સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.2-5

॥ શ્રીઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
શાંડિલ્યે તૌ સમાદિશ્ય પરાવૃત્તે સ્વમાશ્રમમ્ ॥
કિ કથં ચક્રતુસ્તૌ તુ રાજાનૌ સૂત તદ્વદ

॥
॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
તતસ્તુ વિષ્ણુરાતેન શ્રેણીમુખ્વાઃ સહસ્રશઃ ॥
ઇન્દ્રપ્રસ્થાત્સમાનાય્ય મથુરાસ્થાનમાપિતાઃ

માથુરાન્બ્રાહ્મણાંસ્તત્ર વાનરાંશ્ચ પુરાતનાન્ ॥
વિજ્ઞાય માનનીયત્વં તેષુ સ્થાપિતવાન્સ્વરાદટ્

વજ્રસ્તુ તત્સહાયેન શાણ્ડિલ્યસ્યાઽપ્યનુગ્રહાત્ ॥
ગોવિન્દગોપગોપીનાં લીલાસ્થાનાન્યનુક્રમાત્

વિજ્ઞાયાઽભિધયાઽઽસ્થાપ્ય ગ્રામાનાવાસયદ્બહૂન્ ॥
કુણ્ડકૂપાદિપૂર્તેન શિવાદિસ્થાપનેન ચ

ગોવિન્દહરિદેવાદિસ્વરૂપાઽઽરોપણેન ચ ॥
કૃષ્ણૈકભક્તિં સ્વે રાજ્યં તતાન ચ મુમોદ હ

પ્રજાસ્તુ મુદિતાસ્તસ્ય કૃષ્ણકીર્તનતત્પરાઃ॥
પરમાનન્દસમ્પન્ના રાજ્યં તસ્યૈવ તુષ્ટુવુઃ

એકદા કૃષ્ણપત્ન્યસ્તુ શ્રીકૃષ્ણવિરહાતુરાઃ ॥
કાલિન્દીં મુદિતા વીક્ષ્ય પપ્રચ્છુર્ગતમત્સરાઃ

॥
॥ શ્રીકૃષ્ણપત્ન્ય ઊચુઃ ॥ ॥
યથા વયં કૃષ્ણપત્ન્યસ્તથા ત્વમપિ શોભને ॥
વયં વિરહદુઃખાર્તાસ્ત્વં ન કાલિન્દિ તદ્વદ

તચ્છ્રુત્વા સ્મયમાના સા કાલિન્દી વાક્યમબ્રવીત્ ॥
સાપત્ન્યં વીક્ષ્ય તત્તાસાં કરુણાપરમાનસા

॥
શ્રીકાલિન્દ્યુવાચ ॥ ॥
આત્મારામસ્ય કૃષ્ણસ્ય ધ્રુવમાત્માસ્તિ રાધિકા ॥
તસ્યા દાસ્યપ્રભાવેણ વિરહોઽસ્માન્ન સંસ્પૃશેત્

તસ્યા એવાંશવિસ્તારાઃ સર્વાઃ શ્રીકૃષ્ણનાયિકાઃ ॥
નિત્યસંભોગ એવાસ્તિ તસ્યાઃ સામ્મુખ્યયોગતઃ

સ એવ સા સ સૈવાસ્તિ વંશી તત્પ્રેમરૂપિકા ॥
શ્રીકૃષ્ણનખચન્દ્રાલિસંગાચ્ચન્દ્રાવલી સ્મૃતા

રૂપાન્તરં ચ ગૃહ્ણાના તયોઃ સેવાતિલાલસા ॥
રુક્મિણ્યાદિસમાવેશો મયાત્રૈવ વિલોકિતઃ

યુષ્માકમપિ કૃષ્ણેન વિરહો નૈવ સર્વતઃ ॥
કિન્તુ એવં ન જાનીથ તસ્માદ્વ્યાકુલતામિતાઃ

એવમેવાત્ર ગોપીનામક્રૂરાવસરે પુરા ॥
વિરહાભાસ એવાસીદુદ્ધવેન સમાહિતઃ

તેનૈવ ભવતીનાં ચેદ્ભવેદત્ર સમાગમઃ ॥
તર્હિ નિત્યં સ્વકાન્તેન વિહારમપિ લપ્સ્યથ

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવમુક્તાસ્તુ તાઃ પત્ન્યઃ પ્રસન્નાં પુનરબ્રુવન્ ॥
ઉદ્ધવાલોકનેનાત્મપ્રેષ્ઠસંગમલાલસાઃ

