સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.16-4

॥ સ્કન્દ ઉવાચ ॥
મેરુશૃંગં સમારૂઢો નારદો દિવ્યયા દૃશા ॥
શ્વેતદ્વીપં ચ તત્રસ્થાન્પશ્યન્મુક્તાન્સહસ્રશઃ

વાસુદેવે ભગવતિ દૃષ્ટિમાબધ્ય તત્ક્ષણમ્ ॥
ઉત્પપાત મહાયોગી સદ્યઃ પ્રાપ ચ ધામ તત્

પ્રાપ્ય શ્વેતં મહાદ્વીપં નારદો હૃષ્ટમાનસઃ ॥
દદર્શ ભક્તાંસ્તાનેવ શ્વેતાંશ્ચન્દ્રપ્રભાઞ્છુભાન્

પૂજયામાસ શિરસા મનસા તૈશ્ચ પૂજિતઃ ॥
દિદૃક્ષુર્બ્રહ્મ પરમં સ ચ કૃચ્છ્રપરઃ સ્થિતઃ

ભક્તમેકાન્તિકં વિષ્ણોર્બુદ્ધ્વા ભાગવતાસ્તુ તે ॥
તમૂચુસ્તુષ્ટમનસો જપન્તં દ્વાદશાક્ષરમ્

શ્વેતમુક્તા ઊચુઃ ॥
મુનિવર્ય ભવાન્ભક્તઃ કૃષ્ણસ્યાઽસ્તિ યતોઽત્ર નઃ ॥
દૃષ્ટવાન્દેવદુર્દૃશ્યાન્કિમિચ્છન્નથ તપ્યતિ

નારદ ઉવાચ ॥
ભગવન્તં પરં બ્રહ્મ સાક્ષાત્કૃષ્ણમહં પ્રભુમ્ ॥
દ્રષ્ટુમુત્કોઽસ્મિ ભક્તેન્દ્રાસ્તં દર્શયત તત્પ્રિયાઃ

સ્કન્દ ઉવાચ ॥
તદૈકઃ શ્વેતમુક્તસ્તુ કૃષ્ણેન પ્રેરિતો હૃદિ ॥
એહિ તે દર્શયે કૃષ્ણમિત્યુક્ત્વા પુરતોભવત્

પ્રહૃષ્ટો નારદસ્તેન સાકમાકાશવર્ત્મના ॥
પશ્યન્ધામાનિ દેવાનાં તત ઊર્દ્ધ્વં યયૌ મુનિઃ

સપ્તર્ષીંશ્ચ ધ્રુવં દૃષ્ટ્વાઽનાસક્તઃ કુત્રચિત્સ ચ ॥
મહર્જનતપોલોકાન્વ્યતીયાય દ્વિજોત્તમ

બ્રહ્મલોકં તતો દૃષ્ટ્વા શ્વેતમુક્તાનુગો મુનિઃ ॥
કૃષ્ણસ્યૈવેચ્છયાઽધ્વાનં પ્રાપાષ્ટાવરણેષ્વપિ

ભૂમ્યપ્તેજોનિલાકાશાહમ્મહત્પ્રકૃતીઃ ક્રમાત્ ॥
ક્રાન્ત્વા દશોત્તરગુણાઃ પ્રાપ ગોલોકમદ્ભુતમ્

ધામ તેજોમયં તદ્ધિ પ્રાપ્યમેકાન્તિકૈર્હરેઃ॥
ગચ્છન્દદર્શ વિતતામગાધાં વિરજાં નદીમ્

ગોપીગોપગણસ્નાનધૌતચન્દનસૌરભામ્॥
પુણ્ડરીકૈઃ કોકનદૈ રમ્યામિન્દીવરૈરપિ

તસ્યાસ્તટં મનોહારિ સ્ફટિકાશ્મમયં મહત્॥
પ્રાપ શ્વેતહરિદ્રક્તપીતસન્મણિરાજિતમ્

કલ્પવૃક્ષાલિભિર્જ્જુષ્ટં પ્રવાલાઙ્કુરશોભિતમ્॥
સ્યમન્તકેન્દ્રનીલાદિમણીનાં ખનિમણ્ડિતમ્

નાનામણીન્દ્રનિચિતસોપાનતતિશોભનમ્ ॥
કૂજદ્ભિર્મધુરં જુષ્ટં હંસકારણ્ડવાદિભિઃ

વૃન્દૈઃ કામદુઘાનાં ચ ગજેન્દ્રાણાં ચ વાજિનામ્ ॥
પિબદ્ભિર્ન્નિર્મલં તોયં રાજિતં સ વ્યતિક્રમત્

