સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.24

॥ પૃથુરુવાચ ॥ ॥
યદૂર્જવ્રતિનઃ પુંસઃ ફલં મહદુદાદૃતમ્ ॥
તત્પુનર્બ્રૂહિ માહાત્મ્યં કેન ચીર્ણમિદં શુભમ્

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
આસીત્સહ્યાદ્રિવિષયે કરવીરપુરે પુરા ॥
બ્રાહ્મણો ધર્મવિત્કશ્ચિદ્ધર્મદત્તેતિ વિશ્રુતઃ

વિષ્ણુવ્રતકરઃ સમ્યગ્વિષ્ણુપૂજારતઃ સદા ॥
કદાચિત્કાર્તિકે માસિ હરિજાગરણાય સઃ

રાત્ર્યાં તુર્યાવશેષાયાં જગામ હરિમન્દિરમ્॥
હરિપૂજોપકરણાન્પ્રગૃહ્ય વ્રજતા તદા

તેન દૃષ્ટા સમાયાતા રાક્ષસી ભીમદર્શના ॥
તાં દૃષ્ટ્વા ભયવિત્રસ્તઃ કંપિતાવયવસ્તદા

પૂજોપકરણૈઃ સર્વૈઃ પયોભિશ્ચાહનદ્ભયાત્ ॥
સંસ્મૃત્ય તદ્ધરેર્નામ તુલસીયુક્તવારિણા ॥
તેન વૈ હતમાત્રે તુ પાપં તસ્યા હ્યગાલ્લયમ્

અથ સંસ્મૃત્ય સા પૂર્વજન્મકર્મવિપાકજામ્ ॥
સ્વાં દશામબ્રવીદ્વિપ્રં દંડવચ્ચ પ્રણમ્ય વૈ

॥ કલહોવાચ ॥ ॥
પૂર્વકર્મવિપાકેન દશામેતાં ગતાસ્મ્યહમ્ ॥
તત્કથં નુ પુનર્વિપ્ર પ્રયાસ્યામ્યુત્તમાં ગતિમ્

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
તાં દૃષ્ટ્વા પ્રણતાં સમ્યગ્વદમાનાં સ્વકર્મ તત્ ॥
અતીવ વિસ્મિતો વિપ્રસ્તદા વચનમબ્રવીત્

॥
॥ ધર્મદત્ત ઉવાચ ॥ ॥
કેન કર્મવિપાકેન ત્વં દશામીદૃશીં ગતા ॥
કુત્રત્યા કા ચ કિં શીલા તત્સર્વં કથયસ્વ મે

॥ કલહોવાચ ॥ ॥
સૌરાષ્ટ્રનગરે બ્રહ્મન્ભિક્ષુર્નામાઽભવદ્દ્વિજઃ ॥
તસ્યાહં ગૃહિણી પૂર્વં કલહાખ્યાઽતિનિષ્ઠુરા

ન કદાચિન્મયા ભર્તુર્વચસાઽપિ શુભં કૃતમ્ ॥
નાઽર્પિતં તસ્ય મિષ્ટાન્નં ભર્તુર્વચનશીલયા

કલહપ્રિયયા નિત્યં મયોદ્વિગ્નમના યદા ॥
પરિણેતું યદાઽન્યાં સ મતિં ચક્રે પતિર્મમ

તતો ગરં સમાદાય પ્રાણાસ્ત્યક્તા મયા દ્વિજ ॥
અથ બદ્ધ્વા બધ્યમાનાં માં નિન્યુર્યમકિંકરાઃ

યમશ્ચ માં તદા દૃષ્ટ્વા ચિત્રગુપ્તમપૃચ્છત ॥

॥ યમ ઉવાચ ॥ ॥
અનયા કિં કૃતં કર્મ ચિત્રગુપ્ત વિલોકય ॥
પ્રાપ્નોત્વેષા ચ તત્કર્મ શુભં વા યદિ વાઽશુભમ્

॥ ॥ કલહોવાચ ॥ ॥
ચિત્રગુપ્તસ્તદા વાક્યં ભર્ત્સયન્મામુવાચ સઃ ॥
॥ ચિત્રગુપ્ત ઉવાચ ॥ ॥
અનયા તુ કૃતં કર્મ શુભં કિંચિન્ન વિદ્યતે

મિષ્ટાન્નં ભુંજમાનેયં ન ભર્તરિ તદર્પિતમ્ ॥
અતશ્ચ વલ્ગુલીયોન્યાં સ્વવિષ્ઠાદાઽવતિષ્ઠતુ

ભર્તુર્દ્વેષાત્તદાપ્યેષા નિત્યં કલહકારિણી ॥
વિષ્ઠાદાં સૂકરીં યોનિં તસ્માત્તિષ્ઠત્વિયં હરે

પાકભાંડે સદા ભુંક્તે ભુંક્તે ચૈકા યતસ્તતઃ ॥
તસ્માદેષા બિડાલ્યસ્તુ સ્વજાતાઽપત્યભક્ષિણી

ભર્તારમપિ ચોદ્દિશ્ય હ્યાત્મઘાતઃ કૃતોઽનયા ॥
તસ્માત્પ્રેતશરીરેઽપિ તિષ્ઠત્વેકાઽતિનિંદિતા

અતશ્ચૈષા મરુદ્દેશં પ્રાપિતવ્યા ભટૈરિયમ્ ॥
તત્ર પ્રેતશરીરસ્થા ચિરં તિષ્ઠત્વિયં તતઃ

ઊર્ધ્વં યોનિત્રયં ચૈષા ભુનક્ત્વશુભકારિણી

॥ કલહોવાચ ॥ ॥
સાહં પંચશતાબ્દાનિ પ્રેતદેહે સ્થિતા કિલ॥
ક્ષુતૃડ્ભ્યાં પીડિતાઽઽવિશ્ય શરીરં વણિજસ્ય ચ॥
આયાતા દક્ષિણં દેશં કૃષ્ણાવેણ્યોશ્ચ સંગમમ્

તત્તીરં સંશ્રિતા યાવત્તાવત્તસ્ય શરીરતઃ ॥
શિવવિષ્ણુગણૈર્દૂરમપકૃષ્ટા બલાદહમ્

તતઃ ક્ષુત્ક્ષામયા દૃષ્ટો મયા હિ ત્વં દ્વિજોત્તમ ॥
ત્વદ્ધસ્તતુલસીવારિસંસર્ગગતપાપયા

તત્કૃત્યં કુરુ વિપ્રેંદ્ર કથં મુક્તિમિયામ્યહમ્॥
યોનિત્રયાદગ્રભવાદસ્માચ્ચ પ્રેતદેહતઃ

ઇત્થં વિચિંત્ય કલહાવચનં દ્વિજાગ્ર્યસ્તત્કર્મપાકભયવિસ્મયદુઃખયુક્તઃ ॥
તદ્ગ્લાનિદર્શનકૃપાચલચિત્તવૃત્તિ ધ્યાત્વા ચિરં સ વચનં નિજગાદ દુઃખાત્

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે કાર્તિકમાસમાહાત્મ્યે ધર્મદત્તેતિહાસકથનંનામ ચતુર્વિંશોઽધ્યાયઃ