સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.24-2

॥ જૈમિનિરુવાચ ॥ ॥
આગત્ય ચ જગન્નાથં ચિરાદુત્કંઠમાનસઃ ॥
દંડવત્પ્રણનામાસૌ ઘનરોમાંચકંચુકઃ

નમો બ્રહ્મણ્યદેવાય ગોબ્રાહ્મણહિતાય ચ ॥
પ્રણતાર્તિવિનાશાય ચતુર્વર્ગૈકહેતવે

હિરણ્યગર્ભપુરુષપ્રધાનવ્યક્તરૂપિણે ॥
ૐ નમો વાસુદેવાય શુદ્ધજ્ઞાનસ્વરૂપિણે

ઇત્યુચ્ચરન્સ્તુતિં ભૂપઃ સાનંદાશ્રુવિલોચનઃ ॥
પ્રદક્ષિણં પુનઃ કુર્વન્નનામ ચ પુનઃપુનઃ

તતોઽન્યા દેવતા યા વૈ તત્રાગચ્છન્મુદાન્વિતાઃ ॥
તુષ્ટુવુઃ પ્રણતા દેવં કૃતાંજલિપુટા મુદા

॥ દેવા ઊચુઃ ॥ ॥
સહસ્રશીર્ષા પુરુષઃ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ ॥
સ ભૂમિં સર્વતો વ્યાપ્ય અધ્યતિષ્ઠદ્દશાંગુલમ્ ॥

યઃ પુમાન્પરમં બ્રહ્મ પરમાત્મેતિ ગીયતે ॥
ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યં ચ સર્વં પુરુષ એવ તત્

એતાવાનસ્ય મહિમા જ્યાયાનેષ પુમાન્પ્રભુઃ ॥
પાદોઽસ્ય વિશ્વા ભૂતાનિ ત્રિપાદસ્યામૃતં દિવિ

છન્દાંસિ જજ્ઞિરે ત્વત્તસ્ત્વત્તો યજ્ઞપુમાનપિ ॥
ત્વત્તોઽશ્વાશ્ચ વ્યજાયંત ગાવો મેષાદયસ્તથા

બ્રાહ્મણા મુખતો જાતા બાહુજાઃ ક્ષત્રિયાસ્તવ ॥
વિશસ્તવોરુજા પદ્ભ્યાં તથા શૂદ્રાઃ સમાગતાઃ

મનસશ્ચંદ્રમા જાતશ્ચક્ષુષસ્તે દિવાકરઃ॥
કર્ણાભ્યાં શ્વસનઃ પ્રાણૈર્જિહ્વાયા હવ્યવાડપિ

નાભિતો ગગનં દ્યૌશ્ચ મૂર્ધ્નસ્તે સમવર્ત્તત ॥
પાદાભ્યાં તે ધરા જાતા દિશશ્ચાષ્ટૌ શ્રુતેર્ગતાઃ

સપ્તાસન્પરિધયસ્ત્વત્ત એકવિંશત્સમિચ્ચ વૈ ॥
ચરાચરાઃ સર્વભાવાસ્ત્વત્ત એવ હિ જજ્ઞિરે

ત્વમેવ જગતાં નાથસ્ત્વમેવ પરિપાલકઃ ॥
ઉગ્રરૂપશ્ચ સંહર્તા ત્વમેવ પરમેશ્વર

ત્વમેવ યજ્ઞો યજ્ઞાંશસ્ત્વં યજ્ઞેશઃ પરાત્પરઃ ॥
શબ્દબ્રહ્મપરં ત્વં હિ શબ્દબ્રહ્માસિ વિશ્વરાટ્

સ્વરાટ્ સમ્રાડ્જગન્નાથ વિરાડસિ જગત્પતે ॥
અધશ્ચોર્ધ્વં ચ તિર્યક્ત્વં ત્વયા વ્યાપ્તં જગન્મય

પ્રાપ્નુવંતિ પરં સ્થાનં ત્વાં યજંતશ્ચ યાજ્ઞિકાઃ॥
ભોજ્યં ભોક્તા હવિર્હોતા હવનં ત્વં ફલપ્રદઃ

સમસ્તકર્મભોક્તા ત્વં સર્વકર્માત્મકઃ પ્રભો ॥
સર્વકર્મોપકરણં સર્વકર્મફલપ્રદઃ

કર્મપ્રેરયિતા ત્વં હિ ધર્મકામાર્થસિદ્ધિદઃ ॥
ત્વામૃતે મુક્તિદઃ કોઽન્યો હૃષીકેશ નમોઽસ્તુ તે

નમોઽસ્ત્વનન્તાય સહસ્રમૂર્ત્તયે સહસ્રપાદાક્ષિશિરોરુબાહવે ॥
સહસ્રનામ્ને પુરુષાય શાશ્વતે સહસ્રકોટીયુગધારિણે નમઃ

વયં ચ્યુતાધિકારાસ્ત્વાં પ્રપન્નાઃ શરણં પ્રભો ॥
ત્રાહિ નઃ પુંડરીકાક્ષ અગતીનાં ગતિર્ભવ

સંસારપતિતસ્યૈકો જન્તોસ્ત્વં શરણં પ્રભો ॥
ત્વત્સૃષ્ટૌ ત્વાદૃશો નાસ્તિ યો દીનપરિપાલકઃ