ઉત્તીર્યાઽથ ધુની દિવ્યાં તત્ક્ષણાદીશ્વરેચ્છયા ॥
તદ્ધામપરિખાભૂતાં શતશૃઙ્ગાગમાપ સઃ

હિરણ્મયં દર્શનીયં કોટિયોજનમુચ્છ્રિતમ્ ॥
વિસ્તારે દશકોટ્યસ્તુ યોજનાનાં મનોહરમ્

સહસ્રશઃ કલ્પવૃક્ષૈઃ પારિજાતાદિભિર્દ્રુમૈઃ ॥
મલ્લિકાયૂથિકાભિશ્ચ લવઙ્ગૈલાલતાદિભિઃ

સ્વર્ણરમ્ભાદિભિશ્ચાન્યૈઃ શોભમાનં મહીરુહૈઃ ॥
દિવ્યૈર્મૃગગણૈર્ન્નાગૈઃ પક્ષિભિશ્ચ સુકૂજિતૈઃ

દુર્ગાયિતસ્ય તદ્ધામ્નસ્તસ્ય રમ્યેષુ સાનુષુ ॥
મનોજ્ઞાન્વિતતાનૈક્ષદ્ભગવદ્રાસમણ્ડપાન્

વૃતાનુદ્યાનતતિભિઃ ફુલ્લપુષ્પસુગન્ધિભિઃ ॥
કપાટૈ રત્નનિચિતૈશ્ચતુર્દ્વારસુશોભનાન્

ચિત્રતોરણસંપન્નૈ રત્નસ્તમ્ભૈઃ સહસ્રશઃ ॥
જુષ્ટાંશ્ચ કદલીસ્તમ્ભૈર્મુક્તાલમ્બૈર્વિતાનકૈઃ

દૂર્વાલાજાક્ષતફલૈર્યુક્તાન્માઙ્ગલિકૈરપિ ॥
ચન્દનાગુરુકસ્તૂરીકેશરોક્ષિત ચત્વરાન્

સુશ્રાવ્યવાદ્યનિનદૈર્હૃદ્યાન્બહુવિધૈરપિ ॥
તેષુ યૂથાનિ ગોપીનાં કોટિશઃ સ દદર્શ હ

અનર્ઘ્યવાસોભૂષાભિઃ સદ્રત્નમણિકઙ્કણૈઃ ॥
કાઞ્ચીનૂપુરકેયૂરૈઃ શોભિતાન્યઙ્ગુલીયકૈઃ

તારુણ્યરૂપલાવણ્યૈઃ સ્વરૈશ્ચાઽપ્રતિમાનિ હિ ॥
રાધાલક્ષ્મીસવર્ણાનિ શૃઙ્ગારિકકરાણિ ચ

ભોગદ્રવ્યૈર્બહુવિધૈર્મણ્ડપેષુ યુતેષુ ચ ॥
વિલસન્તિ ચ ગાયન્તિ મનોજ્ઞાઃ કૃષ્ણગીતિકાઃ

ઉપત્યકાસુ તસ્યાદ્રેરથ વૃન્દાવનાભિધમ્ ॥
વનં મહત્તદદ્રાક્ષીત્સાવર્ણે નારદો મુનિઃ

કૃષ્ણસ્ય રાધિકાયાશ્ચ પ્રિયં તત્ક્રીડનસ્થલમ્॥
કલ્પદ્રુમાલિભી રમ્યં સરોભિશ્ચ સપઙ્કજૈઃ

આમ્રૈરામ્રાતકૈર્નીપૈર્બદરીભિશ્ચ દાડિમૈઃ ॥
ખર્જૂરીપૂગનારંગૈર્ન્નાલિકેરૈશ્ચ ચન્દનૈઃ

જમ્બૂજમ્બીરપનસૈરક્ષોદૈઃ સુરદારુભિઃ ॥
કદલીભિશ્ચમ્પકૈશ્ચ દ્રાક્ષાભિઃ સ્વર્ણકેતકૈઃ

ફલપુષ્પભરાનમ્રૈર્ન્નાનાવૃક્ષૈર્વિરાજિતમ્ ॥
મલ્લિકા માધવીકુન્દૈર્લ્લવંગૈર્યૂથિકાદિભિઃ

