સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.28-2

॥ જૈમિનિરુવાચ ॥ ॥
તતઃ સ ભગવાન્મન્ત્રમહિમ્ના નરકેસરી ॥
ઇન્દ્રદ્યુમ્નાદિભિઃ સર્વૈદદૃશેઽદ્ભુતદર્શનઃ

લેલિહાનો જગત્સર્વં સમંતાજ્જ્વલજિહ્વયા ॥
કાલાગ્નિરુદ્રં સકલં ગ્રસંતમિવ ચોત્થિતમ્

રોદસીકંદરં વ્યાપ્ય તેજસા તપતા ભૃશમ્ ॥
અનેકાક્ષિમુખગ્રીવાકરપાદશ્રુતિર્વિભુઃ

સર્વાશ્ચર્યમયો દેવઃ કેવલં તેજસો નિધિઃ ॥
ભયત્રસ્તાઃ સમુદ્વિગ્ના નેશાઃ સ્તોતુમપિ પ્રભુમ્

તં તથાવિધમાલોક્ય નારદઃ પિતરં તદા ॥
પપ્રચ્છ ભગવન્નિત્થં કથમેષ પ્રકાશતે

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
અનુગ્રહાયાવતરત્પ્રત્યુતૈષ ભયપ્રદઃ ॥
સર્વે ભયાત્સ્થિરતરાઃ પ્રલયાશંકિનોઽધુના

ત્વમેવ ભગવલ્લીલાં જાનાસિ જગતાં પતે

તચ્છ્રુત્વા નારદવચઃ પદ્મયોનિઃ સ્મિતાનનઃ ॥
ઉવાચ કૌતુકં વાક્યં સર્વેષામુપકારકમ્

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
અવતીર્ણં જગન્નાથં દૃષ્ટ્વા દારુવપુર્ધરમ્

અવજ્ઞાસ્યંતિ વૈ લોકાઃ સાક્ષાદ્બ્રહ્મસ્વરૂપિણમ્ ॥
અતત્ત્વવેદિનો મૂઢા મહિમાનં વિદંત્વિતિ

મંત્રિતો મન્ત્રરાજેન યેનાસૌ પરમેષ્ઠિના ॥
પુરાભિમંત્રિતો યેન વિદદાર મહાસુરમ્

તાદૃગ્રૂપં સુદુર્દર્શં પ્રાપ્યમેતિ ભયપ્રદમ્ ॥
મૂર્તિરેષા પરા કાષ્ઠા વિષ્ણોરમિતતેજસઃ ॥

યામભ્યર્ચ્ય ગતિં યાંતિ પુનરાવૃત્તિદુર્લભામ્ ॥
નૃસિંહાભિમુખઃ સ્તોત્રમિદમાહ મુદાન્વિતઃ

નમોઽસ્તુ તે દેવવરૈકસિંહ નમોઽસ્તુ પાપૌઘગજૈકસિંહ ॥
નમોઽસ્તુ દુઃખાર્ણવપારસિંહ નમોઽસ્તુ તેજોમય દિવ્યસિંહ

નમોઽસ્તુ સર્વાકૃતિચિત્રસિંહ નમોઽસ્તુ તે ક્લેશવિમુક્તિસિંહ ॥
નમોઽસ્તુ તે દિવ્યવપુર્નૃસિંહ નમોઽસ્તુ તે વીરવરૈકસિંહ

નમોઽસ્તુ તે દૈત્યવિદારસિંહ નમોઽસ્તુ દેવેષ્વધિ દેવસિંહ ॥
નમોઽસ્તુ વેદાંતવનૈકસિંહ નમોઽસ્તુ તે યોગિગુહૈકસિંહ

નમોઽસ્તુ તે સિંહ વૃષૈકસિંહ નમોઽસ્તુ નીલાચલશૃંગસિંહ

॥ જૈમિનિરુવાચ ॥ ॥
સ્તુત્વેત્થં દિવ્યસિંહં તમિંદ્રદ્યુમ્નં પ્રજાપતિઃ ॥
સિંહયંત્રં સમાલેખ્ય તસ્યોપરિ નિવેશ્ય ચ

દીક્ષયિત્વા મન્ત્રરાજં સાક્ષાદાથર્વણોદિતમ્ ॥
આહુર્વૈષ્ણવનિર્વાણં યં વેદાંતપરાયણાઃ

