સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.25

॥ ધર્મદત્ત ઉવાચ ॥ ॥
વિલયં યાંતિ પાપાનિ તીર્થે દાનવ્રતાદિભિઃ ॥
પ્રેતદેહસ્થિતાયાસ્તે તેષુ નૈવાઽધિકારિતા

ત્વદ્ગ્લાનિદર્શનાદસ્માત્ખિન્નં ચ મમ માનસમ્ ॥
ન વૈ નિર્વૃતિમાયાતિ ત્વામનુદ્ધૃત્ય દુઃખિતામ્

તસ્માદાજન્મચરિતં યન્મયા કાર્તિકવ્રતમ્ ॥
તત્પુણ્યસ્યાર્દ્ધભાગેન સદ્ગતિં ત્વમવાપ્નુહિ

॥ નારદ ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા ધર્મદત્તોઽસૌ યાવત્તામભ્યષેચયત્ ॥
તુલસીમિશ્રતોયેન શ્રાવયન્દ્વાદશાક્ષરમ્

તાવત્પ્રેતત્વનિર્મુક્તા જ્વલદગ્નિશિખોપમા ॥
દિવ્યરૂપધરા જાતા લાવણ્યેન યથેંદિરા

તતઃ સા દંડવદ્ભૂમૌ પ્રણનામાથ તં દ્વિજમ્ ॥
ઉવાચ સા તદા વાક્યૈર્હર્ષગદ્ગદભાષિણી

॥ ॥ કલહોવાચ ॥ ॥
ત્વત્પ્રસાદાદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠ વિમુક્તા નિરયાદહમ્ ॥
પાપાબ્ધૌ મજ્જમાનાયાસ્ત્વં નૌભૂતોઽસિ મે ધ્રુવમ્

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
ઇત્થં વદન્તી સા વિપ્રં દદર્શાઽઽયાતમંબરાત્ ॥
વિમાનં ભાસ્વરં યુક્તં વિષ્ણુરૂપધરૈર્ગણૈઃ

અથ સા તદ્વિમાનાઽગ્ર્યં દ્વાઃસ્થાભ્યામવરોપિતા ॥
પુણ્યશીલસુશીલાભ્યામપ્સરોગણસેવિતા

તદ્વિમાનં તદાઽપશ્યદ્ધર્મદત્તઃ સવિસ્મયઃ॥
પપાત દણ્ડવદ્ભૂમૌ દૃષ્ટ્વા તૌ વિષ્ણુરૂપિણૌ

પુણ્યશીલસુશીલૌ ચ તમુત્થાપ્યાઽઽનતં દ્વિજમ્ ॥
અભિનન્દ્ય તતો વાક્યમૂચતુર્ધર્મસંયુતમ્

॥ ગણાવૂચતુઃ ॥ ॥
સાધુસાધુ દ્વિજશ્રેષ્ઠ યસ્ત્વં વિષ્ણુરતઃ સદા ॥
દીનાઽનુકમ્પી સર્વજ્ઞો વિષ્ણુવ્રતપરાયણઃ

આ બાલત્વાચ્છુભં ત્વેતદ્યત્ત્વયા કાર્તિકવ્રતમ્ ॥
કૃતં તસ્યાઽર્દ્ધદાનેન પુણ્યં દ્વૈગુણ્યમાગમત્

જન્માંતરશતોદ્ભૂતં પાપં તદ્વિલયં ગતમ્॥
સ્નાનૈરેવ ગતં પાપં યદસ્યાઃ પૂર્વકર્મજમ્

હરિજાગરણાદ્યૈશ્ચ વિમાનમિદમાસ્થિતા॥
વૈકુણ્ઠે નીયતે સાધો નાનાભોગયુતા ત્વિયમ્

દીપદાનભવૈઃ પુણ્યૈસ્તેજઃસારૂપ્યમાસ્થિતા ॥
તુલસીપૂજનાદ્યૈશ્ચ કાર્તિકવ્રતકૈઃ શુભૈઃ ॥
વિષ્ણુસાન્નિધ્યગા જાતા ત્વયા દત્તૈઃ કૃપાનિધે

ત્વમપ્યસ્ય ભવસ્યાંતે ભાર્યાભ્યાં સહ યાસ્યસિ ॥
વૈકુણ્ઠ ભુવનં વિષ્ણોઃ સાન્નિધ્યં ચ સરૂપતામ્

તે ધન્યાઃ કૃતકૃત્યાસ્તે તેષાં ચ સફલો ભવઃ॥
યૈર્ભક્ત્યારાધિતો વિષ્ણુર્ધર્મદત્ત યથા ત્વયા ॥

સમ્યગારાધિતો વિષ્ણુઃ કિં ન યચ્છતિ દેહિનામ્ ॥
ઔત્તાનચરણિર્યેન ધ્રુવત્વે સ્થાપિતઃ પુરા

યન્નામસ્મરણાદેવ દેહિનો યાંતિ સદ્ગતિમ્

ગ્રાહગ્રસ્તો હિ નાગેંદ્રો યન્નામસ્મરણાત્પુરા ॥
વિમુક્તઃ સંનિધિં પ્રાપ્તો જાતોઽયં જયસંજ્ઞકઃ

યતસ્ત્વયાઽર્ચિતો વિષ્ણુસ્તત્સાન્નિધ્યં પ્રયાસ્યસિ ॥
બહૂન્યબ્દસહસ્રાણિ ભાર્યાદ્વયયુતઃ કિલ

તતઃ પુણ્યક્ષયેજાતે યદા યાસ્યસિ ભૂતલમ્ ॥
સૂર્યવંશોદ્ભવો રાજા વિખ્યાતસ્ત્વં ભવિષ્યસિ

નામ્ના દશરથસ્તત્ર ભાર્યાદ્વયયુતઃ પુનઃ ॥
તૃતીયયાઽનયા ચાઽપિ યા તે પુણ્યાર્દ્ધભાગિની

તત્રાઽપિ તવ સાન્નિધ્યં વિષ્ણુર્યાસ્યતિ ભૂતલે ॥
આત્માનં તવ પુત્રત્વે પ્રકલ્પ્યાઽમરકાર્યકૃત્

તવ જન્મવ્રતાદસ્માદ્વિષ્ણુસંતુષ્ટિકારકાત્ ॥
ન યજ્ઞા ન ચ દાનાનિ ન તીર્થાન્યધિકાનિ વૈ

ધન્યોઽસિ વિપ્રાગ્ર્ય યતસ્ત્વયૈતદ્વ્રતં કૃતં તુષ્ટિકરં જગદ્ગુરોઃ॥
યદર્ધભાગાત્સફલા મુરારેઃ પ્રણીયતેઽસ્માભિરિયં સલોકતામ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે કાર્તિકમાસમાહાત્મ્યે ધર્મદત્તોપાખ્યાને કલહામોક્ષકથનંનામ પઞ્ચવિંશોઽધ્યાયઃ