મન્દશીતસુગન્ધેન સેવિતં માતરિશ્વના ॥
શતશૃઙ્ગસ્નુતૈરાર્દ્રં નિર્ઝરૈશ્ચ સમન્તતઃ

સદા વસન્ત શોભાઢ્યં રત્નદીપાલિમણ્ડિતૈઃ ॥
શૃઙ્ગારિકદ્રવ્યયુતૈઃ કુઞ્જૈર્જુષ્ટમનેકશઃ

ગોપાનાં ગોપિકાનાં ચ કૃષ્ણસંકીર્ત્તનૈર્મુહુઃ ॥
ગોવત્સ પક્ષિનિનદૈર્ન્નાનાભૂષણનિસ્વનૈઃ ॥
દધિમન્થનશબ્દૈશ્ચ સર્વતો નાદિતં મુને

ફુલ્લપુષ્પફલાનમ્રનાનાદ્રુમસુશોભનૈઃ ॥
દ્વાત્રિંશતવનૈરન્યૈર્યુક્તં પશ્યમનોહરૈઃ

તદ્વીક્ષ્ય હૃષ્ટઃ સ પ્રાપ ગોલોકપુરમુજ્વલમ્ ॥
વર્તુલં રત્નદુર્ગં ચ રાજમાર્ગોપશોભિતમ્

રાજિતં કૃષ્ણભક્તાનાં વિમાનૈઃ કોટિભિસ્તથા ॥
રથૈ રત્નેન્દ્રખચિતૈઃ કિંકિણીજાલશોભિતૈઃ

મહામણીન્દ્રનિકરૈ રત્નસ્તમ્ભાલિમણ્ડિતૈઃ ॥
અદ્ભુતૈઃ કોટિશઃ સૌધૈઃ પંક્તિસંસ્થૈર્મનોહરમ્

વિલાસમણ્ડપૈ રમ્યૈ રત્નસારવિનિર્મિતઃ ॥
રત્નેન્દ્રદીપતતિભિઃ શોભનં રત્નવેદિભિઃ

કેસરાગુરુકસ્તૂરીકુંકુમદ્રવચર્ચિતમ્ ॥
દધિદૂર્વાલાજપૂગૈ રમ્ભાભિઃ શોભિતાઙ્ગણમ્

વારિપૂર્ણૈર્હેમઘટૈસ્તોરણૈઃ કૃતમંગલમ્ ॥
મણિકુટ્ટિમરાજાધ્વચલદ્ભૂરિગજાશ્વકમ્

શ્રીકૃષ્ણદર્શનાયાતૈર્ન્નૈકબ્રહ્માણ્ડનાયકૈઃ ॥
વિરિઞ્ચિશંકરાદ્યૈશ્ચ બલિહસ્તૈઃ સુસંકુલમ્

વ્રજદ્ભિઃ કૃષ્ણવીક્ષાથ ગોપગોપીકદમ્બકૈઃ ॥
સુસંકુલમહામાર્ગં મુમોદાલોક્ય તન્મુનિઃ

કૃષ્ણમન્દિરમાપાઽથ સર્વાશ્ચર્યં મનોહરમ્ ॥
નન્દાદિવૃષભાન્વાદિગોપસૌધાલિભિર્વૃતમ્

ચતુર્દ્વારૈઃ ષોડશભિર્દુર્ગૈઃ સપરિખૈર્યુતમ્॥
કોટિગોપવૃતૈકૈકદ્વારપાલસુરક્ષિતૈઃ

રત્નસ્તમ્ભકપાટેષુ દ્વાર્ષુ સ્વાગ્રસ્થિતેષુ સઃ ॥
ઉપવિષ્ટાન્ક્રમેણૈવ દ્વારપાલાન્દદર્શ હ

વીરભાનું ચન્દ્રભાનું સૂર્યભાનું તૃતીયકમ્ ॥
વસુભાનું દેવભાનું શક્રભાનું તતઃ પરમ્

રત્નભાનું સુપાર્શ્વં ચ વિશાલમૃષભં તતઃ ॥
અંશું બલં ચ સુબલં દેવપ્રસ્થં વરૂથપમ્

શ્રીદામાનં ચ નત્વાઽસૌ પ્રવિષ્ટોંતસ્તદાજ્ઞયા ॥
મહાચતુષ્કે વિતતે તેજોઽપશ્યન્મહોચ્ચયમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીવાસુદેવમાહાત્મ્યે ગોલોકવર્ણનં નામ ષોડશોઽધ્યાયઃ