સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.16-3

॥શ્રીભગવાનુવાચ॥ ॥
શૃણુ ધ્યાનં ચતુર્વક્ત્ર વક્ષ્યામિ પ્રીતમાનસઃ ॥
શ્રુતેનૈવ ચ સૌભાગ્યં લભતે માનવો ભુવિ

અથ શ્રીમદુદ્યાનસંવીતહૈમસ્થલોદ્ભાસિરત્નસ્ફુરન્મંડપાંતઃ ॥
લસત્કલ્પવૃક્ષોદિતોદ્દીપ્તરત્નસ્થલાધિષ્ઠિતાંભોજપીઠાઽધિરૂઢમ્

મહાનીલનીલાભમત્યંતબાલં ગુડસ્નિગ્ધવક્ત્રાંતવિસ્રસ્તકેશમ્ ॥
અલિવ્રાતપર્યાકુલોત્ફુલ્લપદ્મપ્રમુગ્ધાનનં શ્રીમદિંદીવરાક્ષમ્

ચલત્કુંડલોલ્લાસિતોત્ફુલ્લગલ્લં સુઘોણં સુશોણાધરં સુસ્મિતાસ્યમ્ ॥
અનેકોલ્લસત્કંઠભૂષાલસંતં વહંતં નખં પૌંડરીકં સુનેત્રમ્

સમુદ્ધૂસરોરઃસ્થલં ધેનુધૂલ્યા સુપુષ્ટાંગમષ્ટાપદાકલ્પદીપ્તમ્ ॥
કટીરસ્થલે ચારુજંઘોરુયુગ્મે પિનદ્ધં ક્વણત્કિંકિણીજાલદામ્ના

હસંતં લસદ્બંધુજીવપ્રસૂનપ્રભાપાણિપાદાંબુજોદારકાંત્યા ॥
કરે દક્ષિણે પાયસં વામહસ્તે દધાનં નવં શુદ્ધહૈયંગવીનમ્

મહીભારભૂતાઽમરારાતિયૂથાઽનલં પૂતનાદીન્નિહંતું પ્રવૃત્તમ્ ॥
પ્રભું ગોપિકાગોપવૃંદેન વીતં સુરેન્દ્રાદિભિર્વંદિતં દેવદેવમ્

પ્રગે પૂજયિત્વા ત્વનુસ્મૃત્ય કૃષ્ણં ભુજંગેંદ્રવજ્રાદિભિર્ભક્તિનમ્રઃ ॥
સિતાંભોજહૈયંગવીનૈશ્ચ દધ્ના વિમિશ્રેણ દુગ્ધેન સંપ્રીણયેત્તમ્

ઇતિ પ્રાતરેવાઽર્ચયેદત્યુતં યો નરઃ પ્રત્યહં શશ્વદાસ્તિક્યયુક્તઃ ॥
લભેત્સોઽચિરેણૈવ લક્ષ્મીં સમગ્રામિહ પ્રેત્ય શુદ્ધં પરં ધામ ભૂયાત્

મન્ત્રશ્ચોક્તઃ પુરા પુત્ર આદૌ લોકમનોહરઃ ॥
શ્રીમદ્દામોદરાખ્યો હિ શૃણુ તસ્યાધિકારિણઃ

અયોગ્યાય ન દાતવ્યો મંત્રરાજસ્ત્વયા સુત ॥
યત્નેન ગોપનીયં ચ રહસ્યં શીઘ્રસિદ્ધિદમ્

અલસં મલિનં ક્લિષ્ટં દંભમોહસમન્વિતમ્ ॥
દરિદ્રં રોગિણં ક્રુદ્ધં રાગિણં ભોગલાલસમ્

અસૂયામત્સરગ્રસ્તં શઠં પરુષવાદિનમ્ ॥
અન્યાયેનાઽર્જિતધનં પરદારરતં સદા

વિદુષાં વૈરિણં નિત્યમજ્ઞં પંડિતમાનિનમ્ ॥
ભ્રષ્ટવ્રતં ક્લિષ્ટવૃત્તિં પિશુનં દુષ્ટમાનસમ્

બહ્વાશિનં ક્રૂરચેષ્ટમગ્રગણ્યં દુરાત્મનામ્ ॥
કૃપણં પાપિનં રૌદ્રમાશ્રિતાનાં ભયંકરમ્

એવમાદિગુણૈર્યુક્તં શિષ્યં નૈવ પરિગ્રહેત્ ॥
ગૃહ્ણીયાદ્યદિ તદ્દોષઃ પ્રાયો ગુરુમુપસ્પૃશેત્

અમાત્યદોષો રાજાનં જાયાદોષઃ પતિં યથા ॥
તથા શિષ્યકૃતો દોષો ગુરું પ્રાપ્નોત્યસંશયમ્

તસ્માચ્છિષ્યં ગુરુર્નિત્યં પરીક્ષ્યૈવ પરિગ્રહેત્ ॥
કાયેન મનસા વાચા ગુરુશુશ્રૂષણે રતમ્