॥ શ્રીકૃષ્ણપત્ન્ય ઊચુઃ ॥ ॥
ધન્યાસિ સખિ કાન્તેન યસ્યા નૈવાસ્તિ વિચ્યુતિઃ ॥
યતસ્તે સ્વાર્થસંસિદ્ધિસ્તસ્યા દાસ્યો બભૂવિમ

પરન્તૂદ્ધવલાભે સ્યાદસ્મત્સર્વાર્થસાધનમ્ ॥
તથા વદસ્વ કાલિન્દિ તલ્લાભોઽપિ યથા ભવેત્

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવમુક્તા તુ કાલિન્દી પ્રત્યુવાચાથ તાસ્તથા ॥
સ્મરન્તી કૃષ્ણચન્દ્રસ્ય કલાષોડશરૂપિણી

સાધનભૂમિર્બદરી વ્રજતા કૃષ્ણેન મંત્રિણે પ્રોક્તા ॥
તત્રાસ્તે સ તુ સાક્ષાત્તદ્વયુનં ગ્રાહયઁલ્લોકાન્

ફલભૂમિર્વ્રજભૂમિર્દત્તા તસ્મૈ પુરૈવ સરહસ્યમ્ ॥
ફલમિહ તિરોહિતં સત્તદિહેદાનીં સ ઉદ્ધવોઽલક્ષ્યઃ

ગોવર્દ્ધનગિરિનિકટે સખીસ્થલે તદ્રજઃકામઃ ॥
તત્રત્યાઙ્કુરવલ્લીરૂપેણાસ્તે સ ઉદ્ધવો નૂનમ્

આત્મોત્સવરૂપત્વં હરિણા તસ્મૈ સમર્પિતં નિયતમ્ ॥
તસ્માત્તત્ર સ્થિત્વા કુસુમસરઃપરિસરે સવજ્રાભિઃ

વીણાવેણુમૃદંગૈઃ કીર્તનકાવ્યાદિસરસસંગીતૈઃ ॥
ઉત્સવ આરબ્ધવ્યો હરિરતલોકાન્સમાનાય્ય

તત્રોદ્ધવાવલોકો ભવિતા નિયતં મહોત્સવે વિતતે ॥
યૌષ્માકીણામભિમતસિદ્ધિં સવિતા સ એવ સવિતાનામ્

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા પ્રસન્નાસ્તાઃ કાલિન્દીમભિવન્દ્ય તત્ ॥
કથયામાસુરાગત્ય વજ્રં પ્રતિ પરીક્ષિતમ્

વિષ્ણુરાતસ્તુ તચ્છ્રુત્વા પ્રસન્નસ્તદ્યુતસ્તદા ॥
તત્રૈવાગત્ય તત્સર્વં કારયામાસ સત્વરમ્

ગોવર્ધનાદદૂરેણ વૃન્દારણ્યે સખીસ્થલે ॥
પ્રવૃત્તઃ કુસુમામ્ભોધૌ કૃષ્ણસંકીર્તનોત્સવઃ

વૃષભાનુસુતાકાન્તવિહારે કીર્તનશ્રિયા ॥
સાક્ષાદિવ સમાવૃત્તે સર્વેઽનન્યદૃશોઽભવન્

તતઃ પશ્યત્સુ સર્વેષુ તૃણગુલ્મલતાચયાત્ ॥
આજગામોદ્ધવઃ સ્રગ્વી શ્યામઃ પીતામ્બરાવૃતઃ

ગુઞ્જામાલાધરો ગાયન્બલ્લવીવલ્લભં મુહુઃ ॥
તદાગમનતો રેજે ભૃશં સંકીર્તનોત્સવઃ

ચન્દ્રિકાગમતો યદ્વત્સ્ફાટિકાટ્ટાલભૂમણિઃ ॥
અથ સર્વે સુખામ્ભોધૌ મગ્નાઃ સર્વં વિસસ્મરુઃ

ક્ષણેનાગતવિજ્ઞાના દૃષ્ટ્વા શ્રીકૃષ્ણરૂપિણમ્ ॥
ઉદ્ધવં પૂજયાંચક્રુઃ પ્રતિલબ્ધમનોરથાઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીમદ્ભાગવતમાહાત્મ્યે ગોવર્દ્ધનપર્વતસમીપે પરીક્ષિદાદીનામુદ્ધવદર્શનવર્ણનોનામ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