સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.28

॥ ધર્મદત્ત ઉવાચ ॥ ॥
જયશ્ચ વિજયશ્ચૈવ વિષ્ણોર્દ્વાસ્થૌ શ્રુતૌ મયા ॥
કિં નુ તાભ્યાં પુરા ચીર્ણં તસ્માત્તદ્રૂપધારિણૌ

॥ ॥ ગણાવૂચતુઃ ॥ ॥
તૃણબિંદોસ્તુ કન્યાયાં દેવહૂત્યાં પુરા દ્વિજ ॥
કર્દમસ્ય તુ દૃષ્ટ્યૈવ પુત્રૌ દ્વૌ સંબભૂવતુઃ

જ્યેષ્ઠો જયઃ કનિષ્ઠોઽભૂદ્વિજયશ્ચૈવ નામતઃ ॥
તસ્યામેવાઽભવત્પશ્ચાત્કપિલો યોગધર્મવિત્

જયશ્ચ વિજયશ્ચૈવ વિષ્ણુભક્તિરતૌ સદા ॥
તૌ તન્નિષ્ઠેન્દ્રિયગ્રામૌ ધર્મશીલૌ બભૂવતુઃ

નિત્યમષ્ટાક્ષરીજાપ્યૌ વિષ્ણુવ્રતકરાવુભૌ ॥
સાક્ષાત્કારં દદૌ વિષ્ણુસ્તયોર્નિત્યાર્ચને સદા

મરુત્તેન કદાચિત્તાવાહૂતૌ યજ્ઞકર્મણિ ॥
જગ્મતુર્યજ્ઞકુશલૌ દેવર્ષિગણપૂજિતૌ

જયસ્તત્રાભવદ્બ્રહ્માયાજકો વિજયોઽભવત્ ॥
તતો યજ્ઞવિધિં કૃત્સ્નં પરિપૂર્ણં ચ ચક્રતુઃ

મરુત્તોઽવભૃથસ્નાતસ્તાભ્યાં વિત્તં દદૌ બહુ ॥
તત્સમાદાય તૌ વિત્તં જગ્મતુઃ સ્વાશ્રમં પ્રતિ

યજનાય પૃથગ્વિષ્ણોસ્તુષ્ટ્યર્થં તૌ તતો મુની ॥
તદ્ધનં વિભજંતૌ તુ પસ્પર્ધાતે પરસ્પરમ્

જયોઽબ્રવીત્સમો ભાગઃ ક્રિયતામિતિ તત્ર સઃ ॥
વિજયશ્ચાબ્રવીન્નૈતદ્યલ્લબ્ધં યેન તસ્ય તત્

તતોઽશપજ્જયઃ ક્રોધાદ્વિજયં લુબ્ધમાનસમ્ ॥
ગૃહીત્વા ન દદાસ્યેતત્તસ્માદ્ગ્રાહો ભવેતિ તમ્ ॥

વિજયસ્તસ્ય તં શાપં શ્રુત્વા સોપ્યશપચ્ચ તમ્ ॥
મદભ્રાંતોઽશપસ્ત્વં માં તસ્માન્માતંગતાં વ્રજ

તત્તદાચખ્યતુર્વિષ્ણું દૃષ્ટ્વા નિત્યાર્ચને વિભુમ્ ॥
શાપયોશ્ચ નિવૃત્તિં તૌ યયાચાતે રમાપતિમ્

॥ જયવિજયાવૂચતુઃ ॥ ॥
ભક્તાવાવાં કથં દેવ ગ્રાહમાતંગયોનિગૌ ॥
ભવિષ્યાવઃ કૃપાસિંધો તચ્છાપો વિનિવર્ત્યતામ્

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
મદ્ભક્તયોર્વચોઽસત્યં ન કદાચિદ્ભવિષ્યતિ ॥
મયાઽપિ નાન્યથા કર્તું શક્યતે તત્કદાચન

પ્રહ્લાદવચસા સ્તંભેઽપ્યાવિર્ભૂતો હ્યહં પુરા ॥
તથાંઽબરીષવાક્યેન જાતો ગર્ભે સ્વયં કિલ