અસ્તેયવૃત્તિમાસ્તિક્યયુક્તં મોક્ષકૃતોદ્યમમ્ ॥
બ્રહ્મચર્યરતં નિત્યં દૃઢવ્રતમકલ્મષમ્

પ્રસન્નહૃદયં શુદ્ધમશઠં વિમલાશયમ્ ॥
પરોપકારનિરતં સ્વાર્થે ચ વિગતસ્પૃહમ્

સ્વચિત્તવિત્તદેહૈસ્તુ પરિતોષકરં ગુરોઃ ॥
આશ્રિતાનાં તથા પુત્ર પરિતોષકરં શુચિમ્

ઈદૃગ્વિધાય શિષ્યાય મંત્રં દદ્યાચ્ચ નાન્યથા ॥
યદ્યન્યથા વદેત્તસ્મિન્દેવતાશાપ આપતેત્

શૃણુ પુત્ર પ્રવક્ષ્યામિ ગુરોરપિ ચ લક્ષણમ્ ॥
એભિસ્તુ લક્ષણૈર્યુક્તો ગુરુરેવ ભવેન્નૃણામ્

સમચેતાઃ પ્રશાંતાત્મા વિમન્યુશ્ચ સુહૃન્નૃણામ્ ॥
સાધુર્મહાન્સમો લોકે સ ગુરુઃ પરિકીર્તિતઃ

મમ વ્રતધરો નિત્યં વૈષ્ણવાનાં સુસંમતઃ ॥
મદાશ્રયકથાસક્તો મમોત્સવરતઃ સદા

કૃપાસિન્ધુઃ સુપૂર્ણાર્થઃ સર્વસત્ત્વોપકારકઃ ॥
નિઃસ્પૃહઃ સર્વતઃ સિદ્ધઃ સર્વવિદ્યાવિશારદઃ

સર્વસંશયસંછેત્તાઽનલસો ગુરુરાદૃતઃ ॥
બ્રાહ્મણઃ સર્વકાલજ્ઞઃ કુર્યાત્સર્વેષ્વનુગ્રહમ્

પૂર્વોક્તલક્ષણૈર્યુક્તઃ શિષ્ય ઈદૃગ્વિધાદ્ગુરોઃ ॥
ગૃહ્ણીયાત્પુત્ર તન્મંત્રં માર્ગશીર્ષે મદાયને

વૈષ્ણવાનાં વ્રતાનાં ચ કુર્યાત્સ્વીકરણં બુધઃ ॥
મત્પ્રિયં શૃણુયાચ્છશ્વચ્છ્રીમદ્ભાગવતં પરમ્

શ્રીમદ્ભાગવતંનામ પુરાણં લોકવિશ્રુતમ્ ॥
શૃણુયાચ્છ્રદ્ધયા યુક્તો મમ સન્તોષકારણમ્

નિત્યં ભાગવતં યસ્તુ પુરાણં પઠતે નરઃ ॥
પ્રત્યક્ષરં ભવેત્તસ્ય કપિલાદાનજં ફલમ્

શ્લોકાર્ધં શ્લોકપાદં વા નિત્યં ભાગવતોદ્ભવમ્ ॥
પઠતે શૃણુયાદ્યસ્તુ ગોસહસ્રફલં લભેત્

યઃ પઠેત્પ્રયતો નિત્યં શ્લોકં ભાગવતં સુત ॥
અષ્ટાદશપુરાણાનાં ફલમાપ્નોતિ માનવઃ

નિત્યં મમ કથા યત્ર તત્ર તિષ્ઠન્તિ વૈષ્ણવાઃ ॥
કલિબાહ્યા નરાસ્તે વૈ યેઽર્ચયન્તિ સદા મમ

વૈષ્ણવાનાં તુ શાસ્ત્રાણિ યેઽર્ચયન્તિ ગૃહે નરાઃ ॥
સર્વપાપવિનિર્મુક્તા ભવંતિ સુરવન્દિતાઃ

યેઽર્ચયન્તિ ગૃહે નિત્યં શાસ્ત્રં ભાગવતં કલૌ ॥
આસ્ફોટયંતિ વલ્ગન્તિ તેષાં પ્રીતો ભવામ્યહમ્

યાવદ્દિનાનિ હે પુત્ર શાસ્ત્રં ભાગવતં ગૃહે ॥
તાવત્પિબંતિ પિતરઃ ક્ષીરં સર્પિર્મધૂદકમ્

યચ્છંતિ વૈષ્ણવે ભક્ત્યા શાસ્ત્રં ભાગવતં હિ યે ॥
કલ્પકોટિસહસ્રાણિ મમ લોકે વસંતિ તે

યેઽર્ચયન્તિ સદા ગેહે શાસ્ત્રં ભાગવતં નરાઃ ॥
પ્રીણિતાસ્તૈશ્ચ વિબુધા યાવદાઽઽભૂતસંપ્લવમ્

