સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.17

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
સ માં પ્રોવાચ વિધિવત્સંપૂજ્યાતીવ ભક્તિમાન્ ॥
સંપ્રહસ્ય તદા વાક્યં સ્નેહપૂર્વં ચ વૈ નૃપ

કુત આગમ્યતે બ્રહ્મન્કિચિદ્દૃષ્ટં ત્વયા પ્રભો ॥
યદર્થમિહ ચાઽઽયાતસ્તદાઽઽજ્ઞાપય માં મુને

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
ગતઃ કૈલાસશિખરં દૈત્યેંદ્રાહં યદૃચ્છયા ॥
તત્રોમયા સમાસીનં દૃષ્ટવાનસ્મિ શંકરમ્

યોજનાયુતવિસ્તીર્ણે કલ્પવૃક્ષમહાવને ॥
કામધેનુશતાકીર્ણે ચિંતામણિસુદીપિતે

તદ્દૃષ્ટ્વા મહદાશ્ચર્યં વિસ્મયો મેઽભવત્તદા ॥
ક્વાઽપીદૃશી ભવેદૃદ્ધિસ્ત્રૈલોક્યે વા ન વેતિ ચ

તદા તવાઽપિ દૈત્યેંદ્ર સમૃદ્ધિઃ સંસ્મૃતા મયા ॥
તદ્વિલોકનકામોઽસ્મિ ત્વત્સાન્નિધ્યમિહાઽઽગતઃ

ત્વત્સમૃદ્ધિમિમાં પશ્યન્સ્ત્રીરત્નરહિતાં ધુવમ્ ॥
તર્કયામિ શિવાદન્યસ્ત્રિલોક્યાં ન સમૃદ્ધિમાન્

અપ્સરોનાગકન્યાદ્યા યદ્યપિ ત્વદ્વશે સ્થિતાઃ ॥
તથાઽપિ તા ન પાર્વત્યા રૂપેણ સદૃશા ધ્રુવમ્

યસ્યા લાવણ્યજલધૌ નિમગ્નશ્ચતુરાનનઃ ॥
સ્વધૈર્યમમુચત્પૂર્વં તયા કાઽન્યોપમીયતે

વીતરાગોઽપિ હિ યથા મદનારિઃ સ્વલીલયા ॥
સૌંદર્યગહનેઽભ્રામિ શફરીરૂપયા પુરા

યસ્યાઃ પુનઃ પુનઃ પશ્યન્રૂપં ધાતાઽપિ સર્જને ॥
સસર્જાઽપ્સરસસ્તાસાં તત્સમૈકાઽપિ નાભવત્

અતઃ સ્ત્રીરત્નસંભોક્તુઃ સમૃદ્ધિસ્તસ્ય સા વરા ॥
તથા ન તવ દૈત્યેંદ્ર સર્વરત્નાઽધિપસ્ય ચ

એવમુક્ત્વા તમામંત્ર્ય ગતે સતિ સ દૈત્યરાટ્ ॥
તદ્રૂપ શ્રવણાદાસીદનંગજ્વરપીડિતઃ

અથ સંપ્રેષયામાસ સ દૂતં સિંહિકાસુતમ્ ॥
ત્ર્યંબકાયાઽપિ ચ તદા વિષ્ણુમાયાવિમોહિતઃ

કૈલાસમગમદ્રાહુઃ કુર્વઞ્છુક્લેંદુવર્ચસમ્ ॥
કાર્ષ્ણ્યેન કૃષ્ણપક્ષેન્દુવર્ચસં સ્વાંગજેન તમ્

નિવેદિતસ્તદેશાય નંદિના પ્રવિવેશ સઃ ॥
ત્ર્યંબકભ્રૂલતાસંજ્ઞા પ્રેરિતો વાક્યમબ્રવીત્

॥ રાહુરુવાચ ॥ ॥
દેવપન્નગસેવ્યસ્ય ત્રૈલોક્યાધિપતેઃ પ્રભોઃ ॥
સર્વરત્નેશ્વરસ્ય ત્વમાજ્ઞાં શૃણુ વૃષધ્વજ