તસ્માદ્યુવામિમૌ શાપાવનુઽભૂય સ્વયંકૃતૌ ॥
લભેથાં મત્પદં નિત્યમિત્યુક્ત્વાંઽતર્દધે હરિઃ

॥
॥ ગણાવૂચતુઃ ॥ ॥
તતસ્તૌ ગ્રાહમાતંગાવભૂતાં ગંડકીતટે ॥
જાતિસ્મરૌ તુ તદ્યોન્યામપિ વિષ્ણુવ્રતે સ્થિતૌ

કદાચિત્સ ગજઃ સ્નાતું કાર્તિકે ગંડકીં ગતઃ ॥
તાવજ્જગ્રાહ તં ગ્રાહઃ સંસ્મરઞ્ચ્છાપકારણમ્

ગ્રાહગ્રસ્તો હ્યસૌ નાગઃ સસ્માર શ્રીપતિં તદા ॥
તાવદાવિરભૂદ્વિષ્ણુશ્ચક્રશંખગદાધરઃ

તતસ્તૌ ગ્રાહમાતંગૌ ચક્રં ક્ષિપ્ત્વા સમુદ્ધૃતૌ ॥
દત્ત્વૈવ નિજસારૂપ્યં વૈકુણ્ઠમનયદ્વિભુઃ

તતઃપ્રભૃતિ તત્સ્થાનં હરિક્ષેત્રમિતિસ્મૃતમ્ ॥
ચક્રસંઘર્ષણાદ્યસ્મિન્ગ્રાવાણોઽપિ હિ લાંછિતાઃ

તાવુભૌ વિશ્રુતૌ લોકે જયશ્ચ વિજયસ્તથા ॥
નિત્યં વિષ્ણુપ્રિયૌ દ્વાઃસ્થૌ પૃષ્ટૌ યૌ હિ ત્વયા દ્વિજ

અતસ્ત્વમપિ ધર્મજ્ઞ નિત્યં વિષ્ણુવ્રતે સ્થિતઃ ॥
ત્યક્તમાત્સર્યદંભોઽપિ ભવસ્વ સમદર્શનઃ ॥

તુલામકરમેષેષુ પ્રાતઃસ્નાયી સદા ભવ ॥
એકાદશીવ્રતે તિષ્ઠ તુલસીવનપાલકઃ

બ્રાહ્મણાનથ ગાશ્ચાઽપિ વૈષ્ણવાંશ્ચ સદા ભજ ॥
મસૂરિકામારનાલં વૃંતાકાન્યપિ ખાદ મા

એવં ત્વમપિ દેહાંતે તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્ ॥
પ્રાપ્નોષિ ધર્મદત્ત ત્વં તદ્ભક્ત્યૈવ યથા વયમ્

તાવજ્જન્મ વ્રતાદસ્માદ્વિષ્ણુસંતુષ્ટિકારકાત્ ॥
ન યજ્ઞા ન ચ દાનાનિ ન તીર્થાન્યધિકાનિ વૈ

ધન્યોઽસિ વિપ્રાગ્ર્ય યતસ્ત્વયૈતદ્વ્રતં કૃતં તુષ્ટિકરં જગદ્ગુરોઃ ॥
યદર્ધભાગાઽઽપ્તફલા મુરારેઃ પ્રણીયતેઽસ્માભિરિયં સલોકતામ્

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
ઇત્થં તૌ ધર્મદત્તં તમુપદિશ્ય વિમાનગૌ ॥
તયા કલહયા સાર્દ્ધં વૈકુણ્ઠભવનં ગતૌ

ધર્મદત્તો હ્યસૌ જાતપ્રત્યયસ્તદ્વ્રતે સ્થિતઃ ॥
દેહાંઽતે તદ્વિભોઃ સ્થાનં ભાર્યાભ્યાં સંયુતોઽભ્યયાત્

ઇતિહાસમિમં પુરાભવં શૃણુતે શ્રાવયતે ચ યઃ પુમાન્ ॥
હરિસન્નિધિકારણીં મતિં લભતેઽસૌ કૃપયા જગદ્ગુરોઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે કાર્તિકમાસમાહાત્મ્યે ધર્મદત્તમોક્ષપ્રાપ્તિકથનંનામાઽષ્ટાવિંશોઽધ્યાયઃ