સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.18-4

॥ અથ શ્રીવેંકટેશ્વરવૈભવવર્ણનમ્ ॥
॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
અથેદાનીં પ્રવક્ષ્યામિ વેંકટેશ્વરવૈભવમ્ ॥
યચ્છ્રુત્વા સર્વપાપેભ્યો મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

શ્રીવેંકટેશ્વરં દેવં યઃ પશ્યતિ સકૃન્નરઃ ॥
સ નરો મુક્તિમાપ્નોતિ વિષ્ણુસાયુજ્યમાપ્નુયાત્

દશવર્ષૈસ્તુ યત્પુણ્યં ક્રિયતે તુ કૃતે યુગે ॥
ત્રેતાયામેકવર્ષેણ તત્પુણ્યં સાધ્યતે નૃભિઃ

દ્વાપરે પઞ્ચમાસેન તદ્દિનેન કલૌ યુગે ॥
તત્ફલં કોટિગુણિતં નિમિષેનિમિષે નૃણામ્

નિઃસંદેહં ભવેદેવં શ્રીનિવાસવિલોકિનામ્॥
શ્રીવેંકટેશ્વરે દેવે તીર્થાનિ સકલાન્યપિ

વિદ્યન્તે સર્વદેવાશ્ચ મુનયઃ પિતરસ્તથા ॥
એકકાલં દ્વિકાલં વા ત્રિકાલં સર્વદૈવ વા

યે સ્મરન્તિ મહાદેવં શ્રીનિવાસં વિમુક્તિદમ્ ॥
કીર્તયન્ત્યથવા વિપ્રાસ્તે મુક્તાઃ પાપપઞ્જરાત્

નારાયણં પરં દેવં વેંકટેશં પ્રયાન્તિ વૈ ॥
પૂજિતં શઙ્ખરાજેન સચ્ચિદાનંદવિગ્રહમ્

તસ્ય સ્મરણમાત્રેણ યમપીડાઽપિ નો ભવેત્ ॥
શ્રીનિવાસં મહાદેવં યેઽર્ચયંતિ સકૃન્નરાઃ॥

કિં દાનૈઃ કિં વ્રતૈસ્તેષાં કિં તપોભિઃ કિમધ્વરૈઃ ॥
વેંકટેશં પરં દેવં યો ન ચિન્તયતિ ક્ષણમ્

અજ્ઞાની સ ચ પાપી સ્યાત્સ મૂકો બધિરસ્તથા ॥
સ જડોઽન્ધશ્ચ વિજ્ઞેયશ્છિદ્રં તસ્ય સદા ભવેત્

શ્રીનિવાસે મહાદેવે સકૃદ્દૃષ્ટે મુનીશ્વરાઃ ॥
કિં કાશ્યા ગયયા ચૈવ પ્રયાગેનાપિ કિં ફલમ્

દુર્લભં પ્રાપ્ય માનુષ્યં માનવા ઇહ ભૂતલે ॥
વેંકટેશં પરં દેવં યે પશ્યન્ત્યર્ચયન્તિ વા

જન્મ તેષાં હિ સફલં તે કૃતાર્થાશ્ચ નેતરે ॥
વેંકટેશે પરે દેવે દૃષ્ટે વા પૂજિતેઽપિ વા

શમ્ભુના બ્રહ્મણા કિં વા શક્રેણાપ્યખિલામરૈઃ ॥
વેંકટેશે મહાદેવે ભક્તિયુક્તાશ્ચ યે નરાઃ

તેષાં પ્રણામસ્મરણપૂજાયુક્તાસ્તુ યે નરાઃ ॥
ન તે પશ્યંતિ દુઃખાનિ નૈવ યાંતિ યમાલયમ્

બ્રહ્મહત્યાસહસ્રાણિ સુરાપાનાયુતાનિ ચ ॥
દૃષ્ટે નારાયણે દેવે વિલયં યાંતિ કૃત્સ્નશઃ

યે વાઞ્છંતિ સદા ભોગં રાજ્યં ચ ત્રિદશાલયે ॥
વેંકટાદ્રિનિવાસં તે પ્રણમન્તુ સકૃન્મુદા

યાનિ કાનિ ચ પાપાનિ જન્મકોટિકૃતાનિ ચ ॥
તાનિ સર્વાણિ નશ્યન્તિ વેંકટેશ્વરદર્શનાત્

સંપર્કાત્કૌતુકાલ્લોભાદ્ભયાદ્વાપિ ચ સંસ્મરન્ ॥
વેંકટેશં મહાદેવં નેહામુત્ર ચ દુઃખભાક્

વેંકટાચલદેવેશં કીર્તયન્નર્ચયન્નપિ ॥
અવશ્યં વિષ્ણુસારૂપ્યં લભતે નાત્ર સંશયઃ

યથૈધાંસિ સમિદ્ધોઽગ્નિર્ભસ્મસાત્કુરુતે ક્ષણાત્ ॥
તથા પાપાનિ સર્વાણિ વેંકટેશ્વરદર્શનમ્