સ્મશાનવાસિનો નિત્યમસ્થિભારવહસ્ય ચ ॥
દિગંબરસ્ય તે ભાર્યા કથં હૈમવતી શુભા

અહં રત્નાધિનાથોઽસ્મિ સા ચ સ્ત્રીરત્નસંજ્ઞિકા ॥
તસ્માન્મમૈવ સા યોગ્યા નૈવ ભિક્ષાશિનસ્તવ

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
વદત્યેવં તદા રાહૌ ભ્રૂમધ્યાચ્છૂલપાણિનઃ ॥
અભવત્પુરુષો રૌદ્રસ્તીવ્રાશનિસમસ્વનઃ

સિંહાસ્યઃ પ્રલલજ્જિહ્વઃ સ જ્વલન્નયનો મહાન્ ॥
ઊર્ધ્વકેશઃ શુષ્કતનુર્નૃસિંહ ઇવ ચાઽપરઃ

સ તં ખાદિતુમાયાંતં દૃષ્ટ્વા રાહુર્ભયાતુરઃ ॥
અધાવત સ વેગેન બહિઃ સ ચ દધાર તમ્

સ ચ રાહુર્મહાબાહો મેઘગમ્ભીરયા ગિરા ॥
ઉવાચ દેવદેવ ત્વં પાહિ માં શરણાગતમ્

બ્રાહ્મણં માં મહાદેવ ખાદિતું સમુપાગતઃ ॥
મહાદેવો વચઃ શ્રુત્વા બ્રાહ્મણસ્ય તદાઽબ્રવીત્

નૈવાઽસૌ વધ્યતામેતિ દૂતોઽયં પરવાન્યતઃ ॥
મુંચેતિ પુરુષઃ શ્રુત્વા રાહું તત્યાજ્ય સોંઽબરે

રાહું ત્યક્ત્વાઽથ પુરુષસ્તદા રુદ્રં વ્યજિજ્ઞપત્ ॥
॥ પુરુષ ઉવાચ ॥ ॥
ક્ષુધા માં વાધતેઽત્યંતં ક્ષુત્ક્ષામશ્ચાઽસ્મિ સર્વથા

કિં ભક્ષયામિ દેવેશ તદાજ્ઞાપય માં પ્રભો ॥
॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
ભક્ષયસ્વાત્મનઃ શીઘ્રં માંસં ત્વં હસ્તપાદયોઃ

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
સ શિવેનૈવમાજ્ઞપ્તશ્ચખાદ પુરુષઃ સ્વકમ્॥
હસ્તપાદોદ્ભવં માંસં શિરઃશેષો યથાઽભવત્

દૃષ્ટ્વા શિરોઽવશેષં તં સુપ્રસન્નસ્તદા શિવઃ ॥
ઉવાચ ભીમકર્માણં પુરુષં જાતવિસ્મયઃ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
ત્વં કીર્તિમુખસંજ્ઞો હિ ભવ મદ્દ્વારિગઃ સદા ॥
ત્વદર્ચાં યે ન કુર્વંતિ નૈવ તે મે પ્રિયંકરાઃ

*
॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
તદા પ્રભૃતિ દેવસ્ય દ્વારિ કીર્તિમુખઃ સ્થિતઃ ॥
નાર્ચયન્તીહ યે પૂર્વં તેષામર્ચા વૃથા ભવેત્

રાહુર્વિમુક્તો યસ્તેન સોઽપિ તદ્બર્બરે સ્થલે ॥
અતઃ સ બર્બરોદ્ભૂત ઇતિ ભૂમૌ પ્રથાં ગતઃ

તતઃ સ રાહુઃ પુનરેવ જાતમાત્માનમસ્મિન્નિતિ મન્યમાનઃ ॥
સમેત્ય સર્વં કથયાંબભૂવ જલંધરાયૈવ વિચેષ્ટિતં તત્

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે કાર્તિકમાસમાહાત્મ્યે જલંધરોપાખ્યાને દૂતવાક્યકથનંનામ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