યત્ર વેદાશ્ચ ચત્વારઃ સાક્ષાન્નિત્યં પ્રતિષ્ઠિતાઃ ॥
યમધીત્ય મહામન્ત્રં મનુઃ સ્વાયંભુવઃ પુરા

સૃષ્ટિં ચકાર ભગવાન્પ્રાપ્તમસ્માચ્ચતુર્મુખાત્ ॥
અણિમાદિગુણા યસ્ય ફલં સ્યાદાનુષંગિકમ્

એક એવ મહામન્ત્રઃ પુરુષાર્થચતુષ્ટયમ્ ॥
પ્રાપ્તું કારણભૂતો હિ કિં પુનઃ ક્ષુદ્રકામનામ્

એક એવ મહામંત્રઃ સર્વક્રતુફલપ્રદઃ ॥
સર્વતીર્થપ્રદઃ સર્વદાનવ્રતફલપ્રદઃ

યથાયં સર્વપાપૌઘતૂલરાશેર્દવાનલઃ ॥
દિવ્યસિંહાકૃતિર્દેવો મંત્રરાજ્ઞસ્તથા હ્યયમ્

એનમભ્યસ્ય યતયો ભવરોગ ત્યજંતિ હિ ॥
યસ્ય ગ્રહણમાત્રેણ ગ્રહાપસ્મારરાક્ષસાઃ

ડાકિન્યો ભૂતવેતાલપિશાચા ઉરગા ગ્રહાઃ ॥
દૂરાદેવ પલાયંતે નેશતે વીક્ષિતું ચ તમ્

મંત્રરાજં તતો લબ્ધ્વા ઇન્દ્રદ્યુમ્નશ્ચતુર્મુખાત્ ॥
નૃસિંહં શાતવપુષં લક્ષ્મીસંશ્રિતવક્ષસમ્

ચક્રં પિનાકં દધતં ચંદ્રસૂર્યાગ્નિચક્ષુષમ્ ॥
જાનુપ્રસારિતકરસરોજદ્વંદ્વમુન્નસમ્

યોગપટ્ટાસનારૂઢદ્વાત્રિંશદ્દલપદ્મકે ॥
મંત્રવર્ણમયે મધ્યે કર્ણિકાપ્રણવોજ્જ્વલે

સુખાસીનં સાટ્ટહાસં વીક્ષંતં શ્રીમુખાંબુજમ્ ॥
સટામંડિતવક્ત્રાબ્જં દિવ્યરત્નોજ્જ્વલાકૃતિ

ફણાસહસ્રં વિસ્તાર્ય પશ્ચાચ્છત્રાકૃતિં વિભોઃ ॥
દદર્શ બલભદ્રં તં હલલાંગલધારિણમ્

પ્રજહર્ષ નૃપો દૃષ્ટ્વા તાદૃશં પુરુષોત્તમમ્ ॥
વિસ્મયાવિષ્ટચેતાશ્ચ પપ્રચ્છ કમલાસનમ્

ભગવંશ્ચિત્રમેતદ્વૈ ચરિતં મધુઘાતિનઃ ॥
વિજ્ઞાતું કથમસ્માભિઃ શક્યઃ સ્યાલ્લોકભાવન

યજ્ઞાંતે તાદૃશં રૂપં બભાર દારુનિર્મિતમ્ ॥
રથસ્થં ભગવાનેવ પ્રાસાદાંતર્ન્યવેશયત્

મામાહ પૂર્વં વાણી સા ગગનાંતરિતા તદા ॥
અપૌરુષેયતરુણા ચતુર્મૂર્તિર્ભવિષ્યતિ

ઇદાનીમેક એવાસૌ દૃશ્યતે સુપ્રતિષ્ઠિતઃ ॥
માયા વા તત્ત્વમથ વા તત્ત્વતો મે વદ પ્રભો

શ્રવણે યદિ માં વેત્સિ ભાજનં ભવભાવન ॥
શ્રુત્વૈતત્પ્રત્યુવાચાથ સંશયાનં નૃપોત્તમમ્

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
આદ્યા મૂર્તિર્ભગવતો નારસિંહાકૃતિર્નૃપ ॥
નારાયણેન પ્રથિતા મદનુગ્રહતસ્ત્વયિ

