટં પ્રબ્રુવેઽનઘ ॥
ભક્ત્યા મતિમતાં શ્રેષ્ઠ શૃણુષ્વ ગદતો મમ

સુરાણાં ચ યથા વિષ્ણુસ્તપતાં ચ યથા રવિઃ ॥
મેરુઃ શિખરિણાં યદ્વદ્વૈનતેયશ્ચ પક્ષિણામ્

શ્રેષ્ઠં સર્વવ્રતાનાં તુ તદ્વન્માસોપવાસનમ્ ॥
સર્વવ્રતેષુ યત્પુણ્યં સર્વતીર્થેષુ ચૈવ હિ

સર્વદાનોદ્ભવં ચૈવ યજ્ઞૈશ્ચ ભૂરિદક્ષિણૈઃ ॥
ન તત્પુણ્યમવાપ્નોતિ યન્માસપરિલંઘનાત્

ગુરોરાજ્ઞાં તતો લબ્ધ્વા કુર્યાન્માસોપવાસનમ્ ॥
અતિકૃચ્છ્રં ચ પારાકં કૃત્વા ચાંદ્રાયણં તતઃ

માસોપવાસં કુર્વીત જ્ઞાત્વા દેહબલાઽબલમ્ ॥
વાનપ્રસ્થો યતિર્વાપિ નારી વા વિધવા મુને

માસોપવાસં કુર્વીત ગુરોર્વિપ્રાજ્ઞયા તતઃ ॥
આશ્વિનસ્યાઽમલે પક્ષે એકાદશ્યામુપોષિતઃ

વ્રતમેતત્તુ ગૃહ્ણીયાદ્યાવત્ત્રિંશદ્દિનાનિ તુ ॥
અચ્યુતસ્યાઽઽલયે ભક્ત્યા ત્રિકાલં પૂજયેદ્ધરિમ્

નૈવેદ્યધૂપદીપાદ્યૈઃ પુષ્પૈર્નાનાવિધૈરપિ ॥
મનસા કર્મણા વાચા પૂજયેદ્ગરુડધ્વજમ્

નરઃ સ્વધર્મનિરતઃ સધવા ચ જિતેન્દ્રિયા ॥
નારી વા વિધવા સાધ્વી વાસુદેવં સમર્ચયેત્

વસ્ત્વાલોકનગન્ધાદિસ્વાદિતં પરિકીર્તિતમ્ ॥
અન્યસ્ય વર્જયેદ્વાસં ગ્રાસાનાં સંપ્રમોક્ષણમ્

ગાત્રાભ્યંગં શિરોભ્યંગં તાંબૂલં સવિલેપનમ્ ॥
વ્રતસ્થો વર્જયેત્સર્વં યચ્ચાઽન્યચ્ચ નિરાકૃતમ્

ન વ્રતસ્થઃ સ્પૃશેત્કંચિદ્વિકર્મસ્થં ન ચાલપેત્॥
દેવતાયતને તિષ્ઠન્ગૃહસ્થશ્ચાઽઽચરેદ્વ્રતમ્

કૃત્વા માસોપવાસં તુ યથોક્તવિધિના નરઃ ॥
અન્યૂનાધિકમેવં તુ વ્રતં ત્રિંશદ્દિનૈરિતિ ॥

તતોઽર્ચયેદેવ પુણ્યં દ્વાદશ્યાં ગરુડધ્વજમ્ ॥
વસ્ત્રદાનાદિભિશ્ચૈવ ભોજયિત્વા દ્વિજોત્તમાન્

દદ્યાચ્ચ દક્ષિણાં તેભ્યઃ પ્રણિપત્ય ક્ષમાપયેત્॥
વિપ્રાન્ક્ષમાપયિત્વા તુવિસૃજ્યાઽભ્યર્ચ્ય પૂજ્ય ચ

એવં માસોપવાસાંતે વૃત્વા વિપ્રાંસ્ત્રયોદશ ॥
કારયેદ્વૈષ્ણવં યજ્ઞમેકાદશ્યામુપોષિતઃ

તતોઽનુભોજયેદ્વિપ્રાન્નમસ્કારપુરઃસરમ્ ॥
તાંબૂલવસ્ત્રયુગ્માનિ ભોજનાઽઽચ્છાદનાનિ ચ

યોગપટ્ટાનિ સૂત્રાણિ શય્યાં સોપસ્કરાં તથા ॥
દત્ત્વા ચૈવ દ્વિજાગ્ર્યેભ્યઃ પૂજયિત્વા વિસર્જયેત્