વેંકટેશ્વરદેવસ્ય ભક્તિરષ્ટવિધા સ્મૃતા ॥
તદ્ભક્તજનવાત્સલ્યં તત્પૂજાપરિતોષણમ્

સ્વયં તત્પૂજનં ભક્ત્યા તદર્થે દેહચેષ્ટિતમ્ ॥
તન્માહાત્મ્યકથાવાંછાશ્રવણેષ્વાદરસ્તથા

સ્વરનેત્રશરીરેષુ વિકારસ્ફુરણં તથા ॥
શ્રીનિવાસસ્ય દેવસ્ય સ્મરણં સતતં તથા

વેંકટાદ્રિનિવાસં તમાશ્રિત્યૈવોપજીવનમ્॥
એવમષ્ટવિધા ભક્તિર્યસ્મિન્મ્લેચ્છેઽપિ વર્તતે

સ એવ મુક્તિમાપ્નોતિ શૌનકાદ્યા મહૌજસઃ॥
ભક્ત્યા ત્વનન્યયા મુક્તિર્બ્રહ્મજ્ઞાનેન નિશ્ચિતા

વેદાન્તશાસ્ત્રશ્રવણાદ્યતીનામૂર્ધ્વરેતસામ્ ॥
સા ચ મુક્તિર્વિના જ્ઞાનં વેદાન્તશ્રવણોદ્ભવમ્॥
યત્યાશ્રમં વિના વિપ્રા વિરક્તિં ચ વિના તથા

સર્વેષાં ચૈવ વર્ણાનામખિલાશ્રમિણામપિ ॥
વેકટેશ્વરદેવસ્ય દર્શનાદેવ કેવલમ્

અપુનર્ભવદા મુક્તિર્ભવિષ્યત્યવિલંબિતમ્ ॥
કૃમિકીટાશ્ચ દેવાશ્ચ મુનયશ્ચ તપોધનાઃ

તુલ્યા વેંકટશૈલેન્દ્રે શ્રીનિવાસપ્રસાદતઃ ॥
પાપં કૃતં મયાનેકમિતિ મા ક્રિયતાં ભયમ્

મા ગર્વઃ ક્રિયતાં પુણ્યં મયાઽકારીતિ વા જનૈઃ ॥
વેંકટેશે મહાદેવે શ્રીનિવાસે વિલોકિતે

ન ન્યૂના નાધિકાશ્ચ સ્યુઃ કિન્તુ સર્વે મહાજનાઃ॥
વેંકટાખ્યે મહાપુણ્યે સર્વપાતકનાશને

શ્રીનિવાસં પરં દેવં યઃ પશ્યતિ સભક્તિકમ્॥
ન તેન તુલ્યતામેતિ ચતુર્વેદ્યાપિ ભૂતલે

વેંકટેશ્વરદેવેશં યઃ પૂજયતિ ભક્તિતઃ॥
સ કોટિકુલસંયુક્તઃ પ્રયાતિ હરિમંદિરમ્

શ્રીનિવાસાચ્ચ ન સમં નાધિકં પુણ્યમસ્તિ વૈ ॥
વેંકટાદ્રિનિવાસં તં દ્વેષ્ટિ યો મોહમાસ્થિતઃ

બ્રહ્મહત્યાયુતં તેન કૃતં નરકકારણમ્ ॥
તત્સંભાષણમાત્રેણ માનવો નરકં વ્રજેત્

શ્રીનિવાસપરા વેદાઃ શ્રીનિવાસપરા મખાઃ ॥
શ્રીનિવાસપરાઃ સર્વે તસ્માદન્યન્ન વિદ્યતે

અન્યત્સર્વં પરિત્યજ્ય શ્રીનિવાસં સમાશ્રયેત્ ॥
સર્વયજ્ઞતપોદાનતીર્થસ્નાને તુ યત્ફલમ્

તત્ફલં કોટિગુણિતં શ્રીનિવાસસ્ય સેવયા ॥
વેંકટાદ્રિનિવાસં તં ચિંતયન્ઘટિકાદ્વયમ્

કુલૈકવિંશતિં ધૃત્વા વિષ્ણુલોકે મહીયતે ॥
સ્વામિપુષ્કરિણીતીર્થે સ્નાનં દેવસ્ય દર્શનમ્

યદિ લભ્યેત વૈ પુંસાં કિં ગઙ્ગાજલસેવયા ॥
વેકટેશં પરં દેવં યઃ કદાપિ ન પશ્યતિ

સંકરઃ સ તુ વિજ્ઞેયો ન પિતુર્બીજસંભવઃ ॥
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન વેંકટેશો દયાનિધિઃ

દ્રષ્ટવ્યોઽતિપ્રયત્નેન પરલોકેચ્છયા દ્વિજાઃ ॥
એવં વઃ કથિતં વિપ્રા વેંકટેશસ્ય વૈભવમ્

યસ્ત્વેતચ્છૃણુયાન્નિત્યં પઠતે ચ સભક્તિકમ્ ॥
સ વૈ વેંકટનાથસ્ય સેવાફલમવાપ્નુયાત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીવેંકટાચલમાહાત્મ્યે વેંકટેશ્વરવૈભવાનુવર્ણનં નામાષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