દીનાનાથૈકશરણં પિતા ત્વં જગતઃ પ્રભો ॥
પાતા પોષ્ટા ત્વમેવેશ સર્વાપદ્વિનિવારકઃ

ત્રાહિ વિષ્ણો જગન્નાથ ત્રાહિ નઃ પરમેશ્વર ॥
ત્વામૃતે કમલાકાંત કઃ શક્તઃ પરિરક્ષણે

અન્તર્યામિન્નમસ્તેઽસ્તુ સર્વતેજોનિધે નમઃ

ઇતિ સ્તુવંતસ્તે દેવાઃ પ્રણિપત્ય પુનઃપુનઃ॥
ઇંદ્રદ્યુમ્નેન સહિતા બહિર્ભૂય દ્વિજોત્તમાઃ

ક્ષેત્રં શ્રીનરસિંહસ્ય ગત્વા તં પ્રણિપત્ય ચ ॥
નમસ્કૃત્ય પરાં ભક્તિં કૃત્વાભ્યર્ચ્ય નૃકેસરિમ્ ॥

નીલાચલાદ્રેઃ શિખરં યત્ર પ્રાસાદ ઉત્તમઃ ॥
યયુસ્તે પદ્મનિધિના સાર્દ્ધં સંભારકારણાત્

દદૃશુસ્તે મહાપ્રાંશું વ્યાપ્તં ગગનમણ્ડલે ॥
ઉત્તિષ્ઠંતં વિંધ્યગિરિં રોદ્ધું ભાનોર્ગતિં કિમુ

વ્યશ્નુવાનં દિશઃ સર્વા વિચિત્રઘટનોજ્જ્વલમ્ ॥
બહુકાલવ્યતિક્રાંતસ્વસ્તિભંગિવિચિત્રકમ્ ॥

તતશ્ચ ચિંતયામાસ ઇન્દ્રદ્યુમ્નઃ સ વૈષ્ણવઃ ॥
ઘટનાર્થે મયા યાતઃ સત્યલોકમિતઃ પુરા

સુચિરાદ્દૃષ્ટિપથગઃ પૂર્ણઃ પ્રાસાદ ઉત્તમઃ ॥
અનુગ્રહાદ્વૈ દેવસ્ય નાત્ર માનુષપૌરુષમ્

મન્વંતરસમાપ્તિઃ ક્વ સૂર્યચન્દ્રેંદ્રરોધિકા ॥
તથાપિ તિષ્ઠતે ચાયં પ્રાસાદો હ્યેષ દુર્લભઃ ।

વલ્મીકસદૃશા હ્યેતે પ્રાસાદા માનુષૈઃ કૃતાઃ ॥
શીર્યંતિ રોહણૈર્વૃક્ષૈઃ સ્વલ્પકાલગતાયુષઃ

મદનુક્રોશબુદ્ધ્યા તુ રક્ષિતં ભવનં હરેઃ ॥
તતસ્તાન્સ સહાયાન્વૈ જગાદ પ્રશ્રયં વચઃ

જાનીત જગદીશસ્ય પ્રાસાદં કારિતં મયા ॥
આવિર્બભૂવ ભગવાન્દારુરૂપવપુઃ સ્વયમ્ ॥
તદાંતરિક્ષગા વાણી મામુવાચાશરીરિણી

સહસ્રપાણિસંમિતં નીલાદ્રેઃ શિખરોપરિ ॥
પ્રાસાદં કારયસ્વેતિ સ્થિતયે જગદીશિતુઃ

એતત્પ્રતિષ્ઠાનવિધૌ સ્વયમત્રાગમિષ્યતિ ॥
પદ્મયોનિઃ સ્વયં સાર્દ્ધં સિદ્ધબ્રહ્મર્ષિદૈવતૈઃ

તદત્ર ક્રિયતે કો વા સંભારો જ્ઞાયતે કથમ્ ॥
ઇત્યુક્તવંતં તે પ્રોચુર્દેવા ભગ્નાધિકારિણઃ

॥ દેવા ઊચુઃ ॥ ॥
ન જાનીમો વયમપિ તદસ્માકં ગુરુર્ગુરુઃ ॥
ઇદાનીં ન વશેઽસ્માકં સ હિ સ્વર્ગપરો હિતઃ

॥ પદ્મનિધિરુવાચ ॥ ॥
સ્વામિન્વિધેરનુજ્ઞાનાદાગતોઽસ્મિ ત્વયા સહ ॥
કર્તવ્યં કિં મયા ચાત્ર કિં વા વસ્તુ પ્રતીક્ષ્યતે

॥ જૈમિનિરુવાચ ॥ ॥
ઇતિ હ્યાલપ્યમાનાનાં નારદઃ પુરતઃ સ્થિતઃ ॥
બ્રહ્મણા પ્રેષિતઃ પૂર્વં સર્વશાસ્ત્રવિશારદઃ

સર્વસંભારવસ્તૂનિ યથાશાસ્ત્રં મુને કુરુ ॥
સંપાદયિષ્યતિ તવ શાસનાત્પદ્મકો નિધિઃ

તં દૃષ્ટ્વા તે મુદા યુક્તા ઉત્તસ્થુર્બ્રહ્મણઃ સુતમ્ ॥
ષડર્ઘ્યપૂજયા તસ્ય પૂજાં ચક્રે નૃપોત્તમઃ

પ્રણેમુસ્તેઽપિ તં દેવા મનુષ્યાકારધારિણઃ ॥
ઊચે તમિંદ્રદ્યુમ્નોઽપિ પ્રતિષ્ઠાવિધિવસ્તુનિ ॥

નાહં વેદ્મિ મુનિશ્રેષ્ઠ ચિરાત્ત્યક્તઃ પુરોધસા ॥
આદેશય ક્રમાદ્બ્રહ્મન્સંપાદ્યં યદ્યદેવ હિ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે પુરુષોત્તમક્ષેત્રમાહાત્મ્યે જૈમિનિઋષિસંવાદે ચતુર્વિંશોઽધ્યાયઃ