વિધિર્માસોપવાસસ્ય યથાવત્પરિકીર્તિતઃ ॥
અતઃપરં પ્રવક્ષ્યામિ નવમ્યાદિતિથૌ વિધિ

ઋષિભ્યો વાલખિલ્યૈશ્ચ પ્રોક્તં તં શૃણુ નારદ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે કાર્તિકમાસમાહાત્મ્યે દત્તપુણ્યપાપફલપ્રાપ્તિવર્ણનપૂર્વક માસોપવાસવ્રતવિધિકથનંનામ ત્રિંશોઽધ્યાયઃ

૨.૪.૩૦.૪૯ -- તપોનિષ્ઠ ઇતિ । અત્ર પ્રસિદ્ધા કથા બ્રાહ્મે-ત્રેતાયુગે તપોનિષ્ઠનામા બ્રાહ્મણઃ દંભી દ્વન્દ્વસહશ્ચાસીત્, એકદા ભિક્ષાર્થં સઞ્ચરતસ્તસ્યા બલાકા વ્યોમ્નિ ગચ્છંતી પુરીષં પાતયામાસ તસ્ય પાત્રેઽન્નમધ્યતઃ ॥ વિયન્માર્ગાત્પપાતાઽથ બલાકા તેન વીક્ષિતા ॥ કોપદૃષ્ટ્યા બલાકી સા ગતપ્રાણાઽભવત્ક્ષણાત્ ॥ તદાલોક્ય પ્રદુષ્ટોઽસૌ સ્વપ્રભાવેન ગર્વિતઃ ॥ સ એકદા ચરન્ભિક્ષાં જગામૈકં નિવેશનમ્ ॥ પતિવ્રતાયાઃ કસ્યાશ્ચિદ્ભિક્ષાં દેહાતિ ચાઽબ્રવીત્ ॥ સા તાપસં સમાલોક્ય ભર્તુઃ શુશ્રૂષણે રતા ॥ ભિક્ષાર્થં નાંતરં લેભે નિત્યકર્મક્રિયાકુલા ॥ ભોજયામાસ ભર્તારં વિનીતા તત્પ્રિયૈષિણી ॥ વસ્ત્રાંતરેણ સા ચક્રે ક્ષુદ્રજંતુનિવારણમ્ ॥ સ તાપસોઽપિ ક્રોધેન તસ્થૌ સ્થાણુરિવાઽચલઃ ॥ સાઽપિ તં ભોજયિત્વાઽથ કૃતશૌચં નિજં પતિમ્ ॥ શય્યાસમાશ્રિતં દૃષ્ટ્વા વ્યધાત્પાદાઽનુમાર્જનમ્ ॥ પાદસંવાહનં વાક્યં સાઽનુકૂલં પ્રિયં હિતમ્ ॥ પ્રેમભાવેન સમ્બન્ધમુવાચ પ્રહસન્મુખી ॥ તતો નિદ્રામુપગતે સા ભર્તરિ નિજે સતી ॥ દેવી ચાન્નસ્ય પાત્રં વૈ ગૃહીત્વા નિર્યયૌ બહિઃ ॥ તાપસોઽદિત્સતીં ભિક્ષાં નિરીક્ષ્ય કુપિતે ક્ષણઃ ॥ હુંકારોચ્ચારણં કૃત્વા ન જગ્રાહ તદર્પિતમ્ ॥ તદા તમાહ સા સાધ્વી સ્વપદન્યસ્તલોચના ॥ ॥ પતિવ્રતોવાચ ॥ ॥ નાઽહં બલાકા યા દગ્ધા ત્વયા રમ્યા સુતાપસ ॥ ન ભવિષ્યતિ તેઽભીષ્ટં મનસોઽન્નં પ્રગૃહ્યતામ્ ॥ ॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥ તતઃ સુવિસ્મિતો વિપ્રો ભિક્ષાપાત્રં વિહાય તત્ ॥ રોમાંચિતાંગો વચનમાહ બદ્ધાંજલિઃ સતીમ્ ॥ ॥ તાપસ ઉવાચ ॥ ॥ બલાકાં પતતીમદ્ય વિયન્માર્ગાન્નિપાતિતામ્ ॥ માતઃ કથં નુ જાનીષે તન્મમાચક્ષ્વ કારણમ્ ॥ ॥ પતિવ્રતોવાચ ॥ ॥ન મંત્રાદિકૃતો વિપ્ર ન ચ નૈસર્ગિકો મમ ॥ પ્રભાવ એવ સામાન્યો યસ્યયસ્યાઽચ્યુતો હૃદિ ॥ અગ્રૌ ક્રિયાવતાં વિષ્ણુઃ પુત્રાણાં પિતરૌ હરિઃ॥ સ્ત્રીણાં ભર્તૃષુ સંસ્થો હિ આચાર્યે પાઠશાલિનામ્ ॥ બ્રાહ્મણે સર્વવર્ણાનાં વિષ્ણુરુક્તો મનીષિભિઃ ॥ પ્રતિમાસ્વલ્પબુદ્ધીનાં યોગિનાં હૃદયે હરિઃ ॥ સોઽયં પુરાણપુરુષઃ પ્રત્યક્ષં દૈવતં મમ ॥ પિતા માતા ગુરુર્ગોપ્તા બાંધવાઃ સુહૃદાત્મભૂઃ ॥ સર્વઃ સર્વમયો ભૂમૌ બ્રહ્મન્ભર્તરિ મે સ્ફુટમ્ ॥ તસ્ય શુશ્રૂષયા જ્ઞાનમિદં લોકદ્વયં ચ મે ॥ નારી ભર્તુર્વશા ચાઽહમસંભાષ્યેતરા દ્વિજ ॥ નાધિકારસ્ત્વયા વક્તુમેતાવદપિ સાંપ્રતમ્ ॥ પ્રસંગાદેતદુદિતં તન્મે વિષ્ણુઃ પ્રસીદતુ ॥ શુશ્રૂષા યદિ તે ધર્મં પ્રતિ સંપ્રતિ તાપસ ॥ ગત્વા વારાણસીં પૃચ્છ માંસવિક્રયકારિણમ્ ॥ સૂનાગારસ્થિતં વ્યાધં સ તે ધર્મં પ્રવક્ષ્યતિ ॥” ઇતિ એવાવદુક્ત્વા સા અંતર્ગૃહં ગતા તાપસોઽપિ વારાણસીં ગત્વા વ્યાધગૃહં ગતવાન્, ઽસમાલોક્ય તમાયાંત તાપસં સોઽભ્યધાવત ॥ વ્યાધ આગત્ય તં વિપ્રં નમશ્ચક્રે વિનીતવત્ ॥ નિનાય સ્વગૃહં પશ્ચાત્સંપૂજ્ય વિધિવચ્ચ તમ્ ॥ પ્રોવાચ પ્રહિતા યૂયં સત્યા મમ ગૃહેઽધુના ॥ ॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ તસ્ય અવાક્યમથાઽઽકર્ણ્ય વિસ્મિતોઽતીવ તાપસઃ ॥ પ્રોવાચ જાનાસિ કથં ધર્મવ્યાધ પતિવ્રતામ્ ॥ ॥ ધર્મવ્યાધ ઉવાચ ॥ ॥ ન મન્ત્રાદિકૃતઃ સોઽયં ન ચ નૈસર્ગિકો મમ ॥ પ્રભાવોઽયં નમસ્યામિ પિતરૌ તન્મમેદૃશઃ ॥ જ્ઞાનમપ્રતિમં સમ્યક્ત્રૈકાલિકમવિપ્લવમ્ ॥ તથા ધર્મરહસ્યં ચ જાનામિ પિતૃસેવયા॥” ઇતિ । ઇત્યુક્ત્વા ઉપદેશમિચ્છંતં તાપસં પુનરુવાચ ॥ "વર્ણાનામુત્તમો વિપ્રઃ સર્વવર્ણૈરભિષ્ટુતઃ ॥ તસ્માન્નૈવોપદેષ્ટવ્યા અધમૈઃ કર્હિચિદ્દ્વિજઃ ॥ તસ્માત્ત્વં ગચ્છ ભો વિપ્ર બિન્દુનામઋષિં પ્રતિ ॥ જ્ઞાનવાન્ધર્મશીલશ્ચ સ તે જ્ઞાનં પ્રદાસ્યતિ ॥ ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય નમસ્કૃત્વા નિમંત્ર્ય ચ ॥ યયૌ પંચનદં તીર્થં મુનીંદ્રં પ્રત્યભાષત ॥ ॥ તાપસ ઉવાચ ॥ ॥ મયા ક્રોધેન વિપ્રર્ષે ધ્વંસિતં પૂર્વસંચિતમ્ ॥ ઇદાનીં કૃપયા બ્રૂહિ યેન મોક્ષમવાપ્નુયામ્ ॥ ॥ બિંદુઋષિરુવાચ ॥ ॥ સર્વેષામેવ ધર્માણાં કાર્તિકઃ પ્રવરઃ સ્મૃતઃ ॥ તથા હે તાપસ પ્રાણિનાં પાપાનિ સર્વતીર્થાનિ હરંતિ, સર્વતીર્થાનાં પાતકં મકરેઽર્કે પ્રયાગરાજો હરતિ, પ્રયાગરાજપાપં કાર્તિકે પંચનદં તીર્થં હરતિ, તસ્માત્ત્વં પંચનદં ગત્વા કાર્તિકવ્રતં કુરુ, તચ્છ્રુત્વા તાપસસ્તત્ર ગત્વા સવિધિ વ્રતં કૃત્વા વિમાનેન વિષ્ણુલોકં યયાવિતિ