स्कन्द पुराण · श्लोक 2.18-4

॥ अथ श्रीवेंकटेश्वरवैभववर्णनम् ॥
॥ श्रीसूत उवाच ॥ ॥
अथेदानीं प्रवक्ष्यामि वेंकटेश्वरवैभवम् ॥
यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

श्रीवेंकटेश्वरं देवं यः पश्यति सकृन्नरः ॥
स नरो मुक्तिमाप्नोति विष्णुसायुज्यमाप्नुयात्

दशवर्षैस्तु यत्पुण्यं क्रियते तु कृते युगे ॥
त्रेतायामेकवर्षेण तत्पुण्यं साध्यते नृभिः

द्वापरे पञ्चमासेन तद्दिनेन कलौ युगे ॥
तत्फलं कोटिगुणितं निमिषेनिमिषे नृणाम्

निःसंदेहं भवेदेवं श्रीनिवासविलोकिनाम्॥
श्रीवेंकटेश्वरे देवे तीर्थानि सकलान्यपि

विद्यन्ते सर्वदेवाश्च मुनयः पितरस्तथा ॥
एककालं द्विकालं वा त्रिकालं सर्वदैव वा

ये स्मरन्ति महादेवं श्रीनिवासं विमुक्तिदम् ॥
कीर्तयन्त्यथवा विप्रास्ते मुक्ताः पापपञ्जरात्

नारायणं परं देवं वेंकटेशं प्रयान्ति वै ॥
पूजितं शङ्खराजेन सच्चिदानंदविग्रहम्

तस्य स्मरणमात्रेण यमपीडाऽपि नो भवेत् ॥
श्रीनिवासं महादेवं येऽर्चयंति सकृन्नराः॥

किं दानैः किं व्रतैस्तेषां किं तपोभिः किमध्वरैः ॥
वेंकटेशं परं देवं यो न चिन्तयति क्षणम्

अज्ञानी स च पापी स्यात्स मूको बधिरस्तथा ॥
स जडोऽन्धश्च विज्ञेयश्छिद्रं तस्य सदा भवेत्

श्रीनिवासे महादेवे सकृद्दृष्टे मुनीश्वराः ॥
किं काश्या गयया चैव प्रयागेनापि किं फलम्

दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं मानवा इह भूतले ॥
वेंकटेशं परं देवं ये पश्यन्त्यर्चयन्ति वा

जन्म तेषां हि सफलं ते कृतार्थाश्च नेतरे ॥
वेंकटेशे परे देवे दृष्टे वा पूजितेऽपि वा

शम्भुना ब्रह्मणा किं वा शक्रेणाप्यखिलामरैः ॥
वेंकटेशे महादेवे भक्तियुक्ताश्च ये नराः

तेषां प्रणामस्मरणपूजायुक्तास्तु ये नराः ॥
न ते पश्यंति दुःखानि नैव यांति यमालयम्

ब्रह्महत्यासहस्राणि सुरापानायुतानि च ॥
दृष्टे नारायणे देवे विलयं यांति कृत्स्नशः

ये वाञ्छंति सदा भोगं राज्यं च त्रिदशालये ॥
वेंकटाद्रिनिवासं ते प्रणमन्तु सकृन्मुदा

यानि कानि च पापानि जन्मकोटिकृतानि च ॥
तानि सर्वाणि नश्यन्ति वेंकटेश्वरदर्शनात्

संपर्कात्कौतुकाल्लोभाद्भयाद्वापि च संस्मरन् ॥
वेंकटेशं महादेवं नेहामुत्र च दुःखभाक्

वेंकटाचलदेवेशं कीर्तयन्नर्चयन्नपि ॥
अवश्यं विष्णुसारूप्यं लभते नात्र संशयः

यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुते क्षणात् ॥
तथा पापानि सर्वाणि वेंकटेश्वरदर्शनम्

वेंकटेश्वरदेवस्य भक्तिरष्टविधा स्मृता ॥
तद्भक्तजनवात्सल्यं तत्पूजापरितोषणम्

स्वयं तत्पूजनं भक्त्या तदर्थे देहचेष्टितम् ॥
तन्माहात्म्यकथावांछाश्रवणेष्वादरस्तथा