શ્લોકાર્ધં શ્લોકપાદં વા વરં ભાગવતં ગૃહે ॥
શતશોઽથ સહસ્રૈશ્ચ કિમન્યૈઃ શાસ્ત્રસંગ્રહૈઃ

ન યસ્ય તિષ્ઠતે શાસ્ત્રં ગૃહે ભાગવતં કલૌ ॥
ન તસ્ય પુનરાવૃત્તિર્યામ્યપાશાત્કદાચન

કથં સ વૈષ્ણવો જ્ઞેયઃ શાસ્ત્રં ભાગવતં કલૌ ॥
ગૃહે ન તિષ્ઠતે યસ્ય શ્વપચાદધિકો હિ સઃ

સર્વસ્વેનાઽપિ લોકેશ કર્તવ્યઃ શાસ્ત્રસંગ્રહઃ ॥
વૈષ્ણવસ્તુ સદા ભક્ત્યા તુષ્ટ્યર્થં મમ પુત્રક

યત્ર યત્ર ભવેત્પુણ્યં શાસ્ત્રં ભાગવતં કલૌ ॥
તત્ર તત્ર સદૈવાઽહં ભવામિ ત્રિદશૈઃ સહ

તત્ર સર્વાણિ તીર્થાનિ નદીનદસરાંસિ ચ ॥
યજ્ઞાઃ સપ્તપુરી નિત્યં પુણ્યાઃ સર્વે શિલોચ્ચયાઃ

શ્રોતવ્યં મમ શાસ્ત્રં હિ યશોધર્મજયાર્થિના ॥
પાપક્ષયાર્થં લોકેશ મોક્ષાર્થં ધર્મબુદ્ધિના

શ્રીમદ્ભાગવતં પુણ્યમાયુરારોગ્યપુષ્ટિદમ્ ॥
પઠનાચ્છ્રવણાદ્વાઽપિ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

ન શૃણ્વંતિ ન હૃષ્યંતિ શ્રીમદ્ભાગવતં પરમ્ ॥
સત્યંસત્યં હિ લોકેશ તેષાં સ્વામી સદા યમઃ

ન ગચ્છતિ યદા મર્ત્યઃ શ્રોતું ભાગવતં સુત ॥
એકાદશ્યાં વિશેષેણ નાઽસ્તિ પાપરતસ્તતઃ

શ્લોકં ભાગવતં ચાઽપિ શ્લોકાર્ધં પાદમેવ વા ॥
લિખિતં તિષ્ઠતે યસ્ય ગૃહે તસ્ય વસામ્યહમ્

સર્વાઽઽશ્રમાઽભિગમનં સર્વતીર્થાઽવગાહનમ્ ॥
ન તથા પાવનં નૄણાં શ્રીમદ્ભાગવતં યથા

યત્ર યત્ર ચતુર્વક્ત્ર શ્રીમદ્ભાગવતં ભવેત્ ॥
ગચ્છામિ તત્રતત્રાઽહં ગૌર્યથા સુતવત્સલા

મત્કથાવાચકં નિત્યં મત્કથાશ્રવણે રતમ્ ॥
મત્કથાપ્રીતમનસં નાઽહં ત્યક્ષ્યામિ તં નરમ્

શ્રીમદ્ભાગવતં પુણ્યં દૃષ્ટ્વા નોત્તિષ્ઠતે હિ યઃ ॥
સાંવત્સરં તસ્ય પુણ્યં વિલયં યાતિ પુત્રક

શ્રીમદ્ભાગવતં દૃષ્ટ્વા પ્રત્યુત્થાનાભિવાદનૈઃ ॥
સન્માનયેત તં દૃષ્ટ્વા ભવેત્પ્રીતિર્મમાઽતુલા

દૃષ્ટ્વા ભાગવતં દૂરાત્પ્રક્રમેત્સંમુખં હિ યઃ ॥
પદેપદેઽશ્વમેધસ્ય ફલં પ્રાપ્નોત્યસંશયમ્

ઉત્થાય પ્રણમેદ્યો વૈ શ્રીમદ્ભાગવતં નરઃ ॥
ધનં પુત્રાંસ્તથા દારાન્ભક્તિં ચ પ્રદદામ્યહમ્

મહારાજોપચારૈસ્તુ શ્રીમદ્ભાગવતં સુત ॥
શૃણ્વંતિ યે નરા ભક્ત્યા તેષાં વશ્યો ભવામ્યહમ્

મમોત્સવેષુ સર્વેપુ શ્રીમદ્ભાગવતં પરમ્ ॥
શૃણ્વંતિ યે નરા ભક્ત્યા મમ પ્રીત્યૈ ચ સુવ્રત

વસ્ત્રાલંકરણૈઃ પુષ્પૈર્ધૂપદીપોપહારકૈઃ ॥
વશીકૃતો હ્યહં તૈશ્ચ સત્સ્ત્રિયા સત્પતિર્યથા

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે બ્રહ્મવિષ્ણુસંવાદે માર્ગશીર્ષમાસમાહાત્મ્યે ભાગવતશ્રૈષ્ઠ્યમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ પોડશોઽધ્યાયઃ