દારવી મૂર્તિરેષેતિ પ્રતિમાબુદ્ધિરત્ર વૈ ॥
મા ભૂત્તે નૃપશાર્દૂલ પરં બ્રહ્માકૃતિસ્ત્વિયમ્

ખંડનાત્સર્વદુઃખાનામખંડાનંદદાનતઃ ॥
સ્વભાવાદ્દારુરેષો હિ પરં બ્રહ્માભિધીયતે

ઇત્થં દારુમયો દેવશ્ચતુર્વેદાનુસારતઃ ॥
સ્રષ્ટા સ જગતાં તસ્માદાત્માનં ચાપિ સૃષ્ટવાન્

શબ્દબ્રહ્મ પરંબ્રહ્મ નાનયોર્ભેદ ઇષ્યતે ॥
લયે તુ એકમેવેદં સૃષ્ટૌ ભેદઃ પ્રવર્ત્તતે

અન્યોન્યાપેક્ષિણૌ ભૂપ શબ્દાર્થૌ હિ પરસ્પરમ્॥
અર્થાભાવેન શબ્દોઽસ્તિ શબ્દાભાવેન બુદ્ધ્યતે

અર્થસ્તસ્માચ્ચતુર્વેદાઃ શબ્દા હ્યર્થાશ્ચ તાદૃશાઃ ॥
ઋગ્વેદરૂપી હલધૃક્સામવેદો નૃકેસરી

યજુર્મૂર્ત્તિસ્ત્વિયં ભદ્રા ચક્રમાથર્વણં સ્મૃતમ્ ॥
વેદશ્ચતુર્દ્ધા ભેદોઽયમેકરાશિરભેદતઃ

અતસ્તે સંશયો મા ભૂદેકસ્તુ બહુધા વિભુઃ ॥
અવતારેષુ ચાન્યેષુ ન્યાયેનૈતેન વર્ત્તતે

ભેદાભેદૌ તથા ખ્યાતૌ જગન્નાથસ્ય તે નૃપ ॥
યેન તે મનસસ્તુષ્ટિસ્તેન ભક્ત્યા સમાચર

સર્વરૂપમયો હ્યેષ સર્વમંત્રમયઃ પ્રભુઃ ॥
આરાધ્યતે યથા યેન તથા તસ્ય ફલપ્રદઃ

યથા સુશુદ્ધં કનકં સ્વેચ્છયા ઘટિતં નૃપ ॥
તત્તત્સંજ્ઞામવાપ્યેહ તત્તત્સંતોષકારકમ્

એવં મહિમ્ના ભગવાનત્રાવિરભવન્નૃપ ॥
યસ્ય યાવાંસ્તુ વિશ્વાસસ્તસ્ય સિદ્ધિસ્તુ તાવતી

કર્મણા મનસા વાચા વિશુદ્ધેનાંતરાત્મના ॥
સમારાધય ગોવિંદમત્ર દારુવપુર્દ્ધરમ્

ચતુર્વર્ગફલાવાપ્ત્યૈ યથાભિલષિતં તવ ॥
અનેન મંત્રરાજેન વિષ્ણુમેનં સમર્ચય

નાતઃ પરતરો મંત્રો ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ ॥
અનેનાભ્યર્ચિતો વિષ્ણુઃ પ્રીતો ભવતિ તત્ક્ષણાત્

દદાતિ સ્વપુરં ચાપિ ભગવાન્ભક્તવત્સલઃ ॥
યજ્ઞૈસ્તીર્થૈર્વ્રતૈર્દાનૈસ્તપોભિશ્ચાપિ તસ્ય કિમ્

નીલાચલસ્થં યો વિષ્ણું દારુમૂર્તિમુપાસ્તિ વૈ ॥
તત્ત્વં બ્રવીમિ તે ભૂપ શ્રુત્વૈતદવધારય

ન્યગ્રોધમૂલે કૂલેઽસ્ય સિંધોર્નીલાચલે સ્થિતમ્ ॥
દારુવ્યાજામૃતં બ્રહ્મ દૃષ્ટ્વા મુચ્યેન્ન સંશય

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે પુરુષોત્તમક્ષેત્રમાહાત્મ્યે જૈમિનિઋષિસંવાદેઽષ્ટાવિંશોઽધ્યાયઃ