स्वरनेत्रशरीरेषु विकारस्फुरणं तथा ॥
श्रीनिवासस्य देवस्य स्मरणं सततं तथा

वेंकटाद्रिनिवासं तमाश्रित्यैवोपजीवनम्॥
एवमष्टविधा भक्तिर्यस्मिन्म्लेच्छेऽपि वर्तते

स एव मुक्तिमाप्नोति शौनकाद्या महौजसः॥
भक्त्या त्वनन्यया मुक्तिर्ब्रह्मज्ञानेन निश्चिता

वेदान्तशास्त्रश्रवणाद्यतीनामूर्ध्वरेतसाम् ॥
सा च मुक्तिर्विना ज्ञानं वेदान्तश्रवणोद्भवम्॥
यत्याश्रमं विना विप्रा विरक्तिं च विना तथा

सर्वेषां चैव वर्णानामखिलाश्रमिणामपि ॥
वेकटेश्वरदेवस्य दर्शनादेव केवलम्

अपुनर्भवदा मुक्तिर्भविष्यत्यविलंबितम् ॥
कृमिकीटाश्च देवाश्च मुनयश्च तपोधनाः

तुल्या वेंकटशैलेन्द्रे श्रीनिवासप्रसादतः ॥
पापं कृतं मयानेकमिति मा क्रियतां भयम्

मा गर्वः क्रियतां पुण्यं मयाऽकारीति वा जनैः ॥
वेंकटेशे महादेवे श्रीनिवासे विलोकिते

न न्यूना नाधिकाश्च स्युः किन्तु सर्वे महाजनाः॥
वेंकटाख्ये महापुण्ये सर्वपातकनाशने

श्रीनिवासं परं देवं यः पश्यति सभक्तिकम्॥
न तेन तुल्यतामेति चतुर्वेद्यापि भूतले

वेंकटेश्वरदेवेशं यः पूजयति भक्तितः॥
स कोटिकुलसंयुक्तः प्रयाति हरिमंदिरम्

श्रीनिवासाच्च न समं नाधिकं पुण्यमस्ति वै ॥
वेंकटाद्रिनिवासं तं द्वेष्टि यो मोहमास्थितः

ब्रह्महत्यायुतं तेन कृतं नरककारणम् ॥
तत्संभाषणमात्रेण मानवो नरकं व्रजेत्

श्रीनिवासपरा वेदाः श्रीनिवासपरा मखाः ॥
श्रीनिवासपराः सर्वे तस्मादन्यन्न विद्यते

अन्यत्सर्वं परित्यज्य श्रीनिवासं समाश्रयेत् ॥
सर्वयज्ञतपोदानतीर्थस्नाने तु यत्फलम्

तत्फलं कोटिगुणितं श्रीनिवासस्य सेवया ॥
वेंकटाद्रिनिवासं तं चिंतयन्घटिकाद्वयम्

कुलैकविंशतिं धृत्वा विष्णुलोके महीयते ॥
स्वामिपुष्करिणीतीर्थे स्नानं देवस्य दर्शनम्

यदि लभ्येत वै पुंसां किं गङ्गाजलसेवया ॥
वेकटेशं परं देवं यः कदापि न पश्यति

संकरः स तु विज्ञेयो न पितुर्बीजसंभवः ॥
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन वेंकटेशो दयानिधिः

द्रष्टव्योऽतिप्रयत्नेन परलोकेच्छया द्विजाः ॥
एवं वः कथितं विप्रा वेंकटेशस्य वैभवम्

यस्त्वेतच्छृणुयान्नित्यं पठते च सभक्तिकम् ॥
स वै वेंकटनाथस्य सेवाफलमवाप्नुयात्

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां द्वितीये वैष्णवखण्डे श्रीवेंकटाचलमाहात्म्ये वेंकटेश्वरवैभवानुवर्णनं नामाष्टादशोऽध्यायः